بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
از منظر مسیحیان نیز، خروج ضدمسیح یا دجال که الوهیت عیسی را انکار میکنند از علائم حتمی آخرالزمان است و در نهایت با پیروزی و غلبه مسیح نابود میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1192162/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%AD دینپناه و خواص، «بررسی پیشگوییهای عهدین درباره کشتارهای جمعی پیش از ظهور»، ۱۳۹۶ش، ص۳۳۲-۳۳۱.]</ref> همچنین رواج فساد و جرم، شدت یافتن منازعات نظامی و ستیز، بروز بلایای طبیعی همچون زلزله و قحطی، و نیز دگرگونیهای شگفتانگیز در نظام آفرینش مانند تیرگی خورشید و ماه را از جمله رویدادهای حتمی پیش از طلوع خورشید ولایت مسیح میداند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/93888/%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 اصغری، «آخر الزمان»، ۱۳۸۶ش، ص۹۳.]</ref> | از منظر مسیحیان نیز، خروج ضدمسیح یا دجال که الوهیت عیسی را انکار میکنند از علائم حتمی آخرالزمان است و در نهایت با پیروزی و غلبه مسیح نابود میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1192162/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%AD دینپناه و خواص، «بررسی پیشگوییهای عهدین درباره کشتارهای جمعی پیش از ظهور»، ۱۳۹۶ش، ص۳۳۲-۳۳۱.]</ref> همچنین رواج فساد و جرم، شدت یافتن منازعات نظامی و ستیز، بروز بلایای طبیعی همچون زلزله و قحطی، و نیز دگرگونیهای شگفتانگیز در نظام آفرینش مانند تیرگی خورشید و ماه را از جمله رویدادهای حتمی پیش از طلوع خورشید ولایت مسیح میداند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/93888/%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 اصغری، «آخر الزمان»، ۱۳۸۶ش، ص۹۳.]</ref> | ||
در دین اسلام نیز این نشانهها، در ابعاد مختلف طبیعی، اجتماعی، اخلاقی و معنوی است.<ref>[https://cis.quran.ac.ir/article_150056.html موسوی گیلانی، «بررسی تطبیقی نشانههای ظهور موعود آخرالزمان از دیدگاه دین اسلام و مسیحیت»، ۱۴۰۰ش، ص۱۳۱-۱۲۹.]</ref> محدثان شیعه و اهلسنت بهویژه شیعه از قرون آغازین اسلام به نقل از روایات نشانههای ظهور پرداختند که البته همه روایات از درجه اعتبار و حجیت برخوردار نیستند.<ref>صادقی، «تأملی در روایتهای علائم ظهور»، ۱۳۸۲ش، ص۳۲۲-۳۲۳.</ref> بیشتر نشانههایی که در روایات شیعه بهعنوان نشانههای حتمی بیان شدهاند در روایات معتبر اهلسنت در زمره نشانههای ظهور معرفی شدهاند و این مسئله زمینه را برای تقریب و وحدت میان مذاهب اسلامی فراهم میآورد.<ref>موحدی، «نشانههای ظهور در احادیث معتبر فریقین»، ۱۳۹۷ش، ص۴۵.</ref> | در دین اسلام نیز این نشانهها، در ابعاد مختلف طبیعی، اجتماعی، اخلاقی و معنوی است.<ref>[https://cis.quran.ac.ir/article_150056.html موسوی گیلانی، «بررسی تطبیقی نشانههای ظهور موعود آخرالزمان از دیدگاه دین اسلام و مسیحیت»، ۱۴۰۰ش، ص۱۳۱-۱۲۹.]</ref> محدثان شیعه و اهلسنت بهویژه شیعه از قرون آغازین اسلام به نقل از روایات نشانههای ظهور پرداختند که البته همه روایات از درجه اعتبار و حجیت برخوردار نیستند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/857862/%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-1 صادقی، «تأملی در روایتهای علائم ظهور»، ۱۳۸۲ش، ص۳۲۲-۳۲۳.]</ref> بیشتر نشانههایی که در روایات شیعه بهعنوان نشانههای حتمی بیان شدهاند در روایات معتبر اهلسنت در زمره نشانههای ظهور معرفی شدهاند و این مسئله زمینه را برای تقریب و وحدت میان مذاهب اسلامی فراهم میآورد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1721224/%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%B1-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%DB%8C%D9%86 موحدی، «نشانههای ظهور در احادیث معتبر فریقین»، ۱۳۹۷ش، ص۴۵.]</ref> | ||
=== '''اشتراکات مسیحیت و اسلام''' === | === '''اشتراکات مسیحیت و اسلام''' === | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
== '''کارکرد نشانههای ظهور''' == | == '''کارکرد نشانههای ظهور''' == | ||
یکی از راههای حل پیچیدگیهای بحث نشانههای ظهور، توجه به مقاصد امامان معصوم از طرح این رویدادهاست. یکی از آنها بّعد اثری نشانهها و پیشگوییها است که حاصل برداشت از ظواهر روایی میباشد. این آثار نه صرفاْ مثبت و ایجابی بوده و نه مخرب و منفی، بلکه ترکیبی متوازن و منطقی از آنها را در بردارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1122932/%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%AE%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%AC%DB%8C پوررستمی و شاکری زواردهی، «زمینههای برداشت سازنده و مخرب از نشانههای ظهور منجی»، ۱۳۹۵ش، ص۴۳.]</ref> مهمترین کارکردهای نشانههای ظهور کارکرد استراتژیک یا راهبردی و تمدنی است.<ref>همایون، «نشانههای ظهور و تصویرپردازی از یک انتقال تمدنی»، ۱۳۹۷ش، ج۱، ص۲۳۴ و ۲۴۳.</ref> | یکی از راههای حل پیچیدگیهای بحث نشانههای ظهور، توجه به مقاصد امامان معصوم از طرح این رویدادهاست. یکی از آنها بّعد اثری نشانهها و پیشگوییها است که حاصل برداشت از ظواهر روایی میباشد. این آثار نه صرفاْ مثبت و ایجابی بوده و نه مخرب و منفی، بلکه ترکیبی متوازن و منطقی از آنها را در بردارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1122932/%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%AE%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%AC%DB%8C پوررستمی و شاکری زواردهی، «زمینههای برداشت سازنده و مخرب از نشانههای ظهور منجی»، ۱۳۹۵ش، ص۴۳.]</ref> مهمترین کارکردهای نشانههای ظهور کارکرد استراتژیک یا راهبردی و تمدنی است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1721131/%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C همایون، «نشانههای ظهور و تصویرپردازی از یک انتقال تمدنی»، ۱۳۹۷ش، ج۱، ص۲۳۴ و ۲۴۳.]</ref> | ||
کارکرد مثبت و | |||
کارکرد منفی و سلبی نیز این نشانهها میتوانند بهعنوان معیاری برای شناسایی قیامهای باطل و تحیر و سرگردانی در تشخیص و تصدیق جریانها، تعیین وقت برای ظهور و شناخت مدعیان دروغین و سوء استفادههای سیاسی و اجتماعی باشند.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/325883/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1 آیتی، «کارکردهای نشانههای ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۱۷-۱۲]؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1122932/%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%AE%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%AC%DB%8C پوررستمی و شاکری زواردهی، «زمینههای برداشت سازنده و مخرب از نشانههای ظهور منجی»، ۱۳۹۵ش، ص۴۳.]</ref> | # '''کارکرد مثبت و ایجابی:''' نشانههای ظهور با ایجاد امیدبخشی، آگاهیبخشی و پیشگیری نسبت به انحرافات فراروی، غفلتزدایی و شناخت امام مهدی و ایجاد آمادگی بایسته و ایمانافزایی اخبار غیبی نقش بسزایی در آمادهسازی افراد ایفا میکنند.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/325883/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1 آیتی، «کارکردهای نشانههای ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۱۱-۱۰]؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1122932/%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%AE%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%AC%DB%8C پوررستمی و شاکری زواردهی، «زمینههای برداشت سازنده و مخرب از نشانههای ظهور منجی»، ۱۳۹۵ش، ص۴۳.]</ref> | ||
# '''کارکرد منفی و سلبی:''' نیز این نشانهها میتوانند بهعنوان معیاری برای شناسایی قیامهای باطل و تحیر و سرگردانی در تشخیص و تصدیق جریانها، تعیین وقت برای ظهور و شناخت مدعیان دروغین و سوء استفادههای سیاسی و اجتماعی باشند.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/325883/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1 آیتی، «کارکردهای نشانههای ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۱۷-۱۲]؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1122932/%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%AE%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%AC%DB%8C پوررستمی و شاکری زواردهی، «زمینههای برداشت سازنده و مخرب از نشانههای ظهور منجی»، ۱۳۹۵ش، ص۴۳.]</ref> | |||
== '''ضوابط تطبیق نشانههای ظهور''' == | == '''ضوابط تطبیق نشانههای ظهور''' == | ||
| خط ۷۲: | خط ۷۳: | ||
== '''نشانههای ظهور در ایران و خراسان''' == | == '''نشانههای ظهور در ایران و خراسان''' == | ||
بررسی روایتهای نشانههای ظهور مرتبط با ایران و خراسان مانند خروج حسنی، خراسانی، شعیببنصالح و زندیق نشان میدهد که به جز تعداد بسیار اندک، بیشتر این روایتها از نظر سندی ضعیف هستند. از میان آنها، تنها یک روایت صحیحالسند درباره حسنی از نوادگان امام حسن وجود دارد که به اختلال درونی بنیعباس، خروج شامی و یمانی و سپس حرکت حسنی و به دنبال آن ظهور امام مهدی اشاره دارد. درباره خراسانی نیز فقط یک روایت صحیحالسند پیدا شد که متن آن از نظر دلالی متزلزل است. درباره شعیببنصالح یک روایت صحیح وجود دارد که قیام او را پیش از ظهور معرفی میکند. روایت مربوط به خروج زندیق از قزوین، شخصیتی منفی که ظهور پیش از او محال دانسته شده نیز صحیحالسند نیست.<ref>محمدی، «بررسی میزان اعتبار روایات نشانههای ظهور درباره شخصیتهای مطرح در ایران و خراسان»، ۱۴۰۰ش، ص۷ و ۳۹.</ref> | بررسی روایتهای نشانههای ظهور مرتبط با ایران و خراسان مانند خروج حسنی، خراسانی، شعیببنصالح و زندیق نشان میدهد که به جز تعداد بسیار اندک، بیشتر این روایتها از نظر سندی ضعیف هستند. از میان آنها، تنها یک روایت صحیحالسند درباره حسنی از نوادگان امام حسن وجود دارد که به اختلال درونی بنیعباس، خروج شامی و یمانی و سپس حرکت حسنی و به دنبال آن ظهور امام مهدی اشاره دارد. درباره خراسانی نیز فقط یک روایت صحیحالسند پیدا شد که متن آن از نظر دلالی متزلزل است. درباره شعیببنصالح یک روایت صحیح وجود دارد که قیام او را پیش از ظهور معرفی میکند. روایت مربوط به خروج زندیق از قزوین، شخصیتی منفی که ظهور پیش از او محال دانسته شده نیز صحیحالسند نیست.<ref>[https://www.mahdimag.ir/article_194545.html محمدی، «بررسی میزان اعتبار روایات نشانههای ظهور درباره شخصیتهای مطرح در ایران و خراسان»، ۱۴۰۰ش، ص۷ و ۳۹.]</ref> | ||
نشانههای ظهور در شعر مهدوی | == نشانههای ظهور در شعر مهدوی == | ||
شعر مهدوی از زیر مجموعههای شعر مناقبتی است که در قلمرو شعر آیینی، از گستره وسیع، شکوه و منزلت خاصی برخوردار است. محمد بن حسام خوسفی و سید حیدر حلی دو شاعر، متعهد و شیعیمذهب، در حوزه شعر مهدوی در ادب فارسی و عربی هستند. آنان توانستند روایات و احادیث مربوط به نشانههای ظهور امام مهمدی و خصوصاْ تحریف دین را بهعنوان یکی از نشانهها، در اشعار خود بازتاب دهند که نشاندهنده ارادات آنان به اهلبیت است. شباهتهای بسیاری در رویکرد این دو شاعر به شعر مهدوی، اما تفاوتهای قابل ملاحظهای هم بین آن دو وجود دارد. خوسفی، بیشتر از نشانههای ظهور به ویژه فراگیر شدن ظلم، اما حیدر حلی، به ویژگیهای حکومت آن حضرت به خصوص نابود کردن ظالمان توجه نموده است.<ref>قائمی و همکاران، «نشانههای ظهور و ویژگیهای حکومت امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در شعر مهدوی»، ۱۳۹۵ش، ص۶۸-۶۷ و ۹۵-۹۴.</ref> | شعر مهدوی از زیر مجموعههای شعر مناقبتی است که در قلمرو شعر آیینی، از گستره وسیع، شکوه و منزلت خاصی برخوردار است. محمد بن حسام خوسفی و سید حیدر حلی دو شاعر، متعهد و شیعیمذهب، در حوزه شعر مهدوی در ادب فارسی و عربی هستند. آنان توانستند روایات و احادیث مربوط به نشانههای ظهور امام مهمدی و خصوصاْ تحریف دین را بهعنوان یکی از نشانهها، در اشعار خود بازتاب دهند که نشاندهنده ارادات آنان به اهلبیت است. شباهتهای بسیاری در رویکرد این دو شاعر به شعر مهدوی، اما تفاوتهای قابل ملاحظهای هم بین آن دو وجود دارد. خوسفی، بیشتر از نشانههای ظهور به ویژه فراگیر شدن ظلم، اما حیدر حلی، به ویژگیهای حکومت آن حضرت به خصوص نابود کردن ظالمان توجه نموده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1233984/%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%AC%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C قائمی و همکاران، «نشانههای ظهور و ویژگیهای حکومت امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در شعر مهدوی»، ۱۳۹۵ش، ص۶۸-۶۷ و ۹۵-۹۴.]</ref> | ||
منبعشناسی | == منبعشناسی == | ||
=== شیعه === | |||
در کتابهای الغیبه نعمانی، کمالالدین و تمامالنعمه صدوق، ، الغیبه شیخ طوسی و الارشاد شیخ مفید مواردی به روایات علائم ظهور گزارش شده است.<ref>[https://www.porseman.com/article/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D9%88-%D9%83%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1/190657 «منابع و کارکرد نشانه های ظهور»، وبسایت پرسمان.]</ref> همچنین میتوان به کتاب نوائب الدهور فی علائم الظهور اثر محمدحسن میرجهانی در دو جلد و کتاب معجم الفتن و الملاحم نوشته سیدمحمود دهسرخی در چهار جلد، نام برد.<ref>[https://thaqalain.ir/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B9%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D8%B4/ «منابعی درباره علایم ظهور از اهل سنت و تشیع»، وبسایت ثقلین.]</ref> | |||
معاصر | === اهلسنت === | ||
اهلسنت نشانههای ظهور را با نشانههای برپایی قیامت ترکیب کردند و کتابهایی با عنوان اشراط السّاعة یا علامات القیامة نوشتهاند. همچنین کتابهایی با عنوان فتن یا ملاحم یا ترکیبی از آن دو نوشتهاند و احادیث نشانههای ظهور را در آنها آوردهاند.<ref>[https://www.porseman.com/article/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D9%88-%D9%83%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1/190657 «منابع و کارکرد نشانه های ظهور»، وبسایت پرسمان.]</ref> قدیمیترین منبع موجود از اهل سنت درباره نشانههای ظهور، کتاب الفتن اثر نعیم بن حماد مروزی (اوایل قرن سوم) با نقل دو هزار و چهار حدیث است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/857862/%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-1 صادقی، «تأملی در روایتهای علائم ظهور»، ۱۳۸۲ش، ص۳۲۲.]</ref> آثار دیگری مانند عقد الدرر فی اخبار المنتظر اثر یوسف بن یحیی مقدس شافعی، العرف الوردی فی اخبار المهدی علیهالسلام، البرهان فی علامات مهدی آخرالزمان اثر متقی هندی<ref>محمدی ریشهری، دانشنامه امام مهدی، ۱۳۹۳ش، ج۷، ص۴۲۲.</ref> و السنن الوارده فی الفتن اثر ابوعمر دانی نیز به این موضوع پرداختهاند.<ref>[https://www.porseman.com/article/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D9%88-%D9%83%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1/190657 «منابع و کارکرد نشانه های ظهور»، وبسایت پرسمان.]</ref> | |||
=== معاصر === | |||
منابع معاصر را میتوان به دو دسته تقسیمبندی کرد: | منابع معاصر را میتوان به دو دسته تقسیمبندی کرد: | ||
نقل احادیث، بدون اظهارنظر و تحلیل: آثاری که صرفاً به گردآوری و نقل احادیث بسنده کرده و فاقد هرگونه تحلیل یا نظر مؤلف هستند. از جمله این آثار میتوان به معجم الملاحم و الفتن و ترجمه فارسی آن یأتی علی الناس زمان، همچنین کتاب نوائب الدهور فی علائم الظهور اشاره کرد. هرچند الزام الناصب و معجم احادیث المهدی به طور تخصصی برای نشانهها تألیف نشدهاند، اما به گستردگی به این روایات پرداختهاند. | |||
بررسی و توضیح گزیدهای از احادیث با رویکرد تفسیری یا نقادانه: آثاری که به بررسی و توضیح گزیدهای از احادیث پرداخته و آنها را تفسیر کردهاند. از جمله: مأتان و خمسون علامه، علامات الظهور فی المستقبل، و عصر الظهور. همچنین کتابهایی که با رویکردی نقادانه تألیف شدهاند، مانند دراسة من علامات الظهور از جعفر مرتضی عاملی، موسوعة الإمام المهدی از سید محمد صدر، کتاب دادگستر جهان، و مقالهٔ نشانههای ظهور از اسماعیل اسماعیلی.<ref>«منابع و کارکرد نشانه های ظهور»، وبسایت پرسمان.</ref> | # '''نقل احادیث، بدون اظهارنظر و تحلیل:''' آثاری که صرفاً به گردآوری و نقل احادیث بسنده کرده و فاقد هرگونه تحلیل یا نظر مؤلف هستند. از جمله این آثار میتوان به معجم الملاحم و الفتن و ترجمه فارسی آن یأتی علی الناس زمان، همچنین کتاب نوائب الدهور فی علائم الظهور اشاره کرد. هرچند الزام الناصب و معجم احادیث المهدی به طور تخصصی برای نشانهها تألیف نشدهاند، اما به گستردگی به این روایات پرداختهاند. | ||
# '''بررسی و توضیح گزیدهای از احادیث با رویکرد تفسیری یا نقادانه:''' آثاری که به بررسی و توضیح گزیدهای از احادیث پرداخته و آنها را تفسیر کردهاند. از جمله: مأتان و خمسون علامه، علامات الظهور فی المستقبل، و عصر الظهور. همچنین کتابهایی که با رویکردی نقادانه تألیف شدهاند، مانند دراسة من علامات الظهور از جعفر مرتضی عاملی، موسوعة الإمام المهدی از سید محمد صدر، کتاب دادگستر جهان، و مقالهٔ نشانههای ظهور از اسماعیل اسماعیلی.<ref>[https://www.porseman.com/article/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D9%88-%D9%83%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1/190657 «منابع و کارکرد نشانه های ظهور»، وبسایت پرسمان.]</ref> | |||
| خط ۹۹: | خط ۱۰۲: | ||
مسائل اخلاقی مرتبط با پیشگوییها را میتوان در چند مرحله تصویر کرد: اعتبار، فهم، تفسیر و تبیین، انتقال گزارهها و پیشگوییهای آخرالزمان، و همچنین پیامدهای غیراخلاقی مواجهه ناصحیح با این پیشگوییها در مقام عمل و رفتار که هم بُعد فردی و هم بُعد اجتماعی را شامل میشود.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/401384/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A6%D9%85-%D9%88-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C فلاح، «علائم و نشانههای ظهور بارویکرد آسیبشناسی اخلاقی»، ۱۳۹۶ش، ص۸۷.]</ref> | مسائل اخلاقی مرتبط با پیشگوییها را میتوان در چند مرحله تصویر کرد: اعتبار، فهم، تفسیر و تبیین، انتقال گزارهها و پیشگوییهای آخرالزمان، و همچنین پیامدهای غیراخلاقی مواجهه ناصحیح با این پیشگوییها در مقام عمل و رفتار که هم بُعد فردی و هم بُعد اجتماعی را شامل میشود.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/401384/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A6%D9%85-%D9%88-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C فلاح، «علائم و نشانههای ظهور بارویکرد آسیبشناسی اخلاقی»، ۱۳۹۶ش، ص۸۷.]</ref> | ||
راهکارها | == راهکارها == | ||
پرهیز از تطبیق شتابزده روایات با حوادث جاری. | پرهیز از تطبیق شتابزده روایات با حوادث جاری. | ||
تغییر تمرکز از علائم حتمی به شرایط زمینهساز ظهور. | تغییر تمرکز از علائم حتمی به شرایط زمینهساز ظهور. | ||
| خط ۱۰۶: | خط ۱۰۹: | ||
لحاظ کردن مفهوم بداء در تحلیلها. | لحاظ کردن مفهوم بداء در تحلیلها. | ||
تفکیک دقیق میان علائم حتمی و شرایط غیرحتمی و انسانساخت. | تفکیک دقیق میان علائم حتمی و شرایط غیرحتمی و انسانساخت. | ||
اتخاذ رویکردی مستند، روشمند و متعادل برای جلوگیری از سوءاستفادههای سیاسی و شکلگیری فهمی تمدنساز از مهدویت و زمینهها و نشانههای ظهور.<ref>فلاح زیارانی، «مهدویت و علائم ظهور در اندیشۀ معاصر شیعه؛ بررسی تطبیقی علائم ظهور با وقایع معاصر خاورمیانه، در گفتوگو با کارشناسان»، ۱۴۰۳ش، ص۱۲-۱۱ و ۲۳.</ref> | اتخاذ رویکردی مستند، روشمند و متعادل برای جلوگیری از سوءاستفادههای سیاسی و شکلگیری فهمی تمدنساز از مهدویت و زمینهها و نشانههای ظهور.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2837918/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%88%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86 فلاح زیارانی، «مهدویت و علائم ظهور در اندیشۀ معاصر شیعه؛ بررسی تطبیقی علائم ظهور با وقایع معاصر خاورمیانه، در گفتوگو با کارشناسان»، ۱۴۰۳ش، ص۱۲-۱۱ و ۲۳.]</ref> | ||
