زهرا غلامی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲: خط ۲:
{{درشت|'''آردگیز گردانی'''}}؛ آیین معنوی و سنتی در جنوب ایران به مناسب ولادت امام مهدی.
{{درشت|'''آردگیز گردانی'''}}؛ آیین معنوی و سنتی در جنوب ایران به مناسب ولادت امام مهدی.


آردگیز گردانی، سنتی به‌جای‌مانده از گذشتگان در مناطق جنوبی ایران است. این سنت که در نیمهٔ [[ماه شعبان]] برگزار می‌شود، در استان هرمزگان هنوز پابرجا مانده است. استان هرمزگان، از دیرباز، دارای آیین‌ها و سنت‌های منحصربه‌فردی است که تمامی آنها ریشه در تاریخ و فرهنگ این خطه از ایران اسلامی دارد. [[جشن]] آردگیز گردانی، با حضور [[شیعیان]] و اهل‌سنت برگزار می‌شود. این آیین سنتی که سالیان متمادی در خطهٔ جنوب [[ایران]] رایج بوده، در فهرست معنوی ایران و نیز در فهرست [[آثار ملی ایران]] به ثبت رسیده است و جزء [[میراث فرهنگی ناملموس ایران|میراث ناملموس]] استان هرمزگان محسوب می‌شود.
آردگیز گردانی، سنتی به‌جای‌مانده از گذشتگان در مناطق جنوبی ایران است. این سنت که در [[نیمه شعبان|نیمهٔ ماه شعبان]] برگزار می‌شود، در استان هرمزگان هنوز پابرجا مانده است. جشن آردگیز گردانی، با حضور [[شیعیان]] و اهل‌سنت برگزار می‌شود. این آیین سنتی که سالیان متمادی در خطهٔ جنوب [[ایران]] رایج بوده، در فهرست معنوی ایران و نیز در فهرست [[آثار ملی ایران]] به ثبت رسیده است و جزء [[میراث فرهنگی ناملموس ایران|میراث ناملموس]] استان هرمزگان محسوب می‌شود.


== معرفی ==
== معرفی ==
خط ۹: خط ۹:
== آداب‌ورسوم ==
== آداب‌ورسوم ==
[[پرونده:آردگیزگردانی۱.jpg|جایگزین=آیین آردگیزگردانی|بندانگشتی|آیین آردگیزگردانی، ۱۳۹۵ش]]
[[پرونده:آردگیزگردانی۱.jpg|جایگزین=آیین آردگیزگردانی|بندانگشتی|آیین آردگیزگردانی، ۱۳۹۵ش]]
امروزه، مردم میناب و روستاهای اطراف آن، با فرا رسیدن ماه شعبان و در آستانهٔ ولادت حضرت مهدی، برای خرید، تهیه و دوخت انواع لباس‌های رنگی و نیز تهیهٔ انواع شیرینی برای برپایی جشن میلاد آخرین امام شیعیان، آماده می‌شوند. در روز چهاردهم از [[ماه شعبان]]، مردم در این مناطق با شور و حرارت بسیار، برای تدارک [[جشن]] آماده شده و در غروب روز چهاردهم، پس از اقامهٔ [[نماز]] مغرب و عشاء، زنان و مردان، به‌صورت خانوادگی، گروهی یا انفرادی، با در دست داشتن آردگیز (الک) که در گذشته از برگ درخت [[خرما]] تهیه می‌شد، به خانه‌های همسایگان خود مراجعه کرده و آوای «حق لیلی که وقتیشن، کیک هاده که وقتیشن» یا «نیمهٔ شعبان امشب، آردگیز کَردُنن امشب»<ref>[https://www.qudsonline.ir/news/745572/%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%AF%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%A2%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%8 «شعبان ماه نذر همدلی است؛ از سنت آردگیز گردانی تا هر محله یک قربانی»، خبرگزاری قدس.]</ref> را با صدای بلندی سر می‌دهند. صاحبخانه نیز با شنیدن این آوای آشنا، هر چیزی که برای آن شب تدارک دیده، بیرون آورده و از مردم پذیرایی می‌کند. امروزه، برخی به جای استفاده از آردگیز، از پلاستیک استفاده کرده و مردم نیز هدایای خود را در آن می‌ریزند.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/9011785/%D8%A2%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1% «آردگیز گردانی آئین شب نیمۀ شعبان در جنوب ایران»، خبرگزاری بسیج.]</ref>
مردم میناب و روستاهای اطراف آن، با فرا رسیدن [[شعبان|ماه شعبان]] و در آستانهٔ ولادت [[امام مهدی]]، برای خرید، تهیه و دوخت انواع لباس‌های رنگی و نیز تهیهٔ انواع شیرینی برای برپایی جشن میلاد آخرین امام شیعیان، آماده می‌شوند. در روز چهاردهم از [[ماه شعبان]]، مردم در این مناطق با شور و حرارت بسیار، برای تدارک [[جشن]] آماده شده و در غروب روز چهاردهم، پس از اقامهٔ [[نماز]] مغرب و عشاء، زنان و مردان، به‌صورت خانوادگی، گروهی یا انفرادی، با در دست داشتن آردگیز (الک) که در گذشته از برگ درخت [[خرما]] تهیه می‌شد، به خانه‌های همسایگان خود مراجعه کرده و آوای «حق لیلی که وقتیشن، کیک هاده که وقتیشن» یا «نیمهٔ شعبان امشب، آردگیز کَردُنن امشب»<ref>[https://www.qudsonline.ir/news/745572/%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%AF%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%A2%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%8 «شعبان ماه نذر همدلی است؛ از سنت آردگیز گردانی تا هر محله یک قربانی»، خبرگزاری قدس.]</ref> را با صدای بلندی سر می‌دهند. صاحبخانه نیز با شنیدن این آوای آشنا، هر چیزی که برای آن شب تدارک دیده، بیرون آورده و از مردم پذیرایی می‌کند. امروزه، برخی به جای استفاده از آردگیز، از پلاستیک استفاده کرده و مردم نیز هدایای خود را در آن می‌ریزند.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/9011785/%D8%A2%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1% «آردگیز گردانی آئین شب نیمۀ شعبان در جنوب ایران»، خبرگزاری بسیج.]</ref>


شرکت‌کنندگان در این آیین، بیشتر در قالب گروه‌های پنج تا ده نفره، در حالی‌که شعرهایی در ستایش خداوند و امام زمان می‌خوانند، به درب منازل همسایگان خود رفته و با گرداندن آردگیز، علاوه بر دریافت شیرینی، به رفع کدورت‌ها و کینه‌های گذشته نیز می‌پردازند. بسیاری از مردم، این شب را فرصتی مناسب برای آشتی، دیدوبازدید، [[صله رحم|صله‌ارحام]] و دستگیری از ایتام می‌دانند.
شرکت‌کنندگان در این آیین، بیشتر در قالب گروه‌های پنج تا ده نفره، در حالی‌که شعرهایی در ستایش خداوند و امام زمان می‌خوانند، به درب منازل همسایگان خود رفته و با گرداندن آردگیز، علاوه بر دریافت شیرینی، به رفع کدورت‌ها و کینه‌های گذشته نیز می‌پردازند. بسیاری از مردم، این شب را فرصتی مناسب برای آشتی، دیدوبازدید، [[صله رحم|صله‌رحم]] و دستگیری از ایتام می‌دانند.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/9011785/%D8%A2%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1% «آردگیز گردانی آئین شب نیمۀ شعبان در جنوب ایران»، خبرگزاری بسیج.]</ref>


در برخی نقاط، برگزاری این آیین تا نیمه‌های شب، ادامه داشته و مردم تا دیرهنگام، در [[حسینیه]]‌ها و [[مساجد]] به برپایی [[جشن]] و مولودی‌خوانی مشغول می‌شوند. در گذشته، بانوان در این جشن، به طبخ انواع شیرینی و تنقلات خوشمزه می‌پرداختند، اما امروزه، بیشتر از خوراکی‌های بازاری و آماده استفاده می‌شود. این آیین، در گذشته از دو شب پیش از میلاد امام مهدی آغاز شده و شور و حرارتی وصف‌ناشدنی داشت. امروزه، این جشن بسیار کمرنگ شده و تنها در برخی نقاط محدود از روستاها و محلات جنوبی ایران برگزار می‌شود.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/9011785/%D8%A2%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1% «آردگیز گردانی آئین شب نیمۀ شعبان در جنوب ایران»، خبرگزاری بسیج.]</ref>
در برخی نقاط، برگزاری این آیین تا نیمه‌های شب، ادامه داشته و مردم تا دیرهنگام، در [[حسینیه]]‌ها و [[مساجد]] به برپایی [[جشن]] و مولودی‌خوانی مشغول می‌شوند. در گذشته، بانوان در این جشن، به طبخ انواع شیرینی و تنقلات خوشمزه می‌پرداختند، اما امروزه، بیشتر از خوراکی‌های بازاری و آماده استفاده می‌شود. این آیین، در گذشته از دو شب پیش از میلاد امام مهدی آغاز شده و شور و حرارتی وصف‌ناشدنی داشت. امروزه، این جشن بسیار کمرنگ شده و تنها در برخی نقاط محدود از روستاها و محلات جنوبی ایران برگزار می‌شود.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/9011785/%D8%A2%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1% «آردگیز گردانی آئین شب نیمۀ شعبان در جنوب ایران»، خبرگزاری بسیج.]</ref>
خط ۲۱: خط ۲۱:


== فلسفهٔ برگزاری ==
== فلسفهٔ برگزاری ==
برخی پژوهشگران بر این باورند که [[آرد]] نماد سپیدی و پاکی، و الک، نماد زدودن کینه و کدورت از دلها است. از این دیدگاه، مراسم آردگیز گردانی بیانگر یکرنگی، دوستی و [[صداقت]] میان انسان‌ها در یک اجتماع است؛ ارزش‌هایی که به باور آنها، امروزه در زندگی و حیات اجتماعی ایرانیان کمرنگ شده و بسیاری از مردم به زندگی ماشینی و عاری از این ارزش‌ها روی آورده‌اند. به اعتقاد آنان، این گونه آیین‌ها که پشتوانه‌ای از باورهای دینی و فرهنگی دارند، می‌توانند بر سلامت روان و نیز تعاملات اجتماعی انسان‌ها تأثیر مثبت بگذارند.<ref>[https://cyaran.ir/post/آردگیزگردانی-نمادی-از-یکرنگی-3729 غلامی، «آردگیز گردانی، نمادی از یکرنگی و صداقت»، وب‌سایت بانیما.]</ref>
برخی بر این باورند که [[آرد]] نماد سپیدی و پاکی، و الک، نماد زدودن کینه و کدورت از دلها است. از این دیدگاه، مراسم آردگیز گردانی بیانگر یکرنگی، دوستی و [[صداقت]] میان انسان‌ها در یک اجتماع است؛ ارزش‌هایی که به باور آنها، امروزه در زندگی و حیات اجتماعی ایرانیان کمرنگ شده و بسیاری از مردم به زندگی ماشینی و عاری از این ارزش‌ها روی آورده‌اند. به اعتقاد آنان، این گونه آیین‌ها که پشتوانه‌ای از باورهای دینی و فرهنگی دارند، می‌توانند بر سلامت روان و نیز تعاملات اجتماعی انسان‌ها تأثیر مثبت بگذارند.<ref>[https://cyaran.ir/post/آردگیزگردانی-نمادی-از-یکرنگی-3729 غلامی، «آردگیز گردانی، نمادی از یکرنگی و صداقت»، وب‌سایت بانیما.]</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==