پرش به محتوا

جزیره زرکوه: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۶: خط ۶:


=== موقعیت جغرافیایی ===
=== موقعیت جغرافیایی ===
جزیره زرکوه با وسعت 8 کیلومترمربع، در بخش جنوبی خلیج فارس و در نزدیکی خطوط دریایی ایران واقع شده است.<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref> از دیدگاه ژئوپلیتیکی، این جزیره در آب‌های میان دوحه و ابوظبی واقع شده است. فاصله آن تا ابوظبی حدود ۱۴۰ کیلومتر و تا دوحه حدود ۱۶۰ کیلومتر و فاصلۀ آن از سرزمین اصلی امارات متحده عربی حدود ۸۰ کیلومتر برآورد شده است.<ref>[https://eghtesadsaramad.ir/Newspaper/item/159514 «کارزار بازپس‌گیری جزایر آریانا و زرکوه»، وب‌سایت اقتصاد سرآمد.]</ref> فاصلۀ آن تا جزیرۀ ابوموسی نیز 80 کیلومتر است.<ref>[https://www.aparat.com/v/e64788w «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وب‌سایت آپارات.]</ref> در حال حاضر این جزیره تحت مالکیت امارات متحده عربی قرار دارد. پس از تسلط، دولت امارات نام این جزیره را تغییر داد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1197477/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%DB%B2-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF «ماجرای تصاحب ۲ جزیره آریانا و زرکوه توسط امارات در زمان شاه چه بود؟»، خبرگزاری دانشجو.]</ref><ref group="دیدگاه">به چه نامی تغییر داده است؟</ref>
جزیره زرکوه با وسعت 8 کیلومترمربع، در بخش جنوبی خلیج فارس و در نزدیکی خطوط دریایی ایران واقع شده است.<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref> از دیدگاه ژئوپلیتیکی، این جزیره در آب‌های میان دوحه و ابوظبی واقع شده است. فاصله آن تا ابوظبی حدود ۱۴۰ کیلومتر و تا دوحه حدود ۱۶۰ کیلومتر و فاصلۀ آن از سرزمین اصلی امارات متحده عربی حدود ۸۰ کیلومتر برآورد شده است.<ref>[https://eghtesadsaramad.ir/Newspaper/item/159514 «کارزار بازپس‌گیری جزایر آریانا و زرکوه»، وب‌سایت اقتصاد سرآمد.]</ref> فاصلۀ آن تا جزیرۀ ابوموسی نیز 80 کیلومتر<ref>[https://www.aparat.com/v/e64788w «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وب‌سایت آپارات.]</ref> و در 150 کیلومتری جنوب جزیره کیش واقع شده است.<ref>[https://www.aparat.com/v/Z387y «آریانا و زرکوه: جزایر «ایرانی» که در اِشغال «امارات» هستند»، وب‌سایت آپارات.]</ref> در حال حاضر این جزیره تحت مالکیت امارات متحده عربی قرار دارد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1197477/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%DB%B2-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF «ماجرای تصاحب ۲ جزیره آریانا و زرکوه توسط امارات در زمان شاه چه بود؟»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>


=== منابع طبیعی ===
=== منابع طبیعی ===
خط ۱۲: خط ۱۲:


=== امکانات ===
=== امکانات ===
ورود افراد عادی به این جزیره ممنوع است. پیش از ایجاد تأسیسات نفتی، به‌دلیل عدم وجود منابع طبیعی آب آشامیدنی این جزیره غیرقابل سکونت بود.<ref>[https://www.imna.ir/news/272165/%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%82%D8%B6%D8%A7%D9%8A%D9%8A-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%B3-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87 «دادخواست قضايي ایران برای باز پس گیری آریانا و زرکوه»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> در زرکوه فرودگاه کوچکی وجود دارد که برای پشتیبانی از فعالیت‌های نفتی استفاده می‌شود.<ref>[https://tejaratnews.com/%d8%a7%d8%af%d8%b9%d8%a7%db%8c-%d9%86%d9%82%d8%b4-%d8%a7%d9%85%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d9%86%d9%81%d8%ac%d8%a7%d8%b1-%d8%a7%d8%b3%da%a9%d9%84%d9%87-%d8%a8%d9%87%d9%85%d9%86-%d9%82 «جزیره آریانا ، جزیره زرکوه و آرایی کجاست؟ + نقشه»، تجارت‌نیوز.]</ref>
ورود افراد عادی به این جزیره ممنوع است. پیش از ایجاد تأسیسات نفتی، به‌دلیل عدم وجود منابع طبیعی آب آشامیدنی این جزیره غیرقابل سکونت بود<ref>[https://www.imna.ir/news/272165/%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%82%D8%B6%D8%A7%D9%8A%D9%8A-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%B3-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87 «دادخواست قضايي ایران برای باز پس گیری آریانا و زرکوه»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> در زرکوه فرودگاه کوچکی وجود دارد که برای پشتیبانی از فعالیت‌های نفتی استفاده می‌شود.<ref>[https://tejaratnews.com/%d8%a7%d8%af%d8%b9%d8%a7%db%8c-%d9%86%d9%82%d8%b4-%d8%a7%d9%85%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d9%86%d9%81%d8%ac%d8%a7%d8%b1-%d8%a7%d8%b3%da%a9%d9%84%d9%87-%d8%a8%d9%87%d9%85%d9%86-%d9%82 «جزیره آریانا ، جزیره زرکوه و آرایی کجاست؟ + نقشه»، تجارت‌نیوز.]</ref>


== اهمیت ==
== قابلیت‌های ژئوپولیتیکی ==
جزیره زرکوه به‌همراه [[جزیره آریانا]]، با دارا بودن منابع نفتی غنی و موقعیت استراتژیک در کریدورهای مهم دریایی، نقش حیاتی در امنیت انرژی و ثبات اقتصادی ایران می‌تواند ایفا کند. حاکمیت بر این جزایر، امکان نظارت بر خطوط ترانزیت انرژی، تضمین ثبات بازارهای منطقه‌ای و تقویت توان بازدارندگی ایران را فراهم می‌سازد و غفلت از آن می‌تواند پیامدهای امنیتی و اقتصادی به همراه داشته باشد.<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref><ref group="دیدگاه">شاید نتوان به طور دقیق به این مطالب اهمیت گفت. این جزیره در اختیار ایران نیست که از اهمیت آن نام ببریم. اهمیت را مطلق بگویید و این مطالب را در زیرعنوانی دیگر به نام فواید بالقوه یا یا استعدادهای ژئوپولوتیک و... هر عنوانی که خودتان تشخصیص دادید</ref>
جزیره زرکوه به‌همراه [[جزیره آریانا]]، با دارا بودن منابع نفتی غنی و موقعیت استراتژیک در کریدورهای مهم دریایی، نقش حیاتی در امنیت انرژی و ثبات اقتصادی ایران می‌تواند ایفا کند. حاکمیت بر این جزایر، امکان نظارت بر خطوط ترانزیت انرژی، تضمین ثبات بازارهای منطقه‌ای و تقویت توان بازدارندگی ایران را فراهم می‌سازد و غفلت از آن می‌تواند پیامدهای امنیتی و اقتصادی به همراه داشته باشد.<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref>


== تاریخچه ==
== تاریخچه ==
<ref group="دیدگاه">طبیعتا باید ابتدا میگفتید در تسلط ایران بوده و ... روایت را  تکمیل کنید</ref>جدایی جزیره زرکوه از حاکمیت ایران، نتیجه‌ روندی تدریجی بود که در سده‌های نوزدهم و بیستم میلادی و در بستر مداخلات استعماری شکل گرفت. در این دوره، هم‌زمان با ضعف حکومت پهلوی و نظارت ناکافی بر جزایر دورافتاده، بریتانیا با انعقاد قراردادهای تحت‌الحمایگی با شیوخ محلی و تفسیر یک‌جانبه از موافقت‌نامه‌های مرزی، به‌تدریج کنترل عملی این جزایر را در دست گرفت. پیش از خروج بریتانیا از منطقه در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰م، مرزهای دریایی را میان شیخ‌نشین‌های تازه‌تأسیس تعیین کرد و کنترل جزایر را<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref> بدون قرارداد بین‌المللی، تحت اشغال این کشور قرار داد. این وضعیت نتیجه سیاست‌های حکومت پهلوی و بریتانیا بود که در نهایت منجر به کنترل جزایر توسط امارات در سال ۱۳۵۲ش شد.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1205928/%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A8%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%85 ««آریانا» و «زرکوه» را پس بگیریم»، وب‌سایت جوان آنلاین.]</ref>
در طول تاریخ از دورۀ باستان تا دورۀ معاصر همۀ جزایر موجود در خلیج فارس تحت حاکمیت ایران بودند.<ref>[https://www.aparat.com/v/Z387y «آریانا و زرکوه: جزایر «ایرانی» که در اِشغال «امارات» هستند»، وب‌سایت آپارات.]</ref> جدایی جزیره زرکوه از حاکمیت ایران، نتیجه‌ روندی تدریجی بود که در سده‌های نوزدهم و بیستم میلادی و در بستر مداخلات استعماری شکل گرفت. در این دوره، هم‌زمان با ضعف حکومت پهلوی و نظارت ناکافی بر جزایر دورافتاده، بریتانیا با انعقاد قراردادهای تحت‌الحمایگی با شیوخ محلی و تفسیر یک‌جانبه از موافقت‌نامه‌های مرزی، به‌تدریج کنترل عملی این جزایر را در دست گرفت. پیش از خروج بریتانیا از منطقه در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰م، مرزهای دریایی را میان شیخ‌نشین‌های تازه‌تأسیس تعیین کرد و کنترل جزایر را<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref> بدون قرارداد بین‌المللی، تحت اشغال این کشور قرار داد. این وضعیت نتیجه سیاست‌های حکومت پهلوی و بریتانیا بود که در نهایت منجر به کنترل جزایر توسط امارات در سال ۱۳۵۲ش شد.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1205928/%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A8%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%85 ««آریانا» و «زرکوه» را پس بگیریم»، وب‌سایت جوان آنلاین.]</ref>


دولت ایران در آن مقطع، به‌دلیل نبود روابط دیپلماتیک مؤثر و پشتیبانی بین‌المللی کافی، نتوانست ادعای حاکمیت خود را عملی کند. غیبت و عدم کنترل پایدار ایران در عمل، خلأیی حقوقی ایجاد کرده که زمینه را برای تحکیم ادعاهای مالکیت از سوی طرف خارجی فراهم ساخته است.<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref>
دولت ایران در آن مقطع، به‌دلیل نبود روابط دیپلماتیک مؤثر و پشتیبانی بین‌المللی کافی، نتوانست ادعای حاکمیت خود را عملی کند. غیبت و عدم کنترل پایدار ایران در عمل، خلأیی حقوقی ایجاد کرده که زمینه را برای تحکیم ادعاهای مالکیت از سوی طرف خارجی فراهم ساخته است.<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref>


== اسناد حاکمیت ایران بر جزیره<ref group="دیدگاه">شاید بتوان به شکل زیر صورت بندی کرد. مطلب را چک کنید اگر صلاح دانستید جایگزین کنید:
== اسناد حاکمیت ایران بر جزیره ==
 
مستندات و استدلال‌های ناظر بر حاکمیت ایران بر جزیرهٔ زرکوه در سه محور اصلی قابل دسته‌بندی است:
مستندات و استدلال‌های ناظر بر حاکمیت ایران بر جزیرهٔ زرکوه در سه محور اصلی قابل دسته‌بندی است:


'''پیشینهٔ تاریخی:''' ارجاع به اسناد کهن مانند کتیبهٔ بیستون (که جزیره را بخشی از ایالت پارس معرفی می‌کند) و سوابق اداری دوران افشاریه که نشان‌دهندهٔ ادارهٔ جزیره توسط حاکمان ایرانی (نظیر لطیف‌خان دشتستانی) است.
'''اسناد تاریخی:''' ارجاع به اسناد کهن مانند کتیبهٔ بیستون که جزیره را بخشی از ایالت پارس معرفی می‌کند و سوابق دوران افشاریه که نشان‌دهندهٔ ادارهٔ جزیره توسط حاکمان ایرانی نظیر لطیف‌خان دشتستانی است.<ref>[https://www.aparat.com/v/e64788w «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وب‌سایت آپارات.]</ref>
 
'''اسناد نقشه‌نگاری (کارتوگرافی):''' نقشه‌های رسمی بریتانیایی در سده‌های نوزدهم و اوایل بیستم میلادی، از جمله نقشه‌های وزارت جنگ بریتانیا، اسناد لرد کرزن و نقشه‌های دریانوردی انگلیسی، که این جزیره را در محدودهٔ مرزها و با رنگ شناسهٔ قلمرو ایران ترسیم کرده‌اند.


'''مبانی حقوق بین‌الملل دریاها:''' استدلال حقوقی مبنی بر فاصلهٔ جزیره از سواحل امارات متحده عربی که فراتر از محدودهٔ ۲۴ مایلی (حریم آب‌های داخلی و دریای سرزمینی) قرار دارد و از آن برای رد مبنای حقوقی ادعاهای ارضی امارات استفاده می‌شود.</ref> ==
'''اسناد نقشه‌نگاری:''' نقشه‌های رسمی بریتانیایی در سده‌های نوزدهم و اوایل بیستم میلادی، از جمله نقشه‌های وزارت جنگ بریتانیا، اسناد لرد کرزن<ref>[https://www.aparat.com/v/e64788w «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وب‌سایت آپارات.]</ref> و نقشه‌های دریانوردی انگلیسی که این جزیره را در محدودهٔ مرزها و با رنگ شناسهٔ قلمرو ایران ترسیم کرده‌اند.<ref>[https://www.seratnews.com/fa/news/411038/%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B4%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA ««آریانا» و «زرکوه»؛ جزیره‌های ایرانی که در اشغال امارت است»، صراط‌نیوز.]</ref>
مطابق با نقشه‌ها و اسناد موثق تاریخی و بین‌المللی جزیره زرکوه متعلق به ایران است.<ref>[https://www.seratnews.com/fa/news/411038/%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B4%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA ««آریانا» و «زرکوه»؛ جزیره‌های ایرانی که در اشغال امارت است»، صراط‌نیوز.]</ref> از جمله کهن‌ترین مستندات، کتیبه‌های داریوش در بیستون است که جزیره زرکوه را بخشی از قلمرو استان پارس معرفی می‌کند. در دوران نادرشاه افشار، اداره و حاکمیت این جزیره بر عهده لطیف‌خان دشتستانی بوده است. حتی در نقشه‌های تهیه‌شده توسط وزارت جنگ بریتانیا در قرن نوزدهم میلادی و همچنین نقشه‌هایی که توسط لرد کورزن منتشر شده‌اند، این جزایر در محدودۀ مرزهای ایران ترسیم شده‌اند.<ref>[https://www.aparat.com/v/e64788w «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وب‌سایت آپارات.]</ref>همچنین می‌توان به نقشهٔ دریانوردی تهیه‌شده توسط انگلیسی‌ها در اوایل قرن بیستم که در آن محدودهٔ جزایر مورد ادعای امارات و تمامی کرانه‌های خلیج فارس، با همان رنگ شناسهٔ ایران مشخص شده‌اند، اشاره کرد.<ref>[https://www.seratnews.com/fa/news/411038/%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B4%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA ««آریانا» و «زرکوه»؛ جزیره‌های ایرانی که در اشغال امارت است»، صراط‌نیوز.]</ref>  


بر اساس اصول پذیرفته‌شدهٔ حقوق بین‌الملل دریاها نیز حاکمیت هر کشور تا فاصلهٔ ۲۴ مایلی (حدود ۴۴ کیلومتری) از ساحل خود در دریا گسترده است که به آن آب‌های داخلی و دریای سرزمینی گفته می‌شود. حال آن‌که فاصلهٔ جزیره زرکوه از ساحل امارات بیش از این مقدار است و ادعای مالکیت امارات بر این جزیره، فاقد مبنای حقوقی بین‌المللی بوده و این جزیره در اشغال غیرقانونی این کشور قرار دارد.<ref>[https://www.seratnews.com/fa/news/411038/%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B4%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA ««آریانا» و «زرکوه»؛ جزیره‌های ایرانی که در اشغال امارت است»، صراط‌نیوز.]</ref>
'''مبانی حقوق بین‌الملل دریاها:''' استدلال حقوقی مبنی بر فاصلهٔ جزیره از سواحل امارات متحده عربی که فراتر از محدودهٔ ۲۴ مایلی (حریم آب‌های داخلی و دریای سرزمینی) قرار دارد و از آن برای رد مبنای حقوقی ادعاهای ارضی امارات استفاده می‌شود.<ref>[https://www.seratnews.com/fa/news/411038/%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B4%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA ««آریانا» و «زرکوه»؛ جزیره‌های ایرانی که در اشغال امارت است»، صراط‌نیوز.]</ref>


== اقدامات انجام شده از سوی ایران برای بازپس‌گیری جزیره ==
== اقدامات انجام شده از سوی ایران برای بازپس‌گیری جزیره ==


=== اقدامات حکومتی ===
=== اقدامات حکومتی ===
در اسفند ۱۳۹۵ش عضو وقت کمیسیون امنیت ملی مجلس، در این رابطه اظهار داشت که مالکیت ایران بر جزایر آریانا و زرکوه بر اساس اسناد حقوقی کاملاً روشن است و وزارت امور خارجه نیز پیگیری‌های لازم را در این خصوص دنبال می‌کند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/893012/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DB%B2-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%87%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%D8%B9%D9%88%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C «ایران ۲ جزیره دیگر هم در خلیج فارس دارد | وقت اقامه دعوی بین‌المللی درباره بخشی از خاک ایران نرسیده است؟»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref><ref group="دیدگاه">در رفرنس 5 مطالب بیشتری بود به نظرم قابل استفاده بود</ref>
در اسفند ۱۳۹۵ش عضو وقت کمیسیون امنیت ملی مجلس، در این رابطه اظهار داشت که مالکیت ایران بر جزایر آریانا و زرکوه بر اساس اسناد حقوقی کاملاً روشن است و وزارت امور خارجه نیز پیگیری‌های لازم را در این خصوص دنبال می‌کند<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/893012/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DB%B2-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%87%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%D8%B9%D9%88%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C «ایران ۲ جزیره دیگر هم در خلیج فارس دارد | وقت اقامه دعوی بین‌المللی درباره بخشی از خاک ایران نرسیده است؟»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref> و دادخواست قضایی بین‌المللی برای بازپس‌گیری مالکیت این جزیره از امارات ارائه داده است.<ref>[https://www.imna.ir/news/272165/%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%82%D8%B6%D8%A7%D9%8A%D9%8A-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%B3-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87 «دادخواست قضايي ایران برای باز پس گیری آریانا و زرکوه»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>


=== کارزارهای مردمی ===
=== کارزارهای مردمی ===
خط ۴۷: خط ۴۳:
# کارزار پویش آزادسازی جزایر ایرانی آریانا و زرکوه که خطاب به روسای قوای سه‌گانه، از ۱۹ مهرماه ۱۴۰۴ش تا ۱ فروردین ۱۴۰۶ش فعال است.<ref>[https://eghtesadsaramad.ir/Newspaper/item/159514 «کارزار بازپس‌گیری جزایر آریانا و زرکوه»، وب‌سایت اقتصاد سرآمد.]</ref>
# کارزار پویش آزادسازی جزایر ایرانی آریانا و زرکوه که خطاب به روسای قوای سه‌گانه، از ۱۹ مهرماه ۱۴۰۴ش تا ۱ فروردین ۱۴۰۶ش فعال است.<ref>[https://eghtesadsaramad.ir/Newspaper/item/159514 «کارزار بازپس‌گیری جزایر آریانا و زرکوه»، وب‌سایت اقتصاد سرآمد.]</ref>


== اقدامات امارات برای تثبیت حاکمیت خود ==
== اقدامات امارات برای تثبیت حاکمیت خود<ref group="دیدگاه">با اجازه تون این قسمت حذف بشه و به مقاله جزیره آریانا منتقل بشه. طبق منبع دیگر این مورد تنها در جزیره آریانا بوده و جزیره زرکوه همان تاسیسات نفتی را فقط دارد.</ref> ==
در سال‌های اخیر، امارات متحده عربی با راهبردهایی همچون شهرک‌سازی، توسعه زیرساخت‌های گردشگری و اقتصادی و جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی در جزایر زرکوه و آریانا، کوشیده است تا موقعیت خود را تثبیت کند.<ref>[https://www.aparat.com/v/e64788w «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وب‌سایت آپارات.]</ref>
در سال‌های اخیر، امارات متحده عربی با راهبردهایی همچون شهرک‌سازی، توسعه زیرساخت‌های گردشگری و اقتصادی و جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی در جزایر زرکوه و آریانا، کوشیده است تا موقعیت خود را تثبیت کند.<ref>[https://www.aparat.com/v/e64788w «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وب‌سایت آپارات.]</ref>



نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۳۶

جزیره زرکوه؛ جزیرۀ ایرانی اشغال شده توسط امارات متحدۀ عربی در جنوب خلیج فارس.

جزیره زرکوه در جنوب خلیج فارس قرار دارد که دارای ذخایر نفت و گاز غنی و موقعیت راهبردی در کریدورهای دریایی است. این جزیره از حدود سال 1352ش، بدون قرارداد بین‌المللی، تحت اشغال امارات متحده عربی قرار دارد. اسناد تاریخی و اصول حقوق بین‌الملل، حاکمیت ایران بر این جزیره را تأیید می‌کنند و در سال‌های اخیر پویش‌های مردمی و پیگیری‌های رسمی برای بازپس‌گیری آن ادامه داشته است.

معرفی

موقعیت جغرافیایی

جزیره زرکوه با وسعت 8 کیلومترمربع، در بخش جنوبی خلیج فارس و در نزدیکی خطوط دریایی ایران واقع شده است.[۱] از دیدگاه ژئوپلیتیکی، این جزیره در آب‌های میان دوحه و ابوظبی واقع شده است. فاصله آن تا ابوظبی حدود ۱۴۰ کیلومتر و تا دوحه حدود ۱۶۰ کیلومتر و فاصلۀ آن از سرزمین اصلی امارات متحده عربی حدود ۸۰ کیلومتر برآورد شده است.[۲] فاصلۀ آن تا جزیرۀ ابوموسی نیز 80 کیلومتر[۳] و در 150 کیلومتری جنوب جزیره کیش واقع شده است.[۴] در حال حاضر این جزیره تحت مالکیت امارات متحده عربی قرار دارد.[۵]

منابع طبیعی

جزیره زرکوه از ذخایر قابل توجه نفت و گاز برخوردار است. شرکت زادکو وابسته به شرکت ملی نفت ابوظبی در این جزیره تأسیسات نفتی گسترده‌ای احداث کرده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که در آب‌های اطراف این جزیره روزانه حدود ۵۵۰ هزار بشکه نفت استخراج می‌شود.[۶]

امکانات

ورود افراد عادی به این جزیره ممنوع است. پیش از ایجاد تأسیسات نفتی، به‌دلیل عدم وجود منابع طبیعی آب آشامیدنی این جزیره غیرقابل سکونت بود[۷] در زرکوه فرودگاه کوچکی وجود دارد که برای پشتیبانی از فعالیت‌های نفتی استفاده می‌شود.[۸]

قابلیت‌های ژئوپولیتیکی

جزیره زرکوه به‌همراه جزیره آریانا، با دارا بودن منابع نفتی غنی و موقعیت استراتژیک در کریدورهای مهم دریایی، نقش حیاتی در امنیت انرژی و ثبات اقتصادی ایران می‌تواند ایفا کند. حاکمیت بر این جزایر، امکان نظارت بر خطوط ترانزیت انرژی، تضمین ثبات بازارهای منطقه‌ای و تقویت توان بازدارندگی ایران را فراهم می‌سازد و غفلت از آن می‌تواند پیامدهای امنیتی و اقتصادی به همراه داشته باشد.[۹]

تاریخچه

در طول تاریخ از دورۀ باستان تا دورۀ معاصر همۀ جزایر موجود در خلیج فارس تحت حاکمیت ایران بودند.[۱۰] جدایی جزیره زرکوه از حاکمیت ایران، نتیجه‌ روندی تدریجی بود که در سده‌های نوزدهم و بیستم میلادی و در بستر مداخلات استعماری شکل گرفت. در این دوره، هم‌زمان با ضعف حکومت پهلوی و نظارت ناکافی بر جزایر دورافتاده، بریتانیا با انعقاد قراردادهای تحت‌الحمایگی با شیوخ محلی و تفسیر یک‌جانبه از موافقت‌نامه‌های مرزی، به‌تدریج کنترل عملی این جزایر را در دست گرفت. پیش از خروج بریتانیا از منطقه در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰م، مرزهای دریایی را میان شیخ‌نشین‌های تازه‌تأسیس تعیین کرد و کنترل جزایر را[۱۱] بدون قرارداد بین‌المللی، تحت اشغال این کشور قرار داد. این وضعیت نتیجه سیاست‌های حکومت پهلوی و بریتانیا بود که در نهایت منجر به کنترل جزایر توسط امارات در سال ۱۳۵۲ش شد.[۱۲]

دولت ایران در آن مقطع، به‌دلیل نبود روابط دیپلماتیک مؤثر و پشتیبانی بین‌المللی کافی، نتوانست ادعای حاکمیت خود را عملی کند. غیبت و عدم کنترل پایدار ایران در عمل، خلأیی حقوقی ایجاد کرده که زمینه را برای تحکیم ادعاهای مالکیت از سوی طرف خارجی فراهم ساخته است.[۱۳]

اسناد حاکمیت ایران بر جزیره

مستندات و استدلال‌های ناظر بر حاکمیت ایران بر جزیرهٔ زرکوه در سه محور اصلی قابل دسته‌بندی است:

اسناد تاریخی: ارجاع به اسناد کهن مانند کتیبهٔ بیستون که جزیره را بخشی از ایالت پارس معرفی می‌کند و سوابق دوران افشاریه که نشان‌دهندهٔ ادارهٔ جزیره توسط حاکمان ایرانی نظیر لطیف‌خان دشتستانی است.[۱۴]

اسناد نقشه‌نگاری: نقشه‌های رسمی بریتانیایی در سده‌های نوزدهم و اوایل بیستم میلادی، از جمله نقشه‌های وزارت جنگ بریتانیا، اسناد لرد کرزن[۱۵] و نقشه‌های دریانوردی انگلیسی که این جزیره را در محدودهٔ مرزها و با رنگ شناسهٔ قلمرو ایران ترسیم کرده‌اند.[۱۶]

مبانی حقوق بین‌الملل دریاها: استدلال حقوقی مبنی بر فاصلهٔ جزیره از سواحل امارات متحده عربی که فراتر از محدودهٔ ۲۴ مایلی (حریم آب‌های داخلی و دریای سرزمینی) قرار دارد و از آن برای رد مبنای حقوقی ادعاهای ارضی امارات استفاده می‌شود.[۱۷]

اقدامات انجام شده از سوی ایران برای بازپس‌گیری جزیره

اقدامات حکومتی

در اسفند ۱۳۹۵ش عضو وقت کمیسیون امنیت ملی مجلس، در این رابطه اظهار داشت که مالکیت ایران بر جزایر آریانا و زرکوه بر اساس اسناد حقوقی کاملاً روشن است و وزارت امور خارجه نیز پیگیری‌های لازم را در این خصوص دنبال می‌کند[۱۸] و دادخواست قضایی بین‌المللی برای بازپس‌گیری مالکیت این جزیره از امارات ارائه داده است.[۱۹]

کارزارهای مردمی

پویش‌های متعددی در سال‌های اخیر حول موضوع بازپس‌گیری جزایر ایرانی آریانا و زرکوه از امارات متحده عربی شکل گرفته است. از جمله این کارزارها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1.  کارزار درخواست بازپس‌گیری دو جزیره ایرانی خلیج‌فارس که خطاب به سید ابراهیم رئیسی (رئیس‌جمهور وقت) و حسین امیرعبداللهیان (وزیر امور خارجه وقت) از ۱۷ آبان ۱۴۰۰ش تا ۱۷ دی ۱۴۰۰ش فعالیت داشت.
  2. کارزار پویش بازگرداندن جزایر زرکوه و آریانا که خطاب به وزیر امور خارجه و رئیس مجلس شورای اسلامی، از ۲۲ شهریور ۱۴۰۳ش تا ۲۹ اسفند ۱۴۰۳ به جمع‌آوری امضا پرداخت.
  3. کارزار پویش آزادسازی جزایر ایرانی آریانا و زرکوه که خطاب به روسای قوای سه‌گانه، از ۱۹ مهرماه ۱۴۰۴ش تا ۱ فروردین ۱۴۰۶ش فعال است.[۲۰]

اقدامات امارات برای تثبیت حاکمیت خود[دیدگاه ۱]

در سال‌های اخیر، امارات متحده عربی با راهبردهایی همچون شهرک‌سازی، توسعه زیرساخت‌های گردشگری و اقتصادی و جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی در جزایر زرکوه و آریانا، کوشیده است تا موقعیت خود را تثبیت کند.[۲۱]

پانویس

  1. فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.
  2. «کارزار بازپس‌گیری جزایر آریانا و زرکوه»، وب‌سایت اقتصاد سرآمد.
  3. «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وب‌سایت آپارات.
  4. «آریانا و زرکوه: جزایر «ایرانی» که در اِشغال «امارات» هستند»، وب‌سایت آپارات.
  5. «ماجرای تصاحب ۲ جزیره آریانا و زرکوه توسط امارات در زمان شاه چه بود؟»، خبرگزاری دانشجو.
  6. «دادخواست قضايي ایران برای باز پس گیری آریانا و زرکوه»، خبرگزاری ایمنا.
  7. «دادخواست قضايي ایران برای باز پس گیری آریانا و زرکوه»، خبرگزاری ایمنا.
  8. «جزیره آریانا ، جزیره زرکوه و آرایی کجاست؟ + نقشه»، تجارت‌نیوز.
  9. فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.
  10. «آریانا و زرکوه: جزایر «ایرانی» که در اِشغال «امارات» هستند»، وب‌سایت آپارات.
  11. فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.
  12. ««آریانا» و «زرکوه» را پس بگیریم»، وب‌سایت جوان آنلاین.
  13. فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.
  14. «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وب‌سایت آپارات.
  15. «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وب‌سایت آپارات.
  16. ««آریانا» و «زرکوه»؛ جزیره‌های ایرانی که در اشغال امارت است»، صراط‌نیوز.
  17. ««آریانا» و «زرکوه»؛ جزیره‌های ایرانی که در اشغال امارت است»، صراط‌نیوز.
  18. «ایران ۲ جزیره دیگر هم در خلیج فارس دارد | وقت اقامه دعوی بین‌المللی درباره بخشی از خاک ایران نرسیده است؟»، وب‌سایت همشهری آنلاین.
  19. «دادخواست قضايي ایران برای باز پس گیری آریانا و زرکوه»، خبرگزاری ایمنا.
  20. «کارزار بازپس‌گیری جزایر آریانا و زرکوه»، وب‌سایت اقتصاد سرآمد.
  21. «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وب‌سایت آپارات.

دیدگاه‌های ارزیابان

  1. با اجازه تون این قسمت حذف بشه و به مقاله جزیره آریانا منتقل بشه. طبق منبع دیگر این مورد تنها در جزیره آریانا بوده و جزیره زرکوه همان تاسیسات نفتی را فقط دارد.

منابع

  • ««آریانا» و «زرکوه»؛ جزیره‌های ایرانی که در اشغال امارت است»، صراط‌نیوز، تاریخ درج مطلب: 3 اردیبهشت 1397ش.
  • ««آریانا» و «زرکوه» را پس بگیریم»، وب‌سایت جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: 3 دی 1402ش.
  • «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: 18 اردیبهشت 1405ش.
  • «ایران ۲ جزیره دیگر هم در خلیج فارس دارد | وقت اقامه دعوی بین‌المللی درباره بخشی از خاک ایران نرسیده است؟»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 1 آبان 1403ش.
  • «جزیره آریانا ، جزیره زرکوه و آرایی کجاست؟ + نقشه»، تجارت‌نیوز، تاریخ درج مطلب: 4 آذر 1403ش.
  • «دادخواست قضايی ایران برای باز پس‌گیری آریانا و زرکوه»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: 8 اسفند 1395ش.
  • فاخری، مرتضی، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.
  • «کارزار بازپس‌گیری جزایر آریانا و زرکوه»، وب‌سایت اقتصاد سرآمد، تاریخ درج مطلب: 21 مهر 1404ش.
  • «ماجرای تصاحب ۲ جزیره آریانا و زرکوه توسط امارات در زمان شاه چه بود؟»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 4 آذر 1403ش.