| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
=== ساختار === | === ساختار === | ||
بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، قوای سهگانۀ مقننه، مجریه، قضائیه مستقل از یکدیگرند و هر یک وظایف مشخصی را بر عهده دارند؛<ref>هدایتنیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص61-63.</ref> اما در کنار این استقلال، قانون اساسی بر اساس اصل ولایت امر و امامت مستمر، زمینۀ تحقق رهبری فقیه جامعالشرایطی را فراهم کرده است که از طرف مردم بهعنوان رهبر شناخته میشود و بدین ترتیب، رهبری بهعنوان ضامن عدم انحراف سازمانهای مختلف از وظایف اصیل اسلامی خود ایفای نقش میکند.<ref>هدایتنیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص61-63.</ref> مقامات و نهادهای مختلف در ساختار نظام جمهوری اسلامی وجود دارد که وظایف آن در جدول ذیل آمده است: | بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، قوای سهگانۀ مقننه، مجریه، قضائیه مستقل از یکدیگرند و هر یک وظایف مشخصی را بر عهده دارند؛<ref>هدایتنیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص61-63.</ref> اما در کنار این استقلال، قانون اساسی بر اساس اصل ولایت امر و امامت مستمر، زمینۀ تحقق رهبری فقیه جامعالشرایطی را فراهم کرده است که از طرف مردم بهعنوان رهبر شناخته میشود و بدین ترتیب، رهبری بهعنوان ضامن عدم انحراف سازمانهای مختلف از وظایف اصیل اسلامی خود ایفای نقش میکند.<ref>هدایتنیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص61-63.</ref> مقامات و نهادهای مختلف در ساختار نظام جمهوری اسلامی وجود دارد که وظایف آن در جدول ذیل آمده است: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
!'''مقام / نهاد''' | !'''مقام / نهاد''' | ||
!وظایف اصلی | !وظایف اصلی | ||
|- | |- | ||
|رهبری | |'''رهبری''' | ||
|عالیترین مقام رسمی کشور و فرمانده کل قوا؛ تعیین سیاستهای کلی نظام، نظارت بر قوا، حل اختلاف قوا، تنفیذ و عزل رئیسجمهور، عفو محکومان. | |عالیترین مقام رسمی کشور و فرمانده کل قوا؛ تعیین سیاستهای کلی نظام، نظارت بر قوا، حل اختلاف قوا، تنفیذ و عزل رئیسجمهور، عفو محکومان.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/133631 «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران - فصل هشتم : رهبر یا شورای رهبری - اصل ۱۰۷ الی ۱۱۲»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | ||
|- | |- | ||
|مجلس خبرگان رهبری | |'''مجلس خبرگان رهبری''' | ||
|مرکب از مجتهدان منتخب مردم؛ مسئول انتخاب، نظارت و عزل رهبر. | |مرکب از مجتهدان منتخب مردم؛ مسئول انتخاب، نظارت و عزل رهبر.<ref>جمعی از نویسندگان، آشنایی با انقلاب و نظام جمهوری اسلامی، ۱۳۷۸ش، ج1، ص90-92.</ref> | ||
|- | |- | ||
| | |'''شورای موقت رهبری''' | ||
| | |مرکب از رئیسجمهور، رئیس قوه قضائیه و یک فقیه از شورای نگهبان؛ انجام وظایف رهبری تا زمان انتخاب رهبر جدید.<ref>جمعی از نویسندگان، آشنایی با انقلاب و نظام جمهوری اسلامی، ۱۳۷۸ش، ج1، ص90-92.</ref> | ||
|- | |- | ||
| | |'''قوه مقننه (مجلس شورای اسلامی)''' | ||
| | |قانونگذاری، نظارت بر قوه مجریه، تحقیق و تفحص، استیضاح؛ همراه با نمایندگان اقلیتهای دینی.<ref name=":2">هدایتنیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص43.</ref> | ||
|- | |- | ||
| | |'''قوه مجریه''' | ||
| | |به ریاست رئیسجمهور منتخب مردم؛ مسئول اجرای قانون اساسی و اداره امور اجرایی کشور.<ref>هدایتنیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص86.</ref> | ||
|- | |- | ||
| | |'''قوه قضائیه''' | ||
| | |به ریاست رئیس منصوب رهبری؛ رسیدگی به دعاوی، احیای حقوق عامه، مجازات مجرمان، نظارت بر اجرای قوانین.<ref>هدایتنیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص102.</ref> | ||
|- | |- | ||
| | |'''شورای نگهبان''' | ||
| | |دوازده عضو (شش فقیه منصوب رهبری و شش حقوقدان معرفی رئیس قوه قضائیه با رأی مجلس)؛ تطبیق مصوبات مجلس با موازین اسلام و قانون اساسی.<ref name=":3">هدایتنیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص84.</ref> | ||
|- | |- | ||
| | |'''مجمع تشخیص مصلحت نظام''' | ||
| | | حل اختلاف بین مجلس و شورای نگهبان، مشورت به رهبری در تعیین سیاستهای کلی.<ref name=":3" /> | ||
|- | |- | ||
| | |'''نیروهای مسلح (ارتش، سپاه، نیروی انتظامی)''' | ||
| | |فرماندهان منصوب رهبری؛ پاسداری از استقلال، تمامیت ارضی و دستاوردهای انقلاب.<ref>جمعی از نویسندگان، آشنایی با انقلاب و نظام جمهوری اسلامی، ۱۳۷۸ش، ج1، ص153-156.</ref> | ||
|- | |- | ||
| | |'''سازمان صدا و سیما''' | ||
| | |با رئیس منصوب رهبری؛ تأمین آزادی بیان در چارچوب موازین اسلامی و مصالح کشور.<ref>هدایتنیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص109.</ref> | ||
|- | |- | ||
| | |'''شوراهای محلی''' | ||
| | |اعضای منتخب مستقیم مردم در سطوح روستا، بخش، شهر، شهرستان و استان؛ اداره امور محلی با نظارت عالی.<ref>هدایتنیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص77.</ref> | ||
|- | |- | ||
| | |'''شورای عالی امنیت ملی''' | ||
| | |به ریاست رئیسجمهور و با حضور نمایندگان قوای سهگانه و دو نماینده از سوی رهبری؛ تعیین سیاستهای دفاعی-امنیتی، هماهنگی فعالیتهای مرتبط با امنیت ملی؛ مصوبات پس از تأیید رهبری قابل اجراست.<ref>هدایتنیا، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با مقدمه و ضمائم با آخرين اصلاحات، 1381ش، ص110.</ref> | ||
|} | |} | ||
