بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۴۶: | خط ۴۶: | ||
== بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی ایران == | == بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی ایران == | ||
[[پرونده:نظام جمهوری اسلامی ایران2.jpg|جایگزین=آیتالله روحالله خمینی، در همهپرسی فروردین ۱۳۵۸ |بندانگشتی|آیتالله روحالله خمینی، در همهپرسی ۱۰ و ۱۱ فروردین ۱۳۵۸ که برای تأیید تبدیل ایران به «جمهوری اسلامی» برگزار شد، حضور دارد.]] | [[پرونده:نظام جمهوری اسلامی ایران2.jpg|جایگزین=آیتالله روحالله خمینی، در همهپرسی فروردین ۱۳۵۸ |بندانگشتی|آیتالله سید روحالله خمینی، در همهپرسی ۱۰ و ۱۱ فروردین ۱۳۵۸ که برای تأیید تبدیل ایران به «جمهوری اسلامی» برگزار شد، حضور دارد.]] | ||
نظام جمهوری اسلامی ایران را [[سید روحالله خمینی]] بنیان نهاد و تا زمان [[رحلت سید روحالله خمینی|درگذشت]] در [[خرداد]] ۱۳۶۸ش، بهعنوان نخستین رهبر آن، ساختار تازهتأسیس را هدایت کرد.<ref>انصاری، حدیث بیداری، 1389ش، ص4 و 93؛ جمعی از نویسندگان، آشنایی با انقلاب و نظام جمهوری اسلامی، ۱۳۷۸ش، ج1، ص62.</ref> منازعات داخلی بر سر قدرت، تلاش برای [[تجزیه ایران]] در برخی مناطق، [[جنگ ایران و عراق|جنگ عراق علیه ایران]]، تسخیر سفارت آمریکا و پیامدهای بینالمللی آن و نیز [[ترور مسئولین جمهوری اسلامی ایران]] برخی از مهمترین چالشهای زمان رهبری وی ذکر شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1077537/بررسی-و-تحلیل-جایگاه-رهبری-در-نظام-جمهوری-اسلامی-ایران نوروزی و باقری، «بررسی و تحلیل جایگاه رهبری در نظام جمهوری اسلامی ایران مقاله»، 1391ش، ص188.]</ref> در پاسخ به این شرایط، شیوههای مدیریتی او شامل سخنرانیهای عمومی و فراخوانهای مردمی از یکسو<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1077537/بررسی-و-تحلیل-جایگاه-رهبری-در-نظام-جمهوری-اسلامی-ایران نوروزی و باقری، «بررسی و تحلیل جایگاه رهبری در نظام جمهوری اسلامی ایران مقاله»، 1391ش، ص191.]</ref> و تأسیس نهادهایی چون شورای انقلاب و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از سوی دیگر بود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1077537/بررسی-و-تحلیل-جایگاه-رهبری-در-نظام-جمهوری-اسلامی-ایران نوروزی و باقری، «بررسی و تحلیل جایگاه رهبری در نظام جمهوری اسلامی ایران مقاله»، 1391ش، ص193.]</ref> | نظام جمهوری اسلامی ایران را [[سید روحالله خمینی]] بنیان نهاد و تا زمان [[رحلت سید روحالله خمینی|درگذشت]] در [[خرداد]] ۱۳۶۸ش، بهعنوان نخستین رهبر آن، ساختار تازهتأسیس را هدایت کرد.<ref>انصاری، حدیث بیداری، 1389ش، ص4 و 93؛ جمعی از نویسندگان، آشنایی با انقلاب و نظام جمهوری اسلامی، ۱۳۷۸ش، ج1، ص62.</ref> منازعات داخلی بر سر قدرت، تلاش برای [[تجزیه ایران]] در برخی مناطق، [[جنگ ایران و عراق|جنگ عراق علیه ایران]]، تسخیر سفارت آمریکا و پیامدهای بینالمللی آن و نیز [[ترور مسئولین جمهوری اسلامی ایران]] برخی از مهمترین چالشهای زمان رهبری وی ذکر شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1077537/بررسی-و-تحلیل-جایگاه-رهبری-در-نظام-جمهوری-اسلامی-ایران نوروزی و باقری، «بررسی و تحلیل جایگاه رهبری در نظام جمهوری اسلامی ایران مقاله»، 1391ش، ص188.]</ref> در پاسخ به این شرایط، شیوههای مدیریتی او شامل سخنرانیهای عمومی و فراخوانهای مردمی از یکسو<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1077537/بررسی-و-تحلیل-جایگاه-رهبری-در-نظام-جمهوری-اسلامی-ایران نوروزی و باقری، «بررسی و تحلیل جایگاه رهبری در نظام جمهوری اسلامی ایران مقاله»، 1391ش، ص191.]</ref> و تأسیس نهادهایی چون شورای انقلاب و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از سوی دیگر بود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1077537/بررسی-و-تحلیل-جایگاه-رهبری-در-نظام-جمهوری-اسلامی-ایران نوروزی و باقری، «بررسی و تحلیل جایگاه رهبری در نظام جمهوری اسلامی ایران مقاله»، 1391ش، ص193.]</ref> | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۲: | ||
== ماهیت نظام جمهوری اسلامی ایران == | == ماهیت نظام جمهوری اسلامی ایران == | ||
[[پرونده:نظام جمهوری اسلامی ایران3.jpg|جایگزین=عکس قدیمی راهپمایی مردم ایران با پرچم ایران که بر روی آن جمهوری اسلامی ایران نوشته شده|بندانگشتی| | [[پرونده:نظام جمهوری اسلامی ایران3.jpg|جایگزین=عکس قدیمی راهپمایی مردم ایران با پرچم ایران که بر روی آن جمهوری اسلامی ایران نوشته شده|بندانگشتی|راهپیمایی مردم تهران با پرچم سهرنگِ منقش به عبارت «جمهوری اسلامی ایران»؛ ۱۳۵۸ش]] | ||
نظام جمهوری اسلامی ایران بر پایه نظریه [[ولایت فقیه]] شکل گرفته است. در این الگو، واژه جمهوری به نقش [[مردم]] در اداره کشور (مقبولیت) و واژه اسلامی به انطباق قوانین با شریعت اسلام (مشروعیت الهی) اشاره دارد. اهداف کلان این نظام، افزون بر تأمین نیازهای مادی، شامل گسترش [[معنویت]]، [[عدالتطلبی]] و تحقق [[مردمسالاری دینی]] است.<ref>[https://farsnews.ir/Culture/1532160354000952823/دیدگاه-رهبر-انقلاب-درباره-تفاوت-نظام-جمهوری-اسلامی-با-دیگر-نظام-ها «دیدگاه رهبر انقلاب درباره تفاوت نظام جمهوری اسلامی با دیگر نظامها»، خبرگزاری فارس.]</ref> تفاوت این نظام از نظر مبانی و ساختار، با سایر الگوهای حکومتی عبارت است از: | نظام جمهوری اسلامی ایران بر پایه نظریه [[ولایت فقیه]] شکل گرفته است. در این الگو، واژه جمهوری به نقش [[مردم]] در اداره کشور (مقبولیت) و واژه اسلامی به انطباق قوانین با شریعت اسلام (مشروعیت الهی) اشاره دارد. اهداف کلان این نظام، افزون بر تأمین نیازهای مادی، شامل گسترش [[معنویت]]، [[عدالتطلبی]] و تحقق [[مردمسالاری دینی]] است.<ref>[https://farsnews.ir/Culture/1532160354000952823/دیدگاه-رهبر-انقلاب-درباره-تفاوت-نظام-جمهوری-اسلامی-با-دیگر-نظام-ها «دیدگاه رهبر انقلاب درباره تفاوت نظام جمهوری اسلامی با دیگر نظامها»، خبرگزاری فارس.]</ref> تفاوت این نظام از نظر مبانی و ساختار، با سایر الگوهای حکومتی عبارت است از: | ||
| خط ۱۵۶: | خط ۱۵۶: | ||
== کارآمدی نظام جمهوری اسلامی == | == کارآمدی نظام جمهوری اسلامی == | ||
[[پرونده:نظام جمهوری اسلامی ایران5.jpg|جایگزین=رادیوداروی 177Lu-Alpha-MSH -درمان ملانومای متاستاتیک|بندانگشتی|رادیوداروی 177Lu-Alpha-MSH | [[پرونده:نظام جمهوری اسلامی ایران5.jpg|جایگزین=رادیوداروی 177Lu-Alpha-MSH -درمان ملانومای متاستاتیک|بندانگشتی|رادیوداروی 177Lu-Alpha-MSH بهمنظور درمان ملانومای متاستاتیک]] | ||
پژوهشگران کارآمدی نظام جمهوری اسلامی ایران را بر اساس اهداف و شاخصهای درونی آن ارزیابی کرده و نشانههای زیر را بهعنوان جلوههای کارآمدی این نظام برشمردهاند: | پژوهشگران کارآمدی نظام جمهوری اسلامی ایران را بر اساس اهداف و شاخصهای درونی آن ارزیابی کرده و نشانههای زیر را بهعنوان جلوههای کارآمدی این نظام برشمردهاند: | ||
* بقای نظام با وجود هشت سال [[جنگ عراق با ایران|جنگ عراق علیه ایران]]،<ref>مصباح یزدی، حکیمانهترین حکومت: کاوشی در نظریه ولایت فقیه، 1394ش، ص405-416.</ref> [[جنگ دوازدهروزه|جنگ دوازده روزه]]،<ref>[https://www.shabestan.news/news/1845200/جنگ-۱۲-روزه-تصویری-آشکار-از-کارآمدی-نظام-ولایت-و-حکمرانی-اندیشه «جنگ ۱۲ روزه، تصویری آشکار از کارآمدی نظام ولایت و حکمرانی اندیشهٔ امامت بود»، خبرگزاری شبستان.]</ref> [[جنگ رمضان|جنگ رمضان،]]<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6797790/جنگ-تحمیلی-سوم-و-کارآمدی-نظام-اسلامی-راوی-روایت-پیروزی-باشیم «جنگ تحمیلی سوم و کارآمدی نظام اسلامی؛ راوی روایت پیروزی باشیم»، خبرگزاری مهر.]</ref> [[تحریمها علیه ایران|تحریمهای فراگیر]]، ترورهای گسترده و برخی آشوبها و [[اغتشاشات دی ۱۴۰۴|اغتشاشات]]. | * بقای نظام با وجود هشت سال [[جنگ عراق با ایران|جنگ عراق علیه ایران]]،<ref>مصباح یزدی، حکیمانهترین حکومت: کاوشی در نظریه ولایت فقیه، 1394ش، ص405-416.</ref> [[جنگ دوازدهروزه|جنگ دوازده روزه]]،<ref>[https://www.shabestan.news/news/1845200/جنگ-۱۲-روزه-تصویری-آشکار-از-کارآمدی-نظام-ولایت-و-حکمرانی-اندیشه «جنگ ۱۲ روزه، تصویری آشکار از کارآمدی نظام ولایت و حکمرانی اندیشهٔ امامت بود»، خبرگزاری شبستان.]</ref> [[جنگ رمضان|جنگ رمضان،]]<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6797790/جنگ-تحمیلی-سوم-و-کارآمدی-نظام-اسلامی-راوی-روایت-پیروزی-باشیم «جنگ تحمیلی سوم و کارآمدی نظام اسلامی؛ راوی روایت پیروزی باشیم»، خبرگزاری مهر.]</ref> [[تحریمها علیه ایران|تحریمهای فراگیر]]، ترورهای گسترده و برخی آشوبها و [[اغتشاشات دی ۱۴۰۴|اغتشاشات]]. | ||
| خط ۱۷۰: | خط ۱۷۰: | ||
== مخالفان نظام جمهوری اسلامی ایران == | == مخالفان نظام جمهوری اسلامی ایران == | ||
[[پرونده:ترور مسئولین جمهوری اسلامی ایران.jpg|جایگزین=ساختمان نخستوزیری پس از انفجار|بندانگشتی|ساختمان نخستوزیری پس از انفجار]] | [[پرونده:ترور مسئولین جمهوری اسلامی ایران.jpg|جایگزین=ساختمان نخستوزیری پس از انفجار|بندانگشتی|ساختمان نخستوزیری پس از انفجار شهریورماه سال ۱۳۶۰ش]] | ||
مخالفان نظام جمهوری اسلامی ایران را برخی پژوهشگران به دو طیف اصلی دستهبندی کردهاند: | مخالفان نظام جمهوری اسلامی ایران را برخی پژوهشگران به دو طیف اصلی دستهبندی کردهاند: | ||
