پرش به محتوا

جزیره ابوموسی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۴: خط ۴:


== موقعیت جغرافیایی ==
== موقعیت جغرافیایی ==
جزیره ابوموسی دنباله‌ای از چین‌خوردگی‌های زاگرس در آب‌های ساحلی ایران به‌شمار می‌رود. این جزیره یکی از چهارده جزیرهٔ استان هرمزگان است و نزدیک‌ترین بخش خشکی ایران به خط استوا محسوب می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1303455/دلایل-متقن-و-محکم-در-مورد-حقانیت-حاکمیت-ایران-بر-جزایر-سه-گانه-خلیج-فارس رضایی‌سرچقا، «دلایل متقن و محکم در مورد حقانیت حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه خلیج‌فارس»، 1395ش، ص72.]</ref> این جزیره بین بندر لنگه در ایران و دبی در امارات واقع شده است<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.]</ref> و جنوبی‌ترین جزیرهٔ ایرانی در خلیج‌فارس است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref>
جزیره ابوموسی دنباله‌ای از چین‌خوردگی‌های زاگرس در آب‌های ساحلی ایران به‌شمار می‌رود. این جزیره یکی از چهارده جزیرهٔ استان هرمزگان است و نزدیک‌ترین بخش خشکی ایران به خط استوا محسوب می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1303455/دلایل-متقن-و-محکم-در-مورد-حقانیت-حاکمیت-ایران-بر-جزایر-سه-گانه-خلیج-فارس رضایی‌سرچقا، «دلایل متقن و محکم در مورد حقانیت حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه خلیج‌فارس»، 1395ش، ص72.]</ref> جزیره ابوموسی بین بندر لنگه در ایران و دبی در امارات واقع شده<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.]</ref> و جنوبی‌ترین جزیرهٔ ایرانی در خلیج‌فارس است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref>


این جزیره در فاصله ۲۲۲ کیلومتری بندرعباس، ۷۵ کیلومتری بندرلنگه، ۶۰ کیلومتری شمال شارجه و ۱۶۰ کیلومتری تنگه هرمز واقع شده است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> همچنین در فاصلهٔ ۴۵ کیلومتری جزیرهٔ سیری، ۴۶ کیلومتری تنب بزرگ و ۴۴ کیلومتری تنب کوچک قرار گرفته است. موقعیت ابوموسی پایین‌تر از خط منصف خلیج فارس قرار دارد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.]</ref> مرکز این جزیره، شهرستان ابوموسی است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref>
این جزیره در فاصله ۲۲۲ کیلومتری بندرعباس، ۷۵ کیلومتری بندرلنگه، ۶۰ کیلومتری شمال شارجه، ۱۶۰ کیلومتری تنگه هرمز،<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> ۴۵ کیلومتری جزیرهٔ سیری، ۴۶ کیلومتری تنب بزرگ و ۴۴ کیلومتری تنب کوچک قرار گرفته است. موقعیت ابوموسی پایین‌تر از خط منصف خلیج فارس قرار دارد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.]</ref> مرکز این جزیره، شهرستان ابوموسی است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref><ref group="دیدگاه">مرکز جزیره یک شهرستان است یا جزیره مرکز شهرستان است؟</ref>


ابوموسی بین طول جغرافیایی ۵۵/۰۱ تا ۵۵/۰۴ درجهٔ شرقی و عرض جغرافیایی ۲۵/۵۱ تا ۲۵/۵۴ درجهٔ شمالی واقع شده است. کوه حلوا با ارتفاع ۱۱۰ متر، بلندترین قله در این منطقه به‌شمار می‌رود.<ref name=":0">[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص69.]</ref>
ابوموسی بین طول جغرافیایی ۵۵/۰۱ تا ۵۵/۰۴ درجهٔ شرقی و عرض جغرافیایی ۲۵/۵۱ تا ۲۵/۵۴ درجهٔ شمالی واقع شده است. کوه حلوا با ارتفاع ۱۱۰ متر، بلندترین قله در این منطقه به‌شمار می‌رود.<ref name=":0">[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص69.]</ref>


== شکل و مساحت ==
== شکل و مساحت ==
بسیاری از منابع، شکل جزیره را مربع و مساحت آن را حدود ۴ کیلومترمربع ذکر کرده‌اند؛ اما بر اساس نقشه‌برداری‌های جدید، شکل آن ذوزنقه‌ای است که قاعدهٔ بزرگ آن در سمت شرق قرار دارد. در این حالت طول هر ساق حدود ۴۵۰۰ متر و مساحت آن ۱۲ کیلومترمربع برآورد می‌شود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225073/ابوموسی گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
بسیاری از منابع، شکل جزیره را مربع و مساحت آن را حدود ۴ کیلومترمربع ذکر کرده‌اند؛ اما بر اساس نقشه‌برداری‌های جدید، شکل آن ذوزنقه‌ای است که قاعدهٔ بزرگ آن در سمت شرق قرار دارد. در این حالت طول هر ساق حدود ۴۵۰۰ متر و مساحت آن ۱۲ کیلومترمربع برآورد شده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225073/ابوموسی گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>


== تاریخچه ==
== تاریخچه<ref group="دیدگاه">خیلی شلوغ شده. متن زیر رو چک کنید اگر درسته لطفا جایگزین کنید.
از هزارهٔ پیش از میلاد، جزیره ابوموسی مانند سایر جزایر دریای پارس تحت مدیریت ایرانیان قرار داشت و جزو قلمرو این سرزمین محسوب می‌شد. در سال‌های ۱۱۵۱–۱۱۶۵ قبل از میلاد ابوموسی تحت کنترل عیلامیان بود. در دورهٔ ماد، این جزیره به‌همراه دیگر جزایر، بخشی از یکی از ایالت‌های جنوب غربی به حساب می‌آمد. در زمان اشکانیان و دورهٔ سلطنت مهرداد اول، ابوموسی در اختیار این سلسله بود. در دوران ساسانیان، این جزایر جزو قلمرو ایرانیان بودند و در زمان خلافت امویان و عباسیان، کرانه‌ها و جزایر خلیج فارس تحت نظارت نمایندگان آن‌ها اداره می‌شدند. در سال ۳۲۳ق، عثمان‌الدوله دیلمی، بنادر و جزایر خلیج فارس، از جمله ابوموسی را تصرف کرد. در دوران آل بویه، تمام بنادر و جزایر خلیج فارس تحت حاکمیت این خاندان قرار داشت. ابوموسی تا سال ۵۳۸ق که حکومت سلجوقیان در کرمان برقرار بود، جزو قلمرو آنان به‌شمار می‌رفت و تحت ادارهٔ حکومتی محلی به نام بنی قیصر بود. تیمور گورکانی در یورش‌های خود، بندر و جزایر خلیج فارس، از جمله ابوموسی را به متصرفاتش افزود. در دورهٔ شاه‌عباس صفوی، پرتغالی‌ها این جزایر را تصرف کردند. در سال ۱۱۷۹ق کریم‌خان زند بر جزایر خلیج فارس از جمله ابوموسی حکومت داشت و آقا محمدخان قاجار نیز بر تمام جزایر، از جمله ابوموسی تسلط داشت. در اواخر قرن نوزدهم، با ورود نیروی دریایی و نمایندگان سیاسی انگلستان به آب‌های خلیج فارس به بهانهٔ مبارزه با دزدی دریایی و جلوگیری از برده‌فروشی و تأمین امنیت هندوستان، نیروی دریایی این کشور مانع از عملیات دریایی نیروی نظامی ایران می‌شد. پس از مدتی، شیخ شارجه زیر نظر انگلستان ادعای مالکیت جزیره را مطرح کرد و در سال ۱۹۷۱م، پس از توافق دولت ایران و بریتانیا دربارهٔ تأسیس کشور امارات متحده عربی، این جزیره به‌طور رسمی به خاک ایران بازگردانده شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/990012/بو-مو-سو-بهشتی-در-ایران «بوموسو بهشتی در ایران»، 1391ش، ص16.]</ref>
 
'''تاریخچه'''
 
'''دوران باستان تا پیش از معاصر:''' جزیره ابوموسی از هزاره پیش از میلاد و در ادوار مختلف باستانی نظیر عیلامیان، مادها، اشکانیان و ساسانیان در محدوده قلمرو ایران قرار داشته است. در دوران اسلامی نیز اداره این جزیره در اختیار نمایندگان خلفای اموی و عباسی و سپس حکومت‌های مستقر در ایران از جمله آل‌بویه، سلجوقیان کرمان و تیموریان بود.
 
'''دوران معاصر:''' پس از تسلط موقت پرتغالی‌ها در دوره صفوی، حاکمیت ایران در عصر زندیه و قاجار مجدداً بر این جزیره اعمال شد. در اواخر قرن نوزدهم میلادی، بریتانیا با مداخله نظامی در خلیج فارس مانع تحرکات دریایی ایران شد و در همین مقطع، شیوخ شارجه تحت حمایت بریتانیا ادعای مالکیت جزیره را مطرح کردند. در نهایت، در سال ۱۹۷۱ میلادی و هم‌زمان با خروج بریتانیا و پیش از تأسیس امارات متحده عربی، بر اساس توافقات انجام‌شده، کنترل جزیره رسماً به ایران بازگشت.
 
'''حاکمیت ایران (۱۹۷۱ تاکنون)'''
 
با استقرار نیروهای نظامی ایران در سال ۱۹۷۱، این جزیره در تقسیمات کشوری ایران ادغام شد. مؤلفه‌های اعمال حاکمیت ایران بر ابوموسی در دهه‌های اخیر شامل موارد زیر است:
 
'''سیاسی و اداری:''' بازدید مقامات ارشد جمهوری اسلامی ایران (از جمله سفر ریاست‌جمهوری در سال ۱۳۹۱)، ممانعت از نصب پرچم امارات و الزام دریافت مجوز برای فرود بالگردهای شارجه و امارات.
 
'''امنیتی و حقوقی:''' نظارت بر تردد شناورهای مسافری، باری و سوخت‌رسان مرتبط با شارجه و برخورد با ورود غیرمجاز اتباع خارجی (نظیر بازداشت و اخراج سه شهروند آمریکایی).
 
'''اقتصادی:''' تسلط و مدیریت بر منابع انرژی از جمله میدان نفتی مبارک.
 
متن پیشنهادی است اگر به روش دیگری توانستید شلوغی متن را برطرف کنید</ref> ==
از هزارهٔ پیش از میلاد، جزیره ابوموسی مانند سایر جزایر دریای پارس تحت مدیریت ایرانیان قرار داشت و جزو قلمرو این سرزمین محسوب می‌شد. در سال‌های ۱۱۵۱–۱۱۶۵ پیش از میلاد، ابوموسی تحت کنترل عیلامیان بود. در دورهٔ ماد، این جزیره به‌همراه دیگر جزایر، بخشی از یکی از ایالت‌های جنوب غربی به حساب می‌آمد. در زمان اشکانیان و دورهٔ سلطنت مهرداد اول، ابوموسی در اختیار این سلسله بود. در دوران ساسانیان، این جزایر جزو قلمرو ایرانیان بودند و در زمان خلافت امویان و عباسیان، کرانه‌ها و جزایر خلیج فارس تحت نظارت نمایندگان آن‌ها اداره می‌شدند. در سال ۳۲۳ق، عثمان‌الدوله دیلمی، بنادر و جزایر خلیج فارس، ازجمله ابوموسی را تصرف کرد. در دوران آل بویه، تمام بنادر و جزایر خلیج فارس تحت حاکمیت این خاندان قرار داشت. ابوموسی تا سال ۵۳۸ق که حکومت سلجوقیان در کرمان برقرار بود، جزو قلمرو آنان به‌شمار می‌رفت و تحت ادارهٔ حکومتی محلی به نام بنی قیصر بود. تیمور گورکانی در یورش‌های خود، بندر و جزایر خلیج فارس، ازجمله ابوموسی را به متصرفاتش افزود. در دورهٔ شاه‌عباس صفوی، پرتغالی‌ها این جزایر را تصرف کردند. در سال ۱۱۷۹ق کریم‌خان زند بر جزایر خلیج فارس ازجمله ابوموسی حکومت داشت و آقا محمدخان قاجار نیز بر تمام جزایر، ازجمله ابوموسی تسلط داشت. در اواخر قرن نوزدهم، با ورود نیروی دریایی و نمایندگان سیاسی انگلستان به آب‌های خلیج فارس به بهانهٔ مبارزه با دزدی دریایی و جلوگیری از برده‌فروشی و تأمین امنیت هندوستان، نیروی دریایی این کشور مانع از عملیات دریایی نیروی نظامی ایران می‌شد. پس از مدتی، شیخ شارجه زیر نظر انگلستان ادعای مالکیت جزیره را مطرح کرد و در سال ۱۹۷۱م، پس از توافق دولت ایران و بریتانیا دربارهٔ تأسیس کشور امارات متحده عربی، این جزیره به‌طور رسمی به خاک ایران بازگردانده شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/990012/بو-مو-سو-بهشتی-در-ایران «بوموسو بهشتی در ایران»، 1391ش، ص1.]</ref><ref group="دیدگاه">این مقاله کلا یک صفحه دارد، شماره صفحه درج شده اشتباه بود که اصلاح شد</ref>


=== اعمال حاکمیت ایران بر ابوموسی از ۱۹۷۱م تاکنون ===
=== اعمال حاکمیت ایران بر ابوموسی از ۱۹۷۱م تاکنون ===
از زمان استقرار نیروهای نظامی ایران در ابوموسی در سال ۱۹۷۱م، حاکمیت ایران بر این جزیره و مناطق اطراف آن تثبیت شد. این حاکمیت شامل تقسیم‌بندی اداری جزیره به‌عنوان بخشی از کشور ایران و سفر مقامات ارشد از جمله محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور وقت در سال ۱۳۹۱ش، به جزایر سه‌گانه می‌شود. همچنین، دستگیری و اخراج سه آمریکایی از ابوموسی توسط مأموران ایرانی، صدور مجوز فرود بالگردهای شارجه و اماراتی در این جزیره و مخالفت ایران با برافراشته شدن پرچم امارات در ابوموسی از جمله اقدامات در این زمینه هستند. ایران همچنین بر حوزههٔ نفتی مبارک در ابوموسی حاکمیت دارد و نظارت بر رفت و آمد کشتی‌های مسافری، سوخت‌رسان و باری شارجه به این جزیره را اعمال می‌کند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص220.]</ref>
از زمان استقرار نیروهای نظامی ایران در ابوموسی در سال ۱۹۷۱م، حاکمیت ایران بر این جزیره و مناطق اطراف آن تثبیت شد. این حاکمیت شامل تقسیم‌بندی اداری جزیره به‌عنوان بخشی از کشور ایران و سفر مقامات ارشد ازجمله محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور وقت در سال ۱۳۹۱ش، به جزایر سه‌گانه می‌شود. همچنین، دستگیری و اخراج سه آمریکایی از ابوموسی توسط مأموران ایرانی، صدور مجوز فرود بالگردهای شارجه و اماراتی در این جزیره و مخالفت ایران با برافراشته شدن پرچم امارات در ابوموسی ازجمله اقدامات در این زمینه هستند. ایران همچنین بر حوزهٔ نفتی مبارک در ابوموسی حاکمیت دارد و نظارت بر رفت‌وآمد کشتی‌های مسافری، سوخت‌رسان و باری شارجه به این جزیره را اعمال می‌کند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص220.]</ref>


== اهمیت ==
== اهمیت<ref group="دیدگاه">شلوغی در این بخش نیز دیده میشود و برخی مطالب در آن تکرار شده است</ref> ==
جزیره ابوموسی از نظر سیاسی و راهبردی در منطقه اهمیت ویژه‌ای دارد و همچنین نقش به‌سزایی در گسترش حاکمیت ایران بر فلات قاره داشته است. به همین دلیل، حفظ و تحکیم موقعیت ایران در این جزیره برای پاسداری از حاکمیت ملی ضروری است.<ref name=":1">[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref>
جزیره ابوموسی از نظر سیاسی و راهبردی در منطقه، اهمیت ویژه‌ای دارد و همچنین نقش به‌سزایی در گسترش حاکمیت ایران بر فلات قاره داشته است. به همین دلیل، حفظ و تحکیم موقعیت ایران در این جزیره برای پاسداری از حاکمیت ملی ضروری است.<ref name=":1">[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref>


ابوموسی به‌عنوان آخرین حلقهٔ زنجیرهٔ دفاعی ایران در دهانهٔ خلیج فارس شناخته می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص69.]</ref> بلندترین نقطهٔ این جزیره یعنی کوه حلوا، به‌عنوان یک راهنمای طبیعی برای دریانوردان مورد استفاده قرار می‌گیرد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.]</ref> تسلط بر ابوموسی به‌معنای امکان کنترل و نظارت مؤثر بر تنگهٔ هرمز و مسیر تردد نفتکش‌ها است. این جزیره در عمل به‌عنوان خط مقدم دفاعی ایران در جنوب کشور عمل می‌کند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص166.]</ref> این جزیره به‌عنوان پایگاهی برای نیروهای دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در جنگ ایران و عراق عمل می‌کرد و به ین وسیله ایران توانست تحولات و تحرکات منطقه را زیر نظر داشته باشد. در دورهٔ جنگ نفتکش‌ها (۱۹۸۸–۱۹۸۴م)، ایران با استفاده از قایق‌ها و هواپیماهای مستقر در ابوموسی، حملات خود را برای مختل کردن صادرات نفت عراق از طریق دریا، در منطقه متمرکز کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص165.]</ref>
ابوموسی به‌عنوان آخرین حلقهٔ زنجیرهٔ دفاعی ایران در دهانهٔ خلیج فارس شناخته می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص69.]</ref> بلندترین نقطهٔ این جزیره یعنی کوه حلوا، به‌عنوان یک راهنمای طبیعی برای دریانوردان مورد استفاده قرار می‌گیرد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.]</ref> تسلط بر ابوموسی به‌معنای امکان کنترل و نظارت مؤثر بر تنگهٔ هرمز و مسیر تردد نفتکش‌ها است. این جزیره در عمل به‌عنوان خط مقدم دفاعی ایران در جنوب کشور عمل می‌کند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص166.]</ref> این جزیره به‌عنوان پایگاهی برای نیروهای دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در جنگ ایران و عراق عمل می‌کرد و به این وسیله ایران توانست تحولات و تحرکات منطقه را زیر نظر داشته باشد. در دورهٔ جنگ نفتکش‌ها (۱۹۸۸–۱۹۸۴م)، ایران با استفاده از قایق‌ها و هواپیماهای مستقر در ابوموسی، حملات خود را برای مختل کردن صادرات نفت عراق از طریق دریا، در منطقه متمرکز کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص165.]</ref>


== نام‌های جزیره ==
== نام‌های جزیره ==
نام اصلی جزیره ابوموسی، بوموسو است که از دو بخش بوم به‌معنای سرزمین و سو به‌معنای سبز تشکیل شده است که معنای آن سرزمین سبز یا بوم سبز است. این جزیره در گذشته با نام‌هایی مانند گپ سبزو به‌معنای سبزه‌زار بزرگ در میان مردم منطقه شناخته می‌شد. در اسناد تاریخی نیز با نام‌هایی مانند بوموو (ترکیب بوم و اوو به‌معنای آب) ذکر شده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/1585095/بوموسو-نام-اصلی-جزیره-ایرانی-موسوم-به-ابوموسی-است «بوموسو؛ نام اصلی جزیره ایرانی موسوم به ابوموسی است»، خبرگزاری مهر.]</ref> ابوموسی نامی جدید است که سابقهٔ آن به حدود صد سال پیش بازمی‌گردد. این نام توسط یکی از ساکنان جزیره به نام ابوموسی رایج و جایگزین نام اصلی بوموسو شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210301/ابوموسي-را-بهتر-بشناسيم «ابوموسی را بهتر بشناسیم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> غضنفر، بوم موسی، بوموف، باباموسی نیز از دیگر نام‌های این جزیره هستند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3139301-روزی-که-تنب-ها-ابوموسی-دوباره-ایرانی-شد میرسنجری، «روزی که تنب‌ها و ابوموسی دوباره ایرانی شد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
نام اصلی جزیره ابوموسی، بوموسو است که از دو بخش بوم به‌معنای سرزمین و سو به‌معنای سبز تشکیل شده است که معنای آن سرزمین سبز یا بوم سبز است. این جزیره در گذشته با نام‌هایی مانند گپ سبزو به‌معنای سبزه‌زار بزرگ در میان مردم منطقه شناخته می‌شد. در اسناد تاریخی نیز با نام‌هایی مانند بوموو (ترکیب بوم و اوو به‌معنای آب) ذکر شده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/1585095/بوموسو-نام-اصلی-جزیره-ایرانی-موسوم-به-ابوموسی-است «بوموسو؛ نام اصلی جزیره ایرانی موسوم به ابوموسی است»، خبرگزاری مهر.]</ref> ابوموسی نامی جدید است که سابقهٔ آن به حدود صد سال پیش بازمی‌گردد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/990012/%D8%A8%D9%88-%D9%85%D9%88-%D8%B3%D9%88-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «بوموسو بهشتی در ایران»، 1391ش، ص1.]</ref> این نام توسط یکی از ساکنان جزیره به نام ابوموسی رایج و جایگزین نام اصلی بوموسو شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210301/ابوموسي-را-بهتر-بشناسيم «ابوموسی را بهتر بشناسیم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> غضنفر، بوم موسی، بوموف، باباموسی نیز از دیگر نام‌های این جزیره هستند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3139301-روزی-که-تنب-ها-ابوموسی-دوباره-ایرانی-شد میرسنجری، «روزی که تنب‌ها و ابوموسی دوباره ایرانی شد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>


== بخش‌های جزیره و امکانات آن ==
== بخش‌های جزیره و امکانات آن ==
خط ۳۹: خط ۵۷:
شهر ابوموسی پس از تحولات سال ۱۹۷۱م و بازگشت مجدد ایران به جزیره شکل گرفت. تا آن زمان، سکونت دائم در ابوموسی به‌صورت متمرکز کمتر بود و فقط تعدادی از اعضای نیروی دریایی ایران در پایگاه این نیرو در انتهای غربی جزیره زندگی می‌کردند. شهر ابوموسی به‌تدریج در اطراف همین پایگاه توسعه یافته است.
شهر ابوموسی پس از تحولات سال ۱۹۷۱م و بازگشت مجدد ایران به جزیره شکل گرفت. تا آن زمان، سکونت دائم در ابوموسی به‌صورت متمرکز کمتر بود و فقط تعدادی از اعضای نیروی دریایی ایران در پایگاه این نیرو در انتهای غربی جزیره زندگی می‌کردند. شهر ابوموسی به‌تدریج در اطراف همین پایگاه توسعه یافته است.


شهر دارای یک خیابان اصلی شمالی-جنوبی و چند خیابان و میدان است که دو بخش مسکونی و اداری را به یکدیگر متصل می‌کند. بخش اداری که در نیمهٔ غربی و اطراف پایگاه نیروی دریایی واقع شده، شامل مراکزی مانند فرمانداری، بخشداری، اداره هواشناسی، گمرک، جهاد سازندگی، نیروی دریایی، بانک ملی، بهداری، مخابرات و مهمانسرا است. علاوه بر این، تأسیسات دیگری مانند اسکله، پمپ بنزین، مسجد، کتابخانه، مدارس پسرانه و دخترانه، پاسگاه، درمانگاه، داروخانه، استخر، زمین ورزشی و واحد تبدیل آب شور به شیرین، نقاط مهم شهر ابوموسی را تشکیل می‌دهند. همچنین، ابوموسی دارای یک باند فرودگاهی به طول ۷۰۰ متر نیز هست. از جمله اقدامات مربوط به توسعهٔ شهر ابوموسی می‌توان به ایجاد ۱۰۰ واحد مسکونی در شهرک مروارید اشاره کرد که در سال ۱۳۷۰ش افتتاح شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225073/ابوموسی گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
شهر دارای یک خیابان اصلی شمالی-جنوبی و چند خیابان و میدان است که دو بخش مسکونی و اداری را به یکدیگر متصل می‌کند. بخش اداری که در نیمهٔ غربی و اطراف پایگاه نیروی دریایی واقع شده، شامل مراکزی مانند فرمانداری، بخشداری، اداره هواشناسی، گمرک، جهاد سازندگی، نیروی دریایی، بانک ملی، بهداری، مخابرات و مهمانسرا است. علاوه بر این، تأسیسات دیگری مانند اسکله، پمپ بنزین، مسجد، کتابخانه، مدارس پسرانه و دخترانه، پاسگاه، درمانگاه، داروخانه، استخر، زمین ورزشی و واحد تبدیل آب شور به شیرین، نقاط مهم شهر ابوموسی را تشکیل می‌دهند. همچنین، ابوموسی دارای یک باند فرودگاهی به طول ۷۰۰ متر نیز هست. ازجمله اقدامات مربوط به توسعهٔ شهر ابوموسی می‌توان به ایجاد ۱۰۰ واحد مسکونی در شهرک مروارید اشاره کرد که در سال ۱۳۷۰ش افتتاح شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225073/ابوموسی گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>


== جمعیت‌شناسی ==
== جمعیت‌شناسی ==
بر پایهٔ سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ش، جمعیت کل جزیرهٔ ابوموسی ۴۲۱۳ نفر، شامل ۸۵۷ خانوار گزارش شده است.<ref>[https://amar.org.ir/population-and-housing-census «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران.]</ref> جمعیت ساکن در این جزیره ترکیبی از ایرانیان با اصالت بندر لنگه و عرب‌های عضو قبیله سودان در شارجه هستند. ایرانیان غیربومی اغلب برای ارائهٔ خدمات نظامی، عمرانی و دولتی به این جزیره اعزام شده‌اند و در آن ساکن هستند. ساکنان بومی در جنوب غربی جزیره سکونت دارند که اصالتی ایرانی دارند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212-213.]</ref> هرچند اکثر ساکنان ایرانی‌اند، اقلیتی از شهروندان امارات متحده عربی نیز در این جزیره زندگی می‌کنند. مقامات شارجه در سال ۲۰۱۳م اعلام کرده بودند که حدود ۳۰۰ اماراتی در این جزیره سکونت دارند؛ اما بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۵م امارت، تعداد اماراتی‌های ساکن ابوموسی ۴۱ نفر گزارش شده است.<ref>[http://igapg.khu.ac.ir/files/site1/user_files_0fbb30/m_ayyami-A-10-42-2-ff3cc62.pdf ایامی و دیگران، «بررسی الگوهای توسعه شهری و اسکان در جزایر ایران (مورد مطالعه: جزیره بوموسی)»، 1404ش، ص358.]</ref>
بر پایهٔ سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ش، جمعیت کل جزیرهٔ ابوموسی ۴۲۱۳ نفر، شامل ۸۵۷ خانوار گزارش شده است.<ref>[https://amar.org.ir/population-and-housing-census «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران.]</ref> جمعیت ساکن در این جزیره ترکیبی از ایرانیان با اصالت بندر لنگه و عرب‌های عضو قبیله سودان در شارجه هستند. ایرانیان غیربومی اغلب برای ارائهٔ خدمات نظامی، عمرانی و دولتی به این جزیره اعزام شده‌اند و در آن ساکن هستند. ساکنان بومی در جنوب غربی جزیره سکونت دارند که اصالتی ایرانی دارند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212-213.]</ref> اکثر ساکنان ایرانی‌اند و اقلیتی از شهروندان امارات متحده عربی نیز در این جزیره زندگی می‌کنند. مقامات شارجه در سال ۲۰۱۳م اعلام کرده بودند که حدود ۳۰۰ اماراتی در این جزیره سکونت دارند؛ اما بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۵م امارت، تعداد اماراتی‌های ساکن ابوموسی ۴۱ نفر گزارش شده است.<ref>[http://igapg.khu.ac.ir/files/site1/user_files_0fbb30/m_ayyami-A-10-42-2-ff3cc62.pdf ایامی و دیگران، «بررسی الگوهای توسعه شهری و اسکان در جزایر ایران (مورد مطالعه: جزیره بوموسی)»، 1404ش، ص358.]</ref>


== شرایط طبیعی و زیستی ==
== شرایط طبیعی و زیستی ==
جزیره ابوموسی با آب‌وهوایی گرم و مرطوب، در بخش‌های مرکزی و جنوبی نسبتاً هموار و شنی است و گیاهان سازگار با خشکی در آن می‌رویند که برای چرای دام‌های محلی استفاده می‌شود. پستی‌وبلندی‌ها به سمت شمال افزایش یافته و به بلندترین نقطه جزیره، کوه حلوا، می‌رسد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.]</ref> این جزیره فاقد منابع آب شیرین و اراضی مناسب برای کشاورزی گسترده است. به همین دلیل کشاورزی و دامداری در آن رونق چندانی ندارد و تنها به نخلستان‌های کوچک و کشت محدود اکتفا می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.]</ref> پوشش گیاهی اغلب شامل درختان نخل و کنار در حاشیهٔ شمالی و درختچه‌هایی مانند سمر، چیرخ و تاغ در نقاط مختلف است. از جانوران خشکی نیز تنها خزندگانی مانند بزمجه، مار و انواع مارمولک در جزیره زندگی می‌کنند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225073/ابوموسی گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> در گذشته کمبود آب آشامیدنی مشکل اصلی ساکنان بود که از طریق چاه‌ها و گاهی تانکر تأمین می‌شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225073/ابوموسی گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
جزیره ابوموسی با آب‌وهوایی گرم و مرطوب، در بخش‌های مرکزی و جنوبی نسبتاً هموار و شنی است و گیاهان سازگار با خشکی در آن می‌رویند که برای چرای دام‌های محلی استفاده می‌شود. پستی‌وبلندی‌ها به سمت شمال افزایش یافته و به بلندترین نقطه جزیره، کوه حلوا، می‌رسد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.]</ref> این جزیره فاقد منابع آب شیرین و اراضی مناسب برای کشاورزی گسترده است. به همین دلیل کشاورزی و دامداری در آن رونق چندانی ندارد و تنها به نخلستان‌های کوچک و کشت محدود اکتفا می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.]</ref> پوشش گیاهی اغلب شامل درختان نخل و کنار در حاشیهٔ شمالی و درختچه‌هایی مانند سمر، چیرخ و تاغ در نقاط مختلف است. از جانوران خشکی نیز تنها خزندگانی مانند بزمجه، مار و انواع مارمولک در جزیره زندگی می‌کنند. در گذشته کمبود آب آشامیدنی مشکل اصلی ساکنان بود که از طریق چاه‌ها و گاهی تانکر تأمین می‌شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225073/ابوموسی گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>


== فرهنگ مردم جزیره ==
== فرهنگ مردم جزیره ==
خط ۵۴: خط ۷۲:


== جاذبه‌های گردشگری ==
== جاذبه‌های گردشگری ==
طبق گزارش‌ها، ابوموسی جزیره‌ای نظامی نبوده و ورود به آن تنها از طریق تماس با فرمانداری امکان‌پذیر است.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/1313103-ابوموسی-قابلیت-تبدیل-شدن-به-جزیره-گردشگری-دارد-اسناد-تاریخی-گواه-بر-ایرانی-بودن-جزایر-سه-گانه-است «ابوموسی قابلیت تبدیل شدن به جزیره گردشگری دارد/ اسناد تاریخی گواه بر ایرانی بودن جزایر سه‌گانه است»، خبرگزاری ایلنا.]</ref>
طبق گزارش‌ها، ابوموسی جزیره‌ای نظامی نبوده و ورود به آن از طریق تماس با فرمانداری امکان‌پذیر است.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/1313103-ابوموسی-قابلیت-تبدیل-شدن-به-جزیره-گردشگری-دارد-اسناد-تاریخی-گواه-بر-ایرانی-بودن-جزایر-سه-گانه-است «ابوموسی قابلیت تبدیل شدن به جزیره گردشگری دارد/ اسناد تاریخی گواه بر ایرانی بودن جزایر سه‌گانه است»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> ساحل‌گردی، بازار محلی صنایع‌دستی و محصولات دریایی، بناهای تاریخی کوچک در مرکز جزیره و تفریحات آبی مانند قایق‌سواری، ماهی‌گیری و کایاک در آب‌های خلیج فارس از جاذبه‌های گردشگری جزیره ابوموسی است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/696723-جزیره-ابوموسی «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.]</ref>


ساحل‌گردی، بازار محلی صنایع‌دستی و محصولات دریایی، بناهای تاریخی کوچک در مرکز جزیره و تفریحات آبی مانند قایق‌سواری، ماهی‌گیری و کایاک در آب‌های خلیج فارس از جاذبه‌های گردشگری جزیره ابوموسی است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/696723-جزیره-ابوموسی «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.]</ref>
== منابع طبیعی و نظامی ==
جزیره ابوموسی اغلب به‌دلیل داشتن معادن اکسید آهن (خاک سرخ) از اهمیت برخوردار بوده است. نفت استخراج‌شده از ابوموسی که به میدان نفتی مبارک در بخش دریایی شرقی جزیره محدود می‌شود، از نظر کیفیت و نوع، بهترین نفت در خلیج فارس شناخته می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.]</ref>


== منابع طبیعی و نظامی ==
ایران در جزیرهٔ ابوموسی تعداد قابل توجهی از سلاح‌های شیمیایی اغلب گلوله‌های توپ ۱۵۵ میلی‌متری و نیز برخی تسلیحات بیولوژیک نگه‌داری می‌کند.<ref group="دیدگاه">این تعبیر هرچند در منبع هم آمده است اما گمان میکنم اشتباه رخ داده باشد. ایران سلاح شیمیایی ندارد و گلوله‌های توپ ۱۵۵ هم سلاح شیمیایی نیست. لطفا این قسمت را بیشتر بررسی کنید.
جزیره ابوموسی اغلب به‌دلیل داشتن معادن اکسید آهن (خاک سرخ) از اهمیت برخوردار بوده است. نفت استخراج‌شده از ابوموسی که به میدان مبارک در بخش دریایی شرقی جزیره محدود می‌شود، از نظر کیفیت و نوع، بهترین نفت در خلیج فارس شناخته می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.]</ref>


ایران در جزیرهٔ ابوموسی تعداد قابل توجهی از سلاح‌های شیمیایی اغلب گلوله‌های توپ ۱۵۵ میلی‌متری و نیز برخی تسلیحات بیولوژیک نگه‌داری می‌کند. همچنین این جزیره به‌عنوان پایگاه استقرار موشک‌های ضدکشتی کرم ابریشم و سامانه‌های SAM HAWK و HY-2 شناخته شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص168.]</ref> تأسیسات موجود در جزیره شامل یک فرودگاه، یک موج‌شکن و اسکله‌ای کوچک برای پهلوگیری شناورهای سبک با آبخور محدود و یک جادهٔ کمربندی آسفالته است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210301/ابوموسي-را-بهتر-بشناسيم «ابوموسی را بهتر بشناسیم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
همچنین تسلیحات بیولوژیک را بررسی کنید</ref> همچنین این جزیره به‌عنوان پایگاه استقرار موشک‌های ضدکشتی کرم ابریشم و سامانه‌های SAM HAWK و HY-2 شناخته شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص168.]</ref> تأسیسات موجود در جزیره شامل یک فرودگاه، یک موج‌شکن و اسکله‌ای کوچک برای پهلوگیری شناورهای سبک با آبخور محدود و یک جادهٔ کمربندی آسفالته است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210301/ابوموسي-را-بهتر-بشناسيم «ابوموسی را بهتر بشناسیم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>


== اقدامات توسعه‌ای در جزیره ابوموسی ==
== اقدامات توسعه‌ای در جزیره ابوموسی<ref group="دیدگاه">خیلی شبیه به متن صورت جلسات است. گزارشی و مختصر بیاورید</ref> ==
در جریان سفر اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی به استان هرمزگان در سال 1403ش و پس از کلنگ‌زنی طرح احداث ۱۱۰ واحد مسکونی در جزیره ابوموسی، مقرر شد زیرساخت حمل‌ونقل این جزیره نیز توسعه یابد.
در جریان سفر اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی به استان هرمزگان در سال 1403ش و پس از کلنگ‌زنی طرح احداث ۱۱۰ واحد مسکونی در جزیره ابوموسی، مقرر شد زیرساخت حمل‌ونقل این جزیره نیز توسعه یابد.


نسخهٔ ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۵۷

جزیره ابوموسی؛ جنوبی‌ترین جزیرهٔ ایرانی در خلیج فارس.

جزیره ابوموسی جنوبی‌ترین جزیره ایران در خلیج فارس، نزدیک به خط استوا و بین بندر لنگه و دبی واقع شده است. ابوموسی بزرگ‌ترین و مهم‌ترین جزیره از جزایر سه‌گانه خلیج‌فارس است. این جزیره از نظر راهبردی اهمیت بسیاری دارد؛ زیرا کنترل آن امکان نظارت بر تنگه هرمز و مسیر نفتکش‌ها را فراهم می‌کند و به‌عنوان خط مقدم دفاعی ایران عمل می‌کند. جمعیت آن ترکیبی از ایرانیان بومی و غیربومی و اقلیتی اماراتی و معیشت اصلی ساکنان بومی ماهی‌گیری است. جزیره دارای ذخایر معدنی خاک سرخ و نفت مرغوب بوده و از پایگاه‌های مهم نظامی ایران محسوب می‌شود.

موقعیت جغرافیایی

جزیره ابوموسی دنباله‌ای از چین‌خوردگی‌های زاگرس در آب‌های ساحلی ایران به‌شمار می‌رود. این جزیره یکی از چهارده جزیرهٔ استان هرمزگان است و نزدیک‌ترین بخش خشکی ایران به خط استوا محسوب می‌شود.[۱] جزیره ابوموسی بین بندر لنگه در ایران و دبی در امارات واقع شده[۲] و جنوبی‌ترین جزیرهٔ ایرانی در خلیج‌فارس است.[۳]

این جزیره در فاصله ۲۲۲ کیلومتری بندرعباس، ۷۵ کیلومتری بندرلنگه، ۶۰ کیلومتری شمال شارجه، ۱۶۰ کیلومتری تنگه هرمز،[۴] ۴۵ کیلومتری جزیرهٔ سیری، ۴۶ کیلومتری تنب بزرگ و ۴۴ کیلومتری تنب کوچک قرار گرفته است. موقعیت ابوموسی پایین‌تر از خط منصف خلیج فارس قرار دارد.[۵] مرکز این جزیره، شهرستان ابوموسی است.[۶][دیدگاه ۱]

ابوموسی بین طول جغرافیایی ۵۵/۰۱ تا ۵۵/۰۴ درجهٔ شرقی و عرض جغرافیایی ۲۵/۵۱ تا ۲۵/۵۴ درجهٔ شمالی واقع شده است. کوه حلوا با ارتفاع ۱۱۰ متر، بلندترین قله در این منطقه به‌شمار می‌رود.[۷]

شکل و مساحت

بسیاری از منابع، شکل جزیره را مربع و مساحت آن را حدود ۴ کیلومترمربع ذکر کرده‌اند؛ اما بر اساس نقشه‌برداری‌های جدید، شکل آن ذوزنقه‌ای است که قاعدهٔ بزرگ آن در سمت شرق قرار دارد. در این حالت طول هر ساق حدود ۴۵۰۰ متر و مساحت آن ۱۲ کیلومترمربع برآورد شده است.[۸]

تاریخچه[دیدگاه ۲]

از هزارهٔ پیش از میلاد، جزیره ابوموسی مانند سایر جزایر دریای پارس تحت مدیریت ایرانیان قرار داشت و جزو قلمرو این سرزمین محسوب می‌شد. در سال‌های ۱۱۵۱–۱۱۶۵ پیش از میلاد، ابوموسی تحت کنترل عیلامیان بود. در دورهٔ ماد، این جزیره به‌همراه دیگر جزایر، بخشی از یکی از ایالت‌های جنوب غربی به حساب می‌آمد. در زمان اشکانیان و دورهٔ سلطنت مهرداد اول، ابوموسی در اختیار این سلسله بود. در دوران ساسانیان، این جزایر جزو قلمرو ایرانیان بودند و در زمان خلافت امویان و عباسیان، کرانه‌ها و جزایر خلیج فارس تحت نظارت نمایندگان آن‌ها اداره می‌شدند. در سال ۳۲۳ق، عثمان‌الدوله دیلمی، بنادر و جزایر خلیج فارس، ازجمله ابوموسی را تصرف کرد. در دوران آل بویه، تمام بنادر و جزایر خلیج فارس تحت حاکمیت این خاندان قرار داشت. ابوموسی تا سال ۵۳۸ق که حکومت سلجوقیان در کرمان برقرار بود، جزو قلمرو آنان به‌شمار می‌رفت و تحت ادارهٔ حکومتی محلی به نام بنی قیصر بود. تیمور گورکانی در یورش‌های خود، بندر و جزایر خلیج فارس، ازجمله ابوموسی را به متصرفاتش افزود. در دورهٔ شاه‌عباس صفوی، پرتغالی‌ها این جزایر را تصرف کردند. در سال ۱۱۷۹ق کریم‌خان زند بر جزایر خلیج فارس ازجمله ابوموسی حکومت داشت و آقا محمدخان قاجار نیز بر تمام جزایر، ازجمله ابوموسی تسلط داشت. در اواخر قرن نوزدهم، با ورود نیروی دریایی و نمایندگان سیاسی انگلستان به آب‌های خلیج فارس به بهانهٔ مبارزه با دزدی دریایی و جلوگیری از برده‌فروشی و تأمین امنیت هندوستان، نیروی دریایی این کشور مانع از عملیات دریایی نیروی نظامی ایران می‌شد. پس از مدتی، شیخ شارجه زیر نظر انگلستان ادعای مالکیت جزیره را مطرح کرد و در سال ۱۹۷۱م، پس از توافق دولت ایران و بریتانیا دربارهٔ تأسیس کشور امارات متحده عربی، این جزیره به‌طور رسمی به خاک ایران بازگردانده شد.[۹][دیدگاه ۳]

اعمال حاکمیت ایران بر ابوموسی از ۱۹۷۱م تاکنون

از زمان استقرار نیروهای نظامی ایران در ابوموسی در سال ۱۹۷۱م، حاکمیت ایران بر این جزیره و مناطق اطراف آن تثبیت شد. این حاکمیت شامل تقسیم‌بندی اداری جزیره به‌عنوان بخشی از کشور ایران و سفر مقامات ارشد ازجمله محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور وقت در سال ۱۳۹۱ش، به جزایر سه‌گانه می‌شود. همچنین، دستگیری و اخراج سه آمریکایی از ابوموسی توسط مأموران ایرانی، صدور مجوز فرود بالگردهای شارجه و اماراتی در این جزیره و مخالفت ایران با برافراشته شدن پرچم امارات در ابوموسی ازجمله اقدامات در این زمینه هستند. ایران همچنین بر حوزهٔ نفتی مبارک در ابوموسی حاکمیت دارد و نظارت بر رفت‌وآمد کشتی‌های مسافری، سوخت‌رسان و باری شارجه به این جزیره را اعمال می‌کند.[۱۰]

اهمیت[دیدگاه ۴]

جزیره ابوموسی از نظر سیاسی و راهبردی در منطقه، اهمیت ویژه‌ای دارد و همچنین نقش به‌سزایی در گسترش حاکمیت ایران بر فلات قاره داشته است. به همین دلیل، حفظ و تحکیم موقعیت ایران در این جزیره برای پاسداری از حاکمیت ملی ضروری است.[۱۱]

ابوموسی به‌عنوان آخرین حلقهٔ زنجیرهٔ دفاعی ایران در دهانهٔ خلیج فارس شناخته می‌شود.[۱۲] بلندترین نقطهٔ این جزیره یعنی کوه حلوا، به‌عنوان یک راهنمای طبیعی برای دریانوردان مورد استفاده قرار می‌گیرد.[۱۳] تسلط بر ابوموسی به‌معنای امکان کنترل و نظارت مؤثر بر تنگهٔ هرمز و مسیر تردد نفتکش‌ها است. این جزیره در عمل به‌عنوان خط مقدم دفاعی ایران در جنوب کشور عمل می‌کند.[۱۴] این جزیره به‌عنوان پایگاهی برای نیروهای دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در جنگ ایران و عراق عمل می‌کرد و به این وسیله ایران توانست تحولات و تحرکات منطقه را زیر نظر داشته باشد. در دورهٔ جنگ نفتکش‌ها (۱۹۸۸–۱۹۸۴م)، ایران با استفاده از قایق‌ها و هواپیماهای مستقر در ابوموسی، حملات خود را برای مختل کردن صادرات نفت عراق از طریق دریا، در منطقه متمرکز کرد.[۱۵]

نام‌های جزیره

نام اصلی جزیره ابوموسی، بوموسو است که از دو بخش بوم به‌معنای سرزمین و سو به‌معنای سبز تشکیل شده است که معنای آن سرزمین سبز یا بوم سبز است. این جزیره در گذشته با نام‌هایی مانند گپ سبزو به‌معنای سبزه‌زار بزرگ در میان مردم منطقه شناخته می‌شد. در اسناد تاریخی نیز با نام‌هایی مانند بوموو (ترکیب بوم و اوو به‌معنای آب) ذکر شده است.[۱۶] ابوموسی نامی جدید است که سابقهٔ آن به حدود صد سال پیش بازمی‌گردد.[۱۷] این نام توسط یکی از ساکنان جزیره به نام ابوموسی رایج و جایگزین نام اصلی بوموسو شد.[۱۸] غضنفر، بوم موسی، بوموف، باباموسی نیز از دیگر نام‌های این جزیره هستند.[۱۹]

بخش‌های جزیره و امکانات آن

از نظر قلمروی سرزمینی، جزیره به دو بخش تقسیم می‌شود:

بخش اصلی که تحت کنترل ایران است و شهر ابوموسی در آن قرار دارد. در این بخش ساختمان‌ها و تأسیسات متعددی با کاربری‌های اداری، نظامی، خدماتی، اقتصادی و آموزشی احداث شده که بزرگ‌ترین آنها دو شهرک مسکونی فرمانداری و صیادان هستند. بسیاری از این سازه‌ها در دههٔ هفتاد شمسی ساخته شده‌اند.

بخش دوم، منطقهٔ کوچکی است که در اختیار امارات متحدهٔ عربی قرار دارد و امکانات محدودی دارد. ساکنان این بخش پیش‌تر تبعهٔ شارجه بودند و امروز شهروند امارات محسوب می‌شوند.

نیروهای نظامی و امنیتی ایران کنترل کامل جزیره را در دست دارند و اتباع امارات مجاز به تردد در دیگر نقاط جزیره نیستند. ارتباط بین دو بخش بسیار اندک است و تنها به موارد اضطراری محدود می‌شود.[۲۰]

شهر ابوموسی

شهر ابوموسی پس از تحولات سال ۱۹۷۱م و بازگشت مجدد ایران به جزیره شکل گرفت. تا آن زمان، سکونت دائم در ابوموسی به‌صورت متمرکز کمتر بود و فقط تعدادی از اعضای نیروی دریایی ایران در پایگاه این نیرو در انتهای غربی جزیره زندگی می‌کردند. شهر ابوموسی به‌تدریج در اطراف همین پایگاه توسعه یافته است.

شهر دارای یک خیابان اصلی شمالی-جنوبی و چند خیابان و میدان است که دو بخش مسکونی و اداری را به یکدیگر متصل می‌کند. بخش اداری که در نیمهٔ غربی و اطراف پایگاه نیروی دریایی واقع شده، شامل مراکزی مانند فرمانداری، بخشداری، اداره هواشناسی، گمرک، جهاد سازندگی، نیروی دریایی، بانک ملی، بهداری، مخابرات و مهمانسرا است. علاوه بر این، تأسیسات دیگری مانند اسکله، پمپ بنزین، مسجد، کتابخانه، مدارس پسرانه و دخترانه، پاسگاه، درمانگاه، داروخانه، استخر، زمین ورزشی و واحد تبدیل آب شور به شیرین، نقاط مهم شهر ابوموسی را تشکیل می‌دهند. همچنین، ابوموسی دارای یک باند فرودگاهی به طول ۷۰۰ متر نیز هست. ازجمله اقدامات مربوط به توسعهٔ شهر ابوموسی می‌توان به ایجاد ۱۰۰ واحد مسکونی در شهرک مروارید اشاره کرد که در سال ۱۳۷۰ش افتتاح شد.[۲۱]

جمعیت‌شناسی

بر پایهٔ سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ش، جمعیت کل جزیرهٔ ابوموسی ۴۲۱۳ نفر، شامل ۸۵۷ خانوار گزارش شده است.[۲۲] جمعیت ساکن در این جزیره ترکیبی از ایرانیان با اصالت بندر لنگه و عرب‌های عضو قبیله سودان در شارجه هستند. ایرانیان غیربومی اغلب برای ارائهٔ خدمات نظامی، عمرانی و دولتی به این جزیره اعزام شده‌اند و در آن ساکن هستند. ساکنان بومی در جنوب غربی جزیره سکونت دارند که اصالتی ایرانی دارند.[۲۳] اکثر ساکنان ایرانی‌اند و اقلیتی از شهروندان امارات متحده عربی نیز در این جزیره زندگی می‌کنند. مقامات شارجه در سال ۲۰۱۳م اعلام کرده بودند که حدود ۳۰۰ اماراتی در این جزیره سکونت دارند؛ اما بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۵م امارت، تعداد اماراتی‌های ساکن ابوموسی ۴۱ نفر گزارش شده است.[۲۴]

شرایط طبیعی و زیستی

جزیره ابوموسی با آب‌وهوایی گرم و مرطوب، در بخش‌های مرکزی و جنوبی نسبتاً هموار و شنی است و گیاهان سازگار با خشکی در آن می‌رویند که برای چرای دام‌های محلی استفاده می‌شود. پستی‌وبلندی‌ها به سمت شمال افزایش یافته و به بلندترین نقطه جزیره، کوه حلوا، می‌رسد.[۲۵] این جزیره فاقد منابع آب شیرین و اراضی مناسب برای کشاورزی گسترده است. به همین دلیل کشاورزی و دامداری در آن رونق چندانی ندارد و تنها به نخلستان‌های کوچک و کشت محدود اکتفا می‌شود.[۲۶] پوشش گیاهی اغلب شامل درختان نخل و کنار در حاشیهٔ شمالی و درختچه‌هایی مانند سمر، چیرخ و تاغ در نقاط مختلف است. از جانوران خشکی نیز تنها خزندگانی مانند بزمجه، مار و انواع مارمولک در جزیره زندگی می‌کنند. در گذشته کمبود آب آشامیدنی مشکل اصلی ساکنان بود که از طریق چاه‌ها و گاهی تانکر تأمین می‌شد.[۲۷]

فرهنگ مردم جزیره

گویش مردم محلی جزیره ابوموسی لهجهٔ بندری است. بیشتر مردم این شهر شیعه هستند و مراسم ملی و مذهبی را باشکوه برگزار می‌کنند. غذای محلی مردم انواع خوراک‌های دریایی است. پوشاک محلی مردم منطقه نیز به‌دلایل اقلیمی لباس‌های خنک و بلند به سبک مردم مناطق ساحل‌نشین ایران است.[۲۸] معیشت بیشتر مردم بومی جزیره از راه ماهی‌گیری و فعالیت‌های دریایی تأمین می‌شود و ابزارهای سنتی مانند تورهای ماهی‌گیری و قایق‌های چوبی کوچک، به‌عنوان نمادهایی از هویت و فرهنگ آنان حفظ شده‌اند. با توجه به تنوع قومی و حضور اقوام مختلف، فضای چندفرهنگی در جزیره شکل گرفته است.[۲۹]

معماری جزیره

معماری جزیره از سبک موسوم به بوشهری پیروی می‌کند که با بناهای سفیدرنگ و استفاده از چوب شناخته می‌شود. تمامی ساختمان‌های موجود در آن پس از انقلاب اسلامی ایران احداث شده‌اند.[۳۰]

جاذبه‌های گردشگری

طبق گزارش‌ها، ابوموسی جزیره‌ای نظامی نبوده و ورود به آن از طریق تماس با فرمانداری امکان‌پذیر است.[۳۱] ساحل‌گردی، بازار محلی صنایع‌دستی و محصولات دریایی، بناهای تاریخی کوچک در مرکز جزیره و تفریحات آبی مانند قایق‌سواری، ماهی‌گیری و کایاک در آب‌های خلیج فارس از جاذبه‌های گردشگری جزیره ابوموسی است.[۳۲]

منابع طبیعی و نظامی

جزیره ابوموسی اغلب به‌دلیل داشتن معادن اکسید آهن (خاک سرخ) از اهمیت برخوردار بوده است. نفت استخراج‌شده از ابوموسی که به میدان نفتی مبارک در بخش دریایی شرقی جزیره محدود می‌شود، از نظر کیفیت و نوع، بهترین نفت در خلیج فارس شناخته می‌شود.[۳۳]

ایران در جزیرهٔ ابوموسی تعداد قابل توجهی از سلاح‌های شیمیایی اغلب گلوله‌های توپ ۱۵۵ میلی‌متری و نیز برخی تسلیحات بیولوژیک نگه‌داری می‌کند.[دیدگاه ۵] همچنین این جزیره به‌عنوان پایگاه استقرار موشک‌های ضدکشتی کرم ابریشم و سامانه‌های SAM HAWK و HY-2 شناخته شده است.[۳۴] تأسیسات موجود در جزیره شامل یک فرودگاه، یک موج‌شکن و اسکله‌ای کوچک برای پهلوگیری شناورهای سبک با آبخور محدود و یک جادهٔ کمربندی آسفالته است.[۳۵]

اقدامات توسعه‌ای در جزیره ابوموسی[دیدگاه ۶]

در جریان سفر اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی به استان هرمزگان در سال 1403ش و پس از کلنگ‌زنی طرح احداث ۱۱۰ واحد مسکونی در جزیره ابوموسی، مقرر شد زیرساخت حمل‌ونقل این جزیره نیز توسعه یابد.

بر اساس تصمیمات اتخاذ‌شده در نشست مشترک این کمیسیون با وزارت راه و شهرسازی و نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، برنامه‌ریزی زیر برای بهبود دسترسی به ابوموسی انجام شد:

  • توسعه حمل‌ونقل هوایی: در گام نخست، تعداد پروازهای هفتگی از ابوموسی به بندرعباس از یک به چهار پرواز افزایش یافته و یک خط پروازی جدید نیز به مقصد شیراز راه‌اندازی می‌شود و تعداد پروازهای مسیر بندرعباس-ابوموسی به روزانه یک پرواز افزایش خواهد یافت.
  • فعال‌سازی و تکمیل طرح‌های بندری: بندرگاه چندمنظوره ابوموسی با وسعت ۱۵ هکتار، همراه با حوضچه‌ای به وسعت ۱۱ هکتار، پس‌کرانه و ساختمان مرجع دریایی به‌منظور ارائه خدمات بهتر و افزایش ایمنی تردد شناورها، به‌طور کامل فعال خواهد شد. اسکلۀ پهلوگیری شناورها که فاز اول آن افتتاح شده، به‌صورت کامل راه‌اندازی می‌شود تا عملیات تخلیه و بارگیری کالا تسریع و ایمنی افزایش یابد. در این بندرگاه، ظرفیت احداث ۶ پست اسکله جدید با قابلیت پهلوگیری شناورهای باری تا ظرفیت ۲۰۰۰ تن و با عمق مناسب برای کاربری‌های تجاری، مسافری و شیلاتی پیش‌بینی شده است.
  • تأمین ناوگان حمل‌ونقل دریایی مسافری: مقرر شد سازمان بنادر و دریانوردی دو فروند شناور تندروی مسافری را خریداری و برای ارائه سرویس روزانه مسافری از بندرعباس و بندرلنگه به ابوموسی به کار گیرد.[۳۶]

پانویس

  1. ↑ رضایی‌سرچقا، «دلایل متقن و محکم در مورد حقانیت حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه خلیج‌فارس»، 1395ش، ص72.
  2. ↑ فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.
  3. ↑ جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.
  4. ↑ جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.
  5. ↑ فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.
  6. ↑ جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.
  7. ↑ حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص69.
  8. ↑ گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  9. ↑ «بوموسو بهشتی در ایران»، 1391ش، ص1.
  10. ↑ فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص220.
  11. ↑ جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.
  12. ↑ حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص69.
  13. ↑ فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.
  14. ↑ امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص166.
  15. ↑ امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص165.
  16. ↑ «بوموسو؛ نام اصلی جزیره ایرانی موسوم به ابوموسی است»، خبرگزاری مهر.
  17. ↑ «بوموسو بهشتی در ایران»، 1391ش، ص1.
  18. ↑ «ابوموسی را بهتر بشناسیم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.
  19. ↑ میرسنجری، «روزی که تنب‌ها و ابوموسی دوباره ایرانی شد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.
  20. ↑ قالیباف و میرزاده کوهشاهی، «علل و موانع توسعه جزیره ابوموسی»، 1388ش، ص10.
  21. ↑ گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  22. ↑ «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران.
  23. ↑ فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212-213.
  24. ↑ ایامی و دیگران، «بررسی الگوهای توسعه شهری و اسکان در جزایر ایران (مورد مطالعه: جزیره بوموسی)»، 1404ش، ص358.
  25. ↑ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.
  26. ↑ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.
  27. ↑ گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  28. ↑ «به این منطقه "جزایر آکواریومی" گفته می‌شود»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.
  29. ↑ «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.
  30. ↑ «ابوموسی قابلیت تبدیل شدن به جزیره گردشگری دارد/ اسناد تاریخی گواه بر ایرانی بودن جزایر سه‌گانه است»، خبرگزاری ایلنا.
  31. ↑ «ابوموسی قابلیت تبدیل شدن به جزیره گردشگری دارد/ اسناد تاریخی گواه بر ایرانی بودن جزایر سه‌گانه است»، خبرگزاری ایلنا.
  32. ↑ «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.
  33. ↑ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص6.
  34. ↑ امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص168.
  35. ↑ «ابوموسی را بهتر بشناسیم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.
  36. ↑ «جزایر آریانا و زرکوه طبق اسناد موثق تاریخی به ایران تعلق دارند»، وب‌سایت روزنامه کیهان.

منابع

  • «ابوموسی را بهتر بشناسیم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۳۹۱ش.
  • «ابوموسی قابلیت تبدیل شدن به جزیره گردشگری دارد/ اسناد تاریخی گواه بر ایرانی بودن جزایر سه‌گانه است»، خبرگزاری ایلنا، تاریخ درج مطلب: ۵ دی ۱۴۰۱ش.
  • امیری، علی و نادری، حجت، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شمارهٔ ۵۶، بهار ۱۳۹۹ش.
  • ایامی، محمد و دیگران، «بررسی الگوهای توسعه شهری و اسکان در جزایر ایران (مورد مطالعه: جزیره بوموسی)»، همایش ملی توسعه پایدار از پنجره جزایر ایرانی خلیج فارس، ۱۴۰۴ش.
  • «بوموسو بهشتی در ایران»، نامه اتاق بازرگانی، شماره ۵۲۹، اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
  • «بوموسو؛ نام اصلی جزیره ایرانی موسوم به ابوموسی است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۸ اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
  • «به این منطقه «جزایر آکواریومی» گفته می‌شود»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۳۹۱ش.
  • جالینوسی، احمد و رستمی، طیبه، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، فصلنامهٔ تخصصی مطالعات خلیج‌فارس، سال دوم، شمارهٔ سوم، پاییز ۱۳۹۵ش.
  • «جزایر آریانا و زرکوه طبق اسناد موثق تاریخی به ایران تعلق دارند»، وب‌سایت روزنامه کیهان، تاریخ درج مطلب: 16 آبان 1403ش.
  • «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وب‌سایت اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۷ بهمن ۱۴۰۳ش.
  • حیدری موصلو، طهمورث و کاویانی‌راد، مراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، شمارهٔ ۲۱، زمستان ۱۳۹۳ش.
  • رضایی‌سرچقا، مجتبی، «دلایل متقن و محکم در مورد حقانیت حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه خلیج‌فارس»، فصلنامه مطالعات خلیج فارس، سال سوم، شمارهٔ چهارم، زمستان ۱۳۹۵ش و بهار ۱۳۹۶ش.
  • فرهمندزاده، زینب، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، دوفصلنامه حقوق بشر و شهروندی، سال ۷، شمارهٔ ۲، پاییز و زمستان ۱۴۰۱ش.
  • قالیباف، محمدباقر و میرزاده کوهشاهی، مهدی، «علل و موانع توسعه جزیره ابوموسی»، انجمن جغرافیای ایران، سال هفتم، شمارهٔ ۲۰ و ۲۱، بهار و تابستان ۱۳۸۸ش.
  • گنجی، محمدحسن، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ش.
  • مجتهدزاده، پیروز، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شمارهٔ ۵۹ و ۶۰، مرداد و شهریور ۱۳۷۱ش.
  • میرسنجری، «روزی که تنب‌ها و ابوموسی دوباره ایرانی شد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۱۳ آذر ۱۳۹۵ش.
  • «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران، تاریخ بازدید: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.


خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «دیدگاه» وجود دارد، اما برچسب متناظر با <references group="دیدگاه"/> یافت نشد.

برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=جزیره_ابوموسی&oldid=43083»