جشن: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۵: / خط ۵: @@
 واژه جشن، برگرفته از واژه اوستایی «یَسنَه» به‌معنای ستایش، پرستش، [[قربانی کردن]] و جشن است.<ref>Bartholomae, Altiranisches Wörterbuch, 2004, P1270-1274.</ref>  در فارسی میانه نیز واژه yastan به‌معنای جشن گرفتن بوده است.<ref>MacKenzie, A Concise Pahlavi Dictionary, 1971, P46, 78, 97.</ref>  امروزه، دو واژه جشن و عید نزد ایرانیان، رایج است و هر کدام، در موارد و مصادیق ويژه‌ای به‌کار می‌رود؛ واژه عید برای نوروز و بسیاری از جشن‌های اسلامی (مانند [[عید فطر]] و [[عید قربان]])، استفاده می‌شود. واژه جشن نیز برای دیگر انواع مراسم شادی به کار می‌رود، مانند جشن عروسی، جشن مهرگان، جشن تولد و جشن سده.<ref> [https://www.cgie.org.ir/fa/article/240446/%D8%AC%D8%B4%D9%86 جعفری (قنواتی)، «جشن»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
 ==آداب==
-همه‌ی جشن‌های مرسوم بین ایرانیان، از دیرباز، با دعا و نیایش همراه بوده است. برای مثال، عید نوروز، نه‌تنها در میان ایرانیان مسلمان، بلکه بین زردشتیان نیز همواره با دعا، همراه بوده است.<ref>نیکنام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۳۱-۳۳؛ <br>
+همه‌ی جشن‌های مرسوم بین ایرانیان، از دیرباز، با دعا و نیایش همراه بوده است. برای مثال، [[عید نوروز]]، نه‌تنها در میان ایرانیان مسلمان، بلکه بین زردشتیان نیز همواره با دعا، همراه بوده است.<ref>نیکنام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۳۱-۳۳؛ <br>
-رازی، «نوروز سلطانی»، ۲۰۱۲م، ص۴۸-۵۰.</ref>  جشن‌های اسلامی، همچون عید قربان و عید فطر، دارای آدابی مذهبی همچون نماز و نیایش مخصوص هستند. از آن‌جایی که پاک بودن تن، از جمله آداب نیایش است، در روزهای جشن، همواره به غسل و شستن سر و تن توصیه شده است. در جشن ازدواج نیز، حمام بردن عروس و داماد، یکی از آداب کهن این جشن بوده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240446/%D8%AC%D8%B4%D9%86 جعفری (قنواتی)، «جشن»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>  در فرهنگ ایرانیان، پاک بودن تن، با پوشیدن لباس نو، تکمیل می‌شود. بنابراین، لباس نو یا لباس پاکیزه از اجزاء جدانشدنی جشن بوده و در بسیاری از مناطق ایران، مرسوم است.<ref>مختارپور، دو سال با بومیان جزیرۀ کیش، ۱۳۸۷ش، ص۴۶۲؛ <br>
+رازی، «نوروز سلطانی»، ۲۰۱۲م، ص۴۸-۵۰.</ref>  جشن‌های اسلامی، همچون [[عید قربان]] و [[عید فطر]]، دارای آدابی مذهبی همچون نماز و نیایش مخصوص هستند. از آن‌جایی که پاک بودن تن، از جمله آداب نیایش است، در روزهای جشن، همواره به غسل و شستن سر و تن توصیه شده است. در جشن ازدواج نیز، حمام بردن عروس و داماد، یکی از آداب کهن این جشن بوده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240446/%D8%AC%D8%B4%D9%86 جعفری (قنواتی)، «جشن»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>  در فرهنگ ایرانیان، پاک بودن تن، با پوشیدن لباس نو، تکمیل می‌شود. بنابراین، لباس نو یا لباس پاکیزه از اجزاء جدانشدنی جشن بوده و در بسیاری از مناطق ایران، مرسوم است.<ref>مختارپور، دو سال با بومیان جزیرۀ کیش، ۱۳۸۷ش، ص۴۶۲؛ <br>
 بالود، فرهنگ عامه در منطقۀ بستک، ۱۳۸۴ش، ص۱۸۹-۱۹۰؛ <br>
 تقوی، مردم‌شناسی ترکمن‌های ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۶۱-۲۶۲.</ref><br>
@@ خط ۱۷: / خط ۱۷: @@
 شایسته‌رخ، جلوه‌های آیینی شب یلدا در فرهنگ مردم ایران، ۱۳۹۱ش، ص153-167.</ref>  عید قربان<ref>مؤیدمحسنی، فرهنگ عامیانۀ سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۸۱.</ref>  و جشن اسفندی نیز مرسوم است. همچنین، در بسیاری از روزهای جشن، هدایایی از طرف خانوادۀ داماد به عروس داده می‌شود.<ref>انجوی شیرازی، جشن‌ها و آداب و معتقدات زمستان، ۱۳۵۲-۱۳۵۴ش، ج1، ص43-53.</ref><br>
 جشن‌ها، همواره با آداب و رسوم مخصوصی همچون شادی، رقص، آوازخوانی و انواع بازی همراه بوده‌اند. برای مثال، در گذشته، در برخی از شهرهای ایران، ریسمان‌بازها، دلقک‌ها، پهلوانان، کشتی‌گیران و معرکه‌گیران، در روزهای جشن به سرگرم کردن مردم مشغول می‌شدند.<ref>نجمی، تهران در یکصد سال پیش، ۱۳۶۸ش، ص۱۷۴-۱۷۶.</ref>
 ==انواع جشن در ایران==
 برخی از پژوهشگران، به طبقه‌بندی انواع جشن در ایران پرداخته‌اند. آنها با بررسی انواع جشن‌های باستانی، مذهبی و امروزی ایرانیان، آنها را در 5 گروه دسته‌بندی کرده‌اند: