بدون خلاصۀ ویرایش
امان الله فصیحی (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۳: خط ۳:
روز بزرگداشت شیخ مفید یکی از مناسبت‌های درج‌شده در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران است که به‌منظور پاسداشت مقام علمی، فقهی و کلامی محمد بن محمد بن نعمان، معروف به شیخ مفید (۳۳۶–۴۱۳ق)، متکلم و فقیه نامدار امامیه، تعیین شده است. این مناسبت ملی با هدف توجه سالانه به نقش کلیدی این عالم شیعی در پایه‌گذاری روش‌شناسی عقلانی در استنباط احکام، تدوین اصول فقه ساختاریافته و ایجاد موازنه میان عقل و نقل در اندیشۀ اسلامی گرامی داشته می‌شود و بستری برای ارایۀ دستاوردهای جدید در حوزۀ پژوهش در میراث علمی و تقریب مذاهب اسلامی به‌شمار می‌رود.
روز بزرگداشت شیخ مفید یکی از مناسبت‌های درج‌شده در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران است که به‌منظور پاسداشت مقام علمی، فقهی و کلامی محمد بن محمد بن نعمان، معروف به شیخ مفید (۳۳۶–۴۱۳ق)، متکلم و فقیه نامدار امامیه، تعیین شده است. این مناسبت ملی با هدف توجه سالانه به نقش کلیدی این عالم شیعی در پایه‌گذاری روش‌شناسی عقلانی در استنباط احکام، تدوین اصول فقه ساختاریافته و ایجاد موازنه میان عقل و نقل در اندیشۀ اسلامی گرامی داشته می‌شود و بستری برای ارایۀ دستاوردهای جدید در حوزۀ پژوهش در میراث علمی و تقریب مذاهب اسلامی به‌شمار می‌رود.
==تاریخچه و بستر نام‌گذاری روز بزرگداشت==
==تاریخچه و بستر نام‌گذاری روز بزرگداشت==
نهم آذر در تقویم رسمی ایران، بر اساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی به نام روز بزرگداشت شیخ مفید نام‌گذاری شده است. پیشینه این تصمیم به برگزاری «کنگره جهانی هزاره شیخ مفید» در فروردین ۱۳۷۲ (شوال ۱۴۱۳ق) در شهر قم بازمى‌گردد. این رویداد با پیام مراجع تقلید و رهبر جمهوری اسلامی ایران در ۲۸ فروردین آغاز به کار کرد و طی آن، بیش از ۲۵۰ پژوهشگر از ۲۳ کشور به بررسی آرای شیخ مفید پرداختند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/85689/%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87_%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF__%D8%B1%D9%87 «در حاشیۀ کنگرۀ جهانی هزاره شیخ مفید»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> در پی برگزاری این کنگره، با پیشنهاد شورای فرهنگ عمومی، روز نهم آذر با هدف بازخوانی سالانه ابعاد شخصیتی و روش‌شناسی علمی وی در تقویم ملی ایران ثبت شد.<ref>[https://setare.com/fa/news/26080/%DB%B9-%D8%A2%D8%B0%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF/?utm_source=chatgpt.com «9 آذر؛ روز بزرگداشت شیخ مفید»، وب‌سایت ستاره.]</ref>  
نهم آذر در تقویم رسمی ایران، بر اساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی به نام روز بزرگداشت شیخ مفید نام‌گذاری شده است. پیشینه این تصمیم به برگزاری «کنگره جهانی هزاره شیخ مفید» در فروردین ۱۳۷۲ (شوال ۱۴۱۳ق) در شهر قم بازمى‌گردد. این رویداد با پیام مراجع تقلید و [[سید علی خامنه‌ای]] دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران در ۲۸ فروردین آغاز به کار کرد و طی آن، بیش از ۲۵۰ پژوهشگر از ۲۳ کشور به بررسی آرای شیخ مفید پرداختند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/85689/%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87_%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF__%D8%B1%D9%87 «در حاشیۀ کنگرۀ جهانی هزاره شیخ مفید»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> در پی برگزاری این کنگره، با پیشنهاد شورای فرهنگ عمومی، روز نهم آذر با هدف بازخوانی سالانه ابعاد شخصیتی و روش‌شناسی علمی وی در تقویم ملی ایران ثبت شد.<ref>[https://setare.com/fa/news/26080/%DB%B9-%D8%A2%D8%B0%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF/?utm_source=chatgpt.com «9 آذر؛ روز بزرگداشت شیخ مفید»، وب‌سایت ستاره.]</ref>  


==جایگاه شیخ مفید==
==جایگاه شیخ مفید==
محمد بن‌محمد بن‌نعمان، معروف به شیخ مفید (۳۳۶–۴۱۳ق) از برجسته‌ترین عالمان امامیه در قرن چهارم هجری است<ref>[https://www.irna.ir/news/5258653/%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF «به مناسبت روز بزرگداشت شیخ مفید»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> که با گذار از رویکرد صرفاً حدیثی به روش‌های استدلالی، عقلانی و اصولی، نقش بنیادینی در نظام‌مندی مکتب فقهی و کلامی شیعه ایفا کرد.<ref>[https://www.jz.ac.ir/post/1769-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-/%D8%A8%D8%A7%D8%B «شیخ مفید، بزرگ‌ترین تحول‌ساز مکتب تشیع است»، وب‌سایت جامعه‌الزهرا.]</ref> وی با تبیین مرزهای عقل و نقل،<ref>[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=2662 «پیام به کنگرۀ جهانی هزارۀ شیخ مفید»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> تألیف حدود ۲۰۰ اثر علمی، ازجمله کتب شاخص الإرشاد در تاریخ‌نگاری تحلیلی و المقنعه در فقه<ref>[http://radiosaba.ir/NewsDetails/?m=130157&n=1295800 «ماجرای بزرگداشت شیخ مفید»، وب‌سایت رادیو صبا.]</ref> و تربیت شاگردانی برجسته چون سید رضی، سید مرتضی و شیخ طوسی، چارچوب قانون‌مند استنباط احکام را پایه‌گذاری نمود.<ref>[https://www.jz.ac.ir/post/1769-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-/%D8%A8%D8%A7%D8%B «شیخ مفید، بزرگ‌ترین تحول‌ساز مکتب تشیع است»، وب‌سایت جامعه‌الزهرا.]</ref> حضور مؤثر او در بغداد و مناظرات علمی با متکلمان اهل سنت، علی‌رغم فشارهای سیاسی و تبعیدهای مقطعی در دوران عباسی، علاوه بر تثبیت و دفاع عقلانی از مبانی تشیع، به‌عنوان الگویی تاریخی در تقریب مذاهب و همزیستی مسالمت‌آمیز اسلامی مورد توجه است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=2662 «پیام به کنگرۀ جهانی هزارۀ شیخ مفید»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>
محمد بن‌محمد بن‌نعمان، معروف به شیخ مفید (۳۳۶–۴۱۳ق) از برجسته‌ترین عالمان امامیه در قرن چهارم هجری است<ref>[https://www.irna.ir/news/5258653/%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF «به مناسبت روز بزرگداشت شیخ مفید»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> که با گذار از رویکرد صرفاً حدیثی روش‌های استدلالی، عقلانی و اصولی را ترویج کرد که گفته شده است نقشی بنیادی در نظام‌مندی مکتب فقهی و کلامی شیعه داشته است.<ref>[https://www.jz.ac.ir/post/1769-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-/%D8%A8%D8%A7%D8%B «شیخ مفید، بزرگ‌ترین تحول‌ساز مکتب تشیع است»، وب‌سایت جامعه‌الزهرا.]</ref> وی با تبیین مرزهای عقل و نقل،<ref>[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=2662 «پیام به کنگرۀ جهانی هزارۀ شیخ مفید»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> تألیف حدود ۲۰۰ اثر علمی، ازجمله کتب شاخص الإرشاد در تاریخ‌نگاری تحلیلی و المقنعه در فقه<ref>[http://radiosaba.ir/NewsDetails/?m=130157&n=1295800 «ماجرای بزرگداشت شیخ مفید»، وب‌سایت رادیو صبا.]</ref> و تربیت شاگردانی برجسته چون سید رضی، سید مرتضی و شیخ طوسی، چارچوب قانون‌مند استنباط احکام را پایه‌گذاری نمود.<ref>[https://www.jz.ac.ir/post/1769-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-/%D8%A8%D8%A7%D8%B «شیخ مفید، بزرگ‌ترین تحول‌ساز مکتب تشیع است»، وب‌سایت جامعه‌الزهرا.]</ref> حضور مؤثر او در بغداد و مناظرات علمی با متکلمان اهل‌سنت، علی‌رغم فشارهای سیاسی و تبعیدهای مقطعی در دوران عباسی، علاوه بر تثبیت و دفاع عقلانی از مبانی تشیع، به‌عنوان الگویی تاریخی در تقریب مذاهب اسلامی و همزیستی مسالمت‌آمیز اسلامی مورد توجه است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=2662 «پیام به کنگرۀ جهانی هزارۀ شیخ مفید»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>


==برنامه‌ها و اقدامات اجرایی==
==برنامه‌ها و اقدامات اجرایی==
خط ۱۳: خط ۱۳:
# موضوع‌بندی و دیجیتال‌سازی: اقدام بنیادین در جهت نمایه‌سازی، موضوع‌بندی رایانه‌ای و استخراج ساختاریافته اهم موضوعات کلامی، اصولی و فقهی از میان آثار شیخ مفید با تکیه بر ساختار کتاب‌هایی همچون التذکره.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/3258/4459/%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%AE «کنگرۀ جهانی هزاره شیخ»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>  
# موضوع‌بندی و دیجیتال‌سازی: اقدام بنیادین در جهت نمایه‌سازی، موضوع‌بندی رایانه‌ای و استخراج ساختاریافته اهم موضوعات کلامی، اصولی و فقهی از میان آثار شیخ مفید با تکیه بر ساختار کتاب‌هایی همچون التذکره.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/3258/4459/%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%AE «کنگرۀ جهانی هزاره شیخ»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>  
# همایش‌های استانی و منطقه‌ای: توسعۀ جریان بزرگداشت شیخ مفید از پایتخت و مراکز حوزوی به سایر استان‌ها و شهرستان‌های کشور، نظیر برگزاری همایش‌های تبیینی در استان خوزستان و شهرستان کازرون، جهت فراگیر کردن شناخت ابعاد شخصیتی او.<ref> [https://musallaka.ir/?p=8041 «اولین همایش بزرگداشت شیخ مفید در شهرستان کازرون برگزار شد»، وب‌سایت مصلای نماز جمعۀ شهرستان کازرون.]</ref>  
# همایش‌های استانی و منطقه‌ای: توسعۀ جریان بزرگداشت شیخ مفید از پایتخت و مراکز حوزوی به سایر استان‌ها و شهرستان‌های کشور، نظیر برگزاری همایش‌های تبیینی در استان خوزستان و شهرستان کازرون، جهت فراگیر کردن شناخت ابعاد شخصیتی او.<ref> [https://musallaka.ir/?p=8041 «اولین همایش بزرگداشت شیخ مفید در شهرستان کازرون برگزار شد»، وب‌سایت مصلای نماز جمعۀ شهرستان کازرون.]</ref>  
# طرح‌های هویت‌شناسی در مدارس: راهبری نهادهای آموزشی و آموزش و پرورش در جهت آشنا ساختن دانش‌آموزان با بزرگان دین و مذهب، به‌ویژه در مدارس و دبیرستان‌هایی که به‌نام این عالم شیعی مزین هستند، با هدف انتقال فرهنگ اهل‌بیت به نسل‌های جدید.<ref> [https://musallaka.ir/?p=8041 «اولین همایش بزرگداشت شیخ مفید در شهرستان کازرون برگزار شد»، وب‌سایت مصلای نماز جمعۀ شهرستان کازرون.]</ref>   
# طرح‌های هویت‌شناسی در مدارس: راهبری نهادها آموزش و پرورش در جهت آشنا ساختن دانش‌آموزان با بزرگان دین و مذهب، به‌ویژه در مدارس و دبیرستان‌هایی که به‌نام این عالم شیعی نام‌گذاری شده‌اند، با هدف انتقال فرهنگ اهل‌بیت به نسل‌های جدید.<ref> [https://musallaka.ir/?p=8041 «اولین همایش بزرگداشت شیخ مفید در شهرستان کازرون برگزار شد»، وب‌سایت مصلای نماز جمعۀ شهرستان کازرون.]</ref>   
# نشست‌ها و همایش‌های علمی: برگزاری کرسی‌های نظریه‌پردازی، نشست‌های تخصصی در حوزه‌های علمیه و دانشکده‌های الهیات جهت بررسی افکار تشیع راستین، نسبت عقل و نقل و پاسخ‌گویی به نیازهای معرفتی روز.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/3258/4459/%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%AE «کنگرۀ جهانی هزاره شیخ»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>   
# نشست‌ها و همایش‌های علمی: برگزاری کرسی‌های نظریه‌پردازی، نشست‌های تخصصی در حوزه‌های علمیه و دانشکده‌های الهیات جهت بررسی افکار تشیع، نسبت عقل و نقل و پاسخ‌گویی به نیازهای شناختی روز.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/3258/4459/%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%AE «کنگرۀ جهانی هزاره شیخ»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>   
# آیین‌های فرهنگی و هنری: برپایی محافل ادبی و شب‌های شعر با حضور شاعران و ادیبان برای قرائت چکامه‌ها و سروده‌هایی در پاسداشت جایگاه علمی و معنوی این متکلم شیعی.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/3258/4459/%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%AE «کنگرۀ جهانی هزاره شیخ»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>   
# آیین‌های فرهنگی و هنری: برپایی محافل ادبی و شب‌های شعر با حضور شاعران و ادیبان برای قرائت چکامه‌ها و سروده‌هایی در پاسداشت جایگاه علمی و معنوی این متکلم شیعی.<ref>[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/3258/4459/%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%AE «کنگرۀ جهانی هزاره شیخ»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>   
==پانویس==
==پانویس==