بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات مفهوم
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =   
| تصویر            =جزیره ابوموسی.png  
| زیرنویس تصویر    =   
| زیرنویس تصویر    =تصویری هوایی از جزیره ابوموسی  
| image_alt        =
| image_alt        =تصویری هوایی از جزیره ابوموسی
| فایل پادکست      =ابوموسی.ogg   
| فایل پادکست      =ابوموسی.ogg   
| حجم فایلپادکست    =11/7   
| حجم فایلپادکست    =11/7   
خط ۴۴: خط ۴۴:


== تاریخچه ==
== تاریخچه ==
[[پرونده:جزیره ابوموسی۱.jpg|جایگزین=جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک در نقشهٔ ایران و تورانِ دورهٔ قاجار|بندانگشتی|جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک در نقشهٔ ایران و تورانِ دورهٔ قاجار، ترسیم‌شده توسط آدولف اشتیلر؛ رنگ‌آمیزی جزایر، نشانهٔ تعلق آن‌ها به ایران.]]
جزیره ابوموسی از هزارهٔ اول پیش از میلاد و در ادوار مختلف باستانی نظیر [[تمدن ایلام|عیلامیان]]، [[دوران مادها|مادها]]، [[دوران اشکانیان|اشکانیان]] و [[دوران ساسانیان|ساسانیان]] در قلمرو ایران قرار داشته است. در [[تاریخ ایران اسلامی|دوران اسلامی]] ادارهٔ این جزیره در اختیار نمایندگان [[بنی‌امیه|خلفای اموی]] و [[بنی‌عباس|عباسی]] و سپس حکومت‌های مستقر در ایران از جمله [[آل‌بویه]]، [[سلجوقیان]] کرمان و [[تیموریان]] بود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/990012/بو-مو-سو-بهشتی-در-ایران «بوموسو بهشتی در ایران»، 1391ش، ص1.]</ref>
جزیره ابوموسی از هزارهٔ اول پیش از میلاد و در ادوار مختلف باستانی نظیر [[تمدن ایلام|عیلامیان]]، [[دوران مادها|مادها]]، [[دوران اشکانیان|اشکانیان]] و [[دوران ساسانیان|ساسانیان]] در قلمرو ایران قرار داشته است. در [[تاریخ ایران اسلامی|دوران اسلامی]] ادارهٔ این جزیره در اختیار نمایندگان [[بنی‌امیه|خلفای اموی]] و [[بنی‌عباس|عباسی]] و سپس حکومت‌های مستقر در ایران از جمله [[آل‌بویه]]، [[سلجوقیان]] کرمان و [[تیموریان]] بود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/990012/بو-مو-سو-بهشتی-در-ایران «بوموسو بهشتی در ایران»، 1391ش، ص1.]</ref>


خط ۵۳: خط ۵۴:
== اهمیت ==
== اهمیت ==
'''اهمیت سیاسی و حاکمیتی:''' جزیره ابوموسی از جایگاه سیاسی و راهبردی برجسته‌ای در منطقه برخوردار است و نقش مهمی در تحکیم حاکمیت ایران بر فلات قاره ایفا کرده است. حفظ این موقعیت برای پاسداری از حاکمیت ملی ضروری شمرده شده است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref>
'''اهمیت سیاسی و حاکمیتی:''' جزیره ابوموسی از جایگاه سیاسی و راهبردی برجسته‌ای در منطقه برخوردار است و نقش مهمی در تحکیم حاکمیت ایران بر فلات قاره ایفا کرده است. حفظ این موقعیت برای پاسداری از حاکمیت ملی ضروری شمرده شده است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref>
 
[[پرونده:جزیره ابوموسی۲.png|جایگزین=قایق‌های تندروی نیروی سپاه -رزمایش در اطراف جزیره ابوموسی|بندانگشتی|قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در حال حرکت در طول یک رزمایش در اطراف جزیره ابوموسی، ۱۱ مرداد ۱۴۰۲.]]
'''اهمیت دفاعی و نظارتی:''' این جزیره، به‌عنوان آخرین حلقهٔ دفاعی ایران در دهانهٔ خلیج فارس،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص69.]</ref> امکان کنترل و نظارت بر تنگه هرمز و مسیر تردد نفتکش‌ها را فراهم می‌کند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص166.]</ref> بلندترین نقطهٔ آن، کوه حلوا، یک راهنمای طبیعی برای دریانوردان محسوب می‌شود.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.]</ref>
'''اهمیت دفاعی و نظارتی:''' این جزیره، به‌عنوان آخرین حلقهٔ دفاعی ایران در دهانهٔ خلیج فارس،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص69.]</ref> امکان کنترل و نظارت بر تنگه هرمز و مسیر تردد نفتکش‌ها را فراهم می‌کند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص166.]</ref> بلندترین نقطهٔ آن، کوه حلوا، یک راهنمای طبیعی برای دریانوردان محسوب می‌شود.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212.]</ref>


خط ۷۱: خط ۷۲:


=== شهر ابوموسی ===
=== شهر ابوموسی ===
[[پرونده:جزیره ابوموسی۳.png|جایگزین=نمایی از شهر ابوموسی|بندانگشتی|نمایی از شهر ابوموسی]]
شهر ابوموسی پس از تحولات سال ۱۹۷۱م و بازگشت مجدد ایران به جزیره شکل گرفت. تا آن زمان، سکونت دائم در ابوموسی به‌صورت متمرکز کمتر بود و فقط تعدادی از اعضای نیروی دریایی ایران در پایگاه این نیرو در انتهای غربی جزیره زندگی می‌کردند. شهر ابوموسی به‌تدریج در اطراف همین پایگاه توسعه یافته است.
شهر ابوموسی پس از تحولات سال ۱۹۷۱م و بازگشت مجدد ایران به جزیره شکل گرفت. تا آن زمان، سکونت دائم در ابوموسی به‌صورت متمرکز کمتر بود و فقط تعدادی از اعضای نیروی دریایی ایران در پایگاه این نیرو در انتهای غربی جزیره زندگی می‌کردند. شهر ابوموسی به‌تدریج در اطراف همین پایگاه توسعه یافته است.


خط ۸۸: خط ۹۰:


== فرهنگ مردم جزیره ==
== فرهنگ مردم جزیره ==
[[پرونده:جزیره ابوموسی۴.jpg|جایگزین=صید ماهی توسط اهالی ابوموسی در خلیج فارس|بندانگشتی|صید ماهی توسط اهالی ابوموسی در خلیج فارس]]
گویش مردم محلی جزیره لهجهٔ بندری است. بیشتر مردم این شهر پیرو [[مذهب شیعه]] هستند و مراسم ملی و مذهبی را باشکوه برگزار می‌کنند. غذای مردم انواع خوراک‌های دریایی است. پوشاک مردم منطقه نیز به‌دلایل اقلیمی لباس‌های خنک و بلند به سبک مردم مناطق ساحل‌نشین ایران است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210308/به-این-منطقه-جزایر-آکواریومی-گفته-می-شود «به این منطقه "جزایر آکواریومی" گفته می‌شود»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> معیشت بیشتر مردم از راه [[ماهیگیری]] و فعالیت‌های دریایی تأمین می‌شود و ابزارهای مانند تورهای ماهی‌گیری و قایق‌های چوبی کوچک، به‌عنوان نمادهایی از [[هویت]] و [[فرهنگ]] آنان حفظ شده‌اند. با توجه به تنوع قومی، فضای چندفرهنگی در جزیره شکل گرفته است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/696723-جزیره-ابوموسی «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.]</ref>
گویش مردم محلی جزیره لهجهٔ بندری است. بیشتر مردم این شهر پیرو [[مذهب شیعه]] هستند و مراسم ملی و مذهبی را باشکوه برگزار می‌کنند. غذای مردم انواع خوراک‌های دریایی است. پوشاک مردم منطقه نیز به‌دلایل اقلیمی لباس‌های خنک و بلند به سبک مردم مناطق ساحل‌نشین ایران است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210308/به-این-منطقه-جزایر-آکواریومی-گفته-می-شود «به این منطقه "جزایر آکواریومی" گفته می‌شود»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> معیشت بیشتر مردم از راه [[ماهیگیری]] و فعالیت‌های دریایی تأمین می‌شود و ابزارهای مانند تورهای ماهی‌گیری و قایق‌های چوبی کوچک، به‌عنوان نمادهایی از [[هویت]] و [[فرهنگ]] آنان حفظ شده‌اند. با توجه به تنوع قومی، فضای چندفرهنگی در جزیره شکل گرفته است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/696723-جزیره-ابوموسی «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.]</ref>


خط ۹۴: خط ۹۷:


== جاذبه‌های گردشگری ==
== جاذبه‌های گردشگری ==
[[پرونده:جزیره ابوموسی۵.jpg|جایگزین=تصویری هوایی از چند قایق در یکی از اسکله‌های جزیره ابوموسی|بندانگشتی|تصویری هوایی از چند قایق در یکی از اسکله‌های جزیره ابوموسی]]
ابوموسی جزیره‌ای نظامی نبوده و ورود به آن از طریق تماس با فرمانداری امکان‌پذیر است.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/1313103-ابوموسی-قابلیت-تبدیل-شدن-به-جزیره-گردشگری-دارد-اسناد-تاریخی-گواه-بر-ایرانی-بودن-جزایر-سه-گانه-است «ابوموسی قابلیت تبدیل شدن به جزیره گردشگری دارد/ اسناد تاریخی گواه بر ایرانی بودن جزایر سه‌گانه است»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> ساحل‌گردی، بازار محلی صنایع‌دستی و محصولات دریایی، بناهای تاریخی کوچک در مرکز جزیره و تفریحات آبی مانند [[قایق‌رانی|قایق‌سواری]]، [[ماهیگیری]] و [[کایاک]] در آب‌های خلیج فارس از [[جاذبه‌های گردشگری]] در جزیره ابوموسی است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/696723-جزیره-ابوموسی «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.]</ref>
ابوموسی جزیره‌ای نظامی نبوده و ورود به آن از طریق تماس با فرمانداری امکان‌پذیر است.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/1313103-ابوموسی-قابلیت-تبدیل-شدن-به-جزیره-گردشگری-دارد-اسناد-تاریخی-گواه-بر-ایرانی-بودن-جزایر-سه-گانه-است «ابوموسی قابلیت تبدیل شدن به جزیره گردشگری دارد/ اسناد تاریخی گواه بر ایرانی بودن جزایر سه‌گانه است»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> ساحل‌گردی، بازار محلی صنایع‌دستی و محصولات دریایی، بناهای تاریخی کوچک در مرکز جزیره و تفریحات آبی مانند [[قایق‌رانی|قایق‌سواری]]، [[ماهیگیری]] و [[کایاک]] در آب‌های خلیج فارس از [[جاذبه‌های گردشگری]] در جزیره ابوموسی است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/696723-جزیره-ابوموسی «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.]</ref>