امام محمد باقر: تفاوت میان نسخه‌ها

محمد بن علی (علیه السلام) فرزند [[علی بن الحسین]] و اُمّ‌عبدالله، فاطمه [[بنت الحسن]]، است.<ref>مسعودی، إثبات الوصیة، 1362ش، ص331 (پاورقی)؛ ابن‌جوزی، تذکرة الخواصّ، 1427ق، ص422؛ قمی، منتهی الآمال، 1413ق، ج2، ص173.</ref> وی نخستین کسی است که هم از طرف پدر (علی بن الحسین) و هم از طرف مادر (فاطمه بنت الحسن، که به گفتهٔ [[امام صادق]]، نمونه‌اش در [[آل‌حسن]] یافت نمی‌شود<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، شکافنده علوم، حضرت امام محمد باقر، 1385ش، ج7، ص51.</ref>) فاطمی – علوی است.<ref>جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص285؛ عبدالحمید، سیرهٔ اهل بیت، ص343.</ref> کنیه‌اش، أبوجعفر<ref>ابن‌جوزی، تذکرة الخواصّ، 1427ق، ص422؛ قمی، منتهی الآمال، 1413ق، ج2، ص174.</ref> و القابش، امین، شاهد، شبیه،<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، شکافنده علوم، حضرت امام محمد باقر، 1385ش، ج7، ص53-54.</ref> صابر، شاکر، هادی<ref>یعقوبی، تاریخ یعقوبی، 1379ق، ج2، ص320؛ ابن‌جوزی، تذکرة الخواصّ، 1427ق، ص423؛ قمی، منتهی الآمال، 1413ق، ج2، ص174.</ref> و به واسطهٔ کثرت سجود و وسعت علم و شکافتن علوم، باقر نامیده شده است.<ref>ابن‌جوزی، تذکرة الخواصّ، 1427ق، ص422؛ قمی، منتهی الآمال، 1413ق، ج2، ص174.</ref> لقب مشهورش [[باقرالعلوم]] است.<ref>مسعودی، إثبات الوصیة، 1362ش، ص331 (پاورقی).</ref> وی از نظر شکل ظاهری و خصلت‌های نیکو، شبیه [[حضرت محمد]] بود.<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، شکافنده علوم، حضرت امام محمد باقر، 1385ش، ج7، ص57.</ref> امام محمد بن علی، در روز شنبه، دوشنبه یا [[جمعه]]، سوم [[صفر]]<ref>قمی، منتهی الآمال، 1413ق، ج2، ص173.</ref> یا اول یا بیست‌ودوم [[رجب]] سال 56<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، شکافنده علوم، حضرت امام محمد باقر، 1385ش، ج7، ص52.</ref> یا 57<ref>مفید، الإرشاد، 1399ق، ص262؛ قمی، منتهی الآمال، 1413ق، ج2، ص173.</ref> یا ۵۸ هجری،<ref>مسعودی، إثبات الوصیة، 1362ش، ص337.</ref> اواخر حکومت معاویه<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، شکافنده علوم، حضرت امام محمد باقر، 1385ش، ج7، ص53.</ref> در [[مدینه]]<ref>مفید، الإرشاد، 1399ق، ص262؛ قمی، منتهی الآمال، 1413ق، ج2، ص173.</ref> پای به جهان گذاشت و در 57<ref>مسعودی، إثبات الوصیة، 1362ش، ص337 و 338 (پاورقی)؛ مفید، الإرشاد، 1399ق، ص262.</ref> یا 58<ref>جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص286.</ref> یا ۷۳ سالگی<ref>ابن‌جوزی، تذکرة الخواصّ، 1427ق، ص428.</ref> در مدینه،<ref>مفید، الإرشاد، 1399ق، ص262؛ پیشوایی، سیرهٔ پیشوایان، 1380ش، ص305.</ref> در روز دوشنبه هفتم ذیحجه<ref>قمی، منتهی الآمال، 1413ق، ج2، ص226؛ کوثر شاهین، صفحات من نور الشبیه محمد بن علی الباقر، 1430ق، ج1، ص450.</ref> یا هفتم [[ربیع الأول]] یا هفتم [[ربیع الثانی]] سال ۱۱۳، ۱۱۴،<ref>جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص286عبدالحمید، سیرهٔ اهل بیت، ص343.</ref> ۱۱۵، ۱۱۶، 117<ref>کوثر شاهین، صفحات من نور الشبیه محمد بن علی الباقر، 1430ق، ج1، ص449-450.</ref> یا ۱۱۸ هجری<ref>ابن‌جوزی، تذکرة الخواصّ، 1427ق، ص427؛ کوثر شاهین، صفحات من نور الشبیه محمد بن علی الباقر، 1430ق، ج1، ص449-450.</ref> در دورهٔ حکومت هشام بن عبدالملک<ref>قمی، منتهی الآمال، 1413ق، ج2، ص226.</ref> توسط ابراهیم بن ولید<ref>طبری، دلائل الامامة، ۱۴۱۳ق، ص۲۱۶؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۲۱۰.</ref> به‌واسطه زهر، مسموم شد و در [[بقیع]]<ref>مسعودی، إثبات الوصیة، 1362ش، ص338 (پاورقی)؛ مفید، الإرشاد، 1399ق، ص262؛ قمی، منتهی الآمال، 1413ق، ج2، ص227.</ref> در کنار [[امام حسن|حسن بن علی]] و [[علی بن الحسین]] مدفون شد.<ref>نوبختی، فرق الشیعة، ۱۴۰۴ق، ص ۶۱؛ کلینی، الکافی، ۱۳۸۸ق، ج۲، ص۳۷۲؛ طبری، دلائل الامامة، ۱۴۱۳ق، ص۲۱۶؛ کفعمی، المصباح، ۱۴۱۴ق، ص۶۹۱</ref> محمد بن علی دو سال و چند ماه،<ref>مسعودی، إثبات الوصیة، 1362ش، ص337.</ref> ۳ یا 4<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج2، ص201؛ منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص167.</ref> یا ۵ سال<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، شکافنده علوم، حضرت امام محمد باقر، 1385ش، ج7، ص61 و 65.</ref> را با [[حسین بن علی]] بوده، در [[کربلا]] حضور داشته و حوادث روز [[عاشورا]] و سپس [[اسارت]] [[اهل بیت]] پیامبر را از نزدیک مشاهده و گزارش کرده است.<ref>یعقوبی، تاریخ یعقوبی، 1379ق، ج2، ص320؛ جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص285.</ref> ۳۴،<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، شکافنده علوم، حضرت امام محمد باقر، 1385ش، ج7، ص61.</ref> 35<ref>مسعودی، إثبات الوصیة، 1362ش، ص337؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج2، ص201.</ref> یا ۳۸ سال<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص167.</ref> را با پدرش، [[علی بن الحسین]] گذرانده و 18<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج2، ص201؛ پیشوایی، سیرهٔ پیشوایان، 1380ش، ص305.</ref> یا ۱۹ سال و چند ماه<ref>مسعودی، إثبات الوصیة، 1362ش، ص337و 338 (پاورقی)؛ مفید، الإرشاد، 1399ق، ص267.</ref> نیز دوران امامتش پس از [[علی بن الحسین]] بوده است. محمد بن علی، تمام عمر خود را در [[مدینه]] گذراند<ref>حکیم، پیشوایان هدایت، شکافنده علوم، حضرت امام محمد باقر، 1385ش، ج7، ص21 و 63.</ref> و طی این مدت، با معاویه بن أبی‌سفیان، یزید بن معاویة، معاویة بن یزید، مروان بن حکم، عبدالملک ین مروان، ولید بن عبدالملک، سلیمان بن عبدالملک، عمر بن عبدالعزیز،<ref group="یادداشت">عمر بن عبدالعزیز، طی دو سال خلافتش، لعن و سبّ بر [[امام علی|علی]] را قدغن و کتابت احادیث نبوی و تاریخ‌نگاری را آزاد کرد، همچنین پرداختن سهم [[اهل بیت]] از بیت المال، اختصاص [[خمس]] به [[بنی‌هاشم]] و عودت [[فدک]] به بنی‌فاطمه، از خدمات اوست. (نصیری، تحلیلی از تاریخ تشیّع و امامان، 1384ش، ص186؛ حمیری، قرب الأسناد، ص772؛ جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، 1387ش، ص320)</ref> یزید بن عبدالملک و هشام بن عبدالملک،<ref>مسعودی، إثبات الوصیة، 1362ش، ص338؛ کوثر شاهین، صفحات من نور الشبیه محمد بن علی الباقر، 1430ق، ج1، ص32-33 و 283.</ref> معاصر بوده است. وی دارای ۶ فرزند (۴ پسر و ۲ دختر)<ref>ابن‌جوزی، تذکرة الخواصّ، 1427ق، ص428.</ref> یا ۷ فرزند (۵ پسر و ۲ دختر) به نام [[امام صادق|جعفر]]، عبدالله (مادرشان اُمّ فَروَه بنت قاسم بن محمد بن أبی‌بکر)، علی، زینب، اُمّ سَلَمَه (مادرشان اُمّ‌ولد = کنیز)، ابراهیم و عبیدالله (مادرشان اُمّ‌حکیم)<ref>ابن‌جوزی، تذکرة الخواصّ، 1427ق، ص428؛ منتهی الآمال، 1413ق، ج2، ص228.</ref> بوده است.<ref>مفید، الإرشاد، 1399ق، ص270؛ منتهی الآمال، 1413ق، ج2، ص228؛ منتظرالقائم، تاریخ امامت، 1384ش، ص179.</ref>