نظام جمهوری اسلامی ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۸۵: / خط ۸۵: @@
 جمهوری اسلامی ایران با اکثریت کشورهای جهان روابط دیپلماتیک متعارف دارد؛ با این حال، روابط آن با ایالات متحده آمریکا، برخی متحدان غربی آن و اسرائیل با تقابل و تنش جدی همراه است. در ادبیات مقامات جمهوری اسلامی، ریشه اصلی این مخالفت‌ها نه در مسائلی چون پرونده هسته‌ای یا حقوق بشر، بلکه در ماهیت الگوی مردم‌سالاری دینی، استقلال‌طلبی و چالش‌آفرینی این نظام برای فرهنگ غربی ارزیابی می‌شود. در همین راستا، سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، مهم‌ترین اصل در سیاست خارجی را حفظ هویت نظام و پافشاری بر ارزش‌های دینی و تمدنی دانسته و هرگونه عقب‌نشینی از این مواضع را مخدوش‌کننده عزت ملی تلقی می‌کند.</ref> ==
-بر اساس فصل دهم قانون اساسی (اصول ۱۵۲ تا ۱۵۵)، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر پایۀ نفی هرگونه سلطه‌جویی و سلطه‌پذیری، حفظ استقلال همه‌جانبه، روابط صلح‌آمیز با دولت‌های غیرمحارب و خودداری از دخالت در امور داخلی ملت‌های دیگر استوار است. <ref group="دیدگاه">از اینجا به بعد در قانون اساسی نیست</ref>همچنین عالی‌ترین مقام تصمیم‌گیر در این حوزه، رهبر جمهور اسلامی ایران است که سیاست‌های کلی نظام را تعیین و بر اجرای آن نظارت دارد. اجرای سیاست خارجی نیز بر عهدۀ وزارت امور خارجه به ریاست وزیر مربوطه است.<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D8%A7-231/935232-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF ایوبی، «سیاست خارجی کشور چگونه اداره می‌شود؟»، وب‌سایت روزنامۀ شرق؛]مدنی، قانون اساسی و نهادهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران، 1389ش، ص340-345.</ref> مبنای این سیاست خارجی، ناشی از اصول مندرج در قانون اساسی از جمله سعادت انسان در کل جامعه بشری،<ref>هدایت‌نیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص101.</ref> «تعهد برادرانه نسبت به همه مسلمانان»،<ref>هدایت‌نیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص44.</ref> «دفاع از حقوق همه مسلمانان جهان» و «حمایت از مبارزات حق‌طلبانه مستضعفین در برابر مستکبرین در هر نقطه جهان» است.<ref>هدایت‌نیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص101.</ref> حمایت از مردم فلسطین نیز از نظر پژوهشگران بر اساس همین اصل است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/91970/%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?rcids=83046 «دفاع از فلسطین سیاست راهبردی جمهوری اسلامی ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
+بر پایه فصل دهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (اصول ۱۵۲ تا ۱۵۵)، سیاست خارجی این کشور بر نفی سلطه‌جویی و سلطه‌پذیری، حفظ استقلال همه‌جانبه، روابط صلح‌آمیز با دولت‌های غیرمحارب و عدم مداخله در امور داخلی سایر ملت‌ها استوار است.<ref>هدایت‌نیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص101.</ref> در ساختار سیاسی ایران، تعیین سیاست‌های کلی نظام در حوزه خارجی و نظارت بر آن‌ها بر عهده رهبر جمهوری اسلامی است و اجرای این سیاست‌ها توسط وزارت امور خارجه انجام می‌گیرد.<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D8%A7-231/935232-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF ایوبی، «سیاست خارجی کشور چگونه اداره می‌شود؟»، وب‌سایت روزنامۀ شرق؛]مدنی، قانون اساسی و نهادهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران، 1389ش، ص340-345.</ref> مبانی عقیدتی این سیاست نیز بر اصولی چون تلاش برای سعادت بشر،<ref>هدایت‌نیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص44.</ref> تعهد برادرانه نسبت به مسلمانان، دفاع از حقوق آنان و حمایت از مبارزات حق‌طلبانه مستضعفان در برابر مستکبران، بنا شده است<ref>هدایت‌نیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص101.</ref> که پژوهشگران، رویکرد ایران در حمایت از فلسطین را نیز در همین چارچوب ارزیابی می‌کنند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/91970/%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?rcids=83046 «دفاع از فلسطین سیاست راهبردی جمهوری اسلامی ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> جمهوری اسلامی ایران با اکثریت کشورهای جهان روابط دیپلماتیک متعارف دارد؛ با این حال، روابط آن با ایالات متحده آمریکا، برخی متحدان غربی آن و اسرائیل با تقابل و تنش جدی همراه است. در ادبیات مقامات جمهوری اسلامی، ریشه اصلی این مخالفت‌ها نه در مسائلی چون پرونده هسته‌ای یا حقوق بشر، بلکه در ماهیت الگوی مردم‌سالاری دینی، استقلال‌طلبی و چالش‌آفرینی این نظام برای فرهنگ غربی ارزیابی می‌شود.<ref>[https://www.porseman.com/article/%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86%D9%8A-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%9F/151575 «علت دشمنی با ایران؟»،  وب‌سایت پرسمان.]</ref> در همین راستا، سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، مهم‌ترین اصل در سیاست خارجی را حفظ هویت نظام و پافشاری بر ارزش‌های دینی و تمدنی دانسته و هرگونه عقب‌نشینی از این مواضع را مخدوش‌کننده عزت ملی تلقی می‌کند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/376849/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C حاتمی‌راد، «سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از نگاه مقام معظم رهبری»، 1385ش، ص180.]</ref>
-بر اساس همین اصول، از میان بیش از ۱۹۰ کشور جهان، اکثریت آنها روابط متقابل و معمولی با نظام جمهوری اسلامی ایران دارند، اما تعداد از کشورها از جمله ایالات متحدۀ آمریکا و برخی متحدان غربی آن،<ref>[https://www.porseman.com/article/%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86%D9%8A-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%9F/151575 «علت دشمنی با ایران؟»،  وب‌سایت پرسمان.]</ref> صهیونیسم بین‌المللی و رسانه‌های وابسته به آنها<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=4491 «دشمنان نظام»، وب‌سایت دفتر نشر و حفظ آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.]</ref> به‌طور جدی با نظام جمهوری اسلامی مخالفت می‌ورزند. بر اساس تحلیل‌های موجود، علت اصلی این دشمنی نه موضوعاتی مانند پروندۀ هسته‌ای یا مسائل حقوق بشر، بلکه خود مدل «جمهوری اسلامی» به‌عنوان الگویی نوین از حکومت مردم‌سالاری دینی است که توانسته در دوران مدرن بازتولید شود و موج‌های بیداری در جهان اسلام ایجاد کند. از دیدگاه رهبران جمهوری اسلامی، جریان استکبار با اسلام، استقلال‌طلبی، عدالت‌خواهی و پیشرفت ایران مخالف است. از نظر آنها نظام جمهوری اسلامی با به چالش‌کشیدن فرهنگ غربی و تأثیرگذاری بر جنبش‌های آزادی‌بخش، به تهدیدی راهبردی برای نظام سلطه تبدیل شده است.<ref>[https://www.porseman.com/article/%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86%D9%8A-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%9F/151575 «علت دشمنی با ایران؟»،  وب‌سایت پرسمان.]</ref> [[سید علی خامنه‌ای]] معتقد بود که مهم‌ترین اصل در حوزۀ سیاست خارجی حمایت از هویت نظام اسلامی و پافشاری بر اصول و ارزش‌های دینی و تمدنی است و هرگونه عقب‌نشینی از اصول، به‌معنای خدشه به عزت ملی تلقی می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/376849/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C حاتمی‌راد، «سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از نگاه مقام معظم رهبری»، 1385ش، ص180.]
-</ref>
 == دستاوردهای نظام جمهوری اسلامی ایران ==