| خط ۶۴: | خط ۶۴: | ||
زنان ایرانی در دورۀ صفویه، ضمن حفظ حس زنانگی خود به ویژه در نوع پوشش، حضوری مؤثر در جامعه داشتند و حریم امن خویش را محترم میدانستند و مردان نیز مجبور به رعایت آن بودند.<ref>[https://hiq.bou.ac.ir/article_12417.html قاضیخانی و بارانی، «سبک زندگی زن ایرانی از نگاه سفرنامهنویسان غیر ایرانی عصر صفوی»، ۱۳۹۳ش، ص۱۷۱.]</ref> نقش زنان در حیطههای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی از میان نوشتههای سفرنامهنویسان قابل بررسی است.<ref>احمدی گسمونی، «بررسی وضعیت زنان در عهد صفویه از منظر سفرنامهنویسان خارجی»، ۱۳۹۴ش، بدون صفحه.</ref> | زنان ایرانی در دورۀ صفویه، ضمن حفظ حس زنانگی خود به ویژه در نوع پوشش، حضوری مؤثر در جامعه داشتند و حریم امن خویش را محترم میدانستند و مردان نیز مجبور به رعایت آن بودند.<ref>[https://hiq.bou.ac.ir/article_12417.html قاضیخانی و بارانی، «سبک زندگی زن ایرانی از نگاه سفرنامهنویسان غیر ایرانی عصر صفوی»، ۱۳۹۳ش، ص۱۷۱.]</ref> نقش زنان در حیطههای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی از میان نوشتههای سفرنامهنویسان قابل بررسی است.<ref>احمدی گسمونی، «بررسی وضعیت زنان در عهد صفویه از منظر سفرنامهنویسان خارجی»، ۱۳۹۴ش، بدون صفحه.</ref> | ||
==== سیاسی ==== | ==== حضور زنان در عرصه سیاسی ==== | ||
از قشر زنان صفوی، فقط زنان درباری در عرصه سیاسی و تغییر مواضع قدرت در حکومت حضور چشمگیر داشتند<ref>احسانی، «بررسی جایگاه و نقش زنان در دورهی صفوی (907ق ـ 1135ق)»، ۱۳۹۸ش، بدون صفحه.</ref> که این میزان اثرگذاری با مقام و نسب زنان و ازدواجهای سیاسی و جنگ بر سر قدرت فرزندان، رابطه مستقیم داشته است.<ref>نامداری الوار، «جایگاه اقتصادی و فرهنگی زنان ایرانی در جامعه عصر صفوی»، ۱۳۹۸ش، بدون صفحه.</ref> | از قشر زنان صفوی، فقط زنان درباری در عرصه سیاسی و تغییر مواضع قدرت در حکومت حضور چشمگیر داشتند<ref>احسانی، «بررسی جایگاه و نقش زنان در دورهی صفوی (907ق ـ 1135ق)»، ۱۳۹۸ش، بدون صفحه.</ref> که این میزان اثرگذاری با مقام و نسب زنان و ازدواجهای سیاسی و جنگ بر سر قدرت فرزندان، رابطه مستقیم داشته است.<ref>نامداری الوار، «جایگاه اقتصادی و فرهنگی زنان ایرانی در جامعه عصر صفوی»، ۱۳۹۸ش، بدون صفحه.</ref> | ||
==== اجتماعی و فرهنگی ==== | ==== فعالیت اجتماعی و فرهنگی زنان ==== | ||
در عرصه اجتماعی و فرهنگی هرچند اغلب زنان برای حضور در جامعه با محدودیتهایی روبرو بودند و به ندرت در فعالیتهای اجتماعی امکان حضور مییافتند<ref>احسانی، «بررسی جایگاه و نقش زنان در دورهی صفوی (907ق ـ 1135ق)»، ۱۳۹۸ش، بدون صفحه.</ref> اما در مؤلفههایی مانند فضای داخلی، چیدمان و تزئینات مسکن، نوع ساخت و معماری منزل و حتی حفظ حریم خانه، عدم استفاده از زیباییهای جسم زن ایرانی در تزئینات بناها و مجسمهها، آراستن بدن شامل نوع پوشاک، چگونگی آرایش، طرح و نوع زینتها و پیروی از مد؛ شیوههای گذران اوقات فراغت و تفریح مثل تماشای مسابقات چوگان، حضور در تفریحگاههای عمومی، شرکت در مراسم حکومتی، شرکت در مراسمهای آیینی و ملی همچون مراسم محرم <ref>[https://hiq.bou.ac.ir/article_12417.html قاضیخانی و بارانی، «سبک زندگی زن ایرانی از نگاه سفرنامهنویسان غیر ایرانی عصر صفوی»، ۱۳۹۳ش، ص۱۹۷-۱۸۱.]</ref> و ازدواج و ختم که در آن عصر، تکهمسکری و عدم تحمل هوو جلوهگر بوده است.<ref>شرلی، سفرنامه برادران شرلی، ۱۳۸۷ش، ص۷۶.</ref> همچنین زنان درباری و زنان خانوادههای اهل علم توانستند در امر وقف<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/572167/%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%A7%D9%82%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C حیدریان، «زنان واقف در عصر صفوی»، ۱۳۸۸ش، ص۱۱۹.]</ref> و فعالیتهای ادبی آثاری از خود بر جای بگذارند.<ref>احسانی، «بررسی جایگاه و نقش زنان در دورهی صفوی (907ق ـ 1135ق)»، ۱۳۹۸ش، بدون صفحه.</ref> فعالیتهای علمی و و تعلیمی بانوان بیوت علمای شیعه و آثار ارزشمند بازمانده از آنان، نشاندهنده سنت بنیادین آموزش در میان آنان است.<ref>[https://jhic.ut.ac.ir/article_80293.html کرمی و مخبردزفولی، «آموزش زنان در دورهی صفویه؛ زنان بیوت علمای شیعه»، ۱۳۹۹ش، ص۵۶۱.]</ref> | در عرصه اجتماعی و فرهنگی هرچند اغلب زنان برای حضور در جامعه با محدودیتهایی روبرو بودند و به ندرت در فعالیتهای اجتماعی امکان حضور مییافتند<ref>احسانی، «بررسی جایگاه و نقش زنان در دورهی صفوی (907ق ـ 1135ق)»، ۱۳۹۸ش، بدون صفحه.</ref> اما در مؤلفههایی مانند فضای داخلی، چیدمان و تزئینات مسکن، نوع ساخت و معماری منزل و حتی حفظ حریم خانه، عدم استفاده از زیباییهای جسم زن ایرانی در تزئینات بناها و مجسمهها، آراستن بدن شامل نوع پوشاک، چگونگی آرایش، طرح و نوع زینتها و پیروی از مد؛ شیوههای گذران اوقات فراغت و تفریح مثل تماشای مسابقات چوگان، حضور در تفریحگاههای عمومی، شرکت در مراسم حکومتی، شرکت در مراسمهای آیینی و ملی همچون مراسم محرم <ref>[https://hiq.bou.ac.ir/article_12417.html قاضیخانی و بارانی، «سبک زندگی زن ایرانی از نگاه سفرنامهنویسان غیر ایرانی عصر صفوی»، ۱۳۹۳ش، ص۱۹۷-۱۸۱.]</ref> و ازدواج و ختم که در آن عصر، تکهمسکری و عدم تحمل هوو جلوهگر بوده است.<ref>شرلی، سفرنامه برادران شرلی، ۱۳۸۷ش، ص۷۶.</ref> همچنین زنان درباری و زنان خانوادههای اهل علم توانستند در امر وقف<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/572167/%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%A7%D9%82%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C حیدریان، «زنان واقف در عصر صفوی»، ۱۳۸۸ش، ص۱۱۹.]</ref> و فعالیتهای ادبی آثاری از خود بر جای بگذارند.<ref>احسانی، «بررسی جایگاه و نقش زنان در دورهی صفوی (907ق ـ 1135ق)»، ۱۳۹۸ش، بدون صفحه.</ref> فعالیتهای علمی و و تعلیمی بانوان بیوت علمای شیعه و آثار ارزشمند بازمانده از آنان، نشاندهنده سنت بنیادین آموزش در میان آنان است.<ref>[https://jhic.ut.ac.ir/article_80293.html کرمی و مخبردزفولی، «آموزش زنان در دورهی صفویه؛ زنان بیوت علمای شیعه»، ۱۳۹۹ش، ص۵۶۱.]</ref> | ||
==== اقتصادی ==== | ==== فعالیت اقتصادی زنان ==== | ||
در ایران با توجه به این که مخارج زندگی برعهده مردان بود، کارکردن زنان در شهرها، امری شایع و عمومی نبود. با این حال، برخی زنان در شغلهایی مانند خیاطى، کفش گری، پزشکی و داروسازی به فعالیت میپرداختند. در امور عام المنفعه با استفاده از ثروت در کمکرسانی به مردم، کمک به برگزاری مجالس امام حسین، پرداخت هدایا به واعظان، رسیدگی به احوال مستمندان از دیگر فعالیتهای اقتصادی زنان بوده است. کمک به اقتصاد خانواده نیز در مناطق روستایی و عشایری از جمله بافت پارچههای خیمهای و لباس نمود بیشتری داشت.<ref>[https://hiq.bou.ac.ir/article_12417.html قاضیخانی و بارانی، «سبک زندگی زن ایرانی از نگاه سفرنامهنویسان غیر ایرانی عصر صفوی»، ۱۳۹۳ش، ص۱۹۸-۱۹۷.]</ref> | در ایران با توجه به این که مخارج زندگی برعهده مردان بود، کارکردن زنان در شهرها، امری شایع و عمومی نبود. با این حال، برخی زنان در شغلهایی مانند خیاطى، کفش گری، پزشکی و داروسازی به فعالیت میپرداختند. در امور عام المنفعه با استفاده از ثروت در کمکرسانی به مردم، کمک به برگزاری مجالس امام حسین، پرداخت هدایا به واعظان، رسیدگی به احوال مستمندان از دیگر فعالیتهای اقتصادی زنان بوده است. کمک به اقتصاد خانواده نیز در مناطق روستایی و عشایری از جمله بافت پارچههای خیمهای و لباس نمود بیشتری داشت.<ref>[https://hiq.bou.ac.ir/article_12417.html قاضیخانی و بارانی، «سبک زندگی زن ایرانی از نگاه سفرنامهنویسان غیر ایرانی عصر صفوی»، ۱۳۹۳ش، ص۱۹۸-۱۹۷.]</ref> | ||
