برچسب: واگردانی دستی |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''احساس امنیت'''</big>؛ آرامش ذهنی و اطمینان خاطر شهروندان نسبت به مصونیتِ حقوق، دارایی و حیات در برابر تهدیدات احتمالی. | <big>'''احساس امنیت'''</big>؛ آرامش ذهنی و اطمینان خاطر شهروندان نسبت به مصونیتِ حقوق، دارایی و حیات در برابر تهدیدات احتمالی. | ||
احساس امنیت، باور و اطمینان خاطر افراد نسبت به مصونیت در برابر تهدیدات جانی، مالی و روانی است که لزوماً با امنیت فیزیکی و عینی یکسان نیست. این احساس چندبُعدی، متأثر از عوامل فردی (مانند تابآوری)، نهادی (عملکرد خانواده، پلیس و دستگاه قضا) و محیطی (ثبات اقتصادی و اجتماعی) شکل میگیرد. در مقابل، بحرانهای اقتصادی، ناپایداریهای اجتماعی و تهدیدات فضای مجازی از مهمترین موانع تحقق و پایداری آن در جامعه به شمار میروند. | |||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
احساس امنیت، حالتی عاطفی و روانی است که از اطمینانِ خاطرِ شهروندان نسبت به مصونیتِ حقوق، دارایی و حیات در برابر تهدیدات احتمالی نشئت میگیرد. این مفهوم در نظریۀ سلسلهمراتب نیازهای مازلو، جایگاهی بنیادین داشته و بلافاصله پس از نیازهای فیزیولوژیک قرار میگیرد که بر لزوم حفظ تمامیت جسمی و روانی دلالت دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1858710/fa ولایتینژاد و دیگران، «تأثیر توسعۀ مشارکت عمومی بر احساس امنیت»، 1403ش، ص94-95.]</ref> | احساس امنیت، حالتی عاطفی و روانی است که از اطمینانِ خاطرِ شهروندان نسبت به مصونیتِ حقوق، دارایی و حیات در برابر تهدیدات احتمالی نشئت میگیرد. این مفهوم در نظریۀ سلسلهمراتب نیازهای مازلو، جایگاهی بنیادین داشته و بلافاصله پس از نیازهای فیزیولوژیک قرار میگیرد که بر لزوم حفظ تمامیت جسمی و روانی دلالت دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1858710/fa ولایتینژاد و دیگران، «تأثیر توسعۀ مشارکت عمومی بر احساس امنیت»، 1403ش، ص94-95.]</ref> | ||
===تفکیک ابعاد امنیت=== | ===تفکیک ابعاد امنیت=== | ||
امنیت در مطالعات تخصصی به سه سطح تقسیم میشود: | امنیت در مطالعات تخصصی به سه سطح تقسیم میشود: امنیت عینی که ناظر بر فقدان ملموس تهدیدات در محیط است؛ امنیت ذهنی که بُعدی شناختی داشته و به ارزیابی و باورِ افراد از میزان مصونیتِ خود اطلاق میشود و احساس امنیت که لایهای عاطفی است و لزوماً با محاسبات ذهنی یا واقعیات عینی انطباق ندارد.<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%2010472.html محمدی و نعمتی، «مطالعۀ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکههای اجتماعی براساس تجربۀ زیستۀ زنان فعال»، 1404ش، ص205.]</ref> بر همین اساس، ممکن است علیرغم برقراری امنیت عینی، عواملی همچون بازنماییهای رسانهای منجر به بروز اضطراب عاطفی (احساس ناامنی) شوند یا برعکس، در شرایط تهدید واقعی، افراد بهدلیل فقدان آگاهی، از اطمینان خاطر و احساس امنیت برخوردار باشند.<ref> [https://www.sid.ir/paper/444446/fa نویدنیا، «درآمدی بر امنیت اجتماعی»، 1382ش، ص64.]</ref> | ||
===طیف احساس امنیت واقعی و کاذب=== | ===طیف احساس امنیت واقعی و کاذب=== | ||
تقابل میان واقعیتهای محیطی و ادراک کنشگران، احساس امنیت را در پیوستاری میان دو وضعیت واقعی و کاذب قرار میدهد. احساس امنیت واقعی زمانی است که ادراک و حسِ فرد با واقعیتهای عینی انطباق داشته باشد اما در وضعیت کاذب، فرد بهدلیل نارسایی در دریافت اطلاعات یا خطای شناختی، حسی مغایر با واقعیت را تجربه میکند؛ این وضعیت میتواند به شکل «امنیتانگاری» در محیطهای ناامن یا «احساس ناامنی» در محیطهای امن تظاهر یابد.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref> | تقابل میان واقعیتهای محیطی و ادراک کنشگران، احساس امنیت را در پیوستاری میان دو وضعیت واقعی و کاذب قرار میدهد. احساس امنیت واقعی زمانی است که ادراک و حسِ فرد با واقعیتهای عینی انطباق داشته باشد اما در وضعیت کاذب، فرد بهدلیل نارسایی در دریافت اطلاعات یا خطای شناختی، حسی مغایر با واقعیت را تجربه میکند؛ این وضعیت میتواند به شکل «امنیتانگاری» در محیطهای ناامن یا «احساس ناامنی» در محیطهای امن تظاهر یابد.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref> | ||
| خط ۱۱: | خط ۱۲: | ||
==رویکردهای نظری تبیینکننده== | ==رویکردهای نظری تبیینکننده== | ||
# منظر روانشناختی (نیازهای درونی): این رویکرد امنیت را حالتی فردی میداند که از تأمین شش نیاز بنیادین (بقا، پیوندجویی، پیشرفت، قدرت، آزادی و تفریح) نشئت میگیرد. در این نگاه، احساس امنیت روانی تابعی از کیفیت تعاملات بینفردی است؛ بهگونهای که احترام به استقلال و گفتوگو مایۀ تقویت آن و کنترل بیرونی یا رفتارهای پرخاشگرانه موجب تضعیف آن میشود.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/220046/%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%8A%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%84%D8%B2%D9%85-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-6-%D9%86%D9%8A%D8% «احساس امنیت روانی، مستلزم بهرهمندی از 6 نیاز درونی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | # منظر روانشناختی (نیازهای درونی): این رویکرد امنیت را حالتی فردی میداند که از تأمین شش نیاز بنیادین (بقا، پیوندجویی، پیشرفت، قدرت، آزادی و تفریح) نشئت میگیرد. در این نگاه، احساس امنیت روانی تابعی از کیفیت تعاملات بینفردی است؛ بهگونهای که احترام به استقلال و گفتوگو مایۀ تقویت آن و کنترل بیرونی یا رفتارهای پرخاشگرانه موجب تضعیف آن میشود.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/220046/%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%8A%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%84%D8%B2%D9%85-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-6-%D9%86%D9%8A%D8% «احساس امنیت روانی، مستلزم بهرهمندی از 6 نیاز درونی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | ||
# منظر جامعهشناختی (امنیت وجودی): این رویکرد بر درک نظم، استمرار و توانایی معنا بخشیدن به زندگی تأکید دارد.<ref>گیدنز، پیامدهای مدرنیته، 1377ش، ص112.</ref> | # منظر جامعهشناختی (امنیت وجودی): این رویکرد بر درک نظم، استمرار و توانایی معنا بخشیدن به زندگی تأکید دارد.<ref>گیدنز، پیامدهای مدرنیته، 1377ش، ص112.</ref> بحرانهای مداوم و ناآرامیهای اجتماعی منجر به بروز اضطراب جمعی شده و توانایی فرد در برنامهریزی برای آینده را سلب میکنند. از این منظر، ثبات هویت ملی و زدودن دغدغههایی نظیر خطر جنگ یا بیثباتی اقتصادی، پیششرط بازسازی احساس امنیت است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/962621/%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D «حال و هوای مردم ایران زیر سایۀ جنگ/ جامعه چه احساسی دارد؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref> | ||
# رویکرد جامعه- جمعیتشناختی: احساس امنیت را بر اساس ویژگیهای ساختاری فرد مانند سن، جنسیت و توانمندی جسمی بررسی میکند. در این نگاه، ادراک ناامنی زمانی رخ میدهد که فرد خود را در برابر محیط فاقد امکان دفاع مؤثر ببیند.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref> | # رویکرد جامعه- جمعیتشناختی: احساس امنیت را بر اساس ویژگیهای ساختاری فرد مانند سن، جنسیت و توانمندی جسمی بررسی میکند. در این نگاه، ادراک ناامنی زمانی رخ میدهد که فرد خود را در برابر محیط فاقد امکان دفاع مؤثر ببیند.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref> | ||
# رویکرد تجربی- ارتباطی: بر این اصل استوار است که احساس امنیت محصول تجربههای ناامنی (مواجهۀ مستقیم با جرم) یا مطلع شدن از حوادث از طریق رسانهها و شنیدهها است.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref> | # رویکرد تجربی- ارتباطی: بر این اصل استوار است که احساس امنیت محصول تجربههای ناامنی (مواجهۀ مستقیم با جرم) یا مطلع شدن از حوادث از طریق رسانهها و شنیدهها است.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref> | ||
# رویکرد بومشناختی (اجتماعی): میان احساس فردی و متغیرهای زمینهای مانند سطح شهرنشینی، میزان سرمایۀ اجتماعی و نظم مدنی در محیط زندگی ارتباط برقرار میکند.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref> | # رویکرد بومشناختی (اجتماعی): میان احساس فردی و متغیرهای زمینهای مانند سطح شهرنشینی، میزان سرمایۀ اجتماعی و نظم مدنی در محیط زندگی ارتباط برقرار میکند.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref> | ||
==ابعاد ساختاری و کارکردی== | ==ابعاد ساختاری و کارکردی== | ||
===احساس امنیت اقتصادی=== | ===احساس امنیت اقتصادی=== | ||
این بعد شامل برقراری نظم در روابط تأمین نیازهای مادی (تولید، توزیع و درآمد) است؛ بهگونهای که شهروندان در تأمین معیشت خود احساس خطر نکنند.<ref> [https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref> | این بعد شامل برقراری نظم در روابط تأمین نیازهای مادی (تولید، توزیع و درآمد) است؛ بهگونهای که شهروندان در تأمین معیشت خود احساس خطر نکنند.<ref> [https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref> احساس امنیت اقتصادی و ضریب بالای آن، از شاخصهای توسعهیافتگی و رفاه اجتماعی بوده و شفافسازی، ایجاد فضای رقابتی و فضای باثبات از عوامل مؤثر بر آن است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلیترین نیاز مردم و کشور»، وبسایت آیتالله خامنهای.]</ref> علاوه بر رفاه، وجود یک پارادایم اقتصادی مشخص و افق روشن برای آینده از عوامل کلیدی ثبات این احساس است. نبود شفافیت و گسترش فعالیتهای واسطهگری، منجر به شکلگیری حس «عدم قطعیت» شده و برنامهریزیهای بلندمدت زندگی را مختل میکند.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref> | ||
===احساس امنیت سیاسی=== | ===احساس امنیت سیاسی=== | ||
جهتگیری مثبت روانی نسبت به نبود تهدیدات علیه ثبات سیاسی، مشارکت و هویت ملی و نیز امنیت در برابر اقدامات سرکوبگرانه یا بیثباتیهای سیاسی است. این بعد با اعتماد به نهادهای حاکمیتی پیوند دارد.<ref> [https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref> | جهتگیری مثبت روانی نسبت به نبود تهدیدات علیه ثبات سیاسی، مشارکت و هویت ملی و نیز امنیت در برابر اقدامات سرکوبگرانه یا بیثباتیهای سیاسی است. این بعد با اعتماد به نهادهای حاکمیتی پیوند دارد.<ref> [https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref> | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
شامل فقدان هراس از بیعدالتی، عدم دسترسی به حقوق قانونی یا تهدید شدن از سوی نظام قضایی است و بیانگر اطمینان شهروندان به محفوظ ماندن حقوق آنها و دادرسی عادلانه است.<ref> [https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref> | شامل فقدان هراس از بیعدالتی، عدم دسترسی به حقوق قانونی یا تهدید شدن از سوی نظام قضایی است و بیانگر اطمینان شهروندان به محفوظ ماندن حقوق آنها و دادرسی عادلانه است.<ref> [https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش، ص41-43.]</ref> | ||
===احساس امنیت اجتماعی=== | ===احساس امنیت اجتماعی=== | ||
باور و نگرش مثبت شهروندان مبنی بر مصونیت در برابر تهدیداتِ متوجه انسجام هویتی و تمامیت ارضی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/187462/fa رادفر و حبیبزاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص60-61.]</ref> | باور و نگرش مثبت شهروندان مبنی بر مصونیت در برابر تهدیداتِ متوجه انسجام هویتی و تمامیت ارضی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/187462/fa رادفر و حبیبزاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص60-61.]</ref> این سطح از احساس امنیت، متأثر از عوامل فردی و نهادی متعددی ازجمله ویژگیهای جمعیتشناختی شامل سن، جنسیت، قومیت، تحصیلات و درآمد، پایگاه اقتصادی-اجتماعی، شرایط سکونتگاهی، سطح اعتماد اجتماعی، میزان دینداری، حمایتهای مدنی و ارزیابی عمومی از عملکرد نهادهای انتظامی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/187462/fa رادفر و حبیبزاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص73.]</ref> در این میان، یافتههای پژوهشی تأکید میکنند که تقویت هویت اجتماعی، معنویت و هوش فرهنگی با ارتقای همبستگی و توان سازگاری در تعاملات، بهصورت مستقیم، منجر به کاهش ادراک ناامنی و افزایش ثبات روانی در جامعه میشود.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2022685.html حمیدیپور و رجبی، «پیشبینی احساس امنیت اجتماعی براساس هویت اجتماعی، هوش فرهنگی و معنویت»، 1397ش، ص101-102.]</ref> | ||
==عوامل | ==عوامل تقویتکننده== | ||
===تابآوری و تغییر نگرش=== | ===تابآوری و تغییر نگرش=== | ||
[[تابآوری]] بهعنوان یکی از عوامل بنیادین در شکلگیری احساس امنیت، توانایی مواجهه مؤثر با فشارهای محیطی و بحرانها است. این ویژگی روانی با تقویت حس کنترل بر موقعیت، اضطراب را به آرامش تبدیل کرده و بستری برای رشد فردی فراهم میکند. تقویت این مهارت از طریق پذیرش واقعیتهای گریزناپذیر و تغییر نگرش نسبت به چالشها (به عنوان فرصتهای یادگیری) میسر است که بهصورت مستقیم به حفظ امنیت عاطفی در شرایط دشوار میانجامد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1076628/%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «اصل و اساس احساس امنیت چیست؟»، خبرگزاری عصر ایران.]</ref> | [[تابآوری]] بهعنوان یکی از عوامل بنیادین در شکلگیری احساس امنیت، توانایی مواجهه مؤثر با فشارهای محیطی و بحرانها است. این ویژگی روانی با تقویت حس کنترل بر موقعیت، اضطراب را به آرامش تبدیل کرده و بستری برای رشد فردی فراهم میکند. تقویت این مهارت از طریق پذیرش واقعیتهای گریزناپذیر و تغییر نگرش نسبت به چالشها (به عنوان فرصتهای یادگیری) میسر است که بهصورت مستقیم به حفظ امنیت عاطفی در شرایط دشوار میانجامد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1076628/%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «اصل و اساس احساس امنیت چیست؟»، خبرگزاری عصر ایران.]</ref> | ||
| خط ۴۰: | خط ۳۹: | ||
# دوم از منظر مطالعات جامعهشناختی که نشان میدهد تأثیر دینداری بر احساس امنیت، علاوه بر جنبههای درونی مانند توکل، به میزان هماهنگی ساختارهای اجتماعی با ارزشهای مذهبی نیز وابسته است؛ بهگونهای که در صورت نبود ساختارهای مساعد (مانند حاشیۀ شهرها)، افراد پایبند به اصول شرعی ممکن است بهدلیل حساسیتهای هنجاری، بیش از دیگران نسبت به ناهنجاریهای پیرامونی احساس ناامنی کنند.<ref>[https://ssi.journals.umz.ac.ir/article%201395.html شاطریان و دیگران، «نهاد دین و امنیت، بررسی و سنجش ارتباط میان میزان دینداری و احساس امنیت اجتماعی در میان ساکنین مناطق حاشیۀ شهرستان کاشان»، 1395ش، ص143.]</ref> | # دوم از منظر مطالعات جامعهشناختی که نشان میدهد تأثیر دینداری بر احساس امنیت، علاوه بر جنبههای درونی مانند توکل، به میزان هماهنگی ساختارهای اجتماعی با ارزشهای مذهبی نیز وابسته است؛ بهگونهای که در صورت نبود ساختارهای مساعد (مانند حاشیۀ شهرها)، افراد پایبند به اصول شرعی ممکن است بهدلیل حساسیتهای هنجاری، بیش از دیگران نسبت به ناهنجاریهای پیرامونی احساس ناامنی کنند.<ref>[https://ssi.journals.umz.ac.ir/article%201395.html شاطریان و دیگران، «نهاد دین و امنیت، بررسی و سنجش ارتباط میان میزان دینداری و احساس امنیت اجتماعی در میان ساکنین مناطق حاشیۀ شهرستان کاشان»، 1395ش، ص143.]</ref> | ||
==احساس امنیت در گروههای خاص== | ==احساس امنیت در گروههای خاص== | ||
'''سالمندان:''' احساس امنیت در سالمندان پیوند استواری با سلامت روان و حمایتهای محیطی دارد. اضطراب، تنهایی و ترس از دست دادن استقلال، از عوامل اصلی تهدیدکنندۀ آرامش ذهنی در این گروه است. برای ارتقای احساس امنیت در سالمندان، مؤلفههایی نظیر تعاملات اجتماعی معنادار، حفظ استقلال در انجام امور شخصی و داشتن برنامۀ منظم و پیشبینیپذیر در زندگی روزمره ضرورت دارد. همچنین رعایت کرامت انسانی، گوش دادن فعال به نگرانیها و ایجاد محیطی عاری از تبعیض سنی، زیربنای امنیت روانی آنها را تشکیل میدهد. متغیرهای جمعیتشناختی نظیر سن، وضعیت زناشویی و سطح توسعهیافتگی مناطق شهری نیز بر میزان اطمینانخاطر این گروه تأثیرگذار است.<ref>[https://avalsafiresalamat.com/2024/04/14/%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85%D8%9F/ «چگونه در سالمندان حس امنیت ایجاد کنیم؟»، وبسایت اول سفیر سلامت؛] [https://www.asriran.com/fa/news/1099479/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86 «خانواده و سلامت روان سالمندان»، خبرگزاری عصر ایران.]</ref> | |||
احساس امنیت در سالمندان پیوند استواری با | |||
'''کودکان:''' احساس امنیت در کودکان بهمعنای حفاظت در برابر تهدیدات جسمی و برخورداری از حمایت عاطفی مستمر است. این احساس که پیششرط رشد روانی و اجتماعی بهشمار میرود، از طریق رفتارهایی نظیر ابراز عشق، توجه به نیازهای عاطفی و ایجاد ثبات در محیط زندگی تقویت میشود. در مقابل، بیتوجهی والدین، مواجهه با مشکلات مالی خانواده و خشونتهای محیطی، منجر به شکلگیری ناامنی عمیق در کودک میشود. در شرایط بحرانی، ابزارهایی مانند قصهگویی با ارائۀ الگوهای مثبت و نمایش حلشدنی بودن مشکلات، به بازسازی امنیت ذهنی کودکان کمک میکنند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1095588/%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D9%85%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D9%82-%D9%87%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D «امنیت و ایمنی کودکان؛ حق هر کودک برای زندگی بهتر»، خبرگزاری عصر ایران؛] [https://www.beytoote.com/baby/psychology-baby/sense-security02-children.html «راههایی برای ایجاد حس امنیت در کودکان»، خبرگزاری بیتوته؛] [https://life.irna.ir/news/86098060/%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D9%82%D8%B5%D9%87-%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86 «قدرت قصهگویی در ایجاد حس امنیت برای کودکان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |||
احساس امنیت در کودکان بهمعنای حفاظت در برابر تهدیدات جسمی و برخورداری از حمایت عاطفی مستمر است. این احساس که پیششرط رشد روانی و اجتماعی بهشمار میرود، از طریق رفتارهایی نظیر ابراز عشق، توجه به نیازهای عاطفی و ایجاد ثبات در محیط زندگی تقویت میشود. در مقابل، بیتوجهی والدین، مواجهه با مشکلات مالی خانواده و خشونتهای محیطی، منجر به شکلگیری ناامنی عمیق در کودک میشود. در شرایط بحرانی، ابزارهایی مانند قصهگویی با ارائۀ الگوهای مثبت و نمایش حلشدنی بودن مشکلات، به بازسازی امنیت ذهنی کودکان کمک میکنند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1095588/%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D9%85%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D9%82-%D9%87%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D «امنیت و ایمنی کودکان؛ حق هر کودک برای زندگی بهتر»، خبرگزاری عصر ایران؛] [https://www.beytoote.com/baby/psychology-baby/sense-security02-children.html «راههایی برای ایجاد حس امنیت در کودکان»، خبرگزاری بیتوته؛] [https://life.irna.ir/news/86098060/%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D9%82%D8%B5%D9%87-%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86 «قدرت قصهگویی در ایجاد حس امنیت برای کودکان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |||
'''زنان:''' احساس امنیت در زنان تحت تأثیر متغیرهای فردی و ساختاری متعددی است. در محیط خانواده، این احساس بر پایۀ حمایت عاطفی همسر و امنیت از آسیبهای جسمی استوار است.<ref>[https://jwfs.alzahra.ac.ir/article%205059.html جهانبخش گنجه، «مطالعۀ کیفی احساس امنیت زنان در محیط خانواده مورد مطالعه: زنان مراجعهکننده به مراکز مشاوره در شهرستان کرج»، 1399ش، ص81-83؛]</ref> برای زنان سرپرست خانوار، فقر مالی، بیکاری و فقدان حمایتهای اجتماعی قویترین عوامل تهدیدکننده بهشمار میروند.<ref>[https://www.jwss.ir/article%2033835.html کرد زنگنه و دیگران، «بررسی میزان احساس امنیت زنان و عوامل مؤثر در آن»، 1395ش، ص126-128؛]</ref> همچنین در فضای مجازی، آزار آنلاین و رفتارهای هنجارشکنانه، امنیتِ ذهنی زنان را بهطور نامتناسبی کاهش میدهد.<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%2010472.html محمدی و نعمتی، «مطالعۀ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکههای اجتماعی براساس تجربۀ زیستۀ زنان فعال»، 1404ش، ص205-206؛]</ref> عزتنفس و سرمایۀ فرهنگی مانند مهارتها و تحصیلات از ابزارهای درونی زنان برای مدیریت ترس و ارتقای احساس نظم در زندگی محسوب میشوند.<ref>[https://jis.yu.ac.ir/article%20734408.html فرخی، «تحلیل جامعهشناختی احساس امنیت زنان و عوامل مؤثر بر آن در کلانشهر شیراز»، 1404ش، ص231-233.] مولائی، [http://www.srds.ir/article%20228575.html «نقش سرمایۀ فرهنگی در ارتقاء احساس امنیت اجتماعی زنان در شهر دره شهر»، 1404ش، ص282-284.]</ref> | |||
احساس امنیت در زنان تحت تأثیر متغیرهای فردی و ساختاری متعددی است. در محیط خانواده، این احساس بر پایۀ حمایت عاطفی همسر و امنیت از آسیبهای جسمی استوار است.<ref>[https://jwfs.alzahra.ac.ir/article%205059.html جهانبخش گنجه، «مطالعۀ کیفی احساس امنیت زنان در محیط خانواده مورد مطالعه: زنان مراجعهکننده به مراکز مشاوره در شهرستان کرج»، 1399ش، ص81-83؛]</ref> | |||
'''فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران:''' برای این گروه، احساس امنیت بهمعنای «پیشبینیپذیری آینده» و «ثبات در محیط اقتصاد کلان» است. ثبات در قوانین و مقررات، شفافیت اداری، تضمین حقوق مالکیت و کنترل تورم، از الزامات اصلی جذب سرمایهگذاری است. در مقابل، تصمیمات خلقالساعه و مداخلات غیرمنطقی دولت در بازار، منجر به شکلگیری حس «عدم قطعیت» شده و با کاهش رغبت به سرمایهگذاری، موجب خروج سرمایه از بخشهای مولد میشود.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-104/4170114-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D9 «امنیت سرمایهگذاری چگونه محقق میشود؟»، خبرگزاری دنیای اقتصاد؛] [https://civilica.com/doc/819373/ رنجبر و غریبی، «سرمایهگذاران حقیقی و مقولۀ احساس امنیت در سرمایهگذاری»، 1397ش؛] [https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1393/08/29/563500/%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B1%D8%BA%D8%A8%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8 «احساس امنیت در کشور سبب افزایش رغبت در سرمایهگذاران شده است»، خبرگزاری تسنیم.] </ref> | |||
برای این گروه، احساس امنیت بهمعنای «پیشبینیپذیری آینده» و «ثبات در محیط اقتصاد کلان» است. ثبات در قوانین و مقررات، شفافیت اداری، تضمین حقوق مالکیت و کنترل تورم، از الزامات اصلی جذب سرمایهگذاری است. در مقابل، تصمیمات خلقالساعه و مداخلات غیرمنطقی دولت در بازار، منجر به شکلگیری حس «عدم قطعیت» شده و با کاهش رغبت به سرمایهگذاری، موجب خروج سرمایه از بخشهای مولد میشود.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-104/4170114-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D9 «امنیت سرمایهگذاری چگونه محقق میشود؟»، خبرگزاری دنیای اقتصاد؛] [https://civilica.com/doc/819373/ رنجبر و غریبی، «سرمایهگذاران حقیقی و مقولۀ احساس امنیت در سرمایهگذاری»، 1397ش؛] [https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1393/08/29/563500/%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B1%D8%BA%D8%A8%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8 «احساس امنیت در کشور سبب افزایش رغبت در سرمایهگذاران شده است»، خبرگزاری تسنیم.] </ref> | |||
==نهادها و بازیگران تأمین احساس امنیت== | ==نهادها و بازیگران تأمین احساس امنیت== | ||
تحقق احساس امنیت محصول عملکرد همافزای نهادهای مدنی و حاکمیتی در حوزههای مختلف زندگی اجتماعی است: <ref>[https://www.sid.ir/paper/187462/fa رادفر و حبیبزاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص54-55.]</ref> | تحقق احساس امنیت محصول عملکرد همافزای نهادهای مدنی و حاکمیتی در حوزههای مختلف زندگی اجتماعی است: <ref>[https://www.sid.ir/paper/187462/fa رادفر و حبیبزاده، «عوامل اجتماعی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی»، 1397ش، ص54-55.]</ref> | ||
بهعنوان بنیادیترین کانون تأمین امنیت، وظیفۀ تربیت، جامعهپذیری و حفظ سلامت روانی اعضا را بر عهده دارد. خانواده از طریق ایجاد محیطی سرشار از عشق، مدیریت عاطفی و تقسیم وظایف میان والدین، مبانی قدرت و اعتمادبهنفس را در فرزندان شکل داده و با آموزش مهارتهای تعاملی و اخلاقمداری، بار روانی ناشی از ناتوانیها یا بحرانهای اجتماعی را کاهش میدهد.<ref>[https://qccpc.atu.ac.ir/article%2010748%2016cbd53e9bcb4488a32b4acd1153fc1a.pdf سعیدی، «بررسی مؤلفههای احساس امنیت روانی خانوادههای ایرانی و آسیبشناسی آن در خردهنظامهای خانواده و فرآیند رشدی فرزندان»، 1399ش، ص228-231.]</ref> | * '''خانواده:''' بهعنوان بنیادیترین کانون تأمین امنیت، وظیفۀ تربیت، جامعهپذیری و حفظ سلامت روانی اعضا را بر عهده دارد. خانواده از طریق ایجاد محیطی سرشار از عشق، مدیریت عاطفی و تقسیم وظایف میان والدین، مبانی قدرت و اعتمادبهنفس را در فرزندان شکل داده و با آموزش مهارتهای تعاملی و اخلاقمداری، بار روانی ناشی از ناتوانیها یا بحرانهای اجتماعی را کاهش میدهد.<ref>[https://qccpc.atu.ac.ir/article%2010748%2016cbd53e9bcb4488a32b4acd1153fc1a.pdf سعیدی، «بررسی مؤلفههای احساس امنیت روانی خانوادههای ایرانی و آسیبشناسی آن در خردهنظامهای خانواده و فرآیند رشدی فرزندان»، 1399ش، ص228-231.]</ref> | ||
* '''مدرسه و نهادهای آموزشی:''' این کانونها با ایجاد محیطی عاری از خشونت و آزار، مسئولیت نهادینه کردن ادراکِ امنیت جمعی، تربیت حواس و تخیل، و آموزش مهارتهای سازگاری در تعاملات اجتماعی را بر عهده دارند.<ref> [https://www.beytoote.com/baby/psychology-baby/sense-security02-children.html «راههایی برای ایجاد حس امنیت در کودکان»، خبرگزاری بیتوته.]</ref> | |||
این کانونها با ایجاد محیطی عاری از خشونت و آزار، مسئولیت نهادینه کردن ادراکِ امنیت جمعی، تربیت حواس و تخیل، و آموزش مهارتهای سازگاری در تعاملات اجتماعی را بر عهده دارند.<ref> [https://www.beytoote.com/baby/psychology-baby/sense-security02-children.html «راههایی برای ایجاد حس امنیت در کودکان»، خبرگزاری بیتوته.]</ref> | * '''شهروندان:''' احساس امنیت یک برساخت اجتماعی است که به سطح اعتماد متقابل شهروندان در حوزههای جانی، مالی و عقیدتی بستگی دارد.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش،ص41-43.]</ref> مطالعات اجتماعی نشان میدهد که در مواجهه با تهدیدات خارجی، ملیگرایی بهصورت تاریخی عاملی تقویتکننده برای همبستگی ملی و پشتوانهای برای احساس امنیت جمعی بوده است. با این حال، ناتوانی در مدیریت مسائل اقتصادی و حلنشده ماندن چالشهای اجتماعی میتواند جامعه را از حالت همبستگی به سمت دوقطبی شدن حرکت داده و از این طریق، ادراک عمومی از امنیت را کاهش دهد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/962621/%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D «حال و هوای مردم ایران زیر سایۀ جنگ/ جامعه چه احساسی دارد؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref> | ||
* '''پلیس:''' نقش پلیس بر محور پیشگیری هوشمند و تعامل اجتماعی استوار است. این نهاد از طریق تسریع در حضور در صحنه، برخورد قاطع با جرائم خشن<ref>[https://defapress.ir/fa/news/80780/%D9%86%D8%B2%D8%A7%D8%B9-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D9%85-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B9%D «نزاع با افزایش احساس امنیت کم میشود/ فرهنگ عذرخواهی ضعیف است»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> و پیوند مأموریتهای انتظامی با پیوستهای رسانهای، تلاش میکند اقدامات عملیاتی را به رضایتمندی عمومی و حسِ آسایش تبدیل کند زیرا تحقق واقعی امنیت در گروی ادراکِ ملموسِ شهروندان از کارآمدی نظام انتظامی در صیانت از حقوق و آرامش جمعی است.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/6304772/%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «احساس امنیت از امنیت مهمتر است»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
احساس امنیت یک برساخت اجتماعی است که به سطح اعتماد متقابل شهروندان در حوزههای جانی، مالی و عقیدتی بستگی دارد.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article%2017077.html یاری و هزار جریبی، «بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در میان شهروندان»، 1391ش،ص41-43.]</ref> | * '''قوه قضائیه:''' از طریق پیگرد قانونی مخلان امنیت روانی و برخورد با شایعهپراکنی، از آرامش عمومی صیانت میکند.<ref> [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلیترین نیاز مردم و کشور»، وبسایت آیتالله خامنهای.]</ref> | ||
* '''رسانهها (صداوسیما):''' با مدیریت افکار عمومی و مقابله با یأسآفرینی، نقش مهمی در تقویت و ارتقای امنیت روانی جامعه ایفا میکنند.<ref> [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلیترین نیاز مردم و کشور»، وبسایت آیتالله خامنهای.]</ref> | |||
نقش پلیس بر محور | |||
از طریق پیگرد قانونی مخلان امنیت روانی و برخورد با شایعهپراکنی، از آرامش عمومی صیانت میکند.<ref> [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلیترین نیاز مردم و کشور»، وبسایت آیتالله خامنهای.]</ref> | |||
با مدیریت افکار عمومی و مقابله با یأسآفرینی، نقش مهمی در تقویت و ارتقای امنیت روانی جامعه ایفا میکنند.<ref> [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلیترین نیاز مردم و کشور»، وبسایت آیتالله خامنهای.]</ref> | |||
==تهدیدات و موانع احساس امنیت== | ==تهدیدات و موانع احساس امنیت== | ||
موانع و تهدیداتِ احساس امنیت در جوامع، ابعاد سایبری، روانی و اقتصادی متعددی را در بر میگیرد. احساس امنیت در شبکههای اجتماعی بهمعنای توانایی ادامۀ فعالیت بدون مزاحمت و تهدید است.<ref>بیات، جامعهشناسی احساس امنیت، 1388ش، ص108.</ref> با وجود گسترش تبادلات مالی و ارتباطی، عواملی نظیر شایعهپراکنی، آزارهای آنلاین (بهویژه علیه زنان) و رفتارهای هنجارشکنانه، احساس امنیت کاربران را مختل میکنند.<ref> [https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%2010472.html محمدی و نعمتی، «مطالعۀ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکههای اجتماعی براساس تجربۀ زیستۀ زنان فعال»، 1404ش، ص205.]</ref> در سطح کلان، تهدیدات نرم و اقدامات سازمانیافتهٔ برونمرزی با هدف تخریب اعتماد عمومی، امنیت روانی جامعه را هدف قرار میدهند.<ref> [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 «امنیت اصلیترین نیاز مردم و کشور»، وبسایت آیتالله خامنهای.]</ref> از منظر روانشناسی اجتماعی، بروز درماندگی آموختهشدهٔ جمعی به معنای باور عمومی به خارج از کنترل بودن رویدادها، با ایجاد بدبینی و حس بیقدرتی، رابطهٔ معکوسی با احساس امنیت دارد و عبور از آن نیازمند تقویت انگیزش و خودباوری ملی است.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref> علاوه بر این، متغیرهای اقتصادی شامل نوسانات ارزی، چالشهای اشتغال و فشار بر زیرساختها، به بروز اضطراب اجتماعی منجر شدهاند. کارشناسان معتقدند که دستیابی به احساس امنیت پایدار در کشورهایی ازجمله ایران، مستلزم پیوند میان ثبات اقتصادی و اقتدار نظامی، ترمیم پیوندهای اجتماعی و توسعهٔ مشارکتهای عمومی است.<ref>[https://hourgan.ir/fa/news/21225/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-92-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «نارضایتی 92 درصدی مردم از وضعیت فعلی ایران»، خبرگزاری هورگان؛] [https://fararu.com/fa/news/962621/%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D «حال و هوای مردم ایران زیر سایۀ جنگ/ جامعه چه احساسی دارد؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref> در این دیدگاه، تجلی قدرت دفاعی و دیپلماتیک در تراز قدرتهای جهانی، منجر به تقویت پِرِستیژ بینالمللی و خودباوری ملی شده و بهعنوان زیرساختی روانی برای عبور از یأس اجتماعی و تقویت احساس امنیت عمل میکند.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||