| خط ۱۳۱: | خط ۱۳۱: | ||
=== پیامدهای اقتصادی و جمعیتی مهاجرت نخبگان === | === پیامدهای اقتصادی و جمعیتی مهاجرت نخبگان === | ||
به گفته تحلیلگران، خروج متخصصان و تحصیلکردگان از کشور، هزینههای هنگفتی را به ایران تحمیل میکند. بر اساس برآورد دفتر سازمان بینالمللی کار، ارزش آموزش هر نیروی انسانی که از کشورهای جهان سوم به آمریکا مهاجرت میکند، حدود دو هزار دلار برآورد شده است. به گفته پژوهشگران، ارزش مهاجرت ۱۷۰ هزار دانشآموخته ایرانی به آمریکا تا سال ۱۳۸۰ش حدود ۳.۴ میلیارد دلار محاسبه شده است. همچنین در صورت ادامه روند موجود، ایران در دهههای آینده با جمعیتی سالخورده و کاهش شدید نیروهای متخصص، کارآفرین و نخبه مواجه خواهد شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2319693/%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C فیروزی و عثمانی، «حکمرانی مهاجرت در ایران: خلاهای سیاستگذاری و چالشهای مدیریتی»، 1404ش، ص44-46.]</ref> | به گفته تحلیلگران، خروج متخصصان و تحصیلکردگان از کشور، هزینههای هنگفتی را به ایران تحمیل میکند. بر اساس برآورد دفتر سازمان بینالمللی کار، ارزش آموزش هر نیروی انسانی که از کشورهای جهان سوم به آمریکا مهاجرت میکند، حدود دو هزار دلار برآورد شده است. به گفته پژوهشگران، ارزش مهاجرت ۱۷۰ هزار دانشآموخته ایرانی به آمریکا تا سال ۱۳۸۰ش حدود ۳.۴ میلیارد دلار محاسبه شده است. همچنین در صورت ادامه روند موجود، ایران در دهههای آینده با جمعیتی سالخورده و کاهش شدید نیروهای متخصص، کارآفرین و نخبه مواجه خواهد شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2319693/%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C فیروزی و عثمانی، «حکمرانی مهاجرت در ایران: خلاهای سیاستگذاری و چالشهای مدیریتی»، 1404ش، ص44-46.]</ref> | ||
== چالشهای سیاستگذاری مهاجرت در ایران == | |||
* کهنگی قوانین: به گزارش پژوهشگران، برخی از قوانین مرتبط با مهاجرپذیری در ایران از جمله قانون تابعیت و حقوق مدنی مهاجران (مصوب ۱۳۰۸) و قوانین اشتغال، تردد و بانکی اتباع خارجی، با شرایط کنونی کشور هماهنگ نیست. این قوانین بهروزرسانی نشده و ناتوانی در پاسخگویی به نیازهای روز، زمینهساز تلقی مهاجران بهعنوان تهدید و کاهش جذابیت ایران برای متخصصان و سرمایهگذاران خارجی شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2319693/%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C فیروزی و عثمانی، «حکمرانی مهاجرت در ایران: خلاهای سیاستگذاری و چالشهای مدیریتی»، 1404ش، ص54.]</ref> | |||
* فقدان راهبرد بازدارنده از مهاجرت: بر اساس گزارش رصدخانه مهاجرت ایران، شمار مهاجران بینالمللی، بهویژه نخبگان، روند افزایشی داشته است. به گفته پژوهشگران، علیرغم ابراز نگرانیهای گاهبهگاه مقامات، هیچ راهبرد عملی و برنامه مشخصی برای جلوگیری از خروج نخبگان و جوانان وجود ندارد و بررسی قوانین از جمله قانون برنامه ششم توسعه نیز نشاندهنده نبود بند مرتبط با این موضوع است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2319693/%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C فیروزی و عثمانی، «حکمرانی مهاجرت در ایران: خلاهای سیاستگذاری و چالشهای مدیریتی»، 1404ش، ص54.]</ref> | |||
* سالمندی جمعیت و مهاجرت: به گزارش پژوهشگران، جمعیت ایران رو به سالخوردگی است. مهاجرت پس از باروری و مرگومیر، سومین عامل مؤثر بر این پدیده محسوب میشود. از آنجا که جوانان و مردان عمدهترین گروههای مهاجر را تشکیل میدهند، خروج آنان ساختار سنی جمعیت را تغییر داده و روند سالمندی را تسریع میکند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2319693/%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C فیروزی و عثمانی، «حکمرانی مهاجرت در ایران: خلاهای سیاستگذاری و چالشهای مدیریتی»، 1404ش، ص55.]</ref> | |||
* بحران هویت در فرزندان مهاجران: به گفته پژوهشگران، تعلیق مواد قانون مدنی در بخش تابعیت به بحران هویت در نسلهای دوم، سوم و چهارم مهاجران خارجی مقیم ایران انجامیده است. این گروه نه با جامعه مبدأ ارتباط دارند و نه در جامعه میزبان از هویت پایدار برخوردارند که این وضعیت میتواند زمینهساز آسیبهای اجتماعی باشد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2319693/%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C فیروزی و عثمانی، «حکمرانی مهاجرت در ایران: خلاهای سیاستگذاری و چالشهای مدیریتی»، 1404ش، ص56.]</ref> | |||
* سکوت قوانین در برابر مهاجرت نخبگان: به گفته تحلیلگران، قوانین و آییننامههای موجود فاقد چشمانداز روشن و راهبرد عملی برای جذب و پذیرش نخبگان و تحصیلکردگان از سایر کشورها هستند. در حالی که یکی از رویههای جهانی برای جبران فرار مغزها، ایجاد فرصتهای کاری، اقامتی و سرمایهگذاری برای جذب نخبگان خارجی است، ایران فاقد چنین سیاستی است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2319693/%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C فیروزی و عثمانی، «حکمرانی مهاجرت در ایران: خلاهای سیاستگذاری و چالشهای مدیریتی»، 1404ش، ص54.]</ref> | |||
* نبود سیاست ادغام برای مهاجران مقیم: به گزارش پژوهشگران، علیرغم گذشت بیش از چهار دهه از حضور مهاجران خارجی در ایران، هیچ برنامه مشخصی برای ادغام اجتماعی و فرهنگی آنان تعریف نشده است. عدم ادغام میتواند به افزایش تعارضات میان بومیان و مهاجران، بیهویتی و گسترش آسیبهای اجتماعی بیانجامد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2319693/%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C فیروزی و عثمانی، «حکمرانی مهاجرت در ایران: خلاهای سیاستگذاری و چالشهای مدیریتی»، 1404ش، ص58.]</ref> | |||
* موانع قانونی برای سرمایهگذاری مهاجران: به گفته پژوهشگران، مهاجران در ایران با موانعی از جمله فقدان حق مالکیت، محدودیت در اشتغال و سختگیریهای قوانین بانکی مواجه هستند. این محدودیتها موجب انتقال سرمایههای مهاجران به کشورهایی مانند ترکیه و کشورهای حاشیه خلیج فارس شده یا به راکد ماندن نقدینگی و افزایش تورم انجامیده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2319693/%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C فیروزی و عثمانی، «حکمرانی مهاجرت در ایران: خلاهای سیاستگذاری و چالشهای مدیریتی»، 1404ش، ص59.]</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||