پالایش متن |
پالایش متن |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''وطن'''}}؛ زادگاه یا سکونتگاه دائمی فرد که هویت او در پیوند با تاریخ، فرهنگ و حاکمیت سیاسی آن، تعریف میشود. | {{درشت|'''وطن'''}}؛ زادگاه یا سکونتگاه دائمی فرد که هویت او در پیوند با تاریخ، فرهنگ و حاکمیت سیاسی آن، تعریف میشود. | ||
وطن یا میهن، سرزمینی است که انسانها به دلیل [[تولد]] یا اقامت دائمی در آن، [[هویت]] خود را در پیوند با [[جغرافیا]]، [[تاریخ]]، [[فرهنگ]] و [[حاکمیت سیاسی]] آن، تعریف میکنند. با پیدایش دولتملتها در اروپای قرن هجدهم میلادی، وطن از بار حقوقی ویژهای برخوردار شد و مفهومی مدرن یافت. مفهوم وطن در [[ایران]] نیز در [[دوره مشروطه]] با تلفیق هویت تاریخی بومی و مفاهیم غربی، تکامل یافت. وطن از منظر جامعهشناسی، عامل بنیادین [[همبستگی اجتماعی]] است و در [[اندیشه اسلامی]] نیز محترم و [[مقدس]] دانسته شده است. این مفهوم از گذشته تا کنون، بازتابی گسترده و پربسامد در [[هنر ایرانی|هنر]] و [[ادبیات فارسی]] نیز داشته است. | |||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
واژهٔ وطن | واژهٔ عربی وطن بهمعنای اقامتگاه دائمی، زادگاه و محل رشد فرد است و گسترهٔ جغرافیایی آن میتواند روستا، شهر یا کشور باشد.<ref>[https://www.alketab.org/ریشه_وطن «ریشۀ وطن»، وبسایت الکتاب؛] [https://vajehyab.com/dehkhoda/وطن?q=وطن دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ وطن؛] [http://ghiasabadi.com/motherland.html مرادی غیاثآبادی، «میهن/ وطن چیست؟ بررسی یک مفهوم کهن»، وبسایت پژوهشهای ایرانی.]</ref> این واژه در زبانهای دیگر (نظیر Homeland در انگلیسی، Heimat در آلمانی و Patrie در فرانسوی) معادلهایی با بارهای معنایی متفاوت دارد.<ref>[https://indifferentlanguages.in/word/persian/63bd9a9/وطن «وطن در زبانهای مختلف»، وبسایت in different languages.]</ref> در اصطلاح، وطن مفهومی چندوجهی است که با تلفیق عناصر جغرافیایی، تاریخی، فرهنگی، زبانی و حقوقی، بستر شکلگیری [[هویت]] و [[احساس تعلق]] را فراهم میکند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/285553/وطن-به-مثابه-جغرافیای-پیوند-گودرز-رشتیانی «وطن بهمثابه جغرافیای پیوند»، وبسایت دائرهالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | ||
=== معیار تعیین وطن === | === معیار تعیین وطن === | ||
دربارهٔ | دربارهٔ تعیین مصداق وطن، سه معیار اصلی مطرح شده است: | ||
* دیدگاه مکانمحور: هر محل سکونت و | * دیدگاه مکانمحور: هر محل سکونت و هر زیستگاهی، وطن تلقی میشود. | ||
* دیدگاه پیوندگرا: علاوه بر | * دیدگاه پیوندگرا: علاوه بر سکونت، پیوندهای طبیعی مانند زادگاه، همسانی فرهنگی و دینی یا حقوقی و قراردادی با یک [[جامعه]] الزامی است. | ||
* دیدگاه نَسبی: وطن بر اساس عمق ریشههای وجودی و روانی فرد تعریف میشود و | * دیدگاه نَسبی: وطن بر اساس عمق ریشههای وجودی و روانی فرد تعریف میشود و حتی در صورت دوری فیزیکی مشابه [[پیوند خونی]] با [[والدین]] حفظ میگردد.<ref>[https://www.tebyan.net/news/514296/آیا-وطن-دوستی-ارزش-است «آیا وطن دوستی ارزش است؟»، خبرگزاری تبیان.]</ref> | ||
=== عناصر سازنده وطن === | === عناصر سازنده وطن === | ||
جغرافیا هستهٔ مرکزی مفهوم وطن | [[جغرافیا]] هستهٔ مرکزی مفهوم وطن است و چهار مؤلفهٔ دیگر نیز بر پایهٔ آن شکل میگیرند: | ||
* زبان: زبان بومی | * [[زبان]]: زبان بومی بهمثابه ابزار انتقال [[حافظه جمعی|حافظهٔ جمعی]] در جغرافیای خاص. | ||
* فرهنگ: مجموع آداب، رسوم، ارزشها و سبک زندگی حاصل از زیست جمعی. | * [[فرهنگ]]: مجموع آداب، رسوم، ارزشها و [[سبک زندگی]] حاصل از زیست جمعی در جغرافیای مشترک. | ||
* حافظهٔ تاریخی: رخدادها و تجربیات تاریخی مشترک | * [[حافظه تاریخی|حافظهٔ تاریخی]]: رخدادها و تجربیات تاریخی مشترک میان مردمان یک سرزمین. | ||
* حاکمیت سیاسی-حقوقی: | * حاکمیت سیاسی-حقوقی: حاکمیت، قوانین، [[حقوق شهروندی]] و مسئولیتهای جمعی در قلمرو سرزمینی معین.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/285553/وطن-به-مثابه-جغرافیای-پیوند-گودرز-رشتیانی «وطن بهمثابه جغرافیای پیوند »، وبسایت دائرهالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | ||
== پیشینهٔ مفهوم وطن == | == پیشینهٔ مفهوم وطن == | ||
