بدون خلاصۀ ویرایش |
ایجاد لینک داخلی |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== معرفی == | == معرفی == | ||
سنگهای زینتی به دو دسته قیمتی و نیمهقیمتی تقسیم میشوند. الماس، یاقوت سرخ، یاقوت کبود و زمرد چهار گروه سنگهای قیمتی را تشکیل میدهند، سایر سنگهای زینتی در شمار سنگهای نیمهقیمتی قرار دارند. یاقوت واژهای عربی و مترادف با واژه لاتین ruby<ref>ادیب، جهان و جواهرات، 1369، ص153.</ref> و اصطلاح «یاکَند» در زبان فارسی میانه (به معنای قرمز) است.<ref>[https://sharafonline.ir/blog/red-ruby/ «یاقوت سرخ: روش تشخیص یاقوت قرمز»، وبسایت شرف آنلاین، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> یاقوت طیف رنگی متفاوتی دارد و به رنگهای سرخ، زرد و کبود یافت میشود.<ref>[https://abadis.ir/fatofa/%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA/ لغتنامه دهخدا، ذیل وازی یاقوت، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> این گوهر قیمتی، دومین کانی سخت بعد از الماس است<ref>فخرموحدی، «مطالبی در مورد الماس(اتمهای مهمان)»، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش، ص27.</ref> که نوع متبلور سنگ کوراندوم بهشمار میرود.<ref>[https://civilica.com/doc/222139/ علیدوست و همکاران، «یاقوتهای بهسازی شده با لعابی سربی»، 1392ش، ص1.]</ref> یاقوت باارزشترین، کمیابترین و قدیمیترین سنگ قیمتی است. این گوهر باارزش در بخشهای عمیق لیتوسفر و در شرایط محیطی با دما و فشار بالا تشکیل میشود. یاقوت به رنگ قرمز را یاقوت سرخ و یاقوتی که غیر از رنگ قرمز را نشان دهد به یاقوت کبود معروف است.<ref>ذکاء، گوهرها، 1346ش، ص49.</ref> | سنگهای زینتی به دو دسته قیمتی و نیمهقیمتی تقسیم میشوند. الماس، یاقوت سرخ، یاقوت کبود و زمرد چهار گروه سنگهای قیمتی را تشکیل میدهند، سایر سنگهای زینتی در شمار سنگهای نیمهقیمتی قرار دارند. یاقوت واژهای عربی و مترادف با واژه لاتین ruby<ref>ادیب، جهان و جواهرات، 1369، ص153.</ref> و اصطلاح «یاکَند» در زبان فارسی میانه (به معنای قرمز) است.<ref>[https://sharafonline.ir/blog/red-ruby/ «یاقوت سرخ: روش تشخیص یاقوت قرمز»، وبسایت شرف آنلاین، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> یاقوت طیف رنگی متفاوتی دارد و به رنگهای سرخ، زرد و کبود یافت میشود.<ref>[https://abadis.ir/fatofa/%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA/ لغتنامه دهخدا، ذیل وازی یاقوت، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> این گوهر قیمتی، دومین کانی سخت بعد از [[الماس]] است<ref>فخرموحدی، «مطالبی در مورد الماس(اتمهای مهمان)»، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش، ص27.</ref> که نوع متبلور سنگ کوراندوم بهشمار میرود.<ref>[https://civilica.com/doc/222139/ علیدوست و همکاران، «یاقوتهای بهسازی شده با لعابی سربی»، 1392ش، ص1.]</ref> یاقوت باارزشترین، کمیابترین و قدیمیترین سنگ قیمتی است. این گوهر باارزش در بخشهای عمیق لیتوسفر و در شرایط محیطی با دما و فشار بالا تشکیل میشود. یاقوت به رنگ قرمز را یاقوت سرخ و یاقوتی که غیر از رنگ قرمز را نشان دهد به یاقوت کبود معروف است.<ref>ذکاء، گوهرها، 1346ش، ص49.</ref> | ||
==پیشینه== | ==پیشینه== | ||
سنگ یاقوت در طول تاریخ، مظهر احترام در بسیاری از فرهنگها و تمدنهای مختلف بوده و نماد خورشید را به خود اختصاص داده است.<ref>منوچهریدانایی، فرهنگ گوهرها و گوهرشناسی، 1384ش، ص24.</ref> باور کهن مردم به شعلهور بودن و خاصیت افسانهای آن، سبب جایگاه ویژة این گوهر قیمتی در میان گذشتگان بوده است.<ref>ادیب، جهان و جواهرات، 1369، ص91.</ref> همچنین آنها معتقدند یاقوت از آفت جلوگیری کرده و ایمنی فرد از غم و اندوه را تضمین میکند. در افسانههای برمه بیان میکردند، اگر یاقوت در بدن فردی قرار گیرد او را برای همیشه آسیبناپذیر میکند.<ref>[https://www.jahaneshimi.com/9905/%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%DB%8C%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%DA%86%D9%87/#%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%DA%A9%D8%B4%D9%81_%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA «یاقوت چیست و از ویژگیهای حیرتآور آن چه میدانی؟»، وبسایت جهان شیمی، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> به عقیده یونانیان نگین یاقوت، به صاحب خود نیروی خاصی بخشیده و او را از علم، ثروت و پیروزی بینیاز میکند. برخی تاریخدانان مانند، الطالبی و اصطخری در قرن دهم و ابنبطوطه و ابوریحان بیرونی در کتب خود از یاقوت نام بردهاند.<ref>«جوهرات 60 میلیون ساله ساخته شده از کاج و سرو»، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش.</ref> همچنین وجود سنگ یاقوت افغانستانی بر روی تاج ملکه انگلیس، مزین بودن دربار تیمورلنگ با این گوهر قیمتی و قرار داشتن سنگ یاقوت بر انگشتر آنانا، گویای قدمت تاریخی این گوهر گرانبها است.<ref>منوچهریدانایی، فرهنگ گوهرها و گوهرشناسی، 1384ش، ص70.</ref> | سنگ یاقوت در طول تاریخ، مظهر احترام در بسیاری از فرهنگها و تمدنهای مختلف بوده و نماد خورشید را به خود اختصاص داده است.<ref>منوچهریدانایی، فرهنگ گوهرها و گوهرشناسی، 1384ش، ص24.</ref> باور کهن مردم به شعلهور بودن و خاصیت افسانهای آن، سبب جایگاه ویژة این گوهر قیمتی در میان گذشتگان بوده است.<ref>ادیب، جهان و جواهرات، 1369، ص91.</ref> همچنین آنها معتقدند یاقوت از آفت جلوگیری کرده و ایمنی فرد از غم و اندوه را تضمین میکند. در افسانههای برمه بیان میکردند، اگر یاقوت در بدن فردی قرار گیرد او را برای همیشه آسیبناپذیر میکند.<ref>[https://www.jahaneshimi.com/9905/%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%DB%8C%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%DA%86%D9%87/#%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%DA%A9%D8%B4%D9%81_%DB%8C%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA «یاقوت چیست و از ویژگیهای حیرتآور آن چه میدانی؟»، وبسایت جهان شیمی، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> به عقیده یونانیان نگین یاقوت، به صاحب خود نیروی خاصی بخشیده و او را از علم، ثروت و پیروزی بینیاز میکند. برخی تاریخدانان مانند، الطالبی و اصطخری در قرن دهم و ابنبطوطه و ابوریحان بیرونی در کتب خود از یاقوت نام بردهاند.<ref>«جوهرات 60 میلیون ساله ساخته شده از کاج و سرو»، نشریه طلا و جواهرات، 1384ش.</ref> همچنین وجود سنگ یاقوت افغانستانی بر روی تاج ملکه انگلیس، مزین بودن دربار تیمورلنگ با این گوهر قیمتی و قرار داشتن سنگ یاقوت بر انگشتر آنانا، گویای قدمت تاریخی این گوهر گرانبها است.<ref>منوچهریدانایی، فرهنگ گوهرها و گوهرشناسی، 1384ش، ص70.</ref> | ||
==خاستگاه زیستی== | ==خاستگاه زیستی== | ||
یاقوت در مناطقی از | یاقوت در مناطقی از [[افغانستان]]، [[تایلند]]، [[برمه]]، [[تانزانیا]] و [[ویتنام]] یافت میشود.<ref>ذکاء، گوهرها، 1346ش، ص77.</ref> سنگ میزبانی که یاقوت در دل آن تبلور مییابد در مناطق مختلف جهان عمدتاً از نوع سنگهای دگرگونی مانند گنیس، مرمر، آمفیبولیت یا بازالتها و آبرفتها است. طیف رنگی متفاوت یاقوت در مناطق مختلف جهان به نوعی نشانگر ژئوشیمی یاقوت است.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73529 علیخانیاصل و اعتقادی، «زمین شناسی و ویژگیهای گوهرشناسی یاقوت در جهان»، 1393ش، ص8.]</ref> | ||
==ویژگیهای گوهرشناسی== | ==ویژگیهای گوهرشناسی== | ||
کوراندوم، ماده تشکیل دهنده یاقوت، یک اکسید آلومینیوم فشار بالا است، که در سنگهای دگرگونی غنی از آلومینیوم و با درصد بسیار پایین سیلیکات یافت میشود. گستره رنگ یاقوت بستگی به میزان کروم، آهن و تیتانیوم موجود در آن دارد.<ref>منوچهریدانایی، فرهنگ گوهرها و گوهرشناسی، 1384ش، ص81.</ref> وجود میزان متغیر کروم در این گوهر قیمتی، طیف رنگی از صورتی تا قرمز را دربر میگیرد. افزایش میزان کروم در این سنگ قیمتی سبب تمایل رنگ آن از قرمز روشن به قرمز شفاف و پررنگ میشود.<ref>[https://sangshenas.com/gemology/ «گوهرشناسی و سنگشناسی»، وبسایت سنگشناسی، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> در میان طیف رنگی یاقوت سرخ، یاقوت خونکبوتری بیشترین ارزش را دارد.<ref>چکرن، تغییر سرنوشت و درمان با سنگها، 1380ش، ص115.</ref> این تنها طیف رنگی سنگ یاقوت نیست، وجود مقداری آهن و تیتانیوم در این سنگ سبب تولید رنگ آبی در این سنگ میشود. همچنین در شرایطی که کروم جایگزین آلومینیوم در این سنگ شود، گستره رنگی در محدوده زرد، سبز و بنفش را نمایان میکند.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73529 علیخانیاصل و اعتقادی، «زمینشناسی و ویژگیهای گوهرشناسی یاقوت در جهان»، 1393ش، ص5.]</ref> | کوراندوم، ماده تشکیل دهنده یاقوت، یک اکسید آلومینیوم فشار بالا است، که در سنگهای دگرگونی غنی از آلومینیوم و با درصد بسیار پایین سیلیکات یافت میشود. گستره رنگ یاقوت بستگی به میزان کروم، آهن و تیتانیوم موجود در آن دارد.<ref>منوچهریدانایی، فرهنگ گوهرها و گوهرشناسی، 1384ش، ص81.</ref> وجود میزان متغیر کروم در این گوهر قیمتی، طیف رنگی از صورتی تا قرمز را دربر میگیرد. افزایش میزان کروم در این سنگ قیمتی سبب تمایل رنگ آن از قرمز روشن به قرمز شفاف و پررنگ میشود.<ref>[https://sangshenas.com/gemology/ «گوهرشناسی و سنگشناسی»، وبسایت سنگشناسی، تاریخ بازدید: 5 تیر 1401ش.]</ref> در میان طیف رنگی یاقوت سرخ، یاقوت خونکبوتری بیشترین ارزش را دارد.<ref>چکرن، تغییر سرنوشت و درمان با سنگها، 1380ش، ص115.</ref> این تنها طیف رنگی سنگ یاقوت نیست، وجود مقداری آهن و تیتانیوم در این سنگ سبب تولید رنگ آبی در این سنگ میشود. همچنین در شرایطی که کروم جایگزین آلومینیوم در این سنگ شود، گستره رنگی در محدوده زرد، سبز و بنفش را نمایان میکند.<ref>[https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=73529 علیخانیاصل و اعتقادی، «زمینشناسی و ویژگیهای گوهرشناسی یاقوت در جهان»، 1393ش، ص5.]</ref> | ||
