ضمیر ناخودآگاه: تفاوت میان نسخه‌ها

ضمیر ناخودآگاه<ref>unconscious</ref>  یا ذهن ناهشیار یک اصطلاح روان‌شناسی است که به حالت بی‌خبری از فرآیندهای درونی جاری و فرآیندهای درونی که به‌گونه‌ای پنهانی و خارج از قلمرو هشیاری، جریان دارند، اطلاق می‌شود.<ref>پورافکاری، فرهنگ جامع روان‌شناسی – روان‌پزشکی، 1386ش، ج2، ص1553.</ref>  ناخودآگاه یکی از مفاهیم اساسی رویکرد روانکاوی یا روان‌تحلیل‌گری<ref>Psychoanalysis</ref>  در علم روانشناسی است. اگرچه قبلاً بحث‌های پراکنده‌ای در رابطه با ناخودآگاه توسط دانشمندان مطرح شده بود<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20120329104635-2089-34.pdf فروید، شرحی کوتاه درباره روانکاوی، 1382ش، ص4.]</ref>  اما اولین بار این مفهوم را زیگموند فروید<ref>Sigmund Freud</ref>  در چارچوب یک مفهوم روانشناختی بر اساس مدل مکان‌نگاری ذهن، سازماندهی و معرفی کرد. این نظریه بر این فرض اساسی استوار بود که بیشتر فعالیت‌های ذهنی و پردازش آن‌ها در ناخودآگاه رخ می‌دهد.<ref>سادوک و دیگران، خلاصه روانپزشکی؛ علوم رفتاری، روانپزشکی بالینی، ج1، 1393ش، ص231.</ref>  از نظر فروید، زندگی روانی به دو سطح ناهشیار و هشیار تقسیم می‌شود. ناهشیار به نوبه خود دو سطح متفاوت دارد: ناهشیار تمام عیار و نیمه‌هشیار.<ref>به این دو، ناخودآگاه نهفته و ناخودآگاه سرکوب‌شده نیز می‌گویند.</ref>  البته این سه سطح، فاقد مکان مشخص در بدن هستند و صرفاً به عنوان مکان فرضی جهت تبیین فرایندهای ذهنی نام‌گذاری شده‌اند.<ref>فیست و دیگران، نظریه‌های شخصیت، 1397ش، ص37.</ref>  مدل مکان‌نگاری تا دو دهه تنها مدل ذهنی فروید جهت توصیف کشمکش‌های روانی و تعارضات بین نیروهای هشیار و ناهشیار بود. وی بعدها مدل ساختاری سه بخشی نهاد، خود و فراخود را معرفی کرد. تقسیم‌بندی جدید به فروید کمک می‌کرد تا تصورات ذهنی را بر اساس عملکرد و مقاصد آنها توضیح دهد. در مدل دوم تقریباً همه مباحث مربوط به ناخودآگاه به سطح اول یعنی نهاد منتقل شد.<ref>فیست و دیگران، نظریه‌های شخصیت، 1397ش، ص41.</ref>