بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== '''مفهومشناسی''' == | == '''مفهومشناسی''' == | ||
مهاجرت در لغت بهمعنای کوچکردن از سرزمین خود، ترک دوستان و خویشاوندان و اقامت در محلی است که شخص بومی آنجا محسوب نمیشود.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA دهخدا، لغت نامه، ذیل واژه مهاجرت.]</ref> در جامعهشناسی، مهاجرت به جابهجایی جمعیت از یک مکان جغرافیایی به مکانی دیگر اطلاق میشود.<ref>کوئن، مبانی جامعهشناسی، 1382ش، ص284.</ref> از نظر پژوهشگران سفر توریستها بهعنوان مهاجرت شناخته نمـی شـود؛ امـا با وجود ایـن، جابهجاییهای فصلی کارگران، بیشتر بهعنوان شکلی از مهاجرت | مهاجرت در لغت بهمعنای کوچکردن از سرزمین خود، ترک دوستان و خویشاوندان و اقامت در محلی است که شخص بومی آنجا محسوب نمیشود.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA دهخدا، لغت نامه، ذیل واژه مهاجرت.]</ref> در جامعهشناسی، مهاجرت به جابهجایی جمعیت از یک مکان جغرافیایی به مکانی دیگر اطلاق میشود.<ref>کوئن، مبانی جامعهشناسی، 1382ش، ص284.</ref> از نظر پژوهشگران سفر توریستها بهعنوان مهاجرت شناخته نمـی شـود؛ امـا با وجود ایـن، جابهجاییهای فصلی کارگران، بیشتر بهعنوان شکلی از مهاجرت محسوب میشود.<ref>[https://sid.ir/paper/519458/fa ذوالفقاری، «تأثیر مهاجرت غیرقانونی بر امنیت مرزهاي (مطالعه موردي مرزهاي جنوب شرق کشور)»، 1396ش، ص128.]</ref> | ||
== اهمیت == | == اهمیت == | ||
| خط ۵۵: | خط ۵۵: | ||
=== میل به مهاجرت === | === میل به مهاجرت === | ||
به گزارش پژوهشگران، چالشهایی مانند فقر، تورم، بیکاری، خشکسالی و آلودگی هوا طی یک دهه گذشته موجب تشدید نارضایتیهای اقتصادی و اجتماعی و افزایش میل به مهاجرت در میان اقشار مختلف شده است. چشمانداز و جاذبه سرزمینی که تحت تأثیر عواملی مانند امکان ایفای نقش در توسعه کشور، احساس مفید بودن و تصور نسبت به آینده شکل میگیرد، نقش مهمی در تصمیم به مهاجرت دارد. تشدید میل به مهاجرت در میان گروههایی مانند کارگران، پزشکان، اساتید دانشگاه و استارتاپها نشانۀ مشکلات جدی کشور در حفظ و بهکارگیری سرمایههای انسانی ارزیابی شده است.<ref>[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژهنامۀ مهاجرتنامه، 1381ش، ص22-23.]</ref> | به گزارش پژوهشگران، چالشهایی مانند فقر، تورم، بیکاری، خشکسالی و آلودگی هوا طی یک دهه گذشته موجب تشدید نارضایتیهای اقتصادی و اجتماعی و افزایش میل به مهاجرت در میان اقشار مختلف شده است. چشمانداز و جاذبه سرزمینی که تحت تأثیر عواملی مانند امکان ایفای نقش در توسعه کشور، احساس مفید بودن و تصور نسبت به آینده شکل میگیرد، نقش مهمی در تصمیم به مهاجرت دارد. تشدید میل به مهاجرت در میان گروههایی مانند کارگران، پزشکان، اساتید دانشگاه و استارتاپها نشانۀ مشکلات جدی کشور در حفظ و بهکارگیری سرمایههای انسانی ارزیابی شده است.<ref>[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژهنامۀ مهاجرتنامه، 1381ش، ص22-23.]</ref> با این حال، به گفته ناظران، شاخصهای مهاجرت در ایران در مقایسه با شاخصهای جهانی لزوماً بحرانی تلقی نمیشوند. در سالهای اخیر و با وجود افزایش فشارهای اقتصادی و سیاسی ناشی از تحریمها، تغییر چشمگیری در این شاخصها مشاهده نشده است.<ref>[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژهنامۀ مهاجرتنامه، 1381ش، ص26.]</ref> | ||
== مهاجرت بیرونمرزی ایرانیان == | == مهاجرت بیرونمرزی ایرانیان == | ||
| خط ۹۴: | خط ۹۴: | ||
== مهاجرت به ایران == | == مهاجرت به ایران == | ||
=== جذابیت مهاجرتی ایران === | |||
بر اساس آخرین پیمایش جهانی گالوپ در ۲۰۱۸م ایران در میان ۱۵۰ کشور، از نظر جذابیت برای مهاجرت افراد سایر کشورها به ایران، رتبه ۸۷ را کسب کرده است. در شاخص ماندگاری اتباع ایرانی در داخل کشور، وضعیت ایران نسبتاً بهتر توصیف شده است و نیوزلند و سنگاپور در صدر این شاخص قرار دارند. ایران در همین شاخص برای جمعیت جوان، در رتبه ۷۷ قرار گرفته است.<ref>[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژهنامۀ مهاجرتنامه، 1381ش، ص26.]</ref> | |||
=== قانون مهاجرت === | === قانون مهاجرت === | ||
| خط ۹۹: | خط ۱۰۲: | ||
=== آمار مهاجران در ایران === | === آمار مهاجران در ایران === | ||
بر اساس آمار مرکز آمار ایران، بیشترین جمعیت اتباع خارجی ساکن در ایران به ترتیب متعلق به کشورهای افغانستان، عراق و پاکستان است و استان تهران بیشترین میزان مهاجرپذیری را دارد. به گزارش مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور در سال ۱۴۰۴ش جمعیت مهاجران افغانستانی در ایران بالغ بر ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر برآورد شده است،<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/706655-آمار-رسمی-مهاجران-افغانستانی «آمار رسمی مهاجران افغانستانی اعلام شد؛ ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر!»، اعتماد آنلاین.]</ref> هرچند بر اساس سرشماری نفوس و مسکن سال | بر اساس آمار مرکز آمار ایران، بیشترین جمعیت اتباع خارجی ساکن در ایران به ترتیب متعلق به کشورهای افغانستان، عراق و پاکستان است و استان تهران بیشترین میزان مهاجرپذیری را دارد.<ref>[https://etemadnewspaper.ir/fa/main/detail/78347/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%8A-%D8%A8%D9%87-%D9%83%D8%AF%E2%80%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%8A%E2%80%8C%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%E2%80%8C «مهاجران خارجي به كدام شهرهاي ايران ميروند»، اعتماد آنلاین.]</ref> به گزارش مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور در سال ۱۴۰۴ش جمعیت مهاجران افغانستانی در ایران بالغ بر ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر برآورد شده است،<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/706655-آمار-رسمی-مهاجران-افغانستانی «آمار رسمی مهاجران افغانستانی اعلام شد؛ ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر!»، اعتماد آنلاین.]</ref> هرچند بر اساس سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ش رقم رسمی اتباع افغانستانی یک میلیون و ۵۸۳ هزار و ۹۷۹ نفر اعلام شده است. ایران در سال ۱۳۹۶ش چهارمین میزبان پناهندگان در جهان بود و در دهههای شصت و هفتاد پس از پاکستان، رتبه دوم پناهندهپذیری را در جهان داشت. بر اساس اعلام کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در ایران، بین سالهای ۲۰۰۲م تا ۲۰۱۳م و پس از سقوط طالبان در افغانستان و صدام در عراق، بیش از ۹۰۷ هزار پناهنده افغانستانی و عراقی تحت برنامه «بازگشت داوطلبانه» به کشورهای خود بازگشتند. اکنون نزدیک به چهار دهه از حضور نخستین گروه مهاجران افغانستانی در ایران میگذرد و جمعیت قابل توجهی از آنان همچنان در کشور سکونت دارند.<ref>[https://www.pana.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-56/832047-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AF%DA%AF مختارزاده، سعیده، «مروری بر چهار دهه حضور پناهندگان در ایران»، خبرگزاری پانا، تاریخ درج مطلب: 4 تیر 1397ش.]</ref> | ||
=== سیاست مهاجرتی ایران === | === سیاست مهاجرتی ایران === | ||
| خط ۱۲۴: | خط ۱۲۷: | ||
* «آمار جدید از مهاجران ایرانی/ مقصد مهاجران کدام کشورهاست؟»، وبسایت اقتصاد نیوز، تاریخ درج مطلب: 5 دی 1400ش. | * «آمار جدید از مهاجران ایرانی/ مقصد مهاجران کدام کشورهاست؟»، وبسایت اقتصاد نیوز، تاریخ درج مطلب: 5 دی 1400ش. | ||
* «آمار رسمی مهاجران افغانستانی اعلام شد؛ ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر!»، اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۸ فروردین ۱۴۰۴ش. | |||
* امیدی، زینب، «رؤیا در بلیت یکطرفه؛ بازخوانی واقعیت مهاجرت دانشگاهی ایران»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 25 آبان 1404ش. | * امیدی، زینب، «رؤیا در بلیت یکطرفه؛ بازخوانی واقعیت مهاجرت دانشگاهی ایران»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 25 آبان 1404ش. | ||
* «بررسی دلیل مهاجرت ایرانیان به خارج از کشور»، در سایت اقتصاد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳۰ شهریور ۱۳۹۹ش. | * «بررسی دلیل مهاجرت ایرانیان به خارج از کشور»، در سایت اقتصاد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳۰ شهریور ۱۳۹۹ش. | ||
| خط ۱۵۱: | خط ۱۵۴: | ||
* «معرفی کتابهایی با موضوع مهاجرت»، وبسایت طاقچه، تاریخ بازدید: 12 خرداد 1404ش. | * «معرفی کتابهایی با موضوع مهاجرت»، وبسایت طاقچه، تاریخ بازدید: 12 خرداد 1404ش. | ||
* معین، محمد، فرهنگ فارسی، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۲ تیر ۱۴۰۱ش. | * معین، محمد، فرهنگ فارسی، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۲ تیر ۱۴۰۱ش. | ||
* «مهاجرت»، در سایت مگ ایرانز، | * «مهاجرت»، در سایت مگ ایرانز، تاریخ بازدید: ۲ تیر ۱۴۰۱ش. | ||
* «مهاجرت معکوس: بازگشت به وطن با دست خالی»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ش. | * «مهاجرت معکوس: بازگشت به وطن با دست خالی»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ش. | ||
* «مهاجرت یا کوچ»، در سایت | * «مهاجرت یا کوچ»، در سایت دانشیاری، تاریخ بازدید: ۲ تیر ۱۴۰۱ش. | ||
* میرزاد، «مهاجرت؛ علل و انواع آن»، در سایت مور، تاریخ بازدید: ۵ تیر ۱۴۰۱ش. | * میرزاد، «مهاجرت؛ علل و انواع آن»، در سایت مور، تاریخ بازدید: ۵ تیر ۱۴۰۱ش. | ||
* محبی میمندی، مهیار، «روندپژوهی مهاجرت داخلی در ایران طی سی سال اخیر (1395-1365)»، مجلۀ مطالعات اجتماعی، شمارۀ 3 (دوره 31)، 1402ش. | * محبی میمندی، مهیار، «روندپژوهی مهاجرت داخلی در ایران طی سی سال اخیر (1395-1365)»، مجلۀ مطالعات اجتماعی، شمارۀ 3 (دوره 31)، 1402ش. | ||
* «مهاجران خارجي به كدام شهرهاي ايران ميروند»، اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: 31 خرداد 1396ش. | |||
* «نگاهی به مهاجرت و تأثیرات آن در بین خانوادهها و زنان ایرانی»، در مجلهٔ ویستا، تاریخ بازدید: ۳ تیر ۱۴۰۱ش. | * «نگاهی به مهاجرت و تأثیرات آن در بین خانوادهها و زنان ایرانی»، در مجلهٔ ویستا، تاریخ بازدید: ۳ تیر ۱۴۰۱ش. | ||
* «۵ میلیون ایرانی مهاجرت کردهاند/ با طوفان مهاجرت از کشور مواجهیم»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۲ دی ۱۴۰۳ش. | * «۵ میلیون ایرانی مهاجرت کردهاند/ با طوفان مهاجرت از کشور مواجهیم»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۲ دی ۱۴۰۳ش. | ||
