صفحهای تازه حاوی «<big>'''مناجاتنویسی'''</big>؛ نگارش نیایشها و راز و نیازها در قالب نثر و نظم<br> 200px|thumb|left|برگی از نسخه خطی مناجاتنامه خواجه عبدالله انصاری هروی، کتابت شده در 1260ق، بهشماره 2380-10 در کتابخانه مجلس شورای اسلامی مناجات بهمعنی ر...» ایجاد کرد |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ایجاد لینک داخلی |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''مناجاتنویسی'''</big>؛ نگارش نیایشها و راز و نیازها در قالب نثر و نظم<br> | <big>'''مناجاتنویسی'''</big>؛ نگارش نیایشها و راز و نیازها در قالب نثر و نظم<br> | ||
[[پرونده:مناجات1.jpg|200px|thumb|left|برگی از نسخه خطی مناجاتنامه خواجه عبدالله انصاری هروی، کتابت شده در 1260ق، بهشماره 2380-10 در کتابخانه مجلس شورای اسلامی]] | [[پرونده:مناجات1.jpg|200px|thumb|left|برگی از نسخه خطی مناجاتنامه خواجه عبدالله انصاری هروی، کتابت شده در 1260ق، بهشماره 2380-10 در کتابخانه مجلس شورای اسلامی]] | ||
مناجات بهمعنی راز گفتن با کسی، نجوی کردن و رازگویی و عرض نیاز به درگاه خداوند است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%AA دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه مناجات، سایت واژهیاب.]</ref> «مُناجِی» نیز بهمعنی مناجاتکننده است.<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%AA&f=moein معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه مناجات، سایت واژهیاب.] </ref> مناجات را گاهی بزرگانی از اهل علم و ادب، با زبان نثر و نظم، به رشته تحریر درآوردهاند و در آن به بیان راز و نیاز با خداوند، عذرخواهی و توبه پرداختهاند،<ref>مصاحب، دايرةالمعارف فارسي، ج2، 1388ش، ص2857.</ref> که به این کار مناجاتنویسی گویند. همانگونه که در زبان فارسی، | مناجات بهمعنی راز گفتن با کسی، نجوی کردن و رازگویی و عرض نیاز به درگاه خداوند است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%AA دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه مناجات، سایت واژهیاب.]</ref> «مُناجِی» نیز بهمعنی مناجاتکننده است.<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%AA&f=moein معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه مناجات، سایت واژهیاب.] </ref> مناجات را گاهی بزرگانی از اهل علم و ادب، با زبان نثر و نظم، به رشته تحریر درآوردهاند و در آن به بیان راز و نیاز با خداوند، عذرخواهی و توبه پرداختهاند،<ref>مصاحب، دايرةالمعارف فارسي، ج2، 1388ش، ص2857.</ref> که به این کار مناجاتنویسی گویند. همانگونه که در زبان فارسی، [[دعا]]، نیایش و مناجات با یکدیگر درآمیختهاند، در متون ادبی فارسی نیز گاهی از مناجات بهمعنای دعا استفاده کردهاند. | ||
==تفاوت دعا و مناجات== | ==تفاوت دعا و مناجات== | ||
زمانیکه موضوع گفتوگوی بنده با خداوند، اعتراف به گناهان و یا شدت محبت باشد، اصطلاح مناجات برای آن بهکار میرود؛ ولی دعا به معنای ندا دادن، دعوت کردن و از کسی یاری جستن است.<ref>طریحی، مجمعالبحرین، 1416ق، ص408 و 409؛ <br> | زمانیکه موضوع گفتوگوی بنده با خداوند، اعتراف به گناهان و یا شدت محبت باشد، اصطلاح مناجات برای آن بهکار میرود؛ ولی دعا به معنای ندا دادن، دعوت کردن و از کسی یاری جستن است.<ref>طریحی، مجمعالبحرین، 1416ق، ص408 و 409؛ <br> | ||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
شریفیپور، شرح مناجات حضرت ابراهیم (ع) در قرآن کریم، 1395ش.</ref> و مناجاتهای داوود در زبور<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1371ش، ص161.</ref> اشاره کرد. در میان امامان شیعه، مناجاتهای امام علی بسیار معروف و مشهور است.<ref>شيخ بهائي، كشكول، چ1، 1357ش، ص446 و 447. </ref> برخی مناجاتهای منظوم نیز از او بهیادگار مانده است. امام زینالعابدین نیز مجموعهای از دعاها و مناجاتها را بهیادگار گذاشته که در کتابی با نام «صحیفهی سجادیه» گردآوری شده است.<ref>ملك ثابت، بررسي و تحليل مناجاتهاي منظوم فارسي، چ1، 1381ش، ص56 و 58.</ref> | شریفیپور، شرح مناجات حضرت ابراهیم (ع) در قرآن کریم، 1395ش.</ref> و مناجاتهای داوود در زبور<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1371ش، ص161.</ref> اشاره کرد. در میان امامان شیعه، مناجاتهای امام علی بسیار معروف و مشهور است.<ref>شيخ بهائي، كشكول، چ1، 1357ش، ص446 و 447. </ref> برخی مناجاتهای منظوم نیز از او بهیادگار مانده است. امام زینالعابدین نیز مجموعهای از دعاها و مناجاتها را بهیادگار گذاشته که در کتابی با نام «صحیفهی سجادیه» گردآوری شده است.<ref>ملك ثابت، بررسي و تحليل مناجاتهاي منظوم فارسي، چ1، 1381ش، ص56 و 58.</ref> | ||
==ماهیت ادبی مناجات و مناجاتنویسی== | ==ماهیت ادبی مناجات و مناجاتنویسی== | ||
در ادبیات | در [[ادبیات فارسی]]، مناجات یک موضوع ادبی است و نه یک نوع ادبی. از اینرو، مناجات در مجموعه ادبیات غنایی، جایابی شده است که بیشتر بهصورت منثور نوشته میشود. | ||
==مناجات در ادبیات فارسی== | ==مناجات در ادبیات فارسی== | ||
یکی از معروفترین نمونههای مناجاتنامه، اثر خواجه عبدالله انصاری است.<ref>شميسا، انواع ادبي، چ9، 1381ش، ص252.</ref> در این مناجاتنامه، 120 فراز با واژهی «الهی...» شروع میشود. برای مثال: الهی، عذر ما بپذیر و بر عیبهای ما مگیر.<ref>رباني، مناجات و مقالات خواجه عبدالله انصاري،]بيتا[، ص2 و 5. </ref> مولانا نیز در مثنوی معنوی خود، بارها به نیایش با خداوند پرداخته است.<ref>خوارزمي، جواهر الاسرار و زواهر الانوار، 1360ش، ص9.</ref><br> | یکی از معروفترین نمونههای مناجاتنامه، اثر خواجه عبدالله انصاری است.<ref>شميسا، انواع ادبي، چ9، 1381ش، ص252.</ref> در این مناجاتنامه، 120 فراز با واژهی «الهی...» شروع میشود. برای مثال: الهی، عذر ما بپذیر و بر عیبهای ما مگیر.<ref>رباني، مناجات و مقالات خواجه عبدالله انصاري،]بيتا[، ص2 و 5. </ref> مولانا نیز در مثنوی معنوی خود، بارها به نیایش با خداوند پرداخته است.<ref>خوارزمي، جواهر الاسرار و زواهر الانوار، 1360ش، ص9.</ref><br> | ||
