چال‌پشکلی: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۱:

<big>'''چال‌پِشکِلی'''</big>؛ نوعی بازی فکری دو نفره میان چوپان‌ها.

چال‌پشکلی نوعی بازی دو نفره با استفاده از تعدادی چاله، پشکل و سنگ‌ریزه و در برخی موارد، هسته ‌خرما است. این بازی را چوپانان در هنگام چرای حیوانات خود انجام می‌دهند.<ref>بهرامی، بازی‌های بومی و محلی لرستان، ۱۳۸۷ش، ص۲۲۹.</ref> این بازی در نقاط مختلف ایران با نام‌های متفاوتی شناخته می‌شود. در ایلام و مناطق لک‌زبان لرستان چال‌پشکلی،<ref>محمدی، فرهنگ بازی‌های محلی ایلام، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۵۲؛ عسکری‌عالم، فرهنگ واژگان (لکی به فارسی)، ۱۳۸۴ش، ص۸۲.</ref> در مناطق لرزبان لرستان با نام‌های چال‌پشکلی<ref>نظری، بازی‌های لرستان، ۱۳۸۱ش، ص۷۶؛ بهرامی، بازی‌های بومی و محلی لرستان، ۱۳۸۷ش، ص۲۲۹؛ قزل‌ایاغ، راهنمای بازی‌های ایران، ۱۳۷۹ش، ص۶۱۶.</ref> و گُوِم‌زایِس،<ref>آنی‌زاده، فرهنگ بازی‌های سنتی لرستان، ۱۳۹۱ش، ص۲۵۵.</ref> در کهگیلویه و بویراحمد پشکله‌غاز،<ref>امیریان، بازی‌های محلی استان کهگیلویه و بویراحمد، ۱۳۷۰ش، ص۴۷؛ قزل‌ایاغ، راهنمای بازی‌های ایران، ۱۳۷۹ش، ص۵۴۷.</ref> در چهارمحال و بختیاری پشکل‌به‌کال،<ref>صحراشکاف، بردشیر (شیرسنگی)، ۱۳۸۸ش، ص۱۶۲.</ref> در خورمج بوشهر کل‌گنج یا گاوزایمان،<ref>هاشمی تنگستانی، بازی‌های محلی استان بوشهر (بنادر و جزایر خلیج ‌فارس)، ۱۳۵۶ش، ص۹۸.</ref> در خشت کازرون پشکل‌اِچال<ref>سلامی، «مروری بر یک بازی فکری سنتی در استان فارس»، ۱۳۸۳ش، ص۳۲.</ref> و در شهر بابک گودپشکلو<ref>عزیزی، تاریخ و فرهنگ شهر بابک، ۱۳۸۳ش، ص۳۵۱.</ref> شناخته می‌شود. این بازی شبیه به بازی «کوس و چهار» است که در شهرهای جنوبی ایران بازی می‌شود.<ref>پیشدادفر، فرهنگ مردم در توجان، ۱۳۸۲ش، ج۶، ص۲۸۳.</ref>

چال‌پشکلی نوعی بازی دو نفره با استفاده از تعدادی چاله، پشکل و سنگ‌ریزه و در برخی موارد، هسته ‌خرما است. این بازی را چوپانان در هنگام چرای حیوانات خود انجام می‌دهند.<ref>بهرامی، بازی‌های بومی و محلی لرستان، ۱۳۸۷ش، ص۲۲۹.</ref> این بازی در نقاط مختلف ایران با نام‌های متفاوتی شناخته می‌شود. در ایلام و مناطق لک‌زبان لرستان چال‌پشکلی،<ref>محمدی، فرهنگ بازی‌های محلی ایلام، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۵۲؛ عسکری‌عالم، فرهنگ واژگان (لکی به فارسی)، ۱۳۸۴ش، ص۸۲.</ref> در مناطق لرزبان [[لرستان]] با نام‌های چال‌پشکلی<ref>نظری، بازی‌های لرستان، ۱۳۸۱ش، ص۷۶؛ بهرامی، بازی‌های بومی و محلی لرستان، ۱۳۸۷ش، ص۲۲۹؛ قزل‌ایاغ، راهنمای بازی‌های ایران، ۱۳۷۹ش، ص۶۱۶.</ref> و گُوِم‌زایِس،<ref>آنی‌زاده، فرهنگ بازی‌های سنتی لرستان، ۱۳۹۱ش، ص۲۵۵.</ref> در کهگیلویه و بویراحمد پشکله‌غاز،<ref>امیریان، بازی‌های محلی استان کهگیلویه و بویراحمد، ۱۳۷۰ش، ص۴۷؛ قزل‌ایاغ، راهنمای بازی‌های ایران، ۱۳۷۹ش، ص۵۴۷.</ref> در [[چهارمحال و بختیاری]] پشکل‌به‌کال،<ref>صحراشکاف، بردشیر (شیرسنگی)، ۱۳۸۸ش، ص۱۶۲.</ref> در خورمج بوشهر کل‌گنج یا گاوزایمان،<ref>هاشمی تنگستانی، بازی‌های محلی استان بوشهر (بنادر و جزایر خلیج ‌فارس)، ۱۳۵۶ش، ص۹۸.</ref> در خشت کازرون پشکل‌اِچال<ref>سلامی، «مروری بر یک بازی فکری سنتی در استان فارس»، ۱۳۸۳ش، ص۳۲.</ref> و در شهر بابک گودپشکلو<ref>عزیزی، تاریخ و فرهنگ شهر بابک، ۱۳۸۳ش، ص۳۵۱.</ref> شناخته می‌شود. این بازی شبیه به بازی «کوس و چهار» است که در شهرهای جنوبی ایران بازی می‌شود.<ref>پیشدادفر، فرهنگ مردم در توجان، ۱۳۸۲ش، ج۶، ص۲۸۳.</ref>

==تعداد نفرات چال‌پشکله==

این بازی غالبا به‌صورت دونفره انجام می‌شود؛ اما در برخی از مناطق لرستان به شکل چهارنفره،<ref>نظری، بازی‌های لرستان، ۱۳۸۱ش، ص۷۶.</ref> در شهر بابک سه‌نفره یا چهارنفره<ref>عزیزی، تاریخ و فرهنگ شهر بابک، ۱۳۸۳ش، ص۳۵۱.</ref> و در ایلام در دو تیم چندنفره انجام می‌شود.<ref>محمدی، فرهنگ بازی‌های محلی ایلام، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۵۲.</ref>

==وسایل مورد نیاز چال‌پشکله==

از اصلی‌ترین ابزارهای مورد نیاز این بازی می‌توان به چاله و پشکل اشاره کرد. در برخی از مناطق، مانند چهارمحال و بختیاری از هسته‌ی میوه کُنار یا هسته خرما به‌جای پشکل استفاده می‌شود.<ref>صحراشکاف، بردشیر (شیرسنگی)، ۱۳۸۸ش، ص۱۶۲.</ref> ایلامی‌ها سنگ‌ریزه یا حبوبات را جایگزین پشکل کرده و جایگزین چاله‌ها، در فصل زمستان دایره‌ای روی کاغذ می‌کشند یا از نعلبکی استفاده می‌کنند.<ref>محمدی، فرهنگ بازی‌های محلی ایلام، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۵۲-۵۳.</ref>

از اصلی‌ترین ابزارهای مورد نیاز این بازی می‌توان به چاله و پشکل اشاره کرد. در برخی از مناطق، مانند چهارمحال و بختیاری از هسته‌ی میوه کُنار یا هسته [[خرما]] به‌جای پشکل استفاده می‌شود.<ref>صحراشکاف، بردشیر (شیرسنگی)، ۱۳۸۸ش، ص۱۶۲.</ref> ایلامی‌ها سنگ‌ریزه یا حبوبات را جایگزین پشکل کرده و جایگزین چاله‌ها، در فصل زمستان دایره‌ای روی کاغذ می‌کشند یا از نعلبکی استفاده می‌کنند.<ref>محمدی، فرهنگ بازی‌های محلی ایلام، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۵۲-۵۳.</ref>

==تعداد چاله‌ها و پشکل‌ها==

در غالب مناطق کشور مانند لرستان و ایلام از ۸ چاله و ۳۲ پشکل یا مهره استفاده می‌شود.<ref>محمدی، فرهنگ بازی‌های محلی ایلام، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۵۳؛ قزل‌ایاغ، راهنمای بازی‌های ایران، ۱۳۷۹ش، ص۶۱۶؛ بهرامی، بازی‌های بومی و محلی لرستان، ۱۳۸۷ش، ص۲۲۹-۲۳۰؛ هاشمی تنگستانی، بازی‌های محلی استان بوشهر (بنادر و جزایر خلیج ‌فارس)، ۱۳۵۶ش، ص۹۹-۱۰۰.</ref> مردم لرستان با ۷ چاله پشت‌سرهم بازی می‌کنند.<ref>عسکری‌عالم، فرهنگ واژگان (لکی به فارسی)، ۱۳۸۴ش، ص۸۲.</ref> در چهارمحال و بختیاری برای هر نفر ۱۲ یا ۲۴ چاله و برای هر چاله، ۴ مهره استفاده می‌شود.<ref>صحراشکاف، بردشیر (شیرسنگی)، ۱۳۸۸ش، ص۱۶۲.</ref> در کهگیلویه ‌و بویراحمد هر بازیکن می‌تواند ۳ چاله‌ی ۱۵ پشکلی داشته باشد.<ref>امیریان، بازی‌های محلی استان کهگیلویه و بویراحمد، ۱۳۷۰ش، ص۴۷؛ قزل‌ایاغ، راهنمای بازی‌های ایران، ۱۳۷۹ش، ص۵۴۷.</ref> در خشت کازرون با ۱۴ چاله و ۵۶ مهره بازی انجام می‌شود.<ref>سلامی، «مروری بر یک بازی فکری سنتی در استان فارس»، ۱۳۸۳ش، ص۳۲.</ref>

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 <big>'''چال‌پِشکِلی'''</big>؛ نوعی بازی فکری دو نفره میان چوپان‌ها.
-چال‌پشکلی نوعی بازی دو نفره با استفاده از تعدادی چاله، پشکل و سنگ‌ریزه و در برخی موارد، هسته ‌خرما است. این بازی را چوپانان در هنگام چرای حیوانات خود انجام می‌دهند.<ref>بهرامی، بازی‌های بومی و محلی لرستان، ۱۳۸۷ش، ص۲۲۹.</ref>  این بازی در نقاط مختلف ایران با نام‌های متفاوتی شناخته می‌شود. در ایلام و مناطق لک‌زبان لرستان چال‌پشکلی،<ref>محمدی، فرهنگ بازی‌های محلی ایلام، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۵۲؛ عسکری‌عالم، فرهنگ واژگان (لکی به فارسی)، ۱۳۸۴ش، ص۸۲.</ref>  در مناطق لرزبان لرستان با نام‌های چال‌پشکلی<ref>نظری، بازی‌های لرستان، ۱۳۸۱ش، ص۷۶؛ بهرامی، بازی‌های بومی و محلی لرستان، ۱۳۸۷ش، ص۲۲۹؛ قزل‌ایاغ، راهنمای بازی‌های ایران، ۱۳۷۹ش، ص۶۱۶.</ref>  و گُوِم‌زایِس،<ref>آنی‌زاده، فرهنگ بازی‌های سنتی لرستان، ۱۳۹۱ش، ص۲۵۵.</ref>  در کهگیلویه و بویراحمد پشکله‌غاز،<ref>امیریان، بازی‌های محلی استان کهگیلویه و بویراحمد، ۱۳۷۰ش، ص۴۷؛ قزل‌ایاغ، راهنمای بازی‌های ایران، ۱۳۷۹ش، ص۵۴۷.</ref>  در چهارمحال و بختیاری پشکل‌به‌کال،<ref>صحراشکاف، بردشیر (شیرسنگی)، ۱۳۸۸ش، ص۱۶۲.</ref>  در خورمج بوشهر کل‌گنج یا گاوزایمان،<ref>هاشمی تنگستانی، بازی‌های محلی استان بوشهر (بنادر و جزایر خلیج ‌فارس)، ۱۳۵۶ش، ص۹۸.</ref>  در خشت کازرون پشکل‌اِچال<ref>سلامی، «مروری بر یک بازی فکری سنتی در استان فارس»، ۱۳۸۳ش، ص۳۲.</ref>  و در شهر بابک گودپشکلو<ref>عزیزی، تاریخ و فرهنگ شهر بابک، ۱۳۸۳ش، ص۳۵۱.</ref>  شناخته می‌شود. این بازی شبیه به بازی «کوس و چهار» است که در شهرهای جنوبی ایران بازی می‌شود.<ref>پیشدادفر، فرهنگ مردم در توجان، ۱۳۸۲ش، ج۶، ص۲۸۳.</ref>
+چال‌پشکلی نوعی بازی دو نفره با استفاده از تعدادی چاله، پشکل و سنگ‌ریزه و در برخی موارد، هسته ‌خرما است. این بازی را چوپانان در هنگام چرای حیوانات خود انجام می‌دهند.<ref>بهرامی، بازی‌های بومی و محلی لرستان، ۱۳۸۷ش، ص۲۲۹.</ref>  این بازی در نقاط مختلف ایران با نام‌های متفاوتی شناخته می‌شود. در ایلام و مناطق لک‌زبان لرستان چال‌پشکلی،<ref>محمدی، فرهنگ بازی‌های محلی ایلام، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۵۲؛ عسکری‌عالم، فرهنگ واژگان (لکی به فارسی)، ۱۳۸۴ش، ص۸۲.</ref>  در مناطق لرزبان [[لرستان]] با نام‌های چال‌پشکلی<ref>نظری، بازی‌های لرستان، ۱۳۸۱ش، ص۷۶؛ بهرامی، بازی‌های بومی و محلی لرستان، ۱۳۸۷ش، ص۲۲۹؛ قزل‌ایاغ، راهنمای بازی‌های ایران، ۱۳۷۹ش، ص۶۱۶.</ref>  و گُوِم‌زایِس،<ref>آنی‌زاده، فرهنگ بازی‌های سنتی لرستان، ۱۳۹۱ش، ص۲۵۵.</ref>  در کهگیلویه و بویراحمد پشکله‌غاز،<ref>امیریان، بازی‌های محلی استان کهگیلویه و بویراحمد، ۱۳۷۰ش، ص۴۷؛ قزل‌ایاغ، راهنمای بازی‌های ایران، ۱۳۷۹ش، ص۵۴۷.</ref>  در [[چهارمحال و بختیاری]] پشکل‌به‌کال،<ref>صحراشکاف، بردشیر (شیرسنگی)، ۱۳۸۸ش، ص۱۶۲.</ref>  در خورمج بوشهر کل‌گنج یا گاوزایمان،<ref>هاشمی تنگستانی، بازی‌های محلی استان بوشهر (بنادر و جزایر خلیج ‌فارس)، ۱۳۵۶ش، ص۹۸.</ref>  در خشت کازرون پشکل‌اِچال<ref>سلامی، «مروری بر یک بازی فکری سنتی در استان فارس»، ۱۳۸۳ش، ص۳۲.</ref>  و در شهر بابک گودپشکلو<ref>عزیزی، تاریخ و فرهنگ شهر بابک، ۱۳۸۳ش، ص۳۵۱.</ref>  شناخته می‌شود. این بازی شبیه به بازی «کوس و چهار» است که در شهرهای جنوبی ایران بازی می‌شود.<ref>پیشدادفر، فرهنگ مردم در توجان، ۱۳۸۲ش، ج۶، ص۲۸۳.</ref>
 ==تعداد نفرات چال‌پشکله==
 این بازی غالبا به‌صورت دونفره انجام می‌شود؛ اما در برخی از مناطق لرستان به شکل چهارنفره،<ref>نظری، بازی‌های لرستان، ۱۳۸۱ش، ص۷۶.</ref>  در شهر بابک سه‌نفره یا چهارنفره<ref>عزیزی، تاریخ و فرهنگ شهر بابک، ۱۳۸۳ش، ص۳۵۱.</ref>  و در ایلام در دو تیم چندنفره انجام می‌شود.<ref>محمدی، فرهنگ بازی‌های محلی ایلام، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۵۲.</ref>
 ==وسایل مورد نیاز چال‌پشکله==
-از اصلی‌ترین ابزارهای مورد نیاز این بازی می‌توان به چاله و پشکل اشاره کرد. در برخی از مناطق، مانند چهارمحال و بختیاری از هسته‌ی میوه کُنار یا هسته خرما به‌جای پشکل استفاده می‌شود.<ref>صحراشکاف، بردشیر (شیرسنگی)، ۱۳۸۸ش، ص۱۶۲.</ref>  ایلامی‌ها سنگ‌ریزه یا حبوبات را جایگزین پشکل کرده و جایگزین چاله‌ها، در فصل زمستان دایره‌ای روی کاغذ می‌کشند یا از نعلبکی استفاده می‌کنند.<ref>محمدی، فرهنگ بازی‌های محلی ایلام، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۵۲-۵۳.</ref>
+از اصلی‌ترین ابزارهای مورد نیاز این بازی می‌توان به چاله و پشکل اشاره کرد. در برخی از مناطق، مانند چهارمحال و بختیاری از هسته‌ی میوه کُنار یا هسته [[خرما]] به‌جای پشکل استفاده می‌شود.<ref>صحراشکاف، بردشیر (شیرسنگی)، ۱۳۸۸ش، ص۱۶۲.</ref>  ایلامی‌ها سنگ‌ریزه یا حبوبات را جایگزین پشکل کرده و جایگزین چاله‌ها، در فصل زمستان دایره‌ای روی کاغذ می‌کشند یا از نعلبکی استفاده می‌کنند.<ref>محمدی، فرهنگ بازی‌های محلی ایلام، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۵۲-۵۳.</ref>
 ==تعداد چاله‌ها و پشکل‌ها==
 در غالب مناطق کشور مانند لرستان و ایلام از ۸ چاله و ۳۲ پشکل یا مهره استفاده می‌شود.<ref>محمدی، فرهنگ بازی‌های محلی ایلام، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۵۳؛ قزل‌ایاغ، راهنمای بازی‌های ایران، ۱۳۷۹ش، ص۶۱۶؛ بهرامی، بازی‌های بومی و محلی لرستان، ۱۳۸۷ش، ص۲۲۹-۲۳۰؛ هاشمی تنگستانی، بازی‌های محلی استان بوشهر (بنادر و جزایر خلیج ‌فارس)، ۱۳۵۶ش، ص۹۹-۱۰۰.</ref>  مردم لرستان با ۷ چاله پشت‌سرهم بازی می‌کنند.<ref>عسکری‌عالم، فرهنگ واژگان (لکی به فارسی)، ۱۳۸۴ش، ص۸۲.</ref>  در چهارمحال و بختیاری برای هر نفر ۱۲ یا ۲۴ چاله و برای هر چاله، ۴ مهره استفاده می‌شود.<ref>صحراشکاف، بردشیر (شیرسنگی)، ۱۳۸۸ش، ص۱۶۲.</ref>  در کهگیلویه ‌و بویراحمد هر بازیکن می‌تواند ۳ چاله‌ی ۱۵ پشکلی داشته باشد.<ref>امیریان، بازی‌های محلی استان کهگیلویه و بویراحمد، ۱۳۷۰ش، ص۴۷؛ قزل‌ایاغ، راهنمای بازی‌های ایران، ۱۳۷۹ش، ص۵۴۷.</ref>  در خشت کازرون با ۱۴ چاله و ۵۶ مهره بازی انجام می‌شود.<ref>سلامی، «مروری بر یک بازی فکری سنتی در استان فارس»، ۱۳۸۳ش، ص۳۲.</ref>