| خط ۹۰: | خط ۹۰: | ||
کُردها، معتقد هستند که سر مردان نباید لخت باشد و با انواع پوششها سر را میپوشانند.<ref> [https://www.homsa.net/blog/kurdish-dress/ «لباس کردی؛ همنشینی رنگ و سلیقه و هنر»، وبسایت هومسا.]</ref> مردان کرد به دور عرقچین خود دستاری از جنس ابریشم و به رنگ مشکی میپیچند. این دستارها ریشه دارند که بر روی صورت آنها قرار میگیرد.<ref>ضیاءپور، پوشاک ایلها چادرنشینان و روستاییان ایران، ۱۳۴۶ش، ص۶۷؛ کسراییان، کردهای ایران، ۱۳۷۲ش، تصویر ۵۷.</ref> بانوان کرد نیز بر روی سر خود دستار میبندند. دستار آنها دو قسمت دارد. قسمت نخست کلاهی کوتاه با کلّگی مسطح و پولکدوزی شده و قسمت دوم پارچة مشکی که به دور کلاه روی هم انباشته و با استفاده از سنجاق به یکدیگر وصل میکنند.<ref>ضیاءپور، پوشاک ایلها چادرنشینان و روستاییان ایران، ۱۳۴۶ش، ص۲۲؛ کسراییان، کردهای ایران، ۱۳۷۲ش، تصویر ۵۱. </ref> بانوان کرد قوچان، دستار را روی روسری خود میبندند.<ref>ضیاءپور، پوشاک ایلها چادرنشینان و روستاییان ایران، ۱۳۴۶ش، ص۲۷و۶۰و۹۰؛ کسراییان، کردهای ایران، ۱۳۷۲ش، تصویر ۱۱۷-۱۲۰.</ref> زنان بختیاری جهت پوشاندن سر خود از لچک یا روسری و بر روی آن از دستار مشکی استفاده میکنند. آنها دستار را چند تا میزنند تا به عرض ۳ سانتیمتر برسد. میانی دستار را روی پیشانی گذاشته و از پشت سر دو طرف آن را گره میزنند.<ref>امیراحمدیان، ایل بختیاری، ۱۳۷۸ش، ص۲۲۲و۲۲۶؛ بهارناز، عشایر همگام پرستوها، ۱۳۸۴ش، ص۱۳۱.</ref> | کُردها، معتقد هستند که سر مردان نباید لخت باشد و با انواع پوششها سر را میپوشانند.<ref> [https://www.homsa.net/blog/kurdish-dress/ «لباس کردی؛ همنشینی رنگ و سلیقه و هنر»، وبسایت هومسا.]</ref> مردان کرد به دور عرقچین خود دستاری از جنس ابریشم و به رنگ مشکی میپیچند. این دستارها ریشه دارند که بر روی صورت آنها قرار میگیرد.<ref>ضیاءپور، پوشاک ایلها چادرنشینان و روستاییان ایران، ۱۳۴۶ش، ص۶۷؛ کسراییان، کردهای ایران، ۱۳۷۲ش، تصویر ۵۷.</ref> بانوان کرد نیز بر روی سر خود دستار میبندند. دستار آنها دو قسمت دارد. قسمت نخست کلاهی کوتاه با کلّگی مسطح و پولکدوزی شده و قسمت دوم پارچة مشکی که به دور کلاه روی هم انباشته و با استفاده از سنجاق به یکدیگر وصل میکنند.<ref>ضیاءپور، پوشاک ایلها چادرنشینان و روستاییان ایران، ۱۳۴۶ش، ص۲۲؛ کسراییان، کردهای ایران، ۱۳۷۲ش، تصویر ۵۱. </ref> بانوان کرد قوچان، دستار را روی روسری خود میبندند.<ref>ضیاءپور، پوشاک ایلها چادرنشینان و روستاییان ایران، ۱۳۴۶ش، ص۲۷و۶۰و۹۰؛ کسراییان، کردهای ایران، ۱۳۷۲ش، تصویر ۱۱۷-۱۲۰.</ref> زنان بختیاری جهت پوشاندن سر خود از لچک یا روسری و بر روی آن از دستار مشکی استفاده میکنند. آنها دستار را چند تا میزنند تا به عرض ۳ سانتیمتر برسد. میانی دستار را روی پیشانی گذاشته و از پشت سر دو طرف آن را گره میزنند.<ref>امیراحمدیان، ایل بختیاری، ۱۳۷۸ش، ص۲۲۲و۲۲۶؛ بهارناز، عشایر همگام پرستوها، ۱۳۸۴ش، ص۱۳۱.</ref> | ||
دستار | دستار بلوچی یا پاگ، بخشی از میراث فرهنگی کهن قوم بلوچ است. این پوشش در میان قوم، نهتنها جنبه زیباییشناسی دارد، بلکه نماد احترام، جایگاه اجتماعی و هویت قومی نیز به شمار میرود.دستار که در مراسم مذهبی و اجتماعی بسته میشود، نشانهای از وقار و بزرگیِ فرد است. در برخی مناطق، بستنِ دستار نشانهای از بلوغ اجتماعی و مردانگی به شمار میرود و در مراسمی چون ازدواج و عروسی نیز کاربرد دارد. بسیاری از دستارها در میان این قوم با سوزندوزیهای بلوچی تزئین میشوند که هنری چندین هزارساله است.<ref>[https://makaki.blogfa.com/post/124/%D9%84%D9%86%DA%AF-%DB%8C%D8%A7-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%D8%A7-%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8C%D9%84-%DB%8C%D8%A7-%D9%BE%D8%A7%DA%AF-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%DB%8C «لنگ یا دستار یا مندیل یا پاگ بلوچی»، وبنوشت ماککی.]</ref> | ||
== دستار در دیگر کشورها == | == دستار در دیگر کشورها == | ||
دستار علاوه بر ایران، از دیرباز در خاورمیانه، شمال آفریقا، جنوب آسیا و شبهقارۀ هند رواج داشته است.<ref>[https://jameghor.com/article/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B4%D9%85%D9%84%D9%87/ غوری، محمدانور، «جایگاه دستار و شمله»، وبسایت جام غور.]</ref> | |||
=== دستار در افغانستان === | === هند === | ||
دستار در هند نیز پیشینهای دیرینه و جایگاهی فرهنگی و آیینی دارد و در میان اقوام، طبقات و سلسلههای گوناگون، بهعنوان نمادی از منزلت، شکوه و هویت شناخته میشده است. پادشاهان و شخصیتهای اسطورهای هند نیز بر بنیاد عرف، دستارهای پرشأن و هیبتی بر سر مینهادهاند.<ref>[https://swn.af/a-man-with-a-silk-scarf/ «مردی با دستار ابریشمی»، وبسایت سلام وطندار فارسی.]</ref> | |||
=== افغانستان === | |||
دستار که در افغانستان با نامهایی چون مندیل، لنگی، فوته (فیته)، سرله (سَلّه)، چلمه (نام بوسنیایی)، لوکنته، لنگوته و پتکی نیز شناخته میشود، یکی از پوششهای سنتی مردان است.<ref>[https://jameghor.com/article/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B4%D9%85%D9%84%D9%87/ غوری، محمدانور، «جایگاه دستار و شمله»، وبسایت جام غور.]</ref> این پوشش علاوه بر کارکرد پوششی، جایگاه فرهنگی، اجتماعی و گاه مذهبی دارد. دستار در افغانستان پیشینهای کهن دارد و ریشه آن به سنتهای پوششی منطقه و فرهنگهای همجوار بازمیگردد. در دورههای مختلف تاریخی میان اقشار مختلف جامعه و حتی در میان حاکمان و نخبگان رایج بوده و با گسترش فرهنگ اسلامی در منطقه، جایگاه گستردهتری پیدا کرده است. در جامعه افغانستان، دستار نماد احترام، وقار و هویت فرهنگی است و بیشتر در میان روحانیون، بزرگان قومی و افراد مسن استفاده میشود. شیوه بستن و رنگ دستار در مناطق مختلف کشور متفاوت است؛ در شرق و جنوبشرق معمولاً بزرگتر و تیرهرنگ، و در شمال—بهویژه میان اقوام ازبک—سادهتر و روشنتر است که این تفاوتها بازتاب تنوع فرهنگی کشور به شمار میرود.<ref>[https://swn.af/a-man-with-a-silk-scarf/ «مردی با دستار ابریشمی»، وبسایت سلام وطندار فارسی.]</ref> | |||
پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، الگوهای پوشش مردان در افغانستان دستخوش تغییرات گستردهای شده است.<ref>[https://www.independentpersian.com/node/415928/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C/%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86 «طالبان و تغییر سبک پوشش مردان»، وبسایت ایندیپندنت فارسی] | پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، الگوهای پوشش مردان در افغانستان دستخوش تغییرات گستردهای شده است.<ref>[https://www.independentpersian.com/node/415928/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C/%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86 «طالبان و تغییر سبک پوشش مردان»، وبسایت ایندیپندنت فارسی] | ||
