ایران‌پدیا

روز ملی دختر: تفاوت میان نسخه‌ها

تفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
مریم جاوید (بحث | مشارکت‌ها)
۳۲ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''روز دختر'''</big>؛ روز تجلیل از منزلت و نقش‌های دخترانه.<br>روز میلاد حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله علیها، در ایران به‌عنوان روز دختر نامگذاری شده است تا بهانه‌ای باشد برای توجه بیشتر به دختران و ارتقاء منزلت و جایگاه اجتماعی...» ایجاد کرد
 
ابرابزار
خط ۱: خط ۱:
<big>'''روز دختر'''</big>؛ روز تجلیل از منزلت و نقش‌های دخترانه.<br>روز میلاد حضرت [[حضرت معصومه(ع)|فاطمه معصومه]] سلام‌الله علیها، در ایران به‌عنوان روز دختر نامگذاری شده است تا بهانه‌ای باشد برای توجه بیشتر به دختران و ارتقاء منزلت و جایگاه اجتماعی آنها و رفع تبعیض‌‌های جنسیتی در سطوح مختلف. سازمان ملل نیز روزی را به‌عنوان روز جهانی دختر نام‌گذاری کرده است.  
{{درشت|'''روز دختر'''}}؛ روز تجلیل از منزلت و نقش‌های دخترانه.{{سخ}}روز میلاد حضرت [[حضرت معصومه(ع)|فاطمه معصومه]] سلام‌الله علیها، در ایران به‌عنوان روز دختر نامگذاری شده است تا بهانه‌ای باشد برای توجه بیشتر به دختران و ارتقاء منزلت و جایگاه اجتماعی آنها و رفع تبعیض‌های جنسیتی در سطوح مختلف. سازمان ملل نیز روزی را به‌عنوان روز جهانی دختر نام‌گذاری کرده است.


==روز جهانی دختر==
== روز جهانی دختر ==
در سال ۲۰۱۲م، یازدهم ماه اُکتبر از سوی سازمان ملل متحد به‌عنوان روز جهانی دختر ثبت شد.<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref> دلیل‌های عمدۀ آن ایجاد فرصت‌های اجتماعی، بهبود وضعیت تغذیه، [[حق سلامتی زنان|سلامت]]، آموزش، حمایت از [[ازدواج]] آگاهانه و اختیاری و پرهیز از خشونت علیه دختران دانسته می‌شود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1 «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref> هدف اصلی آن تلاش جهانی برای جلوگیری از تبعیض‌های جنسیتی علیه زنان و دختران است. <ref>[https://www.tasvirezendegi.com/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref>
در سال ۲۰۱۲م، یازدهم ماه اُکتبر از سوی سازمان ملل متحد به‌عنوان روز جهانی دختر ثبت شد.<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/روز-دختر/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref> دلیل‌های عمدهٔ آن ایجاد فرصت‌های اجتماعی، بهبود وضعیت تغذیه، [[حق سلامتی زنان|سلامت]]، آموزش، حمایت از [[ازدواج]] آگاهانه و اختیاری و پرهیز از خشونت علیه دختران دانسته می‌شود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/روز-دختر «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref> هدف اصلی آن تلاش جهانی برای جلوگیری از تبعیض‌های جنسیتی علیه زنان و دختران است.<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/روز-دختر/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref>


==برنامه‌های روز جهانی دختر==
== برنامه‌های روز جهانی دختر ==
بسیاری از کشورهای جهان به منظور تقدیر و تجلیل از دختران، این روز را به‌شکل‌های مختلف جشن گرفته و سعی در شاد کردن آنها دارند<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/روز-دختر/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref> که از آن جمله می‌توان به برگزاری کنسرت موسیقی در هندوستان، گردهم‌آیی دختران استرالیایی، برنامهٔ فوتبال دختران در آفریقای جنوبی، تئاترهای مخصوص [[روز دختر]] در انگلستان و کمپین‌های [[زبان بدن]] و سلامت ذهنی برای دختران اشاره کرد. در این روز به افتخار دختران، آبشار نیاگارا در آمریکا و کانادا به رنگ صورتی در می‌آید که رنگ مورد علاقه دختران است؛ برج بلند مخابرات در برلین نیز با همین رنگ تزئین می‌شود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/روز-دختر «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>


بسیاری از کشورهای جهان به منظور تقدیر و تجلیل از دختران، این روز را به‌شکل‌های مختلف جشن گرفته و سعی در شاد کردن آنها دارند<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref> که از آن جمله می‌توان به برگزاری کنسرت موسیقی در هندوستان، گرد‌هم‌آیی دختران استرالیایی، برنامۀ فوتبال دختران در آفریقای جنوبی، تئاترهای مخصوص [[روز دختر]] در انگلستان و کمپین‌های [[زبان بدن]] و سلامت ذهنی برای دختران اشاره کرد. در این روز به افتخار دختران، آبشار نیاگارا در آمریکا و کانادا به رنگ صورتی در می‌آید که رنگ مورد علاقه دختران است؛ برج بلند مخابرات در برلین نیز با همین رنگ تزئین می‌شود. <ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1 «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
== روز دختر در ایران باستان ==
در ایران باستان هرچند روزی به‌نام دختر نامگذاری نشده بود؛ اما جشن‌های مختلفی وجود داشت که در آن‌ها نقش زنان و دختران مورد توجه قرار می‌گرفت؛<ref>[https://www.fardayetaze.ir/calendar/persian-calender/روز-دختر «روز دختر در سال 1404»، وب‌سایت فردای تازه.]</ref> از جمله پنجم اسفند را جشن می‌گرفتند<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/روز-دختر/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref> که به جشن سپنته آرمئی‌تی معروف بود. سپندارمذ، مظهر محبت اهورامزدا، دختر او و فرشته موکل زمین دانسته می‌شد. در این روز زنان هدایایی دریافت می‌کردند. ابوریحان بیرونی از این روز به‌عنوان عید زنانه و جشن مزدگیران یاد می‌کند.<ref>[https://vista.ir/w/a/21/gdhug یدالله‌پور، «موقعیت زن در دیدگاه زرتشتیان»، در وب‌سایت ویستا'''.''']</ref>


==روز دختر در ایران باستان==
== اسلام و تکریم دختران ==
در اسلام زنان و دختران از جایگاه خاصی برخوردار هستند.<ref>[https://www.imna.ir/news/742154/روز-دختر-۱۴۰۳-تاریخ-ولادت-حضرت-معصومه-س «روز دختر ۱۴۰۳ + تاریخ ولادت حضرت معصومه (س)»، وب‌سایت خبرگزاری ایمنا.]</ref> بر مبنای آیات قرآن و منابع حدیثی؛ زن به ظرافت گل خلق شده<ref>. ابن‌بابویه، من لایحضره الفقیه، 1413ق، ج‏3، ص556.</ref> و امانت الهی در دست مرد است<ref>. نوری، مستدرک الوسائل، 1408ق، ج14، ص255.</ref> زن منشأ آرامش در [[خانواده]] بوده<ref>'''.''' سوره روم، آیه 21.</ref> و سیده خانه است.<ref>. پاینده، نهج الفصاحه، 1382ش، ص614.</ref> پسران نعمت و دختران حسنه هستند، خداوند از نعمت‌ها بازخواست کرده و برای حسنات پاداش می‌دهد.<ref>. ابن‌بابویه، من لایحضره الفقیه، 1413ق، ج‏3، ص481.</ref> دختران بهترین فرزندان هستند.<ref>. نوری، مستدرک الوسائل، 1408ق، ج15، ص115.</ref> خداوند بر دختران مهربان‌تر است تا پسران.<ref>. حرعاملی، وسائل‌الشیعه، 1409ق، ج‏21، ص367.</ref> دختر هدیه الهی است.<ref>'''.''' سوره شورا، آیه 49.</ref> در دریافت هدیه، دختران مقدم بر پسران هستند.<ref>. صدوق‏، آمالی صدوق، 1400ق، ص577.</ref>


در ایران باستان هرچند روزی به‌نام دختر نامگذاری نشده بود؛ اما جشن‌های مختلفی وجود داشت که در آن‌ها نقش زنان و دختران مورد توجه قرار می‌گرفت؛<ref>[https://www.fardayetaze.ir/calendar/persian-calender/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1 «روز دختر در سال 1404»، وب‌سایت فردای تازه.] </ref> از جمله پنجم اسفند را جشن می‌گرفتند<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref> که به جشن سپنته آرمئی‌تی معروف بود. سپندارمذ، مظهر محبت اهورامزدا، دختر او و فرشته موکل زمین دانسته‌ می‌شد. در این روز زنان هدایایی دریافت می‌کردند. ابوریحان بیرونی از این روز به‌عنوان عید زنانه و جشن مزدگیران یاد می‌کند.<ref>[https://vista.ir/w/a/21/gdhug يدالله‌پور، «موقعیت زن در دیدگاه زرتشتیان»، در وب‌سایت ویستا'''.''']</ref>
در آموزه‌های اهل‌بیت، توجه ویژه‌ای به مراقبت و پرورش دختران دیده می‌شود؛ در احادیث فروانی بر این نکته تأکید شده است که سرپرستی و مراقبت از دختر موجب جلب عنایت الهی می‌شود.<ref>. ابن‌بابویه، من لایحضره الفقیه، 1413ق، ج‏3، ص482.</ref> دختر صالح بیشترین عنایات الهی را جلب می‌کند.<ref>. طبرسی، مکارم الأخلاق، 1412ق، ص219.</ref> دختران سپر آتش جهنم بوده<ref>. پاینده، نهج الفصاحه، 1382ش، ص659.</ref> پاداش سرپرستی از سه دختر یا سه خواهر بهشت است.<ref>. ابن‌بابویه، من لایحضره الفقیه، 1413ق، ج‏3، ص482.</ref> بر مبنای این نگرش؛ تقدیر از دختران، الزامات خاصی دارد و روز دختر، بهترین فرصت برای نهادینه کردن [[کرامت]] دخترانه، ابراز محبت و آشنا شدن با مشکلات و دغدغه‌های آنها است.<ref>[https://msagheb.ir/mag/17862/روز-دختر-سال-1404-چرا-روز-ولادت-حضرت-معصومه/ «روز دختر سال ۱۴۰۴ | چرا روز ولادت حضرت معصومه، روز دختر نامگذاری شده است؟»، وب‌سایت ثاقب.]</ref>


==اسلام و تکریم دختران==
== اهمیت روز دختر برای جامعه مسلمان ==
اسلام نگاهی ویژه و متناسب با نظام معنایی خود به نقش‌های جنسیتی دارد؛ خلقت انسان در قامت زن و مرد را ناظر به وظایف متقابل و نسبتاً متفاوتی می‌داند که دستگاه خلقت به‌عهده آنها نهاده است.<ref>. ابراهیمی‌پور و دیگران، شاخص‌های خانواده مطلوب، 1395ش، ص350.</ref> هرچند بر ظرفیت‌های یکسان زنان و مردان برای رسیدن به سعادت تأکید دارد؛ اما راه رسیدن به آن را متفاوت می‌داند؛<ref>. [http://shiastudies.com/fa/جنسيت-در-تربيت-اسلامي/ «جنسیت در تربیت اسلامی، وب‌سایت مجمع جهانی شیعه‌شناسی».]</ref>


در اسلام زنان و دختران از جایگاه خاصی برخوردار هستند.<ref>[https://www.imna.ir/news/742154/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B3 «روز دختر ۱۴۰۳ + تاریخ ولادت حضرت معصومه (س)»، وب‌سایت خبرگزاری ایمنا.]</ref> بر مبنای آیات قرآن و منابع حدیثی؛ زن به ظرافت گل خلق شده<ref>. ابن‌بابويه، من لايحضره الفقيه، 1413ق، ج‏3، ص556.</ref> و امانت الهی در دست مرد است<ref>. نوری، مستدرك الوسائل، 1408ق، ج‌14، ص255.</ref> زن منشأ آرامش در [[خانواده]] بوده<ref>'''.''' سوره روم، آیه 21.</ref> و سیده خانه است.<ref>. پاينده، نهج الفصاحه، 1382ش، ص614.</ref> پسران نعمت‌ و دختران حسنه هستند، خداوند از نعمت‌ها بازخواست کرده و برای حسنات پاداش می‌دهد.<ref>. ابن‌بابويه، من لايحضره الفقيه، 1413ق، ج‏3، ص481.</ref> دختران بهترین فرزندان هستند.<ref>. نوری، مستدرك الوسائل، 1408ق، ج‌15، ص115.</ref> خداوند بر دختران مهربان‌تر است تا پسران.<ref>. حرعاملى، وسائل‏الشيعه، ‌1409ق‌، ج‏21، ص367.</ref> دختر هدیه الهی است.<ref>'''.''' سوره شورا، آیه 49.</ref> در دریافت هدیه، دختران مقدم بر پسران هستند.<ref>. صدوق‏، امالي صدوق، 1400ق، ص577.</ref>  
کارگزاران جامعه‌پذیری در فرهنگ اسلامی وظیفه دارند که پسران و دختران را برای احراز جایگاه‌های همسری، [[مادری]] و پدری پرورش دهند تا از طریق ایفای درست این نقش‌ها به سعادتمندی خود و جامعه مدد رسانند.<ref>. هاشمی‌علی‌آبادی و خسروی، «بررسی چرایی تفاوت شیوه‌های تربیتی دختران و پسران در خانواده با تکیه بر آیات و روایات»، 1401ش، ص363.</ref>


در آموزه‌های اهل‌بیت، توجه ویژه‌ای به مراقبت و پرورش دختران دیده می‌شود؛ در احادیث فروانی بر این نکته تأکید شده است که سرپرستی و مراقبت از دختر موجب جلب عنایت الهی می‌شود.<ref>. ابن‌بابويه، من لايحضره الفقيه، 1413ق، ج‏3، ص482.</ref> دختر صالح بیشترین عنایات الهی را جلب می‌کند.<ref>. طبرسى، مكارم الأخلاق، 1412ق، ص219.</ref> دختران سپر آتش جهنم بوده<ref>. پاينده، نهج الفصاحه، 1382ش، ص659.</ref> پاداش سرپرستی از سه دختر یا سه خواهر بهشت است.<ref>. ابن‌بابويه، من لايحضره الفقيه، 1413ق، ج‏3، ص482.</ref> بر مبنای این نگرش؛ تقدیر از دختران، الزامات خاصی دارد و روز دختر، بهترین فرصت برای نهادینه کردن [[کرامت]] دخترانه، ابراز محبت و آشنا شدن با مشکلات و دغدغه‌های آنها است. <ref>[https://msagheb.ir/mag/17862/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1404-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87/ «روز دختر سال ۱۴۰۴ | چرا روز ولادت حضرت معصومه، روز دختر نامگذاری شده است؟»، وب‌سایت ثاقب.]</ref>  
روز دختر فرصتی برای بررسی مشکلات دختران<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/روز-دختر/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref> و زمینه‌ساز پیشرفت آنها به‌شمار می‌رود.<ref>[https://www.fardayetaze.ir/calendar/persian-calender/روز-دختر «روز دختر در سال 1404»، وب‌سایت فردای تازه.]</ref>از این منظر؛ روز دختر، تنها یک مناسبت تقویمی نیست، بلکه یادآور جایگاه مهم دختر در جامعهٔ مسلمان است؛ دختری که با کسب علم و حفظ [[عفت]]، حضور مسئولانه در خانواده و جامعه دارد.<ref>[https://msagheb.ir/mag/17862/روز-دختر-سال-1404-چرا-روز-ولادت-حضرت-معصومه/ «روز دختر سال ۱۴۰۴ | چرا روز ولادت حضرت معصومه، روز دختر نامگذاری شده است؟»، وب‌سایت ثاقب.]</ref>


==اهمیت روز دختر برای جامعه مسلمان==
== روز دختر در ایران ==
در سال ۱۳۸۵ش شورای عالی انقلاب فرهنگی، بر اساس پیشنهاد فرهنگسرای دختران، روز تولد حضرت فاطمه معصومه را به‌عنوان «روز ملی دختران» تعیین کرد و فرهنگسرای دختران به‌عنوان دبیرخانه دائمی روز ملی دختران انتخاب شد. از آن پس، هر سال در روز دختر برنامه‌های متنوع فرهنگی با هدف تکریم دختران در ایران برگزار می‌شود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/روز-دختر «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>


اسلام نگاهی ویژه و متناسب با نظام معنایی خود به نقش‌های جنسیتی دارد؛ خلقت انسان در قامت زن و مرد را ناظر به وظایف متقابل و نسبتاً متفاوتی می‌داند که دستگاه خلقت به‌عهده آنها نهاده است.<ref>. ابراهیمی‌پور و دیگران، شاخص‌های خانواده مطلوب، 1395ش، ص350.</ref> هرچند بر ظرفیت‌های یکسان زنان و مردان برای رسیدن به سعادت تأکید دارد؛ اما راه رسیدن به آن را متفاوت می‌داند؛<ref>. [http://shiastudies.com/fa/%D8%AC%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A/ «جنسیت در تربیت اسلامی، وب‌سایت مجمع جهانی شیعه‌شناسی».]</ref>  
هدف از این نامگذاری معرفی الگویی برای دختران مسلمان بود.<ref>[https://www.imna.ir/news/742154/روز-دختر-۱۴۰۳-تاریخ-ولادت-حضرت-معصومه-س «روز دختر ۱۴۰۳ + تاریخ ولادت حضرت معصومه (س)»، وب‌سایت خبرگزاری ایمنا.]</ref> کارشناسان؛ این روز را فرصتی مناسب برای آشنایی دختران با سبک زندگی اسلامی دانسته و بر انعکاس رسانه‌ای آن تأکید دارند. به‌دلیل قمری بودن این تاریخ، روز دختر هر سال در تقویم شمسی ایران تغییر می‌کند.<ref>[https://msagheb.ir/mag/17862/روز-دختر-سال-1404-چرا-روز-ولادت-حضرت-معصومه/ «روز دختر سال ۱۴۰۴ | چرا روز ولادت حضرت معصومه، روز دختر نامگذاری شده است؟»، وب‌سایت ثاقب.]</ref>


کارگزاران جامعه‌پذیری در فرهنگ اسلامی وظیفه ‌دارند که پسران و دختران را برای احراز جایگاه‌های همسری، [[مادري|مادری]] و پدری پرورش دهند تا از طریق ایفای درست این نقش‌ها به سعادتمندی خود و جامعه مدد رسانند.<ref>. هاشمی‌علی‌آبادی و خسروی، «بررسی چرایی تفاوت شیوه‌های تربیتی دختران و پسران در خانواده با تکیه بر آیات و روایات»، 1401ش، ص363.</ref>
== فاطمه معصومه الگوی دختران مسلمان ==
فاطمه معصومه دختر امام کاظم (ع) و خواهر امام رضا (ع) که در اول ذی‌القعده سال ۱۷۳ هجری در مدینه چشم به جهان گشود،<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/روز-دختر «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>سالروز میلادش در تقویم ایرانی به‌عنوان روز دختر نامگذاری شده است. تناسب ظاهری این نامگذاری دختر بودن و ازدواج نکردن او است؛ اما دلیل واقعی آن، معرفی الگویی مناسب برای دختران است.<ref>[https://www.ibna.ir/news/206082/چرا-زادروز-حضرت-معصومه-روز-دختران-ناميده-شده-است-منابع-و زادقناد، «چرا زادروز حضرت معصومه «روز دختران» نامیده شده است؟ / منابع و تحلیل‌ها درباره علت ازدواج نکردن حضرت معصومه(س) چه می‌گویند؟»، وب‌سایت ایبنا.]</ref> معصومه و کریمه اهل‌بیت (س) از القاب مشهور فاطمه است.<ref>[https://www.imna.ir/news/742154/روز-دختر-۱۴۰۳-تاریخ-ولادت-حضرت-معصومه-س «روز دختر ۱۴۰۳ + تاریخ ولادت حضرت معصومه (س)»، وب‌سایت خبرگزاری ایمنا.]</ref> در منابع حدیثی، کرامات زیادی برای او بیان شده و به زائرین فاطمه معصومه بشارت بهشت داده شده است.<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/روز-دختر/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref>


روز دختر فرصتی برای بررسی مشکلات دختران<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref> و زمینه‌ساز پیشرفت آنها به‌شمار می‌رود. <ref>[https://www.fardayetaze.ir/calendar/persian-calender/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1 «روز دختر در سال 1404»، وب‌سایت فردای تازه.] </ref>از این منظر؛ روز دختر، تنها یک مناسبت تقویمی نیست، بلکه یادآور جایگاه مهم دختر در جامعۀ مسلمان است؛ دختری که با کسب علم و حفظ [[عفت]]، حضور مسئولانه در خانواده و جامعه دارد. <ref>[https://msagheb.ir/mag/17862/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1404-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87/ «روز دختر سال ۱۴۰۴ | چرا روز ولادت حضرت معصومه، روز دختر نامگذاری شده است؟»، وب‌سایت ثاقب.]</ref>
از منظر شیعیان؛ فاطمه معصومه، مظهر [[عفاف]]، تقوا، [[حیا]]<ref>[https://karevansadeghiye.ir/21079/ویژه-روز-دختر/ «روز ملی دختران؛ ضرورت‌ها و فرصت‌ها»، وب‌سایت کاروان صاداقیه.]</ref>و نمونه‌ای از یک دختر مؤمن، عالم و ولایت‌مدار است. او با هجرت از مدینه به قم و تحمل سختی‌ها، به دفاع از ولایت پرداخته، نقش سیاسی و فرهنگی برجسته‌ای در این ارتباط ایفا کرد. از این‌رو، معرفی شخصیت فاطمه معصومه به‌عنوان الگوی دختر مسلمان، تلاشی است برای احیای ارزش‌هایی چون معرفت، عفاف، ولایت‌مداری و مسئولیت‌پذیری در دختران ایران.<ref>[https://msagheb.ir/mag/17862/روز-دختر-سال-1404-چرا-روز-ولادت-حضرت-معصومه/ «روز دختر سال ۱۴۰۴ | چرا روز ولادت حضرت معصومه، روز دختر نامگذاری شده است؟»، وب‌سایت ثاقب.]</ref>


==روز دختر در ایران==
== برنامه‌های تکریمی روز دختر در ایران ==
برنامه‌های روز دختر در ایران در سطوح خرد و کلان جامعه انجام می‌شود:


در سال ۱۳۸۵ش شورای عالی انقلاب فرهنگی، بر اساس پیشنهاد فرهنگسرای دختران، روز تولد حضرت فاطمه معصومه را به‌عنوان «روز ملی دختران» تعیین کرد و فرهنگسرای دختران به‌عنوان دبیرخانه دائمی روز ملی دختران انتخاب شد. از آن پس، هر سال در روز دختر برنامه‌های متنوع فرهنگی با هدف تکریم دختران در ایران برگزار می‌شود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1 «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>  
'''در سطح کلان'''؛ برنامه‌هایی در رسانه‌ها، مدارس، فرهنگسراها، ورزشگاه‌ها اجرا شده و فضاهای شهری متناسب با بزرگداشت میلاد کریمه اهل‌بیت و روز دختر آذین‌بندی می‌شوند. شناسایی دختران نخبه، برگزاری نمایشگاه‌های تولیدات دختران و تولیدات خانگی دخترانه در استان‌ها، برگزاری اردوهای مخصوص دختران در استان‌ها، برگزاری جشن‌ها و مراسمات ویژه مناطق کم‌برخوردار و دختران بی‌سرپرست و بدسرپرست و تجلیل از گروه‌های جهادی فعال در این زمینه‌ها و برگزاری هیئات اختصاصی دختران از دیگر برنامه‌های است که در روز دختر اجرا می‌شوند.<ref>[https://www.qudsonline.ir/news/874051/تشریح-اقدامات-معاونت-زنان-برای-روز-دختر خزعلی، «تشریح اقدامات معاونت زنان برای روز دختر»، وب‌سایت قدس آنلاین.]</ref> همچنین مراسم مذهبی و فرهنگی متعددی در کشور و به‌ویژه در شهر قم، که محل دفن حضرت معصومه است، برگزار می‌شود.


هدف از این نامگذاری معرفی الگویی برای دختران مسلمان بود.<ref>[https://www.imna.ir/news/742154/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B3 «روز دختر ۱۴۰۳ + تاریخ ولادت حضرت معصومه (س)»، وب‌سایت خبرگزاری ایمنا.]</ref> کارشناسان؛ این روز را فرصتی مناسب برای آشنایی دختران با سبک زندگی اسلامی دانسته و بر انعکاس رسانه‌ای آن تأکید دارند. به‌دلیل قمری بودن این تاریخ، روز دختر هر سال در تقویم شمسی ایران تغییر می‌کند.<ref>[https://msagheb.ir/mag/17862/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1404-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87/ «روز دختر سال ۱۴۰۴ | چرا روز ولادت حضرت معصومه، روز دختر نامگذاری شده است؟»، وب‌سایت ثاقب.]</ref>
'''در سطح خانواده'''؛ بسیاری از خانواده‌ها به دختران خود توجه ویژه‌ای می‌کنند و اغلب با هدیه‌دادن و برگزاری مراسم‌های خاص، این روز را جشن می‌گیرند.<ref>[https://www.fardayetaze.ir/calendar/persian-calender/روز-دختر «روز دختر در سال 1404»، وب‌سایت فردای تازه.]</ref> اجرای چنین برنامه‌هایی موجب می‌شود تا دختران با جایگاه رفیع خود آشنا شده و از آسیب‌های اجتماعی مصون بمانند. کارشناسان بر اجرای کارهای شناختی در برنامه‌های روز دختر تأکید داشته و ارتقای منزلت دختران را نیاز به عزم ملی می‌دانند.<ref>[https://kerman.iqna.ir/fa/news/4137660/موضوعات-معرفتی-در-بزرگداشت-روز-دختر-مورد-توجه-باشد طباطبایی، «موضوعات معرفتی در بزرگداشت روز دختر مورد توجه باشد»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن.]</ref>


==فاطمه معصومه الگوی دختران مسلمان==
== پانویس ==
 
فاطمه معصومه دختر امام کاظم (ع) و خواهر امام رضا (ع) که در اول ذی‌القعده سال ۱۷۳ هجری در مدینه چشم به جهان گشود، <ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1 «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>سالروز میلادش در تقویم ایرانی به‌عنوان روز دختر نامگذاری شده‌ است. تناسب ظاهری این نامگذاری دختر بودن و ازدواج نکردن او است؛ اما دلیل واقعی آن، معرفی الگویی مناسب برای دختران است.<ref>[https://www.ibna.ir/news/206082/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%8A%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D9%88 زادقناد، «چرا زادروز حضرت معصومه «روز دختران» ناميده شده است؟ / منابع و تحليل‌ها درباره علت ازدواج نکردن حضرت معصومه(س) چه مي‌گويند؟»، وب‌سایت ایبنا.]</ref> معصومه و کریمه اهل‌بیت (س) از القاب مشهور فاطمه است.<ref>[https://www.imna.ir/news/742154/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B3 «روز دختر ۱۴۰۳ + تاریخ ولادت حضرت معصومه (س)»، وب‌سایت خبرگزاری ایمنا.]</ref> در منابع حدیثی، کرامات زیادی برای او بیان شده و به زائرین فاطمه معصومه بشارت بهشت داده شده است. <ref>[https://www.tasvirezendegi.com/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1/ «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی.]</ref>
 
از منظر شیعیان؛ فاطمه معصومه، مظهر [[عفاف]]، تقوا، [[حیا]]<ref>[https://karevansadeghiye.ir/21079/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1/ «روز ملی دختران؛ ضرورت ها و فرصت‌ها»، وب‌سایت کاروان صاداقیه.] </ref>و نمونه‌ای از یک دختر مؤمن، عالم و ولایت‌مدار است. او با هجرت از مدینه به قم و تحمل سختی‌ها، به دفاع از ولایت پرداخته، نقش سیاسی و فرهنگی برجسته‌ای در این ارتباط ایفا کرد. از این‌رو، معرفی شخصیت فاطمه معصومه به‌عنوان الگوی دختر مسلمان، تلاشی است برای احیای ارزش‌هایی چون معرفت، عفاف، ولایت‌مداری و مسئولیت‌پذیری در دختران ایران. <ref>[https://msagheb.ir/mag/17862/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1404-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87/ «روز دختر سال ۱۴۰۴ | چرا روز ولادت حضرت معصومه، روز دختر نامگذاری شده است؟»، وب‌سایت ثاقب.]</ref>
 
==برنامه‌های تکریمی روز دختر در ایران==
 
برنامه‌های روز دختر در ایران در سطوح خرد و کلان جامعه انجام می‌شود:
 
'''در سطح کلان'''؛ برنامه‌هایی در رسانه‌ها، مدارس، فرهنگسراها، ورزشگاه‌ها اجرا شده و فضاهای شهری متناسب با بزرگداشت میلاد کریمه اهل‌بیت و روز دختر آذین‌بندی می‌شوند. شناسایی دختران نخبه، برگزاری نمایشگاه‌های تولیدات دختران و تولیدات خانگی دخترانه در استان‌ها، برگزاری اردوهای مخصوص دختران در استان‌ها، برگزاری جشن‌ها و مراسمات ویژه مناطق کم‌برخوردار و دختران بی‌سرپرست و بدسرپرست و تجلیل از گروه‌های جهادی فعال در این زمینه‌ها و برگزاری هیئات اختصاصی دختران از دیگر برنامه‌های است که در روز دختر اجرا می‌شوند.<ref>[https://www.qudsonline.ir/news/874051/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1 خزعلی، «تشریح اقدامات معاونت زنان برای روز دختر»، وب‌سایت قدس آنلاین.] </ref> همچنین مراسم مذهبی و فرهنگی متعددی در کشور و به‌ویژه در شهر قم، که محل دفن حضرت معصومه است، برگزار می‌شود.
 
'''در سطح خانواده'''؛ بسیاری از خانواده‌ها به دختران خود توجه ویژه‌ای می‌کنند و اغلب با هدیه‌دادن و برگزاری مراسم‌های خاص، این روز را جشن می‌گیرند. <ref>[https://www.fardayetaze.ir/calendar/persian-calender/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1 «روز دختر در سال 1404»، وب‌سایت فردای تازه.] </ref> اجرای چنین برنامه‌هایی موجب می‌شود تا دختران با جایگاه رفیع خود آشنا شده و از آسیب‌های اجتماعی مصون بمانند. کارشناسان بر اجرای کارهای شناختی در برنامه‌های روز دختر تأکید داشته و ارتقای منزلت دختران را نیاز به عزم ملی می‌دانند.<ref>[https://kerman.iqna.ir/fa/news/4137660/%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF طباطبایی، «موضوعات معرفتی در بزرگداشت روز دختر مورد توجه باشد»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن.]</ref>
 
==پانویس==  
{{پانویس}}
{{پانویس}}


==منابع==
== منابع ==
 
* قرآن کریم
*قرآن کریم
** ابراهیمی‌پور، قاسم و دیگران، شاخص‌های خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، قم، موئسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۵ش.
*
** ابن‌بابویه، محمّد، من لایحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۳ق.
*ابراهیمی‌پور، قاسم و دیگران، شاخص‌های خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، قم، موئسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1395ش.
** پاینده‏، ابوالقاسم، نهج الفصاحهٔ مجموعه کلمات قصار حضرت رسول، تهران، ‏ دنیای دانش، ‏۱۳۸۲ش.
*
** «جنسیت در تربیت اسلامی»، وب‌سایت مجمع جهانی شیعه‌شناسی، تاریخ بازدید: ۲۲ بهمن ۱۴۰۲ش.
*ابن‌بابويه، محمّد، من لايحضره الفقيه، قم، دفتر انتشارات اسلامى، 1413ق.
** حرعاملی، محمد بن حسن، تفصیل وسائل الشیعه، قم، مؤسسه آل‌البیت، ۱۴۰۹ق.
*
** خزعلی، انسیه، «تشریح اقدامات معاونت زنان برای روز دختر»، وب‌سایت قدس آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
*پاينده‏، ابوالقاسم، نهج الفصاحۀ مجموعه كلمات قصار حضرت رسول، تهران،‏ دنياى دانش، ‏1382ش.
** «در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک، تاریخ بازدید مطلب: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
*
** «روز دختر ۱۴۰۳ + تاریخ ولادت حضرت معصومه (س)»، وب‌سایت خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب:۱ مهر ۱۴۰۳ش.
*«جنسیت در تربیت اسلامی»، وب‌سایت مجمع جهانی شیعه‌شناسی، تاریخ بازدید: 22 بهمن 1402ش.
** «روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی، تاریخ بازدید مطلب: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
*
** «روز دختر در سال ۱۴۰۴»، وب‌سایت فردای تازه، تاریخ درج مطلب: ۱۸ تیر۱۴۰۳ش.
*حرعاملى، محمد بن حسن، تفصيل وسائل الشيعه،‌ قم، مؤسسه آل‌البيت، ‌1409ق‌.
** «روز دختر سال ۱۴۰۴ | چرا روز ولادت حضرت معصومه، روز دختر نامگذاری شده است؟»، وب‌سایت ثاقب، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۴ش.
*
** «روز ملی دختران؛ ضرورت‌ها و فرصت‌ها»، وب‌سایت کاروان صاداقیه، تاریخ درج مطلب: ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
*خزعلی، انسیه، «تشریح اقدامات معاونت زنان برای روز دختر»، وب‌سایت قدس آنلاین، تاریخ درج مطلب: 30 اردیبهشت 1402ش.
** زادقناد، سعیده، «چرا زادروز حضرت معصومه «روز دختران» نامیده شده است؟ / منابع و تحلیل‌ها دربارهٔ علت ازدواج نکردن حضرت معصومه (س) چه می‌گویند؟»، وب‌سایت ایبنا، تاریخ درج مطلب: ۲۴ تیر۱۳۹۷ش.
*
** صدوق‏، محمد، أمالی الصدوق‏، بیروت‏، اعلمی‏، ۱۴۰۰ق.
*«در مورد روز دختر در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک، تاریخ بازدید مطلب: 7 اردیبهشت 1404ش.
** طباطبایی، مریم‌السادات، «موضوعات معرفتی در بزرگداشت روز دختر مورد توجه باشد»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن، تاریخ درج مطلب: ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
*
** طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الأخلاق، قم، شریف رضی، ۱۴۱۲ق.
*«روز دختر ۱۴۰۳ + تاریخ ولادت حضرت معصومه (س)»، وب‌سایت خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب:1 مهر 1403ش.
** نوری، میرزاحسین، مستدرک الوسائل، قم، مؤسسه آل‌البیت، ۱۴۰۸ق. ‏
*
** هاشمی‌علی‌آبادی، سیداحمد و خسروی، جواد، «بررسی چرایی تفاوت شیوه‌های تربیتی دختران پسران در خانواده با تکیه بر آیات و روایات»، فصلنامه پژوهش‌های اعتقادی- کلامی، سال ۱۲، شماره ۴۸، زمستان ۱۴۰۱ش.
*«روز دختر سال ۱۴۰۳ چه روزی است؟ علت نامگذاری این روز چیست؟»، وب‌سایت تصویر زندگی، تاریخ بازدید مطلب: 7 اردیبهشت 1404ش.
** یدالله‌پور، معصومه، «موقعیت زن در دیدگاه زرتشتیان»، وب‌سایت ویستا، تاریخ بازدید: ۲۰ آذر ۱۴۰۳ش.
*
*«روز دختر در سال 1404»، وب‌سایت فردای تازه، تاریخ درج مطلب: 18 تیر1403ش.
*
*«روز دختر سال ۱۴۰۴ | چرا روز ولادت حضرت معصومه، روز دختر نامگذاری شده است؟»، وب‌سایت ثاقب، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1404ش.
*
*«روز ملی دختران؛ ضرورت ها و فرصت‌ها»، وب‌سایت کاروان صاداقیه، تاریخ درج مطلب: 18 اردیبهشت 1403ش.
*
*زادقناد، سعيده، «چرا زادروز حضرت معصومه «روز دختران» ناميده شده است؟ / منابع و تحليل‌ها درباره علت ازدواج نکردن حضرت معصومه(س) چه مي‌گويند؟»، وب‌سایت ایبنا، تاریخ درج مطلب: 24 تیر1397ش.
*
*صدوق‏، محمد، أمالي الصدوق‏، بيروت‏، اعلمى‏، 1400ق.
*
*طباطبایی، مریم‌السادات، «موضوعات معرفتی در بزرگداشت روز دختر مورد توجه باشد»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن، تاریخ درج مطلب: 11 ارديبهشت 1402ش.
*
*طبرسی، حسن بن فضل، مكارم الأخلاق، قم، شريف رضى، 1412ق.
*
*نورى، میرزاحسین، مستدرك الوسائل، قم، مؤسسه آل‌البیت، 1408ق.‏
*
*هاشمی‌علی‌آبادی، سیداحمد و خسروی، جواد، «بررسی چرایی تفاوت شیوه‌های تربیتی دختران پسران در خانواده با تکیه بر آیات و روایات»، فصلنامه پژوهش‌های اعتقادی- کلامی، سال 12، شماره ‌48، زمستان 1401ش.
*
*يدالله‌پور، معصومه، «موقعیت زن در دیدگاه زرتشتیان»، وب‌سایت ویستا، تاریخ بازدید: 20 آذر 1403ش.
ویکی جنسیت
ویکی جنسیت


خط ۹۵: خط ۶۸:
{{درشت|'''روز دختر'''}}؛ روز گرامی‌داشت دختران هم‌زمان با ولادت حضرت فاطمه معصومه در اول ماه ذی‌القعده.
{{درشت|'''روز دختر'''}}؛ روز گرامی‌داشت دختران هم‌زمان با ولادت حضرت فاطمه معصومه در اول ماه ذی‌القعده.


زنان در گذشته تاریخی جامعه ایرانی از جایگاه والایی برخوردار بوده‌اند و روز [[سپندارمذگان]] (۵ اسفند) در [[ایران]] باستان برای گرامی‌داشت زن و نقش‌های [[نقش همسری زن|همسری]]، [[نقش مادری|مادری]] و [[نقش دختری|دختری]] او، [[جشن]] گرفته می‌شد. این روز در فرهنگ ایرانیان، نماد باروری بوده است، زیرا زندگی از زنان و دختران در جامعه جاری می‌شود.<ref>[https://namnak.com/mothers-day-in-iran.p80122 «روز زن در آیین زرتشت و تاریخ روز مادر در ایران باستان، در سایت نمناک، تاریخ بازدید: 15 خرداد 1401ش.]</ref>  
زنان در گذشته تاریخی جامعه ایرانی از جایگاه والایی برخوردار بوده‌اند و روز [[سپندارمذگان]] (۵ اسفند) در [[ایران]] باستان برای گرامی‌داشت زن و نقش‌های [[نقش همسری زن|همسری]]، [[نقش مادری|مادری]] و [[نقش دختری|دختری]] او، [[جشن]] گرفته می‌شد. این روز در فرهنگ ایرانیان، نماد باروری بوده است، زیرا زندگی از زنان و دختران در جامعه جاری می‌شود.<ref>[https://namnak.com/mothers-day-in-iran.p80122 «روز زن در آیین زرتشت و تاریخ روز مادر در ایران باستان، در سایت نمناک، تاریخ بازدید: 15 خرداد 1401ش.]</ref>


پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی]]، روز ولادت حضرت [[فاطمه زهرا]] به‌عنوان روز زن، معرفی شد؛ اما برای تکریم ویژهٔ دختران در جامعهٔ [[مسلمان]]، مناسبت جداگانه‌ای در نظر گرفته شد. در سال ۱۳۸۵ش با پیشنهاد فرهنگسرای دختران، پس از بررسی امور زنان شهرداری [[تهران]] و با گذراندن مراحل قانونی، روز میلاد [[حضرت معصومه|فاطمه معصومه]] به عنوان روز ملی دختران در شورای عالی انقلاب فرهنگی، تصویب شد و در تقویم رسمی ثبت گردید.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/روز-دختر «روز دختر»، در سایت تابناک، تاریخ بازدید:14 خرداد 1401ش.]</ref>
پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی]]، روز ولادت حضرت [[فاطمه زهرا]] به‌عنوان روز زن، معرفی شد؛ اما برای تکریم ویژهٔ دختران در جامعهٔ [[مسلمان]]، مناسبت جداگانه‌ای در نظر گرفته شد. در سال ۱۳۸۵ش با پیشنهاد فرهنگسرای دختران، پس از بررسی امور زنان شهرداری [[تهران]] و با گذراندن مراحل قانونی، روز میلاد [[حضرت معصومه|فاطمه معصومه]] به عنوان روز ملی دختران در شورای عالی انقلاب فرهنگی، تصویب شد و در تقویم رسمی ثبت گردید.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/روز-دختر «روز دختر»، در سایت تابناک، تاریخ بازدید:14 خرداد 1401ش.]</ref>


==انگیزه نام‌گذاری روز دختر==
== انگیزه نام‌گذاری روز دختر ==
بر اساس برخی از گزارش‌های تاریخی، در روز اول ذی‌القعده سال ۱۷۳ق، در خانه [[امام موسی کاظم]]، فرزند دختری به‌دنیا آمد و پدرش او را فاطمه نامید. فاطمه، ۲۵ سال بعد از میلاد برادرش، امام علی بن موسی ([[امام رضا]])در شهر مدینه دیده به جهان گشود. لقب «معصومه» بعدها از سوی ارادتمندان [[اهل‌بیت]] به نام او افزوده شد.  
بر اساس برخی از گزارش‌های تاریخی، در روز اول ذی‌القعده سال ۱۷۳ق، در خانه [[امام موسی کاظم]]، فرزند دختری به‌دنیا آمد و پدرش او را فاطمه نامید. فاطمه، ۲۵ سال بعد از میلاد برادرش، امام علی بن موسی ([[امام رضا]])در شهر مدینه دیده به جهان گشود. لقب «معصومه» بعدها از سوی ارادتمندان [[اهل‌بیت]] به نام او افزوده شد.


حضرت فاطمه معصومه که به دلیل سخت‌گیری‌های حکومت نسبت به اهل‌بیت، [[ازدواج]] نکرده بود، از سجایای اخلاقی ارزشمندی برخوردار بود. همچنین از لحاظ علمی جایگاه بالایی داشت در حالی که [[علم‌آموزی]] در آن زمان برای دختران و زنان محدودیت‌ها و موانع بسیاری داشت. همین امر، او را به الگویی مناسب برای دختران جامعه [[مسلمان]] امروز تبدیل کرده است.<ref>[https://www.ibna.ir/fa/book/206082/چرا-زادروز-حضرت-معصومه-روز-دختران-ناميده-شده-منابع-تحليل-ها-درباره-علت-ازدواج-نکردن-س-مي-گويند «چرا زادروز حضرت معصومه روز دختران نامگذراری شده است»، در خبرگزاری کتاب ایران، تاریخ بازدید: 15خرداد 1401ش.]</ref>
حضرت فاطمه معصومه که به دلیل سخت‌گیری‌های حکومت نسبت به اهل‌بیت، [[ازدواج]] نکرده بود، از سجایای اخلاقی ارزشمندی برخوردار بود. همچنین از لحاظ علمی جایگاه بالایی داشت در حالی که [[علم‌آموزی]] در آن زمان برای دختران و زنان محدودیت‌ها و موانع بسیاری داشت. همین امر، او را به الگویی مناسب برای دختران جامعه [[مسلمان]] امروز تبدیل کرده است.<ref>[https://www.ibna.ir/fa/book/206082/چرا-زادروز-حضرت-معصومه-روز-دختران-ناميده-شده-منابع-تحليل-ها-درباره-علت-ازدواج-نکردن-س-مي-گويند «چرا زادروز حضرت معصومه روز دختران نامگذراری شده است»، در خبرگزاری کتاب ایران، تاریخ بازدید: 15خرداد 1401ش.]</ref>


==روز جهانی دختر==
== روز جهانی دختر ==
وجود نابرابری جنسیتی در جهان، به‌ویژه دربارهٔ دختران، سازمان ملل متحد را بر آن داشت تا در سال ۲۰۱۲م با هدف جلب توجه جهانی به نقش و جایگاه دختران در جامعه بشری، روز ۱۱ اکتبر (برابر با ۲۰ مهر) را به‌عنوان [[روز دختر]] معرفی کند و موجب توجه بیشتر به فرصت‌های اجتماعی دختران، بهبود وضعیت تغذیه و ارتقای سطح آگاهی آنان در سطح جهان شود.<ref>[https://www.beytoote.com/art/decorum/international-girl02-day.html «روزجهانی دختر»، در سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 15 خرداد 1401ش.]</ref>  
وجود نابرابری جنسیتی در جهان، به‌ویژه دربارهٔ دختران، سازمان ملل متحد را بر آن داشت تا در سال ۲۰۱۲م با هدف جلب توجه جهانی به نقش و جایگاه دختران در جامعه بشری، روز ۱۱ اکتبر (برابر با ۲۰ مهر) را به‌عنوان [[روز دختر]] معرفی کند و موجب توجه بیشتر به فرصت‌های اجتماعی دختران، بهبود وضعیت تغذیه و ارتقای سطح آگاهی آنان در سطح جهان شود.<ref>[https://www.beytoote.com/art/decorum/international-girl02-day.html «روزجهانی دختر»، در سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 15 خرداد 1401ش.]</ref>


در مناطق مختلف جهان، در این روز برنامه‌های متنوعی برگزار می‌شود و برخی از این مراسم و گردهمایی‌ها از طرف سازمان ملل متحد، کمک‌های مالی دریافت می‌کنند.<ref>[https://www.imna.ir/news/449162/روز-جهانی-دختر-۲۰۲۰-تاریخچه-و-هدف-روز-دختر-بچه-ها «روز جانی دختر2020»، در سایت خبرگزاری ایمنا، تاریخ بازدید: 15 خرداد 1401ش.]</ref>
در مناطق مختلف جهان، در این روز برنامه‌های متنوعی برگزار می‌شود و برخی از این مراسم و گردهمایی‌ها از طرف سازمان ملل متحد، کمک‌های مالی دریافت می‌کنند.<ref>[https://www.imna.ir/news/449162/روز-جهانی-دختر-۲۰۲۰-تاریخچه-و-هدف-روز-دختر-بچه-ها «روز جانی دختر2020»، در سایت خبرگزاری ایمنا، تاریخ بازدید: 15 خرداد 1401ش.]</ref>


==آداب و رسوم روز دختر در ایران==
== آداب و رسوم روز دختر در ایران ==
[[پرونده:روز دختر۱.jpg|جایگزین=جشن روز دختر در دوره دانش‌افزایی زبان فارسی در دانشگاه علامه طباطبایی تهران|بندانگشتی|جشن روز دختر در دوره دانش‌افزایی زبان فارسی در دانشگاه علامه طباطبایی تهران]]
[[پرونده:روز دختر۱.jpg|جایگزین=جشن روز دختر در دوره دانش‌افزایی زبان فارسی در دانشگاه علامه طباطبایی تهران|بندانگشتی|جشن روز دختر در دوره دانش‌افزایی زبان فارسی در دانشگاه علامه طباطبایی تهران]]
پس از معرفی روز ولادت فاطمه معصومه به‌عنوان روز دختر، ایرانیان به خوبی از این مناسبت، استقبال کردند و خیلی زود، جایگاه مناسبی در فرهنگ معاصر ایرانی پیدا کرد. خانواده‌های ایرانی که فرزند دختر دارند در این روز برای ابراز محبت به او، هدایایی را تهیه می‌کنند. در سال‌های اخیر در گستره اجتماعی نیز با هدف تأکید بر نقش و جایگاه دختران در جامعه و [[خانواده]] و به‌منظور تکریم آنان، برنامه‌های متنوع فرهنگی و اجتماعی برگزار می‌شود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/روز-دختر «روز دختر»، در سایت تابناک، تاریخ بازدید: 17 خرداد 1401ش.]</ref>  
پس از معرفی روز ولادت فاطمه معصومه به‌عنوان روز دختر، ایرانیان به خوبی از این مناسبت، استقبال کردند و خیلی زود، جایگاه مناسبی در فرهنگ معاصر ایرانی پیدا کرد. خانواده‌های ایرانی که فرزند دختر دارند در این روز برای ابراز محبت به او، هدایایی را تهیه می‌کنند. در سال‌های اخیر در گستره اجتماعی نیز با هدف تأکید بر نقش و جایگاه دختران در جامعه و [[خانواده]] و به‌منظور تکریم آنان، برنامه‌های متنوع فرهنگی و اجتماعی برگزار می‌شود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/7997/1/روز-دختر «روز دختر»، در سایت تابناک، تاریخ بازدید: 17 خرداد 1401ش.]</ref>


اجرای برنامه‌های شاد و سرگرم‌کننده در بوستان‌های بانوان، راه‌اندازی کاروان‌های سرود، تواشیح و مولودی‌خوانی، تجلیل از دختران توانمند ایرانی در شهرهای مختلف، نصب بنرهای جذاب با موضوع مقام دختران در میادین، نورپردازی [[میدان آزادی|برج‌های آزادی]] و میلاد در شهر [[تهران]]، برگزاری جشنواره‌های و مسابقات ورزشی، [[آشپزی]] و اهدای گل به دختران، از جمله آداب و مراسم روز دختر در [[ایران]] است.
اجرای برنامه‌های شاد و سرگرم‌کننده در بوستان‌های بانوان، راه‌اندازی کاروان‌های سرود، تواشیح و مولودی‌خوانی، تجلیل از دختران توانمند ایرانی در شهرهای مختلف، نصب بنرهای جذاب با موضوع مقام دختران در میادین، نورپردازی [[میدان آزادی|برج‌های آزادی]] و میلاد در شهر [[تهران]]، برگزاری جشنواره‌های و مسابقات ورزشی، [[آشپزی]] و اهدای گل به دختران، از جمله آداب و مراسم روز دختر در [[ایران]] است.
خط ۱۱۷: خط ۹۰:
گل‌آرایی حرم فاطمه معصومه، یکی از آداب ویژهٔ روز دختر است.<ref>[https://khabarfarsi.com/u/87756528 «ویژه برنامه‌های روز دختر»، در سایت خبری خبر فارسی، تاریخ بازدید: 18 خرداد 1401ش.]</ref> به همین مناسبت هر ساله جشنی برزگ در صحن حرم فاطمه معصومه، با عنوان «دختران آفتاب» برپا می‌گردد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1122150/گردهمایی-دختران-آفتاب-در-حرم-حضرت-معصومهس «گردهمایی دختران آفتاب»، در خبرگزاری تابناک، تاریخ بازدید: 17 خرداد 1401ش.]</ref>
گل‌آرایی حرم فاطمه معصومه، یکی از آداب ویژهٔ روز دختر است.<ref>[https://khabarfarsi.com/u/87756528 «ویژه برنامه‌های روز دختر»، در سایت خبری خبر فارسی، تاریخ بازدید: 18 خرداد 1401ش.]</ref> به همین مناسبت هر ساله جشنی برزگ در صحن حرم فاطمه معصومه، با عنوان «دختران آفتاب» برپا می‌گردد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1122150/گردهمایی-دختران-آفتاب-در-حرم-حضرت-معصومهس «گردهمایی دختران آفتاب»، در خبرگزاری تابناک، تاریخ بازدید: 17 خرداد 1401ش.]</ref>


==پانویس==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}


==منابع==
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
{{آغاز منابع}}
*«چرا زادروز حضرت معصومه روز دختران نامگذاری شده است؟»، در خبرگزاری کتاب ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۴ تیر ۱۳۹۷ش.
* «چرا زادروز حضرت معصومه روز دختران نامگذاری شده است؟»، در خبرگزاری کتاب ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۴ تیر ۱۳۹۷ش.
*«روز جهانی دختر۲۰۲۰»، در سایت خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مهر ۱۳۹۹ش.
* «روز جهانی دختر۲۰۲۰»، در سایت خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مهر ۱۳۹۹ش.
*«روز جهانی دختر»، در سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۵ خرداد ۱۴۰۱ش.
* «روز جهانی دختر»، در سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۵ خرداد ۱۴۰۱ش.
*«روز دختر»، در سایت تابناک، تاریخ بازدید: ۱۴ خرداد ۱۴۰۱ش.
* «روز دختر»، در سایت تابناک، تاریخ بازدید: ۱۴ خرداد ۱۴۰۱ش.
*«روز زن در آیین زرتشت و تاریخ روز مادر در ایران باستان، در سایت نمناک، تاریخ بازدید: ۱۵ خرداد ۱۴۰۱ش.
* «روز زن در آیین زرتشت و تاریخ روز مادر در ایران باستان، در سایت نمناک، تاریخ بازدید: ۱۵ خرداد ۱۴۰۱ش.
*«گردهمایی دختران آفتاب»، در خبرگزاری تابناک، تاریخ بازدید: ۱۷ خرداد ۱۴۰۱ش.
* «گردهمایی دختران آفتاب»، در خبرگزاری تابناک، تاریخ بازدید: ۱۷ خرداد ۱۴۰۱ش.
*«ویژه برنامه‌های روز دختر»، در سایت خبری خبر فارسی، تاریخ درج مطلب: ۴ خرداد ۱۳۹۹ش.
* «ویژه برنامه‌های روز دختر»، در سایت خبری خبر فارسی، تاریخ درج مطلب: ۴ خرداد ۱۳۹۹ش.
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}
ویکی زندگی
ویکی ز
 
{{زمان}}
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/روز_ملی_دختر»