داروی تجاوز

داروی تجاوز؛ گونه‌ای ماده شیمیایی ناتوان‌کننده با کارکرد تسهیل تعرض جنسی.

داروی تجاوز به مجموعه‌ای از مواد دارویی و ترکیبات شیمیایی گفته می‌شود که با هدف ناتوان‌سازی افراد و تسهیل تعرض جنسی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این مواد با سرکوب سیستم عصبی مرکزی، هوشیاری، قدرت تصمیم‌گیری و حافظه قربانی را مختل کرده و توانایی مقاومت وی را در برابر مهاجم از بین می‌برد. همچنین پیگیری قانونی و اثبات جرم را با دشواری‌های جدی مواجه می‌سازد. این داروها که اغلب فاقد رنگ، بو و مزه هستند، تنها به قرص‌های خواب‌آور محدود نمی‌شوند و طیف وسیعی از مواد از جمله الکل و داروهای صنعتی را شامل می‌شوند. امروزه دسترسی به این مواد از طریق فضای مجازی و در قالب‌های فریبنده‌ای همچون خوراکی‌های معمول گسترش یافته است.

ماهیت و مکانیسم اثر داروی تجاوز

داروی تجاوز برای توصیف موادی به کار می‌رود که استفاده از آن‌ها در یک موقعیت آسیب‌زا، ماهیت آن‌ها را به ابزار جرم تغییر می‌دهد. این داروها اغلب تضعیف‌کنندۀ سیستم اعصاب مرکزی هستند که باعث خواب‌آلودگی، شل شدن عضلات و جلوگیری از دفاع فرد در برابر تجاوز می‌شوند. خطرناک‌ترین ویژگی این ترکیبات،ایجاد اختلال در حافظه است؛ به‌طوری که قربانی پس از بازگشت هوشیاری، تصویر واضحی از وقایع رخ‌داده در زمان حادثه ندارد.

تفاوت داروی تجاوز با داروهای بی‌هوشی

تفاوت داروی تجاوز از داروهای بی‌هوشی، این است که قربانی در حالی که چشمانش همه چیز را می‌بیند، در وضعیت خواب‌آلود، گیج، ناتوان و بی‌هوش قرار دارد؛ به همین دلیل احتمال درگیری میان قربانی و متجاوز و در نهایت باقی‌ماندن نشانه‌های تجاوز کاهش می‌یابد.

انواع رایج داروی تجاوز

الکل یکی از اصلی‌ترین عوامل تسهیل‌کنندۀ تجاوز است؛ آمارها نشان می‌دهد که در ۵۰درصد تجاوزهای گزارش‌شده، مصرف الکل دخیل بوده که قضاوت و واکنش‌های قربانی را مختل کرده است. در کنار الکل، داروهای صنعتی متعددی در این دسته قرار می‌گیرند:

• فلونیترازپام یا روهیپنول: بنزودیازپین‌ قوی است که باعث شل‌شدن عضلات و فراموشی می‌شود.
• گاما هیدروکسی بوتیرات (GHB): تضعیف‌کننده سیستم عصبی که به‌دلیل بی‌رنگ و بی‌بو بودن، برای ناتوان‌سازی قربانی و ایجاد خواب‌آلودگی عمیق، استفاده می‌شود.

شیوه‌های توزیع و دسترسی به داروی تجاوز

گزارش‌ها حاکی از آن است که بازار فروش این مواد به فضای مجازی و پیام‌رسان‌ها کشیده شده است. فروشندگان در کانال‌های تلگرامی و صفحات عمومی، انواع قرص‌های خوراکی و استنشاقی را با تبلیغاتی نظیر «بی‌بو و بی‌مزه» و «اثر تضمینی» عرضه می‌کنند. یکی از شیوه‌های نوین و خطرناک توزیع، عرضه این مواد در قالب آدامس و شکلات با شعارهای تبلیغاتی فریبنده مانند «افزایش میل جنسی» یا «مناسب مهمانی» است. همچنین فروشندگان برای ناشناس ماندن، امکان پرداخت از طریق رمزارز را برای خریداران فراهم کرده‌اند که ردیابی آن‌ها را دشوارتر می‌سازد.

چالش‌های داروی تجاوز

• دشواری اثبات تجاوز: اثبات قانونی تجاوزهایی که با داروهای ناتوان‌کننده صورت می‌گیرند، با چالش‌های حقوقی مضاعفی روبه‌رو است. اغلب، قربانی پس از آگاهی از تعرض، با موانع جدی روبه‌رو می‌شود و ممکن است از پیگیری منصرف شود. اگرچه مجازات تجاوز در ایران مطابق قانون اسلام، اعدام است، اما روند اثبات آن، به‌ویژه در موارد پیچیده، نیازمند شواهد بسیار دقیق است. به گفته وکیل‌ها، صدور رأی در این پرونده‌ها با احتیاط زیادی صورت می‌گیرد. این احتیاط به‌دلیل آن است که داروی تجاوز کمترین رد و نشان فیزیکی یا کلامی را بر جای می‌گذارد.

• چالش‌های پزشکی قانونی: در این پرونده‌ها، تشخیص پارگی و کبودی ناشی از مقاومت قربانی کمتر دیده می‌شود؛ زیرا دارو توانایی مقاومت فیزیکی را از فرد سلب می‌کند؛ بنابراین تمرکز بر آنالیزهای بیولوژیک و سم‌شناسی اهمیت ویژه‌ای می‌یابد؛ اما اثبات وقوع تجاوز با استفاده از دارو، در پزشکی قانونی با محدودیت‌های زمانی روبه‌رو است. به‌دلیل دفع سریع بسیاری از این داروها از بدن، دقت آزمایش‌های سم‌شناسی پس از ۷۲ ساعت نخست حادثه، به‌شدت کاهش می‌یابد.

پیامدهای روان‌شناختی داروی تجاوز

قربانیان تعرضات جنسی ناشی از این داروها با آسیب‌های روانی پایداری مواجه می‌شوند. مطالعات نشان می‌دهد که افسردگی، اضطراب، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، احساس گناه و فکر خودکشی در میان این افراد شیوع بالایی دارد. عوارضی همچون پرخاشگری و افسردگی می‌تواند تا سال‌ها پس از حادثه ادامه یابد و بر سلامت روان قربانی اثر بگذارد.

منابع

• ناهیدی، فاطمه و دیگران، «تعیین سلامت روان قربانیان زن تجاوز جنسی مراجعه‌کننده به مرکز پزشکی قانونی استان اصفهان در سال ۱۳۹۳»، مجله علمی سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران، دوره ۳۵، شماره ۲، تابستان ۱۳۹۶ش.
• ربانی، نفیسه و کوهی، سحر، «بررسی اختلالات سلامت روان در قربانیان تجاوز جنسی»، دومین همایش ملی ارتقای سلامت فرد، خانواده و جامعه، ۱۴۰۰ش.
• دفتر هماهنگی و نظارت بر امور درمان و بازتوانی دبيرخانه ستاد مبارزه با مواد مخدر، آشنایی با مواد صناعي اعتياد‌آور، تهران، پرفر، ۱۳۸۲ش.
• «قربانی بی‌خبر، مجرم ناشناس؛ بفرمایید داروی تجاوز!»، وب‌سایت فرارو، تاریخ درج مطلب: 17 آذر 1404ش.
• ناروقه، نعمت‌اله و رضایی، محسن، «تحلیل نقش نظریات پزشکی قانونی در احراز جرائم منافی عفت به عنف در نظام عدالت کیفری ایران»، نشریه طب انتظامی، دوره ۱۳، شماره ۳، ۱۴۰۳ش.
• «یک شکلات به ظاهر ساده!»، خبرگزاری دانشجویان ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آبان ۱۴۰۴ش.
• یونسی، فاطمه و جعفری، فاطمه، خودمراقبتی و پیشگیری از آزارهای جنسی، تهران، مرکز مشاوره دانشگاه تهران، ۱۳۹۷ش.