خلیج فارس: تفاوت میان نسخه‌ها

پدیدهٔ زمین‌شناختیِ پیش‌روندگی آب‌های آزاد در کنار دشت‌های جنوبی ایران، موقعیت جغرافیایی مهمی را در این منطقه از کره زمین، ایجاد کرده است. مالکیت جزایر مسکونیِ [[جزیره کیش|کیش]]، [[قشم]]، [[تنب بزرگ]]، [[تنب کوچک]]، [[جزیره ابوموسی|ابوموسی]]، لاوان، هندرابی، سیری، لارک، [[جزیره هرمز|هرمز]]، هنگام، [[جزیره خارک|خارگ]]، شیف، مینو و خورموسی، دست برتر [[ایران]] در خلیج فارس را نسبت به همسایگان جنوبی این دریا تثبیت کرده است. خلیج فارس از جهت اقتصادی، نظامی، فرهنگی و به‌ویژه دربردارندگی منابع مهم انرژی در جهان، مورد توجه است. در سنگ‌نوشته‌ها و آثار برجای مانده از دوران باستان، این خلیج با نام «دریای پارس» معرفی شده است. پژوهشگران [[مسلمان]] نیز در قدیمی‌ترین آثار خود، از آب‌های جنوب ایران با نام «البحر الفارسی» و «الخلیج الفارسی» یاد کرده‌اند.

خلیج فارس با مساحت حدود ۲۹٬۵۰۰ مایل مربع،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/128346/%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 باقری، «خلیج فارس امنیت منطقه‌ای و اهداف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، 1386ش، ص118.]</ref> در ۲۴ تا ۳۰ درجه و ۳۰ دقیقهٔ عرض شمالی و ۴۸ تا ۵۶ درجه و ۲۵ دقیقهٔ طول شرقی از نصف‌النهار گرینویچ قرار دارد و توسط [[تنگه هرمز|تنگهٔ هرمز]] به [[دریای عمان]] و از طریق آن با دریاهای آزاد ارتباط دارد.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/8738 مجتهدزاده، «خلیج فارس»، سایت دانشنامه جهان اسلام، تاریخ بازدید: 26 خرداد 1401ش.]</ref> طول خلیج فارس از [[تنگه هرمز|تنگهٔ هرمز]] تا آخرین نقطهٔ پیشروی آن در جهت غرب در حدود ۸۰۵ کیلومتر و عریض‌ترین بخش آن ۲۹۰ کیلومتر است.<ref>[http://www.persiangulfstudies.com/fa/pages/166 پارساپور، «جغرافیای دریای پارس (خلیج فارس)»، سایت مرکز مطالعات خلیج فارس، تاریخ بازدید، 26 خرداد 1401ش.]</ref>

جزایر خلیج فارس متعدد هستند و کشورهایی مانند ایران، بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان و امارات متحده عربی در این خلیج گسترده، جزیره دارند. جزایر مسکونی تحت مالکیت ایران عبارت‌اند از: [[کیش]]، [[قشم]]، [[تنب بزرگ]]، [[تنب کوچک]]، [[جزیره ابوموسی|ابوموسی]]، لاوان، هندرابی، سیری، لارک، هرمز، هنگام، خارگ، شیف، مینو و خورموسی.

برخی از این جزایر به‌عنوان زیستگاه مرجان‌های دریایی، محل تخم‌گذاری پرستوهای دریایی و لاک‌پشت‌ها و همچنین زیستگاه انواع پرندگان مهاجر، از اهمیت ویژه جهانی برخوردارند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/836/1/خلیج-فارس «خلیج فارس»، سایت تابناک؛ ویکی تابناک، تاریخ بازدید: 26 خرداد 1401ش.]</ref>

==قدمت نام خلیج فارس==

== مسئله امنیت در خلیج فارس ==

* تحقق امنیت دسته‌جمعی در گرو تأمین امنیت فراملی است.

* به خطر افتادن امنیت هر کشور منطقه، امنیت سایر کشورها را نیز تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

در ۲۶ اسفند 1359ش سران شش کشور با انتشار بیانیه‌ای رسمی، موجودیت شورای همکاری خلیج‌فارس را اعلام کردند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/128346/%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 باقری، «خلیج فارس امنیت منطقه‌ای و اهداف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، 1386ش، ص119.]</ref>

جمهوری اسلامی ایران همواره بر اصولی چون حسن همجواری، گسترش روابط دوستانه با همسایگان و حل مسالمت‌آمیز اختلافات تأکید داشته است. در این سال‌ها، ایران با پیروی از سیاست صبر، خویشتن‌داری، تنش‌زدایی و اعتمادسازی کوشید تا حسن نیت خود را نشان دهد و کشورهای منطقه را به منافع مشترک در سایۀ ثبات و امنیت پایدار توجه دهد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/128346/%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 باقری، «خلیج فارس امنیت منطقه‌ای و اهداف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، 1386ش، ص120.]</ref>

رویکرد تند: امارات و بحرین با زبان تند، فراخوانی سفرا و بر اقدام قاطع تأکید دارند. امارات در این جنگ ایران را تهدید اصلی می‌داند و همراه بحرین از اقدام نظامی به رهبری آمریکا برای بازگشایی [[تنگه هرمز]] حمایت می‌کند.

رویکرد نوسانی: عربستان سعودی و کویت ترکیبی از اقدامات تنش‌زا مانند اخراج دیپلمات‌ها و تماس‌های دیپلماتیک برای حفظ تعادل را در پیش گرفتند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1158491/3-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «3 رویکرد کشورهای عربی خلیج فارس در قبال جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>

پس از این که آمریکا به‌همراه اسرائیل جنگی برای تغییر رژیم در ایران با هدف خلع سلاح نظامی را آغاز کرد، ایران نیز در پاسخ‌دهی هیچ محدودیتی قائل نشد و نتیجه این شد که در [[جنگ رمضان|جنگ]] [[جنگ رمضان|تحمیلی سوم علیه ایران]]<ref>[https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84-15/1706326-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81-%DB%8C%D8%A7-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87 «پایگاه‌های آمریکا در خلیج فارس؛ اهداف یا عوامل بازدارنده؟»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران- تهران.]</ref>  پاسخ ایران محدود نبوده و پایگاه‌ها و منافع آمریکا در منطقه، مستقیماً مورد هدف قرار گرفتند.<ref>[https://www.irna.ir/news/86122465/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%86%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D9%88%D8%A8-%D9%85%DB%8C-%D9%81%D9%87%D9%85%D8%AF «فرازمند: کشورهای حاشیه خلیج فارس منطق قدرت را خوب می‌فهمند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>