جزیره ابوموسی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''دوران باستان تا پیش از معاصر:''' جزیره ابوموسی از هزارۀ پیش از میلاد و در ادوار مختلف باستانی نظیر عیلامیان، مادها، اشکانیان و ساسانیان در محدودۀ قلمرو ایران قرار داشته است. در دوران اسلامی ادارۀ این جزیره در اختیار نمایندگان خلفای اموی و عباسی و سپس حکومت‌های مستقر در ایران از جمله آل‌بویه، سلجوقیان کرمان و تیموریان بود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/990012/%D8%A8%D9%88-%D9%85%D9%88-%D8%B3%D9%88-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «بوموسو بهشتی در ایران»، 1391ش، ص1.]</ref>

 

'''دوران معاصر:''' پس از تسلط موقت پرتغالی‌ها در دورۀ صفوی، حاکمیت ایران در عصر زندیه و قاجار مجدداً بر این جزیره اعمال شد. در اواخر قرن نوزدهم میلادی، بریتانیا با مداخلۀ نظامی در خلیج فارس مانع تحرکات دریایی ایران شد و در همین مقطع، شیوخ شارجه تحت حمایت بریتانیا ادعای مالکیت جزیره را مطرح کردند. در نهایت، در سال ۱۹۷۱م و هم‌زمان با خروج بریتانیا و پیش از تأسیس امارات متحده عربی، بر اساس توافقات انجام‌شده، کنترل جزیره رسماً به ایران بازگشت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/990012/بو-مو-سو-بهشتی-در-ایران «بوموسو بهشتی در ایران»، 1391ش، ص1.]</ref> با استقرار نیروهای نظامی ایران در سال ۱۹۷۱م، این جزیره در تقسیمات کشوری ایران ادغام شد. مؤلفه‌های اعمال حاکمیت ایران بر ابوموسی در دهه‌های اخیر شامل موارد زیر است:

'''اهمیت دفاعی و نظارتی:''' این جزیره، به‌عنوان آخرین حلقۀ دفاعی ایران در دهانۀ خلیج فارس،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%DA%98%DB%8C%D9%88%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87 حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص69.]</ref> امکان کنترل و نظارت بر تنگه هرمز و مسیر تردد نفتکش‌ها را فراهم می‌کند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص166.]</ref> بلندترین نقطۀ آن، کوه حلوا، یک راهنمای طبیعی برای دریانوردان محسوب می‌شود.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.]</ref>

'''اهمیت در منازعات تاریخی:''' در طول جنگ عراق با ایران، ابوموسی به پایگاهی برای نیروهای دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تبدیل شد و امکان رصد تحرکات منطقه را فراهم کرد. همچنین در دورۀ جنگ نفتکش‌ها (۱۹۸۸–۱۹۸۴م)، ایران با استفاده از امکانات مستقر در این جزیره، حملات خود را برای مختل‌سازی صادرات نفت عراق متمرکز کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص165.]</ref>

نام اصلی جزیره ابوموسی، بوموسو است که از دو بخش بوم به‌معنای سرزمین و سو به‌معنای سبز تشکیل شده است که معنای آن سرزمین سبز یا بوم سبز است. این جزیره در گذشته با نام‌هایی مانند گپ سبزو به‌معنای سبزه‌زار بزرگ در میان مردم منطقه شناخته می‌شد. در اسناد تاریخی نیز با نام‌هایی مانند بوموو (ترکیب بوم و اوو به‌معنای آب) ذکر شده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/1585095/بوموسو-نام-اصلی-جزیره-ایرانی-موسوم-به-ابوموسی-است «بوموسو؛ نام اصلی جزیره ایرانی موسوم به ابوموسی است»، خبرگزاری مهر.]</ref> ابوموسی نامی جدید است که سابقهٔ آن به حدود صد سال پیش بازمی‌گردد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/990012/%D8%A8%D9%88-%D9%85%D9%88-%D8%B3%D9%88-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «بوموسو بهشتی در ایران»، 1391ش، ص1.]</ref> این نام توسط یکی از ساکنان جزیره به نام ابوموسی رایج و جایگزین نام اصلی بوموسو شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210301/ابوموسي-را-بهتر-بشناسيم «ابوموسی را بهتر بشناسیم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> غضنفر، بوم موسی، بوموف، باباموسی نیز از دیگر نام‌های این جزیره هستند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3139301-روزی-که-تنب-ها-ابوموسی-دوباره-ایرانی-شد میرسنجری، «روزی که تنب‌ها و ابوموسی دوباره ایرانی شد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>

 

* '''توسعۀ حمل‌ونقل هوایی''': افزایش پروازهای هفتگی از ابوموسی به بندرعباس از یک به چهار پرواز و راه اندازی یک خط پروازی جدید به مقصد شیراز.  

* '''ناوگان دریایی مسافری''': خریداری دو فروند شناور تندروی مسافری به منظور برقراری سرویس روزانه مسافری از بندرعباس و بندرلنگه به ابوموسی.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/299202/%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87-%D8%B7%D8%A8%D9%82-%D8%A7%D8%B3%D9%86%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%88%D8%AB%D9%82-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B9%D9%84%D9%82-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF «جزایر آریانا و زرکوه طبق اسناد موثق تاریخی به ایران تعلق دارند»، وب‌سایت روزنامه کیهان.]</ref>

* «جزایر آریانا و زرکوه طبق اسناد موثق تاریخی به ایران تعلق دارند»، وب‌سایت روزنامه کیهان، تاریخ درج مطلب: 16 آبان 1403ش.