پرش به محتوا

تک‌همسری: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
دیداریویکی‌متن
صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''تک­‌همسری'''</big>؛ داشتن یک همسر در زمان واحد. <br> تک‌همسری به نوعی از رابطه زناشویی اشاره دارد که در آن یک فرد تنها با یک شریک زندگی در یک زمان رابطه دارد. این شکل از رابطه، رایج‌ترین نوع ازدواج در بسیاری از فرهنگ‌ها و جوامع است. تک‌همسری...» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۱۵۳: خط ۱۵۳:
*
*
*The Identity، The Mission، The Projects، The Pontifical John Paul II Institute.  
*The Identity، The Mission، The Projects، The Pontifical John Paul II Institute.  
ویکی جنسیت
ویکی ج
 
'''<big>تک‌همسری</big>'''؛ بسنده‌کردن مرد به یک همسر.
 
تک‌همسری مرسوم‌ترین پیمان زندگی در جهان و نقطه مقابل چند‌همسری است. این پدیده با پیدایش بشر شکل گرفته و تا‌کنون بیشترین آمار نوع زندگی میان جوامع انسانی را به خود اختصاص داده است. زن و شوهر در این نوع ازدواج، عواطف و منافع جنسی شریک زندگی را در حصار خود می‌بینند. اصل اولی در اسلام تک‌همسری دانسته شده است و البته بنا بر مصالح اجتماعی، ، چند‌همسری مردان نیز جایز شمرده می‌شود.
 
==مفهوم‌شناسی==
تک‌همسری به نوعی از ازدواج گفته می‌شود که بر اساس آن هر فرد در یک زمان تنها با یک همسر رسمی ارتباط جنسی و عاطفی دارد.<ref>[https://www.rouydad24.ir/fa/news/369884/%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%AA%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1 ایده‌هایی که جهان را تغییر دادند: تک‌همسری چگونه به وجود آمد و چه تاثیری بر جوامع بشری گذاشت؟،  وب‌سایت رویداد24.]</ref> تک‌همسری و انتخاب یک زن برای مرد در مقابل چند‌همسری قرار دارد و متعارف‌ترین شکل پیمان زناشویی است.<ref>[https://jwsps.alzahra.ac.ir/article_1300.html رفیعی، «بررسی جامعه‌شناختی ـ حقوقی تک‌همسری در ایران»،  1386ش، ص9.]</ref> فرد تک‌همسر همیشه دارای یک همسر است، اگر چه چندین ازدواج پی‌در‌پی کند. جامعه‌شناسان این پدیده را «تک‌همسری پی‌در‌پی» نامیده‌اند.<ref>[https://www.rouydad24.ir/fa/news/369884/%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%AA%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1 ایده‌هایی که جهان را تغییر دادند: تک‌همسری چگونه به وجود آمد و چه تاثیری بر جوامع بشری گذاشت؟،  وب‌سایت رویداد24.]</ref> تک‌همسری در زبان انگلیسی با واژه مونوگامی (Monogamy) شناخته می‌شود و ازدواج میان مسیحیان فقط بر طبق آن شکل می‌گیرد.<ref> [http://pajoohe.ir/%D8%AA%DA%A9-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%DA%86%D9%86%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%DB%8C-Monogamy--Polygamy__a-38680.aspx «تک‌همسری و چند‌همسری»،  وب‌سایت پژوهه.]</ref> البته به گفته کشیش، اوجین هیلمان در کتاب «نگاهی دوباره به تعدد زوجات»،  در کتاب انجیل دستور صریحی بر تک‌همسری و ممنوعیت چند‌همسری وجود ندارد.<ref> [http://ensani.ir/fa/article/111420/%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%DB%8C%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%80-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%AD%DB%8C «زن در اسلام و در فرهنگ یهودی ـ مسیحی»،  وب‌سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.]</ref>
 
==پیشینه==
خاستگاه ازدواج بشر در شکل تک‌همسری به آدم و حوا نسبت داده می‌شود. همچنین گزارش‌های تاریخی گویای تک‌همسری برخی پیامبران مانند موسی است. حضرت محمد نیز تا 53 سالگی، تک‌همسری را اختیار کرده بود.<ref>[https://jwsps.alzahra.ac.ir/article_1300.html رفیعی، «بررسی جامعه‌شناختی ـ حقوقی تک‌همسری در ایران»،  1386ش، ص10.]</ref> از سوی دیگر، مطالعات تاریخی جوامع نشان می‌دهد روابط زن و مرد در هیچ دورۀ تاریخی انحصار در تک‌همسری نداشته و چند‌همسری قانون‌مند یا انتخاب شریک جنسی غیر قانونی نیز صورت گرفته است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20120329111356-2108-27.pdf عارف نظری و مظاهری، «سبک‌های دلبستگی و شیوه همسرگزینی (چندهمسری – تک‌همسری)»،  1384ش، ص394.]</ref> بر اساس پژوهشی در سال 2012م هنوز هم اکثریت خانواده‌ها در بسیاری از جوامع به صورت تک‌همسری شکل می‌گیرد.<ref>[https://www.rouydad24.ir/fa/news/369884/%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%AA%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1 ایده‌هایی که جهان را تغییر دادند: تک‌همسری چگونه به وجود آمد و چه تاثیری بر جوامع بشری گذاشت؟،  وب‌سایت رویداد24.]</ref> یک تحقیق دانشجویی در شهرستان ملکشاهی از توابع استان ایلام در اواخر دهه 1390ش نشان داد که 90 درصد پاسخ‌دهندگان بهترین شکل زندگی را زندگی یک مرد با یک زن تا پایان عمر می‌دانند.<ref> [https://www.isna.ir/news/98081609422/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%DB%8C-%D8%AA%DA%A9-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D9%84%D9%88%D8%A8-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%25 «خانواده‌ تک‌همسری، مطلوب‌ترین شکل زندگی خانوادگی»،  وب‌سایت ایسنا.]</ref>
 
==جایگاه اجتماعی==
گسترده‌ترین نوع ازدواج در بسیاری از جوامع بشری بر تک‌همسری بنا نهاده شده است.<ref> [http://pajoohe.ir/%D8%AA%DA%A9-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%DA%86%D9%86%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%DB%8C-Monogamy--Polygamy__a-38680.aspx «تک‌همسری و چند‌همسری»،  وب‌سایت پژوهه.]</ref> تک‌همسری طبیعی‌ترین شکل زناشویی است و در این چارچوب، هر یک از زن و شوهر، عواطف و منافع جنسی دیگری را از آن خود دانسته و در حصار شخص خود می‌یابد.<ref> [https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/409675/%d9%85%d8%b9%d9%86%d8%a7%db%8c-%c2%ab%d8%b2%d9%88%d8%ac%db%8c%d9%91%d8%aa-%d8%a7%d8%b4%d8%aa%d8%b1%d8%a7%da%a9%db%8c%c2%bb-%d9%88-%d8%a7%d9%82%d8%b3%d8%a7%d9%85-%d8%a2%d9%86 «معنای زوجیّت اشتراکی و اقسام آن»،  وب‌سایت آئین رحمت.]</ref> این موضوع برای افرادی که معتقد به عشق رمانتیک هستند نقشی حیاتی داشته و گاه جایگاهی برابر با باورهای مقدس پیدا می‌کند.<ref>[https://www.rouydad24.ir/fa/news/369884/%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%AA%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1 ایده‌هایی که جهان را تغییر دادند: تک‌همسری چگونه به وجود آمد و چه تاثیری بر جوامع بشری گذاشت؟،  وب‌سایت رویداد24.]</ref> در فرهنگ عامیانه ایرانیان نیز ضرب‌المثل‌هایی رایج است که این انگاره را بازنمایی می‌کند، ازجمله «خدا یکی، زن یکی».  <ref>[https://lib.eshia.ir/50013/1/432 مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، بی‌تا، ص431.]</ref>
 
تک‌همسری در ردیف مهم‌ترین عوامل رشد نسل بشر و گسترش توانایی‌ها قرار دارد. بر اساس پژوهشی در سال 2012م روشن شد بیشتر مردم بر تعهد و وفاداری پایدار در برقراری روابط عاطفی و جنسی اصرار دارند.<ref>[https://www.rouydad24.ir/fa/news/369884/%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%AA%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1 ایده‌هایی که جهان را تغییر دادند: تک‌همسری چگونه به وجود آمد و چه تاثیری بر جوامع بشری گذاشت؟،  وب‌سایت رویداد24.]</ref>
 
==کیفیت شاخص‌های جامعه‌شناسی==
بر اساس مطالعات مختلف و تحقیقات میدانی پژوهشگران جامعه‌شناسی در خانواده‌های تک‌همسر سطح ارتباطات عاطفی، امنیت روانی، عاطفی و اقتصادی بهتری اتفاق می‌افتد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1541070/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D9%84%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%25A فرهمند و رضوانی، «نقش ساختار خانواده بر عملکرد آن در خانواده‌های تک‌همسری و چندهمسری»،  1398ش، ص136 و 137.]</ref> بر اساس مطالعه‌ای میان خانواده‌های عربستانی مشخص شد حتی فرزندان نوجوان در خانواده‌های تک‌همسر دارای سلامت روانی بالاتری در شاخص‌های عزت ‌نفس، افسردگی و رضایت از زندگی هستند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1541070/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8 فرهمند و رضوانی، «نقش ساختار خانواده بر عملکرد آن در خانواده‌های تک‌همسری و چندهمسری»،  1398ش، ص138.]</ref> از دیدگاه مرتضی مطهری هم خانوادۀ تک‌همسر نسبت به خانوادۀ چندهمسر برای بیشتر مردان آسایش و خوشی بیشتری به دنبال دارد.<ref>[https://lib.eshia.ir/50013/1/432 مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، بی‌تا، ص432.]</ref>
 
تحقیقات دانشمندان نشان می‌دهد رفتار جنسی انسان‌ها در تمایل به تک‌همسری یا چند‌همسری در اثر مجموعه عوامل ژنتیکی و مسائل فرهنگی و تجربیات اجتماعی است.<ref>[https://public-psychology.ir/1393/12/%D8%AA%DA%A9-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%DB%8C/ نوربخش، «تک‌همسری یا چند‌همسری»،  وب‌سایت دانشنامه روانشناسی مردمی.]</ref>
 
==نظر اسلام==
برخی محققان اصل اولی و رویکرد اسلام در موضوع ازدواج را تک‌همسری می‌دانند.<ref>[https://jwsps.alzahra.ac.ir/article_1300.html رفیعی، «بررسی جامعه‌شناختی ـ حقوقی تک‌همسری در ایران»،  1386ش، ص22، «آیا در اسلام اصل بر تک‌همسری است؟»،  وب‌سایت راسخون.]</ref> آن‌ها چندهمسری را پدیدۀ اجتماعی و واقعیت موجود در جامعه قلمداد کرده‌اند که دین اسلام آن را به شکل قانونمند و بر طبق مصالحی تایید کرد.<ref> [https://rasekhoon.net/faq/show/495675/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%DA%A9-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/ «آیا در اسلام اصل بر تک‌همسری است؟»،  وب‌سایت راسخون.]</ref> شیخ طوسی از فقیهان شیعه اختیار یک زن برای مرد را مستحب دانسته و بر این حکم ادعای اجماع و اتفاق‌نظر فقیهان شیعه را دارد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10015/5/111 شیخ طوسی، الخلاف، 1407ق، ج5، ص111.]</ref>
 
برخی نویسندگان بر این باورند که غالبا خانواده‌های مسلمان طبق واقعیت میدانی تک‌همسر بوده‌اند.<ref>[https://jwsps.alzahra.ac.ir/article_1300.html رفیعی، «بررسی جامعه‌شناختی ـ حقوقی تک‌همسری در ایران»،  1386ش، ص22.]</ref> مرتضی مطهری تک‌همسری را بهتر از چند‌همسری توصیف می‌کند. وی در ارزیابی خود از جواز چندهمسری در اسلام آن را محصول ضرورت اجتماعی جوامع به‌ویژه در افزایش آماری تعداد زنان نیازمند ازدواج در مقایسه با مردان می‌داند. وی با کنارزدن گزینه معشوقه‌بازی در پاسخ به افزایش آماری زنان نیازمند ازدواج، گزینه چندهمسری و پذیرش مشروعیت آن را به نفع خود زنان می‌داند.<ref>[https://lib.eshia.ir/50013/1/423 مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، بی‌تا، ص423-424.]</ref> وی با این نگاه، چند‌همسری را رهایی جنس زن از بازیچه‌شدن در دست مردان هوس‌باز و بزرگترین خدمت به آنان می‌داند که دارای ویژگی تعهد به زندگی است؛ علاوه بر اینکه مشخص می‌شود روگردانی چنین مردانی از چند‌همسری به دلیل گناه است، نه وفاداری.<ref>[https://lib.eshia.ir/50013/1/452 مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، بی‌تا، ص452-453.]</ref> ازدواج در قالب چند‌همسری با حفظ شرایط آن، از سوی فقیهان شیعه بدون اختلاف نظر جایز است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10015/5/111 شیخ طوسی، الخلاف، 1407ق، ج5، ص111.]</ref>
 
==پانویس==
{{پانویس}}
 
==منابع==
*«آیا در اسلام اصل بر تک‌همسری است؟»،  وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 25 اسفند 1389ش.
*«ایده‌هایی که جهان را تغییر دادند: تک‌همسری چگونه به وجود آمد و چه تاثیری بر جوامع بشری گذاشت؟»،  وب‌سایت رویداد24، تاریخ درج مطلب: 27 اردیبهشت 1403ش.
*«تک‌همسری و چند‌همسری»،  وب‌سایت پژوهه.، تاریخ درج مطلب: 24 آبان 1393ش.
*«خانواده‌ تک‌همسری، مطلوب‌ترین شکل زندگی خانوادگی»،  وب‌سایت ایسنا، 26 آبان 1398ش.
*رفیعی، محمدتقی، «بررسی جامعه‌شناختی ـ حقوقی تک‌همسری در ایران»،  در فصل‌نامه مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، دوره 5، شماره 3، دی 1386ش.
*«زن در اسلام و در فرهنگ یهودی ـ مسیحی»،  وب‌سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تاریخ بازدید: 17 مهر 1403ش.
*شیخ طوسی، محمد بن حسن، الخلاف، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1407ق.
*عارف نظری، مسعود و محمد‌علی مظاهری، «سبک‌های دلبستگی و شیوه همسرگزینی (چندهمسری- تک‌همسری)»،  در فصلنامه خانواده‌پژوهی، شماره 4، زمستان 1384ش.
*فرهمند، مهناز و زهره رضوانی، «نقش ساختار خانواده بر عملکرد آن در خانواده‌های تک‌همسری و چندهمسری»،  در مجله جامعه‌شناسی کاربردی شماره 75، پاییز 1398ش.
*مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، تهران، صدرا، 1402ش.
*«معنای زوجیّت اشتراکی و اقسام آن»،  وب‌سایت آیین رحمت، تاریخ بازدید: 4 آبان 1403ش.
*نوربخش، علیرضا، «تک‌همسری یا چند‌همسری»،  وب‌سایت دانشنامه روانشناسی مردمی، تاریخ بازدید: 4 آبان 1403ش.
ویکی ز

نسخهٔ کنونی تا ۴ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۵۷

تک­‌همسری؛ داشتن یک همسر در زمان واحد.

تک‌همسری به نوعی از رابطه زناشویی اشاره دارد که در آن یک فرد تنها با یک شریک زندگی در یک زمان رابطه دارد. این شکل از رابطه، رایج‌ترین نوع ازدواج در بسیاری از فرهنگ‌ها و جوامع است. تک‌همسری در ادیان و فرهنگ‌های مختلف نمودهای متفاوتی یافته است. در رویکردهای نظری، جامعه‌شناسانی مثل مورگان، دورکیم و اشتراوس به این موضوع توجه نشان داده‌اند.

تعریف تک‌همسری

واژه Monogamy به‌معنای تک‌همسری، از ریشه یونانی gamos به‌معنای عروسی، ازدواج یا مقاربت جنسی، گرفته شده است.[۱] این شکل از ازدواج به‌معنای داشتن یک همسر در یک زمان است و در این نوع رابطه، یک زن و یک مرد به‌صورت انحصاری با یکدیگر ازدواج می‌کنند.[۲]

تک‌همسری به‌عنوان شکل اصلی ازدواج در مسیحیت ترویج شده است و بسیاری از جوامع غربی تحت ‌تاثیر این آموزه‌ها، تک‌همسری را به‌عنوان شکل اصلی و مشروع ازدواج پذیرفته‌اند. این شکل از ازدواج در حال حاضر در بسیاری از کشورهای جهان به‌عنوان شکل قانونی ازدواج شناخته می‌شود.[۳]

انواع تک‌­همسری

تک­‌همسری بر اساس معیارهای مختلفی مانند مدت‌زمان رابطه، تعداد شرکای زندگی و الگوهای رفتاری دسته‌بندی می‌شود.[۴]

تک‌همسری متوالی

در تک‌همسری متوالی (Serial Monogamy)، فرد در طول زندگی خود چندین رابطۀ تک‌همسری را تجربه می‌کند، اما در هر زمان، تنها با یک شریک زندگی رابطه دارد. این الگو در جوامع مدرن رایج است و معمولاً پس از پایان یک رابطه مانند طلاق یا مرگ همسر، فرد وارد رابطۀ جدیدی می‌شود.[۵]

تک‌همسری مادام‌العمر

در تک‌همسری مادام‌العمر (Lifelong Monogamy)، فرد تنها یک شریک زندگی در طول عمر خود دارد و رابطه تا پایان عمر ادامه می‌یابد. این الگو در بسیاری از فرهنگ‌ها و ادیان به‌عنوان شکل ایدئال ازدواج تلقی می‌شود.[۶]

تک‌همسری اجتماعی

در تک‌همسری اجتماعی (Social Monogamy)، زوجین به‌عنوان یک واحد اجتماعی با هم زندگی می‌کنند و ممکن است فرزندان خود را با هم بزرگ کنند، اما لزوماً از نظر جنسی به یکدیگر وفادار نیستند. این الگو در برخی گونه‌های جانوری و همچنین در برخی جوامع انسانی دیده می‌شود.[۷]

تک‌همسری جنسی

در تک‌همسری جنسی (Sexual Monogamy)، زوجین تنها با یکدیگر رابطه جنسی دارند و به یکدیگر از نظر جنسی وفادار هستند. این الگو در بسیاری از فرهنگ‌ها به‌عنوان بخشی از تعهدات زناشویی تلقی می‌شود. [۸]

تک‌همسری عاطفی

در تک‌همسری عاطفی (Emotional Monogamy)، زوجین تنها با یکدیگر رابطۀ عاطفی عمیق دارند و به یکدیگر از نظر عاطفی وفادار هستند. این الگو بر پایه عشق، احترام و تعهد استوار است. [۹]

تک‌همسری انتخابی

در تک‌همسری انتخابی (Elective Monogamy)، زوجین به‌صورت آگاهانه و داوطلبانه تصمیم می‌گیرند که رابطه خود را به‌صورت تک‌همسری ادامه دهند. این الگو بر پایه انتخاب آگاهانه و توافق متقابل استوار است.[۱۰]

تک‌همسری نهادی

در تک‌همسری نهادی (Institutional Monogamy)، تک‌همسری به‌عنوان یک نهاد اجتماعی و قانونی پذیرفته شده است. این الگو در بسیاری از جوامع به‌عنوان تنها شکل قانونی ازدواج به‌رسمیت شناخته شده است.[۱۱]

تک‌همسری دینی

در تک‌همسری دینی (Religious Monogamy)، تک‌همسری بر اساس تعالیم دینی و مذهبی توصیه و ترویج می‌شود. این الگو در ادیان ابراهیمی مانند اسلام، مسیحیت و یهودیت به‌عنوان شکل ایدئال ازدواج مطرح شده است.[۱۲]

تک‌همسری در ادیان و فرهنگ‌ها

تک‌همسری در اسلام

در اسلام، ازدواج به‌عنوان یکی از سنت‌های مهم و پسندیده‌ پیامبران و اولیای الهی شناخته می‌شود. تعبیر ازدواج از سنت‌های پیامبران بوده و نشان‌دهنده‌ اهمیت و قداست این نهاد در دین اسلام است.[۱۳]

به‌طور کلی، آیات ۳ و ۱۲۹ سوره نساء، به موضوع تعدد زوجات اشاره دارند؛ هرچند غیر از این دو آیه، آیات ۶ ، ۲۸، ۳۰،۳۲ و ۵۰ سوره احزاب[۱۴] و آیات ۱ ، ۳ و ۵ سوره تحریم نیز راجع به تعدد زوجات است که به همسران پیامبر ارتباط دارد.[۱۵] مفسران قرآن دربارۀ جواز تعدد زوجات، دیدگاه‌های متفاوتی دارند. تعدد زوجات نزد اعراب پیش از اسلام، شایع بود.[۱۶] در ایران نیز این امر به چشم می­‌خورد و رسم تعدد زوجات میان همۀ اقوام شرقی شایع بوده است؛ [۱۷] اما با ظهور اسلام، تعدد زوجات شکلی قاعده­‌مند پیدا کرد و تحت ضوابط مشخصی در آمد.[۱۸]

آموزه‌های اسلام به ازدواج دائمی مرد با حداکثر چهار زن، مشروعیت است. بر اساس روایات، یکی از حکمت‌های حلیت چهار همسر برای مرد و حرمت بیشتر از یک شوهر برای زن، پرهیز ار اختلاط نسل شمرده شده است.[۱۹]

مرتضی مطهری در تبیین جواز تعدد زوجات بر تعداد بیشتر زنان آماده ازدواج نسبت به مردان آماده ازدواج تاکید می­‌کند.[۲۰] البته وی معتقد است که تک‌همسری طبیعی­‌ترین فرم زناشویی است.[۲۱] در تک‌همسری، روح اختصاص، یعنی مالکیت فردی و خصوصی حکم‌فرما است و زن و شوهر، احساسات و عواطف و منافع جنسی دیگری را از آن خود و مخصوص شخص خود می‌‌داند.[۲۲]

تک­‌همسری در مسیحیت

کاتولیک‌ها معتقدند که تک‌همسری بیشترین هم‌خوانی را با تصویری از وحدانیت خدا دارد.[۲۳] در الهیات مسیحی، ازدواج به‌عنوان یک پیوند مقدس و بازتاب‌دهندۀ‌ رابطه‌ مسیح و کلیسا در نظر گرفته می‌شود. تک‌همسری به‌عنوان الگویی از وفاداری، تعهد و وحدت تلقی می‌شود که با وحدانیت و یگانگی خداوند هم‌خوانی دارد و رابطه‌ بین زن و شوهر به‌عنوان نمادی از رابطه‌ مسیح با کلیسا توصیف شده است.[۲۴]

در عهد عتیق به‌ویژه در کلیسای مسیحی، چندهمسری به‌عنوان عملی غیراخلاقی و مغایر با تعالیم مسیحی معرفی شد.[۲۵] در عهد جدید، مطلبی که آشکارا چندهمسری را حرام کرده باشد، وجود ندارد.[۲۶] با این حال، برخی از متون عهد جدید به‌گونه‌ای تفسیر شده‌اند که می‌توانند حاوی اشاراتی به تک‌همسری به‌ویژه در مورد رهبران مذهبی مانند اسقف‌ها[۲۷] و خادمان کلیسا باشند.[۲۸]

تک­‌همسری در یهودیت

در دین یهود، موضوع تک‌همسری و چندهمسری به‌طور متفاوتی در طول تاریخ و بر اساس تفسیرهای مختلف فقهی و فرهنگی مورد توجه قرار گرفته است. تعدد ازدواج برای مرد هیچ محدودیتی نداشته و تنها شرطش این است که مرد بتواند نفقه همسران خود را تامین کند.[۲۹] در متون مقدس یهودی همانند تورات و تلمود چندهمسری به‌طور صریح تحریم نشده است[۳۰] و حتی تا قرن یازدهم میلادی در برخی جوامع یهودی به‌عنوان امری مباح شمرده شده بود.[۳۱]

در دوران معاصر، تک‌همسری به‌عنوان هنجار غالب در جوامع یهودی پذیرفته شده است. پذیرش حکم تک‌همسری مردان یهودی، معروف به «تقانای ربی گرشوم بن یهودا»، در میان یهودیان اشکنازی -یهودیان اروپای مرکزی و شرقی- از تحولات مهم در تاریخ فقه و جامعۀ‌ یهودی بود. این حکم که در قرن یازدهم میلادی صادر شد، تاثیر عمیقی بر زندگی اجتماعی و خانوادگی یهودیان اشکنازی گذاشت و به‌تدریج به‌عنوان هنجار غالب در این جوامع پذیرفته شد.[۳۲]

تک­‌همسری در هندوئیسم

در هندوئیسم، مفهوم ازدواج و روابط زناشویی از دیرباز موضوعی پیچیده و چندوجهی بوده است. در متون باستانی هندوئیسم، مانند وداها، پوراناها و قوانین مانو، هم به تک‌همسری و هم به چندهمسری اشاره شده است. در قانون سنتی، به‌ویژه در متون حقوقی و دینی مانند مانوسمریتی (قانون‌نامه مانو)، به مردان اجازه داده می‌شد که تا چهار همسر اختیار کنند.[۳۳]

در برخی مقاطع تاریخی، تعدد زوجات در جامعه هندو، به‌ویژه میان بزرگان، حاکمان و ثروتمندان، رواج داشته است، اما با گذشت زمان، این عمل به‌تدریج مذموم شمرده شد و در برخی موارد حتی ممنوع شد. در دوره وده‌ای (حدود ۱۵۰۰ تا ۵۰۰ پیش از میلاد)، تک‌همسری به‌عنوان الگوی غالب ازدواج در جامعه هندو رواج داشت.[۳۴] برای مثال، رابطه راما و سیتا در رامایانا به‌عنوان الگویی از تک‌همسری و وفاداری مطرح شده است.[۳۵]

تک‌­همسری در بودیسم

در آیین بودا مفهوم ازدواج و روابط زناشویی به‌اندازه توجه ادیان دیگر نیست و اصول اخلاقی و تعالیم بودایی فقط راهنمایی‌هایی را برای رفتار درست در روابط زناشویی ارائه می‌دهد. آیین بودا بیشتر بر پایه اخلاقیات (سیلا)، ذهن‌آگاهی و پرهیز از ایجاد رنج استوار است و این اصول می‌توانند در زمینه روابط زناشویی نیز اعمال شوند.[۳۶]

رویکردهای نظری درباره تک‌همسری

مورگان

در‌ اندیشه مورگان، خانواده جزئی از کلیت جامعه است و بر این اساس تک‌همسری و چندهمسری را تحت تاثیر فرهنگ عمومی جامعه می‌داند. وی همچنین حرکت تاریخی خانواده و ازدواج را به‌سوی نظمی مشخص و به‌سوی ارتقا دانسته است. بر این اساس حرکت تاریخی به‌سمت تک­‌همسری، نشانه تکامل است.[۳۷]

دورکیم

از نظر دورکیم، خانواده و ازدواج در مسیری مشخص و عام حرکت می­‌کند و بدین ترتیب خط سیر تاریخی آن قابل تعمیم به جهان است. با توجه به این‌که اغلب جوامع کنونی از چندهمسری به تک‌همسری گرایش یافته­‌اند، می‌­توان آن را قاعده‌­ای عام برای بشریت دانست.[۳۸]

اشتراوس

اندیشه اشتراوس اغلب با مفهوم منع زنای با محارم شناخته می­‌شود. طبق این نظریه، اولین شکل پدیداری ازدواج بر اساس قاعده منع ازدواج با محارم شکل گرفته است. می­‌توان طبق نظر اشتراوس قاعده­‌مندی چندهمسری را نتیجۀ قاعدۀ منع زنای با محارم دانست؛ زیرا این اصل سبب می‌­شود که چندهمسری نیز تابع قانون و قاعده شود و دست­‌کم ازدواج با محارم از چندهمسری استثنا شود.[۳۹]

پانویس

  1. ↑ . آریان‌پور کاشانی، فرهنگ دانشگاهی انگلیسی به فارسی، 1375ش، ج1، ص934؛ وحدانی، «بررسی دیدگاه مستشرقان در مورد آیات تعدد زوجات»، 1395ش، ص13.
  2. ↑ . آبرکرامبی و همکاران، فرهنگ جامعه­شناسی، 1367ش، ص288.
  3. ↑ . مور، دیباچه­ای بر جامعه­شناسی، 1376ش، ص33.
  4. ↑ . ساروخانی، مقدمه­ای بر جامعه­شناسی خانواده، 1375ش، ص24.
  5. ↑ . Giddens، The Transformation of Intimacy، 1992، p. 141-142.
  6. ↑ . Lévi-Strauss، The Elementary Structures of Kinship، 1949، p. 45-46.
  7. ↑ . Barash and Lipton، The Myth of Monogamy: Fidelity and Infidelity in Animals and People، 2001، p. 123.
  8. ↑ . Fisher، The Anatomy Of Love: A Natural History of Monogamy، Adultery & Divorce، 1992، p. 353-358.
  9. ↑ . Gottman and Silve The Seven Principles for Making Marriage Work، 1999، p. 54.
  10. ↑ . Giddens، The Transformation of Intimacy، 1992، p. 146.
  11. ↑ . Durkheim، The Division of Labor in Society، 1893، p. 321.
  12. ↑ . سوره نساء، آیه 3.
  13. ↑ . قمی، سفینه البحار و مدینة الحکم و الآثار، 1414ق، ج3، ص509.
  14. ↑ . عبدالمنعم، من افترائات المستشرقین علی الاصول العقدیه فی الاسلام، 1421ق، ص219.
  15. ↑ . رضایی، تحلیلی از آیات تعدد زوجات، 1357ش، ج1، ص92؛ میرسلیم، دانشنامه جهان اسلام، 1375ش، ج1، ص3619.
  16. ↑ . حکیم­پور، حقوق زن در کشاکش سنت و تجدد، 1382ش، ص282.
  17. ↑ . لوبون، تمدن اسلام و عرب، 1385ش، ص71.
  18. ↑ . طباطبایی، المیزان فی تفسیر القران، 1390ش، ج4، ص182؛ قرطبی، الجامع لاحکام القران، 1364ش، ج5، ص12.
  19. ↑ . مجلسی، بحار الانوار، 1363ش، ج2، ص103.
  20. ↑ . مطهری، مجموعه آثار، 1377ش، ج19، ص325.
  21. ↑ . مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، 1402ش، ص289.
  22. ↑ . مطهری، مجموعه آثار، 1377ش، ج19، ص299.
  23. ↑ . The Identity، The Mission، The Projects، The Pontifical John Paul II Institute، p. 6.
  24. ↑ . عهد جدید، رساله افسسیان، باب5، آیه22 تا 33.
  25. ↑ . جمعی از اساقفه مسیحی، تعالیم کلیسای کاتولیک، 1394ش، بند 2387؛ لحام، تعدد الازوجات، 1422م، ص29.
  26. ↑ . مطهری، مجموعه آثار، 1377ش، ج19، ص325؛ دورانت، تاریخ تمدن، 1380ش، ج1، ص433-465.
  27. ↑ . عهد جدید، رساله تیتوس، باب1، آیه6.
  28. ↑ . عهد جدید، رساله اول تیموتائوس، باب3، آیه2 و 12.
  29. ↑ . «زن در دین یهود»، در وب‌سایت پرسمان دانشگاهیان.
  30. ↑ . فرحات، تعدد الزوجات فی الادیان، 1422ق، ص11-13؛ عبدالحمید محمد، حقوق المراه بین الاسلام و الدیانات الاخری، 1406ق، ج1، ص150-151.
  31. ↑ . لحام، تعدد الازوجات، 1422م، ص28.
  32. ↑ . Epstein، "The Takkanot of Rabbenu Gershom and the Evolution of Jewish Family Law"، 1919، pp. 143-198.
  33. ↑ . حق‌پرست و ابراهیم، «آیین ازدواج در دین هندویی شیوایی»، 1400ش، ص18.
  34. ↑ . غلامی و حاجی‌اسماعیلی، زن و خانواده در ادیان با رویکرد تطبیقی، 1398ش، ص‌275.
  35. ↑ . میکی و داس، رامایانا، کهن­ترین متن حماسی عاشقانه هند، 1379ش، ص8.
  36. ↑ . جعفری و دهقانی‌زاده، زن، ازدواج و خانواده در دین بودایی، 1398ش، ص78-79.
  37. ↑ . ساروخانی، مقدمه­ای بر جامعه­شناسی خانواده، 1375ش، ص145.
  38. ↑ . ساروخانی، مقدمه­ای بر جامعه­شناسی خانواده، 1375ش، ص149.
  39. ↑ . ساروخانی، مقدمه­ای بر جامعه­شناسی خانواده، 1375ش، ص154

منابع

  • قرآن کریم.
  • آبرکرامبی، نیکلاس و همکاران، فرهنگ جامعه‌­شناسی، ترجمه حسن پویان، تهران، چاپخش، 1367ش.
  • آریان‌پور کاشانی، عباس و آریان‌پور کاشانی، منوچهر، فرهنگ دانشگاهی انگلیسی به فارسی، تهران، سپهر، 1375ش.
  • جعفری، حسین‌علی و دهقانی‌زاده، محمدرضا، زن، ازدواج و خانواده در دین بودایی، تهران، حکمت و عرفان، 1398ش.
  • جمعی از اساقفه مسیحی، تعالیم کلیسای کاتولیک، ترجمه احمدرضا مفتاح و دیگران، قم، دانشگاه ادیان و مذاهب، 1394ش.
  • حق‌پرست، زهرا و ابراهیم، علیرضا، «آیین ازدواج در دین هندویی شیوایی»، نامه الهیات، سال سیزدهم، شماره 54، بهار1400ش.
  • حکیم‌­پور، محمد، حقوق زن در کشاکش سنت و تجدد، تهران، نغمه نواندیش، 1382ش.
  • دورانت، ویل و ویلیام، جیمز، تاریخ تمدن، تهران، علمی‌فرهنگی، 1380ش.
  • رضایی، محبوبه، تحلیلی از آیات تعدد زوجات، تهران، میلاد، 1357ش.
  • «زن در دین یهود»، در وب‌سایت پرسمان دانشگاهیان، تاریخ درج مطلب: 2 اسفند 1394ش.
  • ساروخانی، باقر، مقدمه­‌ای بر جامعه­‌شناسی خانواده، تهران، سروش، 1375ش.
  • طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القران، بیروت، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، 1390ق.
  • عبدالحمید محمد، محمود، حقوق المراه بین الاسلام و الدیانات الاخری، کویت، دارالنشر الکویتیه، 1406ق.
  • عبدالمنعم، فواد، من افترائات المستشرقین علی الاصول العقدیه فی الاسلام، ریاض، مکتبه العصیان، 1412ق.
  • غلامی، علی و حاجی‌اسماعیلی، سمیه، زن و خانواده در ادیان با رویکرد تطبیقی، قم، جامعه‌‌الزهرا، 1399ش.
  • فرحات، کرم، تعدد الزوجات فی الادیان، قاهره، دارالافاق العربیه، 1422ق.
  • قرطبی، محمد، الجامع الاحکام القران، تهران، ناصر خسرو، 1364ش.
  • قمی، شیخ­عباس، سفینه البحار و مدینه الحکم و الآثار، قم، اسوه، 1414ق.
  • قنادیان، منصور و همکاران، جامعه­‌شناسی (مفاهیم کلیدی)، تهران، آوای نور، 1375ش.
  • کتاب مقدس.
  • لحام، شاکر، تعدد الازوجات، دمشق، دارالتوفیق، 1422ق.
  • لوبون، گوستاو، تمدن اسلام و عرب، ترجمه سیدهاشم حسینی، تهران، اسلامیه، 1385ش.
  • مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ترجمه ابوالفضل موسوی همدانی، تهران، کتابخانه مسجد ولی‌عصر، 1363ش.
  • مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، قم، صدرا، 1377ش.
  • مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، تهران، صدرا، 1402ش.
  • مور، استفن، دیباچه‌­ای بر جامعه­‌شناسی، ترجمه مرتضی ثاقب­فر، تهران، ققنوس، 1376ش.
  • میرسلیم، سیدمصطفی، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، 1375ش.
  • میکی، وان و داس، تلس، رامایانا، کهن­ترین متن حماسی عاشقانه هند، ترجمه امر سنکهه و امریر نکاش، تهران، مؤسسه فرهنگی هنری الست فردا، 1370ش.
  • وحدانی،‌هادی، «بررسی دیدگاه مستشرقان در مورد آیات تعدد زوجات»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مشهد، دانشکده علوم قرآنی مشهد، دانشگاه علوم و معارف قرآن‌ کریم، 1395ش.
  • Barash، David P. and Judith Eve Lipton، The Myth of Monogamy: Fidelity and Infidelity in Animals and People، New York، W. H. Freeman، 2001.
  • Durkheim، Émile، The Division of Labor in Society، George Simpson، trans. New York: Macmillan، 1893.
  • - Epstein، Louis، "The Takkanot of Rabbenu Gershom and the Evolution of Jewish Family Law"، Jewish Quarterly Review، Vol. 10، No. 2 (1919)، pp. 143-198.
  • Fisher، Helen، The Anatomy Of Love: A Natural History of Monogamy، Adultery & Divorce، (New York، NY، 1992.
  • Giddens، Anthony، The Transformation of Intimacy، California، Stanford University Press

Stanford، 1992.

  • Gottman، John and Silve، Nan، The Seven Principles for Making Marriage Work، Publisher، Three Rivers Press، 1999.
  • Levi-Strauss، Claude، The Elementary Structures of Kinship. Boston، MA: Beacon Press، 1949.
  • The Identity، The Mission، The Projects، The Pontifical John Paul II Institute.

ویکی ج

تک‌همسری؛ بسنده‌کردن مرد به یک همسر.

تک‌همسری مرسوم‌ترین پیمان زندگی در جهان و نقطه مقابل چند‌همسری است. این پدیده با پیدایش بشر شکل گرفته و تا‌کنون بیشترین آمار نوع زندگی میان جوامع انسانی را به خود اختصاص داده است. زن و شوهر در این نوع ازدواج، عواطف و منافع جنسی شریک زندگی را در حصار خود می‌بینند. اصل اولی در اسلام تک‌همسری دانسته شده است و البته بنا بر مصالح اجتماعی، ، چند‌همسری مردان نیز جایز شمرده می‌شود.

مفهوم‌شناسی

تک‌همسری به نوعی از ازدواج گفته می‌شود که بر اساس آن هر فرد در یک زمان تنها با یک همسر رسمی ارتباط جنسی و عاطفی دارد.[۱] تک‌همسری و انتخاب یک زن برای مرد در مقابل چند‌همسری قرار دارد و متعارف‌ترین شکل پیمان زناشویی است.[۲] فرد تک‌همسر همیشه دارای یک همسر است، اگر چه چندین ازدواج پی‌در‌پی کند. جامعه‌شناسان این پدیده را «تک‌همسری پی‌در‌پی» نامیده‌اند.[۳] تک‌همسری در زبان انگلیسی با واژه مونوگامی (Monogamy) شناخته می‌شود و ازدواج میان مسیحیان فقط بر طبق آن شکل می‌گیرد.[۴] البته به گفته کشیش، اوجین هیلمان در کتاب «نگاهی دوباره به تعدد زوجات»، در کتاب انجیل دستور صریحی بر تک‌همسری و ممنوعیت چند‌همسری وجود ندارد.[۵]

پیشینه

خاستگاه ازدواج بشر در شکل تک‌همسری به آدم و حوا نسبت داده می‌شود. همچنین گزارش‌های تاریخی گویای تک‌همسری برخی پیامبران مانند موسی است. حضرت محمد نیز تا 53 سالگی، تک‌همسری را اختیار کرده بود.[۶] از سوی دیگر، مطالعات تاریخی جوامع نشان می‌دهد روابط زن و مرد در هیچ دورۀ تاریخی انحصار در تک‌همسری نداشته و چند‌همسری قانون‌مند یا انتخاب شریک جنسی غیر قانونی نیز صورت گرفته است.[۷] بر اساس پژوهشی در سال 2012م هنوز هم اکثریت خانواده‌ها در بسیاری از جوامع به صورت تک‌همسری شکل می‌گیرد.[۸] یک تحقیق دانشجویی در شهرستان ملکشاهی از توابع استان ایلام در اواخر دهه 1390ش نشان داد که 90 درصد پاسخ‌دهندگان بهترین شکل زندگی را زندگی یک مرد با یک زن تا پایان عمر می‌دانند.[۹]

جایگاه اجتماعی

گسترده‌ترین نوع ازدواج در بسیاری از جوامع بشری بر تک‌همسری بنا نهاده شده است.[۱۰] تک‌همسری طبیعی‌ترین شکل زناشویی است و در این چارچوب، هر یک از زن و شوهر، عواطف و منافع جنسی دیگری را از آن خود دانسته و در حصار شخص خود می‌یابد.[۱۱] این موضوع برای افرادی که معتقد به عشق رمانتیک هستند نقشی حیاتی داشته و گاه جایگاهی برابر با باورهای مقدس پیدا می‌کند.[۱۲] در فرهنگ عامیانه ایرانیان نیز ضرب‌المثل‌هایی رایج است که این انگاره را بازنمایی می‌کند، ازجمله «خدا یکی، زن یکی». [۱۳]

تک‌همسری در ردیف مهم‌ترین عوامل رشد نسل بشر و گسترش توانایی‌ها قرار دارد. بر اساس پژوهشی در سال 2012م روشن شد بیشتر مردم بر تعهد و وفاداری پایدار در برقراری روابط عاطفی و جنسی اصرار دارند.[۱۴]

کیفیت شاخص‌های جامعه‌شناسی

بر اساس مطالعات مختلف و تحقیقات میدانی پژوهشگران جامعه‌شناسی در خانواده‌های تک‌همسر سطح ارتباطات عاطفی، امنیت روانی، عاطفی و اقتصادی بهتری اتفاق می‌افتد.[۱۵] بر اساس مطالعه‌ای میان خانواده‌های عربستانی مشخص شد حتی فرزندان نوجوان در خانواده‌های تک‌همسر دارای سلامت روانی بالاتری در شاخص‌های عزت ‌نفس، افسردگی و رضایت از زندگی هستند.[۱۶] از دیدگاه مرتضی مطهری هم خانوادۀ تک‌همسر نسبت به خانوادۀ چندهمسر برای بیشتر مردان آسایش و خوشی بیشتری به دنبال دارد.[۱۷]

تحقیقات دانشمندان نشان می‌دهد رفتار جنسی انسان‌ها در تمایل به تک‌همسری یا چند‌همسری در اثر مجموعه عوامل ژنتیکی و مسائل فرهنگی و تجربیات اجتماعی است.[۱۸]

نظر اسلام

برخی محققان اصل اولی و رویکرد اسلام در موضوع ازدواج را تک‌همسری می‌دانند.[۱۹] آن‌ها چندهمسری را پدیدۀ اجتماعی و واقعیت موجود در جامعه قلمداد کرده‌اند که دین اسلام آن را به شکل قانونمند و بر طبق مصالحی تایید کرد.[۲۰] شیخ طوسی از فقیهان شیعه اختیار یک زن برای مرد را مستحب دانسته و بر این حکم ادعای اجماع و اتفاق‌نظر فقیهان شیعه را دارد.[۲۱]

برخی نویسندگان بر این باورند که غالبا خانواده‌های مسلمان طبق واقعیت میدانی تک‌همسر بوده‌اند.[۲۲] مرتضی مطهری تک‌همسری را بهتر از چند‌همسری توصیف می‌کند. وی در ارزیابی خود از جواز چندهمسری در اسلام آن را محصول ضرورت اجتماعی جوامع به‌ویژه در افزایش آماری تعداد زنان نیازمند ازدواج در مقایسه با مردان می‌داند. وی با کنارزدن گزینه معشوقه‌بازی در پاسخ به افزایش آماری زنان نیازمند ازدواج، گزینه چندهمسری و پذیرش مشروعیت آن را به نفع خود زنان می‌داند.[۲۳] وی با این نگاه، چند‌همسری را رهایی جنس زن از بازیچه‌شدن در دست مردان هوس‌باز و بزرگترین خدمت به آنان می‌داند که دارای ویژگی تعهد به زندگی است؛ علاوه بر اینکه مشخص می‌شود روگردانی چنین مردانی از چند‌همسری به دلیل گناه است، نه وفاداری.[۲۴] ازدواج در قالب چند‌همسری با حفظ شرایط آن، از سوی فقیهان شیعه بدون اختلاف نظر جایز است.[۲۵]

پانویس

  1. ↑ ایده‌هایی که جهان را تغییر دادند: تک‌همسری چگونه به وجود آمد و چه تاثیری بر جوامع بشری گذاشت؟، وب‌سایت رویداد24.
  2. ↑ رفیعی، «بررسی جامعه‌شناختی ـ حقوقی تک‌همسری در ایران»، 1386ش، ص9.
  3. ↑ ایده‌هایی که جهان را تغییر دادند: تک‌همسری چگونه به وجود آمد و چه تاثیری بر جوامع بشری گذاشت؟، وب‌سایت رویداد24.
  4. ↑ «تک‌همسری و چند‌همسری»، وب‌سایت پژوهه.
  5. ↑ «زن در اسلام و در فرهنگ یهودی ـ مسیحی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  6. ↑ رفیعی، «بررسی جامعه‌شناختی ـ حقوقی تک‌همسری در ایران»، 1386ش، ص10.
  7. ↑ عارف نظری و مظاهری، «سبک‌های دلبستگی و شیوه همسرگزینی (چندهمسری – تک‌همسری)»، 1384ش، ص394.
  8. ↑ ایده‌هایی که جهان را تغییر دادند: تک‌همسری چگونه به وجود آمد و چه تاثیری بر جوامع بشری گذاشت؟، وب‌سایت رویداد24.
  9. ↑ «خانواده‌ تک‌همسری، مطلوب‌ترین شکل زندگی خانوادگی»، وب‌سایت ایسنا.
  10. ↑ «تک‌همسری و چند‌همسری»، وب‌سایت پژوهه.
  11. ↑ «معنای زوجیّت اشتراکی و اقسام آن»، وب‌سایت آئین رحمت.
  12. ↑ ایده‌هایی که جهان را تغییر دادند: تک‌همسری چگونه به وجود آمد و چه تاثیری بر جوامع بشری گذاشت؟، وب‌سایت رویداد24.
  13. ↑ مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، بی‌تا، ص431.
  14. ↑ ایده‌هایی که جهان را تغییر دادند: تک‌همسری چگونه به وجود آمد و چه تاثیری بر جوامع بشری گذاشت؟، وب‌سایت رویداد24.
  15. ↑ فرهمند و رضوانی، «نقش ساختار خانواده بر عملکرد آن در خانواده‌های تک‌همسری و چندهمسری»، 1398ش، ص136 و 137.
  16. ↑ فرهمند و رضوانی، «نقش ساختار خانواده بر عملکرد آن در خانواده‌های تک‌همسری و چندهمسری»، 1398ش، ص138.
  17. ↑ مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، بی‌تا، ص432.
  18. ↑ نوربخش، «تک‌همسری یا چند‌همسری»، وب‌سایت دانشنامه روانشناسی مردمی.
  19. ↑ رفیعی، «بررسی جامعه‌شناختی ـ حقوقی تک‌همسری در ایران»، 1386ش، ص22، «آیا در اسلام اصل بر تک‌همسری است؟»، وب‌سایت راسخون.
  20. ↑ «آیا در اسلام اصل بر تک‌همسری است؟»، وب‌سایت راسخون.
  21. ↑ شیخ طوسی، الخلاف، 1407ق، ج5، ص111.
  22. ↑ رفیعی، «بررسی جامعه‌شناختی ـ حقوقی تک‌همسری در ایران»، 1386ش، ص22.
  23. ↑ مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، بی‌تا، ص423-424.
  24. ↑ مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، بی‌تا، ص452-453.
  25. ↑ شیخ طوسی، الخلاف، 1407ق، ج5، ص111.

منابع

  • «آیا در اسلام اصل بر تک‌همسری است؟»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 25 اسفند 1389ش.
  • «ایده‌هایی که جهان را تغییر دادند: تک‌همسری چگونه به وجود آمد و چه تاثیری بر جوامع بشری گذاشت؟»، وب‌سایت رویداد24، تاریخ درج مطلب: 27 اردیبهشت 1403ش.
  • «تک‌همسری و چند‌همسری»، وب‌سایت پژوهه.، تاریخ درج مطلب: 24 آبان 1393ش.
  • «خانواده‌ تک‌همسری، مطلوب‌ترین شکل زندگی خانوادگی»، وب‌سایت ایسنا، 26 آبان 1398ش.
  • رفیعی، محمدتقی، «بررسی جامعه‌شناختی ـ حقوقی تک‌همسری در ایران»، در فصل‌نامه مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، دوره 5، شماره 3، دی 1386ش.
  • «زن در اسلام و در فرهنگ یهودی ـ مسیحی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تاریخ بازدید: 17 مهر 1403ش.
  • شیخ طوسی، محمد بن حسن، الخلاف، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1407ق.
  • عارف نظری، مسعود و محمد‌علی مظاهری، «سبک‌های دلبستگی و شیوه همسرگزینی (چندهمسری- تک‌همسری)»، در فصلنامه خانواده‌پژوهی، شماره 4، زمستان 1384ش.
  • فرهمند، مهناز و زهره رضوانی، «نقش ساختار خانواده بر عملکرد آن در خانواده‌های تک‌همسری و چندهمسری»، در مجله جامعه‌شناسی کاربردی شماره 75، پاییز 1398ش.
  • مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، تهران، صدرا، 1402ش.
  • «معنای زوجیّت اشتراکی و اقسام آن»، وب‌سایت آیین رحمت، تاریخ بازدید: 4 آبان 1403ش.
  • نوربخش، علیرضا، «تک‌همسری یا چند‌همسری»، وب‌سایت دانشنامه روانشناسی مردمی، تاریخ بازدید: 4 آبان 1403ش.

ویکی ز

برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=تک‌همسری&oldid=48219»