| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
=== در سبک زندگی ایرانی === | === در سبک زندگی ایرانی === | ||
به باور ایرانیان زندگی همه موجودات زنده از آب پدید آمده است و ادامهٔ آن نیز به آب بستگی دارد. در این نگرش، اصل و موجودیت نخستین آب از آسمان بوده که بر روی زمین استقرار یافته است و دنیای پیش از آفرینش آسمان و زمین نیز از آب بوده است. در فرهنگ ایرانیان آب اصل و بنیاد زندگی است، زیبایی طبیعت از آب است، غذای انسان به آب وابسته است و آب از ارکان بهداشتی انسان و نیز باروری گیاهان است. از اینرو، مردم ایران برای آب اهمیت و احترام قائلاند.<ref>حسینی جهانگیر و فخری «جایگاه آب در فرهنگ و ادب عامه»، 1398ش، ص53.</ref> | به باور ایرانیان زندگی همه موجودات زنده از آب پدید آمده است و ادامهٔ آن نیز به آب بستگی دارد. در این نگرش، اصل و موجودیت نخستین آب از آسمان بوده که بر روی زمین استقرار یافته است و دنیای پیش از آفرینش آسمان و زمین نیز از آب بوده است. در فرهنگ ایرانیان آب اصل و بنیاد زندگی است، زیبایی طبیعت از آب است، غذای انسان به آب وابسته است و آب از ارکان بهداشتی انسان و نیز باروری گیاهان است. از اینرو، مردم ایران برای آب اهمیت و احترام قائلاند.<ref>حسینی جهانگیر و فخری «جایگاه آب در فرهنگ و ادب عامه»، 1398ش، ص53.</ref> | ||
== جلوههای قدسی آب == | == جلوههای قدسی آب == | ||
| خط ۸۳: | خط ۷۴: | ||
# اعتقاد به نر و ماده بودن آب [[چشمه|چشمهها]]، [[رودخانه|رودها]] و [[قنات|قناتها]] بین مردم نقاط مختلف ایران رواج دارد. برای مثال مقنیها در [[اراک]] معتقدند اگر دست و پای آنها در آب قنات زبر شود و ترک بخورد آب نر است و اگر نرم بماند، ماده است. مردم در [[ایزدخواست]] در [[استان فارس]]، معتقدند آبی که در حال حرکت صدا نکند ماده است و آبی که موقع رفتن شرشر کند، نر است | # اعتقاد به نر و ماده بودن آب [[چشمه|چشمهها]]، [[رودخانه|رودها]] و [[قنات|قناتها]] بین مردم نقاط مختلف ایران رواج دارد. برای مثال مقنیها در [[اراک]] معتقدند اگر دست و پای آنها در آب قنات زبر شود و ترک بخورد آب نر است و اگر نرم بماند، ماده است. مردم در [[ایزدخواست]] در [[استان فارس]]، معتقدند آبی که در حال حرکت صدا نکند ماده است و آبی که موقع رفتن شرشر کند، نر است | ||
# در نقاط مختلف ایران، هنگام سفر رفتن مسافران، به امید دیدار تازه، پشتسر آنها آب میپاشند تا مسافر در پرتو روشنایی آب، سالم برگردد؛<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/02/23/1724290/اصفهان-آب-در-آئینه-فرهنگ-مردم-روستای-هونجان-شهرضا «اصفهان؛ آب در آیینۀ فرهنگ مردم روستای هونجان شهرضا»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | # در نقاط مختلف ایران، هنگام سفر رفتن مسافران، به امید دیدار تازه، پشتسر آنها آب میپاشند تا مسافر در پرتو روشنایی آب، سالم برگردد؛<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/02/23/1724290/اصفهان-آب-در-آئینه-فرهنگ-مردم-روستای-هونجان-شهرضا «اصفهان؛ آب در آیینۀ فرهنگ مردم روستای هونجان شهرضا»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
# امروزه هنگامی که آب بر روی زمین میریزد میگویند [[آب روشنایی است]] و آن را به [[فال نیک]] میگیرند؛ همچنین آبپاشیدن در ورودی خانه در [[نوروز]] و نیز آبآوردن از چشمه و رودخانه با کوزهٔ تازه و آبندیده در روز [[چهارشنبهسوری]]، [[خوشیمن]] دانسته میشود. | # امروزه هنگامی که آب بر روی زمین میریزد میگویند [[آب روشنایی است]] و آن را به [[فال نیک]] میگیرند؛ همچنین آبپاشیدن در ورودی خانه در [[نوروز]] و نیز آبآوردن از چشمه و رودخانه با کوزهٔ تازه و آبندیده در روز [[چهارشنبهسوری]]، [[خوشیمن]] دانسته میشود.<ref>حسینی جهانگیر و فخری «جایگاه آب در فرهنگ و ادب عامه»، 1398ش، ص95-96.</ref> | ||
# برخی معتقدند که ریختن آب جوش در باغچه هنگام غروب شگون ندارد؛ | # برخی معتقدند که ریختن آب جوش در باغچه هنگام غروب شگون ندارد؛<ref>حسینی جهانگیر و فخری «جایگاه آب در فرهنگ و ادب عامه»، 1398ش، ص95-96.</ref> | ||
# بسیاری از ایرانیان هنگام حضور بر سر مزار درگذشتگان، بر [[سنگ قبر]] آب میپاشند و معتقدند که روح مرده آرامش خواهد یافت؛<ref>حسینی جهانگیر و فخری «جایگاه آب در فرهنگ و ادب عامه»، 1398ش، ص95-96.</ref> | # بسیاری از ایرانیان هنگام حضور بر سر مزار درگذشتگان، بر [[سنگ قبر]] آب میپاشند و معتقدند که روح مرده آرامش خواهد یافت؛<ref>حسینی جهانگیر و فخری «جایگاه آب در فرهنگ و ادب عامه»، 1398ش، ص95-96.</ref> | ||
# در [[فرهنگ عامه]]، آب بهدلیل زایندگی ذاتی، همذات زنان پنداشته شده است. برای مثال، در میان ترکمنهای ایران، آیین «لَه لَه خوانی» در شبهای ماهتاب برگزار میشده است؛ بدین ترتیب که زنان بر لب چشمه، چاه یا کنار رودخانه قرار میگرفتند و غمهای خود را با سرودن شعر به آب میسپردند تا بر اساس باور کهن، صدای آنان سوار بر امواج آب به مقصد برسد.<ref>[https://www.chtn.ir/news/1404071301316/%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «اهمیت آب در فرهنگ مردم ایران»، وبسایت هنر آریا.]</ref> | # در [[فرهنگ عامه]]، آب بهدلیل زایندگی ذاتی، همذات زنان پنداشته شده است. برای مثال، در میان ترکمنهای ایران، آیین «لَه لَه خوانی» در شبهای ماهتاب برگزار میشده است؛ بدین ترتیب که زنان بر لب چشمه، چاه یا کنار رودخانه قرار میگرفتند و غمهای خود را با سرودن شعر به آب میسپردند تا بر اساس باور کهن، صدای آنان سوار بر امواج آب به مقصد برسد.<ref>[https://www.chtn.ir/news/1404071301316/%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «اهمیت آب در فرهنگ مردم ایران»، وبسایت هنر آریا.]</ref> | ||
| خط ۱۱۵: | خط ۱۰۶: | ||
# «آب که آمد تیمّم باطل است»؛ یعنی چون اصل آمد، فرع جایگاهی ندارد؛ | # «آب که آمد تیمّم باطل است»؛ یعنی چون اصل آمد، فرع جایگاهی ندارد؛ | ||
# «آب که از سر گذشت چه یک گز چه صد گز»؛ یعنی کار از کار گذشته است و تلاش فایدهای ندارد.<ref>دهخدا، امثال و حکم، 1370ش، ج1 ص 36-39.</ref> | # «آب که از سر گذشت چه یک گز چه صد گز»؛ یعنی کار از کار گذشته است و تلاش فایدهای ندارد.<ref>دهخدا، امثال و حکم، 1370ش، ج1 ص 36-39.</ref> | ||
# «آب طلب نکرده مراد است» یا «آب نطلبیده مراد است».<ref>[https://www.daneshchi.ir/آب-نطلبیده-مراد-است/#:~:text=ضرب%20المثل%20آب%20نطلبیده%20%D9%85% «معنی ضربالمثل آب نطلبیده مراد است»، وبسایت دانشچی.]</ref> | |||
== آبرو == | == آبرو == | ||
