بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''اَبودَردا'''</big>؛ نوعی آش سنتی ایرانی | <big>'''اَبودَردا'''</big>؛ نوعی آش سنتی ایرانی | ||
ابودردا، نوعی آش سنتی است که نام آن برگرفته از نام یکی از یاران حضرت محمد است. مردم این آش را برای بهبود بیماری و برآورده شدن حاجت میپزند.<ref>آشپزباشی، سفره اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۷۷.</ref> مشابهت ظاهری دو واژۀ «دردا» و «درد» موجب شده که مردم ابودردا را صاحب درد پنداشته و این آش را به او نسبت دهند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۵؛ [https://vajehyab.com/dehkhoda/آش دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه آش.]</ref> دردا در عربی بهمعنی بدون دندان است.<ref>ابنمنظور، لسان العرب، ذیل واژه درد.</ref> این خوراک را آش بیمار، آش امام زینالعابدین،<ref>بلوکباشی، فرهنگ عامه، ۱۳۵۶ش، ص۱۰۲.</ref> آش عمودرد، آش عمودردا،<ref>برهان آزاد،«چهارشنبهسوری»، ۱۳۴۳ش، ش۱۰، ص۵۵.</ref> آش مراد،<ref>هنری، آیینهای نوروزی، ۱۳۵۳ش، ص۴۲.</ref> آش سلامتی<ref>دولتی،«سفرهها»، ۱۳۴۵ش، ص۴۲.</ref> و آش هودَرد (هفت درد) نیز میگویند. علت نامیدن آن به هفت درد، به دلیل شفابخش انگاشتن این غذا در ۷ بیماری بوده است. | ابودردا، نوعی [[آش]] سنتی است که نام آن برگرفته از نام یکی از یاران حضرت محمد است. مردم این آش را برای بهبود بیماری و برآورده شدن حاجت میپزند.<ref>آشپزباشی، سفره اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۷۷.</ref> مشابهت ظاهری دو واژۀ «دردا» و «درد» موجب شده که مردم ابودردا را صاحب درد پنداشته و این آش را به او نسبت دهند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۵؛ [https://vajehyab.com/dehkhoda/آش دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه آش.]</ref> دردا در عربی بهمعنی بدون دندان است.<ref>ابنمنظور، لسان العرب، ذیل واژه درد.</ref> این خوراک را آش بیمار، آش امام زینالعابدین،<ref>بلوکباشی، فرهنگ عامه، ۱۳۵۶ش، ص۱۰۲.</ref> آش عمودرد، آش عمودردا،<ref>برهان آزاد،«چهارشنبهسوری»، ۱۳۴۳ش، ش۱۰، ص۵۵.</ref> آش مراد،<ref>هنری، آیینهای نوروزی، ۱۳۵۳ش، ص۴۲.</ref> آش سلامتی<ref>دولتی،«سفرهها»، ۱۳۴۵ش، ص۴۲.</ref> و آش هودَرد (هفت درد) نیز میگویند. علت نامیدن آن به هفت درد، به دلیل شفابخش انگاشتن این غذا در ۷ بیماری بوده است. | ||
==مناسبتهای پخت== | ==مناسبتهای پخت== | ||
آش ابودردا در مناسبتهای گوناگون، پخته میشود. تهرانیها در آخرین چهارشنبة ماه صفر<ref>آشپزباشی، سفره اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۷۷. </ref> یا آخرین چهارشنبة سال،<ref>بلوکباشی، فرهنگ عامه، ۱۳۵۶ش، ص۱۰۲. </ref> مردم سروستان (در استان فارس)<ref>فقیری، گوشههایی از فرهنگ مردم فارس، ۱۳۵۷ش، ص۱۲۷-۱۲۸.</ref> و خراسان در آخرین چهارشنبة ماه صفر<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۵.</ref> و مردم تربتحیدریه در یکی از چهارشنبههای سال آن را طبخ میکنند.<ref>دانشگر، فرهنگ واژههای رایج تربتحیدریه، ۱۳۷۴ش، ص۱۴.</ref> در کازرون این غذا در روزهای سوگواری محرم و صفر طبخ میشود.<ref>حاتمی،«بهمنجنه، آش هودرده، ونانا کوسا و سنتهای مشابه در ژاپن»، ۱۳۶۶ش، ص۴۸۰. </ref> مردم افغانستان در روز سیزدهم ماه صفر ابودردا را طبخ میکنند.<ref>افغانینویس، لغات عامیانۀ فارسی افغانستان، ذیل آش ابودردا.</ref> | آش ابودردا در مناسبتهای گوناگون، پخته میشود. تهرانیها در آخرین چهارشنبة ماه صفر<ref>آشپزباشی، سفره اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۷۷. </ref> یا آخرین چهارشنبة سال،<ref>بلوکباشی، فرهنگ عامه، ۱۳۵۶ش، ص۱۰۲. </ref> مردم سروستان (در استان فارس)<ref>فقیری، گوشههایی از فرهنگ مردم فارس، ۱۳۵۷ش، ص۱۲۷-۱۲۸.</ref> و خراسان در آخرین چهارشنبة ماه صفر<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۵.</ref> و مردم تربتحیدریه در یکی از چهارشنبههای سال آن را طبخ میکنند.<ref>دانشگر، فرهنگ واژههای رایج تربتحیدریه، ۱۳۷۴ش، ص۱۴.</ref> در کازرون این غذا در روزهای سوگواری محرم و صفر طبخ میشود.<ref>حاتمی،«بهمنجنه، آش هودرده، ونانا کوسا و سنتهای مشابه در ژاپن»، ۱۳۶۶ش، ص۴۸۰. </ref> مردم افغانستان در روز سیزدهم ماه صفر ابودردا را طبخ میکنند.<ref>افغانینویس، لغات عامیانۀ فارسی افغانستان، ذیل آش ابودردا.</ref> | ||
==مواد مورد نیاز و شیوه تهیه آنها== | ==مواد مورد نیاز و شیوه تهیه آنها== | ||
مردم تهران در این آش از نخود، لوبیا، عدس و ماش<ref>دولتی، «سفرهها»، ۱۳۴۵ش، ص۴۱۷.</ref> و در خراسان از نخود، عدس، ماش، لوبیای سفید، لوبیا چیتی، باقلا و مُلک (نوعی دانة بزرگتر از ماش) استفاده میکنند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۵-۲۶. </ref> سبزی این آش شامل تره، جعفری و اسفناج است. رشتة خمیر آرد گندم، کشک و انواع ادویه از دیگر مواد مورد نیاز است. برخی از گوشت و برنج نیز در ابودردا استفاده میکنند.<ref>حاتمی، «بهمنجنه، آش هودرده، ونانا کوسا و سنتهای مشابه در ژاپن»، ۱۳۶۶ش، ص۴۸۰</ref> | مردم [[تهران]] در این آش از نخود، لوبیا، عدس و ماش<ref>دولتی، «سفرهها»، ۱۳۴۵ش، ص۴۱۷.</ref> و در خراسان از نخود، عدس، ماش، لوبیای سفید، لوبیا چیتی، باقلا و مُلک (نوعی دانة بزرگتر از ماش) استفاده میکنند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۵-۲۶. </ref> سبزی این آش شامل تره، جعفری و اسفناج است. رشتة خمیر آرد گندم، کشک و انواع ادویه از دیگر مواد مورد نیاز است. برخی از گوشت و برنج نیز در ابودردا استفاده میکنند.<ref>حاتمی، «بهمنجنه، آش هودرده، ونانا کوسا و سنتهای مشابه در ژاپن»، ۱۳۶۶ش، ص۴۸۰</ref> | ||
در گذشته، برای تهیة مواد مورد نیاز این آش، معمولا چند نفر در جلوی ۷ خانه به قاشقزنی پرداخته و صاحبخانهها پول یا مواد مورد نیاز را به آنها میدادند. مواد اولیه باید از مغازههای رو به قبله خریداری میشد.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۶؛ بلوکباشی، فرهنگ عامه، ۱۳۵۶ش، ، ص۱۰۲.</ref> در خراسان، هنگام طلوع آفتاب از ۷ خانهای که فاطمه دارند مواد اولیه تهیه میشد.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۵. </ref> | در گذشته، برای تهیة مواد مورد نیاز این آش، معمولا چند نفر در جلوی ۷ خانه به قاشقزنی پرداخته و صاحبخانهها پول یا مواد مورد نیاز را به آنها میدادند. مواد اولیه باید از مغازههای رو به قبله خریداری میشد.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۶؛ بلوکباشی، فرهنگ عامه، ۱۳۵۶ش، ، ص۱۰۲.</ref> در خراسان، هنگام طلوع آفتاب از ۷ خانهای که فاطمه دارند مواد اولیه تهیه میشد.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۵. </ref> | ||