پیش‌نویس:مهاجرت: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۵: / خط ۵: @@
 == '''مفهوم‌شناسی''' ==
 مهاجرت در لغت به‌معنای کوچ‌کردن از سرزمین خود، ترک دوستان و خویشاوندان و اقامت در محلی است که شخص بومی آن‌جا محسوب نمی‌شود.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA دهخدا،  لغت نامه، ذیل واژه مهاجرت.]</ref> در جامعه‌شناسی، مهاجرت به جابه‌جایی جمعیت از یک مکان جغرافیایی به مکانی دیگر اطلاق می‌شود.<ref>کوئن، مبانی جامعه‌شناسی، 1382ش، ص284.</ref> اصطلاح مهاجرت دربارهٔ انسان‌ها زمانی کاربرد دارد که موقتی و فصلی نباشد. از نظر جامعه‌شناسان، مهاجرت، یکی از عوامل اثرگذار در تحول [[جمعیت]] است. امروزه حدود ۳درصد از جمعیت کرهٔ زمین، دور از زادگاه‌شان زندگی می‌کنند. مهاجرت که به‌طور معمول با هدف دستیابی به شرایطی مطلوب‌تر برای آینده رخ می‌دهد، علل و انواع گوناگونی دارد و پیامدهای آن نیز متفاوت است.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/387488/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1 عیسی‌زاده،  «مهاجرت ببن اللمللی و اثرات اقتصادی آن در بازار کار»، 1393ش، ص53.]</ref>
+== تاریخچه ==
+بر اساس متن، مهاجرت از دیرباز بخشی از تاریخ بشر بوده و انسان‌ها برای دستیابی به زندگی بهتر، امنیت، رفاه یا آزادی، سرزمین خود را ترک کرده‌اند. در گذشته، عوامل طبیعی مانند قحطی، خشکسالی یا جنگ‌های محلی دلایل اصلی مهاجرت بودند، اما در جهان امروز، عوامل پیچیده‌تری از جمله مسائل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در تصمیم افراد برای مهاجرت نقش دارند. مهاجرت در عصر نوین به یکی از مهم‌ترین موضوعات اجتماعی تبدیل شده است.<ref>[https://civilica.com/note/15494/ علمداری، «مهاجرت و پیامدهای اجتماعی در عصر نوین»، وب‌سایت سیلیویکا.]</ref>
 == '''انواع مهاجرت''' ==
@@ خط ۲۴: / خط ۲۷: @@
 |'''ردیف'''
 |'''نظریه‌پرداز/ مکتب'''
-|'''مبانی نظری (عصاره و درونمایه)'''
+|'''مبانی نظری  و درونمایه'''
 |-
 |'''1'''
@@ خط ۶۲: / خط ۶۵: @@
 |'''8'''
 |'''راونشتاین'''
-|راونشتاین نخستین نظریه‌پردازی است که برای مهاجرت قانونمندی‌هایی را مطرح کرد. از نظر وی، شدت مهاجرت با فاصله رابطه معکوس دارد و مهاجرت اغلب به صورت مرحله‌ای (از روستا به شهرهای کوچک و سپس به شهرهای بزرگ) انجام می‌شود. انگیزه اقتصادی را مهم‌ترین عامل مهاجرت می‌داند. در مسافت‌های کوتاه، مهاجرت زنان بیشتر است و اهالی شهرها کمتر از روستاییان مهاجرت می‌کنند. همچنین به اعتقاد وی، توسعه ارتباطات و فناوری با افزایش مهاجرت رابطه مستقیم دارد.<ref>[https://sid.ir/paper/164809/fa راهشخو، مریم و دیگران، «بررسی نقش عوامل اجتماعی و فرهنگی بر مهاجرت دانشجویان ایرانی به خارج از کشور (نمونه موردي: دانشگاه علوم پزشکی پته، شهر پچ کشور مجارستان»، 1391ش، ص92-93.]</ref>
+|راونشتاین نخستین نظریه‌پردازی است که برای مهاجرت قانونمندی‌هایی را مطرح کرد. از نظر وی، شدت مهاجرت با فاصله رابطه معکوس دارد و مهاجرت اغلب به صورت مرحله‌ای (از روستا به شهرهای کوچک و سپس به شهرهای بزرگ) انجام می‌شود. انگیزه اقتصادی را مهم‌ترین عامل مهاجرت می‌داند. در مسافت‌های کوتاه، مهاجرت زنان بیشتر است و اهالی شهرها کمتر از روستاییان مهاجرت می‌کنند. همچنین به اعتقاد وی، توسعۀ ارتباطات و فناوری با افزایش مهاجرت رابطه مستقیم دارد.<ref>[https://sid.ir/paper/164809/fa راهشخو، مریم و دیگران، «بررسی نقش عوامل اجتماعی و فرهنگی بر مهاجرت دانشجویان ایرانی به خارج از کشور (نمونه موردي: دانشگاه علوم پزشکی پته، شهر پچ کشور مجارستان»، 1391ش، ص92-93.]</ref>
 |-
 |'''9'''
 |'''امید'''
-|بر اساس این نظریه، امید که ترکیبی از انتظار رسیدن به هدف و احتمال تحقق آن است، تأثیر مستقیمی بر تصمیم به مهاجرت دارد. هرچه هدف برای فرد اهمیت بیشتری داشته باشد و احتمال دستیابی به آن بیشتر باشد، تأثیر مثبت آن بر انگیزه مهاجرت افزایش می‌یابد.<ref>[https://sid.ir/paper/164809/fa راهشخو، مریم و دیگران، «بررسی نقش عوامل اجتماعی و فرهنگی بر مهاجرت دانشجویان ایرانی به خارج از کشور (نمونه موردي: دانشگاه علوم پزشکی پته، شهر پچ کشور مجارستان»، 1391ش، ص93-94.]</ref>
+|بر اساس این نظریه، امید که ترکیبی از انتظار رسیدن به هدف و احتمال تحقق آن است، تأثیر مستقیمی بر تصمیم به مهاجرت دارد. هرچه هدف برای فرد اهمیت بیشتری داشته باشد و احتمال دستیابی به آن بیشتر باشد، تأثیر مثبت آن بر انگیزۀ مهاجرت افزایش می‌یابد.<ref>[https://sid.ir/paper/164809/fa راهشخو، مریم و دیگران، «بررسی نقش عوامل اجتماعی و فرهنگی بر مهاجرت دانشجویان ایرانی به خارج از کشور (نمونه موردي: دانشگاه علوم پزشکی پته، شهر پچ کشور مجارستان»، 1391ش، ص93-94.]</ref>
 |-
 |'''10'''
@@ خط ۷۴: / خط ۷۷: @@
 == '''پیامدهای مهاجرت''' ==
-از نظر جامعه‌شناسان هر مقولهٔ اجتماعی که در یک جامعه رخ می‌دهد دارای پیامدهای مثبت و منفی است و مهاجرت نیز تأثیراتی در فرهنگ و اجتماع دارد. پیامدهای مهاجرت، بسته به متغیرهایی همچون تحصیلات، شغل، میزان درآمد، سن، مدت اقامت و فاصله محل سکونت نسبت به مقصد، کاملاً متفاوت است.
+به گفته جامعه‌شناسان، مهاجرت پیامدهای گسترده‌ای در ابعاد مختلف دارد. در سطح خانواده، مهاجرت اغلب موجب گسست عاطفی، دوری اعضا و افزایش بار مسئولیت بر دوش خانواده باقی‌مانده در مبدأ می‌شود، هرچند در برخی موارد فرصت‌های اقتصادی تازه‌ای نیز ایجاد می‌کند. از منظر اقتصادی، خروج نیروهای متخصص (فرار مغزها) ظرفیت علمی و فنی کشور مبدأ را کاهش می‌دهد، اما در مقابل، ارسال وجوه توسط مهاجران می‌تواند به معیشت خانواده‌ها کمک کند. در کشور مقصد، مهاجران معمولاً مشاغلی را بر عهده می‌گیرند که کمترین تمایل محلی را دارد، اما اغلب با تبعیض شغلی و دستمزد نابرابر مواجه هستند. در بعد فرهنگی، مهاجرت به تلاقی و تبادل فرهنگ‌ها می‌انجامد و می‌تواند غنای فرهنگی ایجاد کند، اما در عین حال برخورد فرهنگ‌های متفاوت گاهی به بحران هویت برای مهاجران و مقاومت در جامعه میزبان منجر می‌شود. در سطح سیاسی، دولت‌ها برای کنترل جریان مهاجرت سیاست‌هایی وضع می‌کنند تا از فشار بر خدمات عمومی و زیرساخت‌ها بکاهند. در بعد فردی، مهاجرت تجربه‌ای دوگانه است؛ از یک سو فرصت‌های تازه برای پیشرفت و از سوی دیگر احساس غربت، تبعیض و بحران هویت را به همراه دارد. در مجموع، مهاجرت نه کاملاً مثبت و نه کاملاً منفی است و نتیجه آن به نحوه مدیریت و سیاست‌گذاری این پدیده بستگی دارد.<ref>[https://civilica.com/note/15494/ علمداری، «مهاجرت و پیامدهای اجتماعی در عصر نوین»، وب‌سایت سیلیویکا.]</ref>
-تغییر وضعیت اخلاقی و بینش، تغییرات ظاهری، پذیرفته نشدن در جامعه جدید، تبعیض‌ها در مناطق پذیرنده، ناهنجاری‌های اجتماعی، افت تحصیلی؛ از بین رفتن هویت فرهنگی و بومی، مشکلات اقتصادی، حاشیه نشینی، افزایش مشکلات و بیماری‌های روانی، اثرگذاری در باورها و عقاید دینی، فشارهای عاطفی، غربت و دوری از خانواده و دیار، از مهم‌ترین پیامدهای مهاجرت برای مهاجران است.<ref>[https://vista.ir/m/c/nlhuy «پیامدهای مهاجرت»، وب‌سایت مجلۀ ویستا.]</ref>
-مهاجرت، همچنین پیامدهایی را برای سرزمین مبدأ دارد؛ از جمله: ارتقاء روابط فرهنگی؛ از دست رفتن نیروهای جوان؛ ایجاد تغییر در ساختار جمعیت؛ کم‌شدن میزان ازدواج؛ بالارفتن دستمزد کارهای کشاورزی به‌علت کم‌شدن نیروی فعال در روستاها. متقابلاً پیامدهای احتمالی در سرزمین مقصد بروز می‌کند؛ مانند: تأمین نیروی کار بدون صرف هزینه تربیت نیروی انسانی؛ استفاده از مهاجران برای کارهای سخت؛ افزایش جمعیت؛ کاهش دستمزد کارگران به علت رقابت؛ اشاعه بیماری‌های مهاجران.<ref>[https://vista.ir/m/c/nlhuy «پیامدهای مهاجرت»، وب‌سایت مجلۀ ویستا.]</ref>
-=== مدل‌های ادغام و سازگاری مهاجرت ===
-از منظر برخی تحلیل‌های اقتصادی، مهاجرت انتخابی فردی برای دستیابی به درآمد بیشتر و بهبود شرایط مادی در نظر گرفته می‌شود، که به‌طور عمده ناشی از اختلاف دستمزد و فرصت‌های شغلی بین مناطق مختلف است. در مقابل، برخی دیگر از تحلیل‌های اقتصادی، تصمیم مهاجرت را نه تنها یک انتخاب فردی، بلکه راهبردی خانوادگی برای کاهش خطرات اقتصادی و تنوع بخشیدن به منابع درآمد می‌دانند. در سطحی کلان‌تر، نگاه‌های ساختاری، مهاجرت را پیامد ضروری و طبیعی عملکرد نظام اقتصادی جهانی، تقسیم کار بین مناطق پیشرفته و کمتر توسعه‌یافته، و گسترش ارتباطات در دنیای امروز می‌دانند. این نگاه معتقد است تا زمانی که شکاف توسعه بین مناطق جهان وجود دارد، جریان‌های مهاجرتی نیز ادامه خواهد داشت.<ref>برومندزاده و نوبخت، «مروری بر نظریات جدید مطرحشده در حوزه مهاجرت»،  1390ش، ص76-83.</ref>
-با این حال، در کنار بررسی علل و عوامل خروج افراد از مبدأ، مطالعۀ وضعیت و تجربۀ زندگی آنان در مقصد نیز از اهمیت بنیادینی برخوردار است. این بعد از موضوع بر فرآیندهای تعامل، سازگاری و نحوه‌ی زندگی تازه‌واردان در بافت اجتماعی جدید متمرکز است.<ref>برومندزاده و نوبخت، «مروری بر نظریات جدید مطرحشده در حوزه مهاجرت»،  1390ش، ص76-83.</ref>
-برای توصیف این فرآیند تعامل، الگوهای کلانی مطرح شده‌اند. اولین الگو، همانندسازی است، که در آن انتظار می‌رود تازه‌واردان ویژگی‌های متمایز فرهنگی، زبانی و هویتی خود را کنار گذاشته و  به‌طور کامل در الگوها و هنجارهای جامعه‌ی غالب حل شوند. دومین الگو، آمیزش یا کورۀ ذوب است، که در آن نه فرهنگ مهاجران نادیده گرفته می‌شود و نه فرهنگ میزبان به‌طور انحصاری حاکم است، بلکه تعامل بین آنها منجر به شکل‌گیری ترکیبات فرهنگی تازه و پویایی می‌شود. سومین الگو، کثرت‌گرایی یا چندفرهنگی است، که در آن بر حفظ هویت‌های متمایز در کنار یکدیگر، با به رسمیت شناخته‌شدن حقوق برابر و مشارکت عادلانه در عرصه‌ی اجتماعی تأکید می‌شود. تجربه‌ی جوامع مهاجرپذیر نشان می‌دهد که هیچ‌یک از این الگوها به ‌صورت خالص تحقق نمی‌یابد و همواره کشمکشی بین گرایش به یکسانی و حفظ تنوع وجود دارد.<ref>برومندزاده و نوبخت، «مروری بر نظریات جدید مطرحشده در حوزه مهاجرت»،  1390ش، ص76-83.</ref>
-=== فرهنگ‌پذیری مهاجران ===
-در سطح خُردتر، فرآیند سازگاری افراد با محیط جدید، که می‌توان آن را نوعی یادگیری اجتماعی دوباره دانست، موضوع مطالعه است. افراد در مواجهه با جامعۀ جدید، راهبردهای مختلفی را در پیش می‌گیرند. برخی تلاش می‌کنند پیوند خود را با فرهنگ و هویت پیشین حفظ کرده و همزمان با جامعه‌ی جدید نیز ارتباط فعالانه برقرار کنند (راهبرد تلفیق). برخی تنها به جذب کامل در فرهنگ میزبان گرایش پیدا می‌کنند (همانندسازی). گروهی دیگر ترجیح می‌دهند در انزوا نسبی و با حفظ هویت خود به سر برند (جدایی). و دسته‌ای نیز ممکن است احساس کنند به هیچ یک از دو جامعه تعلق ندارند و در حاشیه بمانند (حاشیه‌نشینی). موفقیت در این فرآیند پیچیده، به عواملی مانند ویژگی‌های شخصیتی، سطح حمایت‌های اجتماعی، نگرش و سیاست‌های جامعه‌ی میزبان، و نیز زمینه‌های اقتصادی و موقعیت ساختاری فرد بستگی دارد.
-برخی از نظریه‌پردازان فرآیند سازگاری را خطی و ثابت نمی‌دانند بلکه از دید آنها سازگاری تحت تأثیر شدید فرصت‌ها و محدودیت‌های عینی قرار می‌گیرد. برای مثال، دسترسی نابرابر به آموزش، اشتغال مناسب و موقعیت‌های اجتماعی، می‌تواند مسیرهای متفاوتی را برای نسل دوم مهاجران رقم بزند. برخی از این مسیرها به تحرک صعودی و ادغام موفق منجر می‌شوند، در حالی که برخی دیگر به دلیل مواجهه با تبعیض، مشاغل کمدستمزد و محرومیت از شبکه‌های حمایتی، ممکن است به حاشیه‌رانی یا حتی گرایش به رفتارهای انحرافی بینجامد. نظریه‌ای مانند همانندسازی قطاعی تأکید می‌کند که پیامد مهاجرت برای نسل دوم، لزوماً یکسان نیست و به سرمایه‌های اولیه‌ای مانند تحصیلات خانواده، شبکه‌های اجتماعی قومی و نحوه‌ی پذیرش جامعه‌ی میزبان بستگی دارد. این نظریه نشان می‌دهد چگونه برخی ممکن است مسیر پیشرفت سریع را طی کنند، حال آنکه برخی دیگر، با وجود پذیرش ظاهری فرهنگ میزبان، به‌دلیل فقدان فرصت‌های ساختاری، در موقعیت‌های فرودست باقی بمانند.<ref>برومندزاده و نوبخت، «مروری بر نظریات جدید مطرحشده در حوزه مهاجرت»،  1390ش، ص76-83.</ref>
+== مدل‌های ادغام و سازگاری مهاجرت ==
+برای توصیف فرآیند تعامل مهاجران با جامعه میزبان، سه الگوی کلان مطرح شده است: همانندسازی که در آن مهاجران ویژگی‌های فرهنگی خود را کنار گذاشته و در جامعه غالب حل می‌شوند؛ آمیزش یا کوره ذوب که در آن تعامل فرهنگ‌ها به شکل‌گیری ترکیبات فرهنگی تازه می‌انجامد؛ و کثرت‌گرایی یا چندفرهنگی که بر حفظ هویت‌های متمایز در کنار یکدیگر با حقوق برابر تأکید دارد. در سطح فردی، مهاجران چهار راهبرد را پیش می‌گیرند: تلفیق که حفظ هویت پیشین همراه با ارتباط فعال با جامعه جدید است، همانندسازی که جذب کامل در فرهنگ میزبان محسوب می‌شود، جدایی که حفظ هویت در انزوا است، و حاشیه‌نشینی که تعلق نداشتن به هیچ یک از دو جامعه را نشان می‌دهد. به گفته نظریه‌پردازان، سازگاری فرآیندی خطی نیست و تحت تأثیر عواملی مانند دسترسی به آموزش، اشتغال مناسب، تبعیض و سرمایه‌های اولیه خانواده قرار دارد که مسیرهای متفاوتی را برای نسل دوم مهاجران رقم می‌زند..<ref>[https://ensani.ir/fa/article/387489/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA برومندزاده و نوبخت، «مروری بر نظریات جدید مطرحشده در حوزه مهاجرت»،  1390ش، ص76-83.]</ref>
 == مهاجرت بین‌المللی ایرانیان در دوران معاصر ==
-ایران در چند دهه اخیر از جمله کشورهایی بوده که شمار قابل توجهی از اتباع آن راه مهاجرت را در پیش گرفته‌اند. بر پایه داده‌های سالنامه مهاجرتی ایران، کشورهای دارای بیشترین جمعیت متولد ایران به ترتیب عبارتند از: امارات متحده عربی، ایالات متحده آمریکا، کانادا، آلمان، انگلستان، ترکیه، سوئد، استرالیا، کویت، هلند، قطر، فرانسه، نروژ، اتریش، دانمارک، ایتالیا، عراق، سوئیس و بلژیک. تا پایان سال ۲۰۱۹م شمار ایرانیان مهاجر به این کشورها بالغ بر یک 1301975م نفر گزارش شده است. این رقم در مقایسه با آمار سال ۱۹۹۰م که ششصد و سی و یک هزار و سیصد و سی و نه نفر بود، رشد قابل ملاحظه‌ای را نشان می‌دهد. بر اساس آمار سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۰م در میان کشورهای اتحادیه اروپا، چهار کشور آلمان، سوئد، هلند و فرانسه میزبان شمار بیشتری از اتباع ایرانی بوده‌اند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/639598/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D9%87%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%88-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D8%A8%D8%AE%D8%AA-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «بررسی روند مهاجرت ایرانیان در چند دهه گذشته/ ایرانیان در غربت موفق و خوشبخت هستند؟»، خبرگزاری آنا.]</ref>
+ایران در چند دهه اخیر از جمله کشورهایی بوده که شمار قابل توجهی از اتباع آن راه مهاجرت را در پیش گرفته‌اند. بر پایه داده‌های سالنامه مهاجرتی ایران، کشورهای دارای بیشترین جمعیت متولد ایران به ترتیب عبارتند از: امارات متحده عربی، ایالات متحده آمریکا، کانادا، آلمان، انگلستان، ترکیه، سوئد، استرالیا، کویت، هلند، قطر، فرانسه، نروژ، اتریش، دانمارک، ایتالیا، عراق، سوئیس و بلژیک. تا پایان سال ۲۰۱۹م شمار ایرانیان مهاجر به این کشورها بالغ بر یک 1301975م نفر گزارش شده است. این رقم در مقایسه با آمار ۱۹۹۰م که ششصد و سی و یک هزار و سیصد و سی و نه نفر بود، رشد قابل ملاحظه‌ای را نشان می‌دهد. بر اساس آمار سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۰م در میان کشورهای اتحادیه اروپا، چهار کشور آلمان، سوئد، هلند و فرانسه میزبان شمار بیشتری از اتباع ایرانی بوده‌اند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/639598/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D9%87%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%88-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D8%A8%D8%AE%D8%AA-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «بررسی روند مهاجرت ایرانیان در چند دهه گذشته/ ایرانیان در غربت موفق و خوشبخت هستند؟»، خبرگزاری آنا.]</ref>
 === برآوردهای جمعیتی و روند تغییرات ===
-سالنامه مهاجرتی ایران در ۱۴۰۰ش جمعیت مهاجران ایرانی در جهان را بر پایه آخرین آمار معتبر بین‌المللی ( ۲۰۲۰م) حدود ۱.۸ میلیون نفر اعلام کرده است. برآورد دبیرخانۀ شورای عالی ایرانیان از این جمعیت، عدد ۴.۰۴ میلیون نفر است که به‌دلیل چالش‌های راستی‌آزمایی بر مبنای منابع بین‌المللی، تفاوت فاحشی دارد. بر اساس تحلیل این سالنامه، جمعیت مهاجران ایرانی از ۸۲۰ هزار نفر در  ۱۹۹۰م به رقم مذکور در  ۲۰۲۰ رسیده که بیانگر رشد ۲.۲ برابری در طول سه دهه است.<ref>[https://ana.ir/fa/news/639598/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D9%87%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%88-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D8%A8%D8%AE%D8%AA-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «بررسی روند مهاجرت ایرانیان در چند دهه گذشته/ ایرانیان در غربت موفق و خوشبخت هستند؟»، خبرگزاری آنا.]</ref>
+سالنامه مهاجرتی ایران در ۱۴۰۰ش جمعیت مهاجران ایرانی در جهان را بر پایه آخرین آمار معتبر بین‌المللی (۲۰۲۰م) حدود ۱.۸ میلیون نفر اعلام کرده است. برآورد دبیرخانۀ شورای عالی ایرانیان از این جمعیت، عدد ۴.۰۴ میلیون نفر است که به‌دلیل چالش‌های راستی‌آزمایی بر مبنای منابع بین‌المللی، تفاوت فاحشی دارد. بر اساس تحلیل این سالنامه، جمعیت مهاجران ایرانی از ۸۲۰ هزار نفر در  ۱۹۹۰م به رقم مذکور در  ۲۰۲۰م رسیده که بیانگر رشد ۲.۲ برابری در طول سه دهه است.<ref>[https://ana.ir/fa/news/639598/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D9%87%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%88-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D8%A8%D8%AE%D8%AA-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «بررسی روند مهاجرت ایرانیان در چند دهه گذشته/ ایرانیان در غربت موفق و خوشبخت هستند؟»، خبرگزاری آنا.]</ref>
 === ویژگی‌های جمعیتی و تحصیلی مهاجران ===
@@ خط ۲۰۶: / خط ۱۹۶: @@
 * سجادپور، سیدمحمدکاظم، «پدیده فراگیر مهاجرت بین المللی»، وب‌سایت دیپلماسی ایرانی، تاریخ درج مطلب: 2 خرداد 1402ش.
 * شلیله،  محمد، «تصمیم‌گیری دربارهٔ مهاجرت و فرایند سازگاری با جامعهٔ میزبان»، مجلهٔ     رفاه اجتماعی، شمارهٔ ۳،     ۱۳۸۱ش.
+* علمداری، محسن، «مهاجرت و پیامدهای اجتماعی در عصر نوین»، وب‌سایت سیلیویکا، تاریخ درج مطلب: 28 شهریور 1404ش.
 * عیسی‌زاده، سعید، مهران‌فر، جهانبخش، «مهاجرت ببن اللمللی و اثرات اقتصادی آن در بازار کار»، فصلنامۀ جمعیت، شمارۀ 89-90، 1393ش.
 * کلهری ندرآبادی، لیدا و دیگران، «جریان مهاجرت شهر به روستا در ایران طی سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰: تحلیل دادگان آمارگیری نیروی‌کار»، مجلۀ نامۀ انجمن جمعیت‌شناسی ایران، دوره 18، شماره 36، 1402ش.