پیش‌نویس:مهاجرت: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۹۶: / خط ۹۶: @@
 == مهاجرت در ایران ==
-=== مطالعات و آمار مهاجرت در ایران ===
+=== مطالعات و آمار مهاجرت ===
 به گزارش پژوهشگران، حوزه مطالعات مهاجرت در ایران نوپا است و طی سال‌های گذشته ظرفیت‌سازی و تربیت نیروی متخصص در این زمینه صورت نگرفته است. عدم جمع‌آوری داده‌های مهاجرتی توسط نهادهای ذی‌ربط و خودداری از انتشار رسمی آمار موجود، فضای مبهمی در این حوزه ایجاد کرده و زمینه را برای بحرانسازی به‌ویژه در موضوع مهاجرت نخبگان فراهم ساخته است. برای مثال ادعای بدون منبع معتبر مبنی بر رتبۀ اول ایران در فرار مغزها بر اساس گزارشی از صندوق بین‌المللی پول است که  مشخص شد آن گزارش اصلاً وجود خارجی ندارد. از دیگر آسیب‌های این حوزه، تمایل جناح‌های سیاسی به بزرگنمایی آمار مهاجرت برای اهداف سیاسی و نیز انتخاب تیترهای گزنده توسط رسانه‌ها برای تحریک افکار عمومی است. در بسیاری موارد، آمار منتشرشده فاقد مشخصات جامعۀ آماری، بازۀ زمانی و روش جمع‌آوری اطلاعات است. به گفته ناظران، تکذیبیه‌ها و اصلاحیه‌های بعدی به‌طور معمول به اندازه اخبار اولیۀ نادرست، دیده نمی‌شوند که این امر بر ضرورت دقت و مسئولیت‌پذیری در انتشار آمار مهاجرت می‌افزاید.<ref>[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf کرمی، پرویز، «نقدی بر اظهارنظرهای غیر معتبر در حوزه آمار و اخبـار مهاجرتی ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص22-23.]</ref>
-=== افزایش میل به مهاجرت ===
+=== میل به مهاجرت ===
 به گزارش پژوهشگران، چالش‌هایی مانند فقر، تورم، بیکاری، خشکسالی و آلودگی هوا طی یک دهه گذشته موجب تشدید نارضایتی‌های اقتصادی و اجتماعی و افزایش میل به مهاجرت در میان اقشار مختلف شده است. چشم‌انداز و جاذبه سرزمینی که تحت تأثیر عواملی مانند امکان ایفای نقش در توسعه کشور، احساس مفید بودن و تصور نسبت به آینده شکل می‌گیرد، نقش مهمی در تصمیم به مهاجرت دارد. تشدید میل به مهاجرت در میان گروه‌هایی مانند کارگران، پزشکان، اساتید دانشگاه و استارتاپ‌ها نشانۀ مشکلات جدی کشور در حفظ و به‌کارگیری سرمایه‌های انسانی ارزیابی شده است.<ref>[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf کرمی، پرویز، «نقدی بر اظهارنظرهای غیر معتبر در حوزه آمار و اخبـار مهاجرتی ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص22-23.]</ref>
+== مهاجرت بیرون‌مرزی ایرانیان ==
 === برآوردهای جمعیتی و روند تغییرات ===
 بر اساس تازه‌ترین گزارش‌های رسمی از جمله داده‌های ثبت احوال و وزارت امور خارجه، تعداد ایرانیان مهاجر نسل اول که در ایران متولد شده و به کشورهای دیگر کوچ کرده‌اند، حدود ۴ تا ۴.۷ میلیون نفر برآورد شده است. برخی برآوردهای اجتماعی با احتساب نسل‌های دوم و سوم ایرانیان خارج از کشور، جمعیت ایرانیان پراکنده در جهان را بین ۵ تا ۱۰ میلیون نفر تخمین می‌زنند. به نظر پژوهشگران منابع بین‌المللی به‌طور معمول محافظه‌کارانه‌تر عمل کرده و تنها نسل اول مهاجران را ثبت می‌کنند که در این صورت آمار در بازه ۱.۷ تا ۲ میلیون نفر قرار می‌گیرد. به‌گفتۀ ناظران، هر سه دسته داده بر این واقعیت تأکید دارند که ایرانیان مهاجر امروز جمعیتی قابل توجه در پویایی اجتماعی، اقتصادی و علمی جهان محسوب می‌شوند.<ref>[https://tasnimnews.ir/fa/news/1404/08/25/3448830/%D8%B1%D8%A4%DB%8C%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D8%B7%D8%B1%D9%81%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 امیدی، «رؤیا در بلیت یک‌طرفه؛ بازخوانی واقعیت مهاجرت دانشگاهی ایران»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
-=== مقاصد اصلی مهاجران ایرانی ===
-بر پایه داده‌های سالنامه مهاجرتی ایران، کشورهای دارای بیشترین جمعیت متولد ایران به ترتیب عبارتند از: امارات متحده عربی، ایالات متحده آمریکا، کانادا، آلمان، انگلستان، ترکیه، سوئد، استرالیا، کویت، هلند، قطر، فرانسه، نروژ، اتریش، دانمارک، ایتالیا، عراق، سوئیس و بلژیک. تا پایان سال ۲۰۱۹م شمار ایرانیان مهاجر به این کشورها بالغ بر یک 1301975م نفر گزارش شده است. این رقم در مقایسه با آمار ۱۹۹۰م که ششصد و سی و یک هزار و سیصد و سی و نه نفر بود، رشد قابل ملاحظه‌ای را نشان می‌دهد. بر اساس آمار سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۰م در میان کشورهای اتحادیه اروپا، چهار کشور آلمان، سوئد، هلند و فرانسه میزبان شمار بیشتری از اتباع ایرانی بوده‌اند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/639598/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D9%87%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%88-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D8%A8%D8%AE%D8%AA-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «بررسی روند مهاجرت ایرانیان در چند دهه گذشته/ ایرانیان در غربت موفق و خوشبخت هستند؟»، خبرگزاری آنا.]</ref>
-=== ویژگی‌های جمعیتی و تحصیلی مهاجران ایرانی ===
-آمارهای جهانی حاکی از آن است که بخش عمده‌ای از جامعه مهاجر ایران را از آغاز قرن 21 افراد تحصیل‌کرده و متخصص تشکیل می‌دهند. در میان ایرانیان شاغل در کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، گروه شغلی متخصصان در رتبه نخست قرار دارد. سهم این قشر از نیروی کار ایرانی در این کشورها روندی صعودی داشته و از ۲۵درصد در ۲۰۰۰م به حدود ۳۰درصد در سال ۲۰۱۵ افزایش یافته است. گروه‌های شغلی «کارکنان خدمات و فروش» و «کارکنان ماهر کشاورزی» به ترتیب در رتبه‌های بعدی قرار دارند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/639598/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D9%87%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%88-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D8%A8%D8%AE%D8%AA-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «بررسی روند مهاجرت ایرانیان در چند دهه گذشته/ ایرانیان در غربت موفق و خوشبخت هستند؟»، خبرگزاری آنا.]</ref>
 === مقاصد اصلی مهاجران ایرانی ===
@@ خط ۱۱۹: / خط ۱۱۵: @@
 * سایر مقاصد: در قارۀ آسیا، کشورهای امارات متحده عربی، کویت، قطر و عراق بیشترین جمعیت ایرانی را در خود جای داده‌اند. استرالیا نیز با رشد بیش از ۱۰۰درصدی شمار ایرانیان از ۲۰۱۰م مقصدی روبه‌صعود محسوب می‌شود.<ref>[https://ana.ir/fa/news/639598/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D9%87%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%88-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D8%A8%D8%AE%D8%AA-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «بررسی روند مهاجرت ایرانیان در چند دهه گذشته/ ایرانیان در غربت موفق و خوشبخت هستند؟»، خبرگزاری آنا.]</ref>
-=== مهاجرت دانشجویی ایرانیان ===
+=== مهاجرت دانشجویی ===
 به گزارش منابع، طی سال‌های اخیر سهم دانشجویان در جمع مهاجران ایرانی رشد قابل توجهی داشته و امروز بخش قابل توجهی از متقاضیان ویزاهای تحصیلی از میان رتبه‌های برتر علمی انتخاب می‌شوند. مقاصد مهاجرت تحصیلی نیز از کشورهای سنتی مانند آمریکا و کانادا فراتر رفته و اروپا، شرق آسیا و کشورهای همسایه را در برگرفته است. بر اساس آخرین داده‌های موجود در ۲۰۲۴م تعداد دانشجویان ایرانی در ده مقصد اصلی به ۱۱۰ هزار نفر رسیده که نسبت به رقم ۶۰ هزار نفر در سال ۲۰۲۰م رشد ۸۲درصدی را نشان می‌دهد. ترکیه با پذیرش نزدیک به ۳۰ هزار دانشجوی ایرانی، رشد ۱۵۸درصدی داشته و به مقصد اصلی تبدیل شده است. به گفته تحلیلگران، حرکت به‌سوی فرصت‌های گسترش‌یافتهٔ علم، نبود شبکه‌های جهانی تعامل علمی و محدودیت در مشارکت در پروژه‌های بین‌المللی از دلایل این روند است، هرچند بخش قابل توجهی از دانشجویان خارج از کشور همچنان ارتباط پژوهشی خود را با ایران حفظ می‌کنند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/639598/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D9%87%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%88-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D8%A8%D8%AE%D8%AA-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «بررسی روند مهاجرت ایرانیان در چند دهه گذشته/ ایرانیان در غربت موفق و خوشبخت هستند؟»، خبرگزاری آنا.]</ref>