بدون خلاصۀ ویرایش |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر =خانهداری.jpg | | تصویر =خانهداری.jpg | ||
| زیرنویس تصویر =مائده پاسندی، مادر خانواده، با کمک فرزندان در حال آشپزی | | زیرنویس تصویر =مائده پاسندی، مادر خانواده، با کمک فرزندان در حال آشپزی | ||
| image_alt = | | image_alt =خانهداری | ||
| فایل پادکست =خانهداری.ogg | | فایل پادکست =خانهداری.ogg | ||
| حجم فایلپادکست = | | حجم فایلپادکست =۸/۷۶ | ||
| تاریخ پادکست = | | تاریخ پادکست =۲۴-۱-۱۴۰۵ | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = | ||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان اصلی = | | عنوان انگلیسی = | ||
| عنوان انگلیسی = | | عنوان عربی = | ||
| عنوان عربی = | | عنوان علمی = | ||
| عنوان علمی = | | شاخه علمی = | ||
| شاخه علمی = | | نوع مفهوم = | ||
| نوع مفهوم = | | معنای اصطلاحی = | ||
| معنای اصطلاحی = | | حوزه کاربرد = | ||
| حوزه کاربرد = | | گستره جغرافیایی = | ||
| گستره جغرافیایی = | | منشأ تاریخی = | ||
| منشأ تاریخی = | | نخستین کاربرد = | ||
| ریشه واژه = | |||
| نخستین کاربرد = | | مرتبط با = | ||
| ریشه واژه = | | اهمیت = | ||
| مرتبط با = | | مبدع = | ||
| اهمیت = | | مروج = | ||
| مبدع = | | مقدس برای = | ||
| مروج = | | مورد احترام = | ||
| مقدس برای = | | آثار مرتبط = | ||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | }} | ||
'''{{درشت|خانهداری؛}}''' مجموعهای از فعالیتها برای اداره خانه و خانواده. | '''{{درشت|خانهداری؛}}''' مجموعهای از فعالیتها برای اداره خانه و خانواده. | ||
| خط ۴۸: | خط ۴۶: | ||
برآوردهای سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۱م نشان میدهد ارزش اقتصادی فعالیتهای کار خانگی بدون مزد که اغلب توسط زنان انجام میشود، حدود ۱۱ تریلیون دلار بوده است. این رقم صرفاً ناظر بر ارزش مالی فعالیتهایی چون نظافت، پختوپز و مراقبت روزمره است و تمام ابعاد مفهومی و اجتماعی خانهداری را دربر نمیگیرد.<ref>[https://qjsd.atu.ac.ir/article_13147.html حسینپور، «فهم خانهداری به عنوان یک شغل و چالشهای آن از منظر زنان خانهدار شهر قم»، ۱۴۰۰ش، ص۹۶.]</ref> | برآوردهای سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۱م نشان میدهد ارزش اقتصادی فعالیتهای کار خانگی بدون مزد که اغلب توسط زنان انجام میشود، حدود ۱۱ تریلیون دلار بوده است. این رقم صرفاً ناظر بر ارزش مالی فعالیتهایی چون نظافت، پختوپز و مراقبت روزمره است و تمام ابعاد مفهومی و اجتماعی خانهداری را دربر نمیگیرد.<ref>[https://qjsd.atu.ac.ir/article_13147.html حسینپور، «فهم خانهداری به عنوان یک شغل و چالشهای آن از منظر زنان خانهدار شهر قم»، ۱۴۰۰ش، ص۹۶.]</ref> | ||
بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در سال ۱۴۰۱ش، حدود ۲۱ میلیون زن خانهدار در ایران وجود دارد که معادل ۶۲درصد از کل جمعیت زنان و حدود ۸۰درصد از زنان متأهل کشور است.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۷۴.]</ref> در سرشماری سال ۱۳۹۰ش، بیش از ۱۴ میلیون زن به عنوان خانهدار ثبت | بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در سال ۱۴۰۱ش، حدود ۲۱ میلیون زن خانهدار در ایران وجود دارد که معادل ۶۲درصد از کل جمعیت زنان و حدود ۸۰درصد از زنان متأهل کشور است.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۷۴.]</ref> در سرشماری سال ۱۳۹۰ش، بیش از ۱۴ میلیون زن به عنوان خانهدار ثبت شده بود.<ref>[https://payeshjournal.ir/article-1-490-fa.html ساروی و همکاران، «مقایسه کیفیت زندگی وابسته بهسلامت زنان شاغل و خانهدار»، ۱۳۹۰ش، ص۱۰۰.]</ref> بیشترین تمرکز جمعیتی زنان خانهدار در گروه سنی ۳۰ تا ۳۴ سال گزارش شده و حدود ۶درصد از آنان ازدواج نکردهاند.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۷۴.]</ref> | ||
== تحولات تاریخی و اجتماعی == | == تحولات تاریخی و اجتماعی == | ||
[[پرونده:خانهداری۲.png|جایگزین=زنانی اروپایی در کارخانه اسلحهسازی کلت در هارتفورد|بندانگشتی|زنانی اروپایی در کارخانه اسلحهسازی کلت در هارتفورد، کنتیکت. عکس از کتابخانه کنگره، | [[پرونده:خانهداری۲.png|جایگزین=زنانی اروپایی در کارخانه اسلحهسازی کلت در هارتفورد|بندانگشتی|زنانی اروپایی در کارخانه اسلحهسازی کلت در هارتفورد، کنتیکت. عکس از کتابخانه کنگره، واشینگتندیسی]] | ||
خانهداری در گذشته، نقش و بخش اصلی [[هویت زنانه|هویت زنان]] شناخته میشد.<ref>[https://pubs.jz.ac.ir/article_86175.html غمامی و علوی، «الگوی اسلامی امنیت اقتصادی زنان خانهدار»، ۱۳۹۷ش، ص۳۰.]</ref> نبود زیرساختهای شهری و فناوری، انجام کارهای خانگی ضروری برای بقا، مانند تهیه و حمل [[آب]]، پختوپز و نگهداری وسایل گرمایشی را پرزحمت میکرد. با اینحال، خانهداری صرفاً به فعالیتهای فیزیکی محدود نبود و مدیریت منابع خانوار، مراقبت عاطفی و [[تربیت فرزند]] را نیز دربر میگرفت. با گسترش [[شهرنشینی]] و [[فناوری]]، بخشی از این وظایف دگرگون شد؛ اما کارکردهای مدیریتی و مراقبتی همچنان باقی ماند.<ref name=":0">[https://www.jrcp.ir/article_13024_fa2274da762c785b62434386a4e80f6d.pdf امینفر، «بررسی نگرش زنان جوان پیرامون منزلت نقش خانهداری»، ۱۳۹۳ش، ص۱۲۷.]</ref> | خانهداری در گذشته، نقش و بخش اصلی [[هویت زنانه|هویت زنان]] شناخته میشد.<ref>[https://pubs.jz.ac.ir/article_86175.html غمامی و علوی، «الگوی اسلامی امنیت اقتصادی زنان خانهدار»، ۱۳۹۷ش، ص۳۰.]</ref> نبود زیرساختهای شهری و فناوری، انجام کارهای خانگی ضروری برای بقا، مانند تهیه و حمل [[آب]]، پختوپز و نگهداری وسایل گرمایشی را پرزحمت میکرد. با اینحال، خانهداری صرفاً به فعالیتهای فیزیکی محدود نبود و مدیریت منابع خانوار، مراقبت عاطفی و [[تربیت فرزند]] را نیز دربر میگرفت. با گسترش [[شهرنشینی]] و [[فناوری]]، بخشی از این وظایف دگرگون شد؛ اما کارکردهای مدیریتی و مراقبتی همچنان باقی ماند.<ref name=":0">[https://www.jrcp.ir/article_13024_fa2274da762c785b62434386a4e80f6d.pdf امینفر، «بررسی نگرش زنان جوان پیرامون منزلت نقش خانهداری»، ۱۳۹۳ش، ص۱۲۷.]</ref> | ||
| خط ۶۵: | خط ۶۳: | ||
== خانهداری در فرهنگ اسلامی و ایرانی == | == خانهداری در فرهنگ اسلامی و ایرانی == | ||
در [[فقه|فقه اسلامی]]، بر تعاون و محوریت محبت در زندگی خانوادگی تأکید میشود. در احکام فقهی، خانهداری وظیفه واجب زن محسوب نمیشود<ref>[https://ensani.ir/fa/article/107221/حق-اجرت-المثل-و-نحله-در-یک-بررسی-حقوقی#:~:text=مطابق%20قانون%20پرداخت%20اجرتالمثل%20و، است،%20به%20زوجه%20پرداخت%20شود. احمدیه، «حق اجرتالمثل و نحله در یک بررسی حقوقی»، 1383ش، ص۲۹۸.]</ref> و انجام آن بر پایه توافق و همکاری میان [[زوجین]] استوار است. همچنین در مواردی مانند پختوپز یا شستوشو، امکان دریافت دستمزد برای زن تعریف شده است.<ref>بجنوردی، القواعد الفقهیه، ۱۴۱۹ق، ص۱۶۷–۱۶۶؛ ش[https://www.magiran.com/paper/1768502/عدالت-سنجی-شغل-خانه-داری-زنان-خانه-دار ریفی و همکاران، «عدالتسنجی شغل خانهداری»، ۱۳۹۶ش، ص۱۶۶.]</ref> این حکم تنها شامل فعالیتهای عینی و قابل ارزیابی است و نقشهای عاطفی و تربیتی زن از جمله [[مادری]] و [[همسری]] را در بر نمیگیرد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/107221/حق-اجرت-المثل-و-نحله-در-یک-بررسی-حقوقی#:~:text=مطابق%20قانون%20پرداخت%20اجرتالمثل%20و، است،%20به%20زوجه%20پرداخت%20شود. احمدیه، «حق اجرتالمثل و نحله در یک بررسی حقوقی»، 1383ش، ص۲۹۸.]</ref> در [[سبک زندگی ایرانی]] نیز خانهداری، نقش اجتماعی ارزشمندی تلقی میشود که بر همکاری و توافق زوجین استوار است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/107221/حق-اجرت-المثل-و-نحله-در-یک-بررسی-حقوقی#:~:text=مطابق%20قانون%20پرداخت%20اجرتالمثل%20و، است،%20به%20زوجه%20پرداخت%20شود. احمدیه، «حق اجرتالمثل و نحله در یک بررسی حقوقی»، 1383ش، ص۳۰۲–۳۰۱.]</ref> | در [[فقه|فقه اسلامی]]، بر تعاون و محوریت محبت در زندگی خانوادگی تأکید میشود. در احکام فقهی، خانهداری وظیفه واجب زن محسوب نمیشود<ref>[https://ensani.ir/fa/article/107221/حق-اجرت-المثل-و-نحله-در-یک-بررسی-حقوقی#:~:text=مطابق%20قانون%20پرداخت%20اجرتالمثل%20و، است،%20به%20زوجه%20پرداخت%20شود. احمدیه، «حق اجرتالمثل و نحله در یک بررسی حقوقی»، 1383ش، ص۲۹۸.]</ref> و انجام آن بر پایه توافق و همکاری میان [[زوجین]] استوار است. همچنین در مواردی مانند پختوپز یا شستوشو، امکان دریافت دستمزد برای زن تعریف شده است.<ref>بجنوردی، القواعد الفقهیه، ۱۴۱۹ق، ص۱۶۷–۱۶۶؛ ش[https://www.magiran.com/paper/1768502/عدالت-سنجی-شغل-خانه-داری-زنان-خانه-دار ریفی و همکاران، «عدالتسنجی شغل خانهداری»، ۱۳۹۶ش، ص۱۶۶.]</ref> این حکم تنها شامل فعالیتهای عینی و قابل ارزیابی است و نقشهای عاطفی و تربیتی زن از جمله [[مادری]] و [[همسری]] را در بر نمیگیرد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/107221/حق-اجرت-المثل-و-نحله-در-یک-بررسی-حقوقی#:~:text=مطابق%20قانون%20پرداخت%20اجرتالمثل%20و، است،%20به%20زوجه%20پرداخت%20شود. احمدیه، «حق اجرتالمثل و نحله در یک بررسی حقوقی»، 1383ش، ص۲۹۸.]</ref> در [[سبک زندگی ایرانی]] نیز خانهداری، نقش اجتماعی ارزشمندی تلقی میشود که بر همکاری و توافق زوجین استوار است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/107221/حق-اجرت-المثل-و-نحله-در-یک-بررسی-حقوقی#:~:text=مطابق%20قانون%20پرداخت%20اجرتالمثل%20و، است،%20به%20زوجه%20پرداخت%20شود. احمدیه، «حق اجرتالمثل و نحله در یک بررسی حقوقی»، 1383ش، ص۳۰۲–۳۰۱.]</ref> | ||
=== حمایت از خانهداری === | === حمایت از خانهداری === | ||
| خط ۱۰۹: | خط ۱۰۷: | ||
* هام، مگی، ''فرهنگ نظریههای فمنیستی''، ترجمه فیروزه مهاجر و همکاران، تهران، توسعه، ۱۳۸۲ش. | * هام، مگی، ''فرهنگ نظریههای فمنیستی''، ترجمه فیروزه مهاجر و همکاران، تهران، توسعه، ۱۳۸۲ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{خانواده}} | |||
