حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۶۴: خط ۶۴:
=== مقاصد اصلی مهاجران ایرانی ===
=== مقاصد اصلی مهاجران ایرانی ===


* ایالات متحده آمریکا: این کشور همچنان به عنوان یکی از مقاصد نخست مهاجران ایرانی شناخته می‌شود. بر پایه معیار «محل تولد»، جمعیت ایرانیان ساکن آمریکا در  ۲۰۱۷م حدود ۳۹۵ هزار نفر بوده و با احتساب معیار «اصالت ایرانی»، این رقم به ۴۷۷ هزار نفر می‌رسد. سطح تحصیلات در این جامعه بالا است؛ به گونه‌ای که حدود ۷۴ درصد دارای تحصیلات فراتر از دیپلم و ۲۹درصد از افراد بالای ۲۵ سال، دارای مدارک تحصیلات تکمیلی هستند. از نظر شغلی، بیش از نیمی از شاغلان ایرانی در حوزه‌های مدیریتی، کسب‌وکار و هنر فعالیت می‌کنند. روند دریافت اقامت دائم یا ویزاهای موقت برای ایرانیان از سال ۲۰۱۵ کاهشی بوده است.
* ایالات متحده آمریکا: این کشور همچنان به عنوان یکی از مقاصد نخست مهاجران ایرانی شناخته می‌شود. بر پایه معیار «محل تولد»، جمعیت ایرانیان ساکن آمریکا در  ۲۰۱۷م حدود ۳۹۵ هزار نفر بوده و با احتساب معیار «اصالت ایرانی»، این رقم به ۴۷۷ هزار نفر می‌رسد. سطح تحصیلات در این جامعه بالا است؛ به گونه‌ای که حدود ۷۴ درصد دارای تحصیلات فراتر از دیپلم و ۲۹درصد از افراد بالای ۲۵ سال، دارای مدارک تحصیلات تکمیلی هستند. از نظر شغلی، بیش از نیمی از شاغلان ایرانی در حوزه‌های مدیریتی، کسب‌وکار و هنر فعالیت می‌کنند. روند دریافت اقامت دائم یا ویزاهای موقت برای ایرانیان از سال ۲۰۱۵م کاهشی بوده است.
* کانادا: این کشور نیز همواره در زمره سه مقصد اصلی مهاجرت ایرانیان قرار داشته است. شمار مهاجران ایرانی در کانادا از سال ۱۹۹۰م تا ۲۰۱۹م رشدی پیوسته داشته است. بیشترین نوع ویزای موقت اعطاشده به ایرانیان، ویزای تحصیلی بوده و در سال‌های اخیر، مجوزهای کار با رویکرد بشردوستانه افزایش یافته است.
* کانادا: این کشور نیز همواره در زمره سه مقصد اصلی مهاجرت ایرانیان قرار داشته است. شمار مهاجران ایرانی در کانادا از سال ۱۹۹۰م تا ۲۰۱۹م رشدی پیوسته داشته است. بیشترین نوع ویزای موقت اعطاشده به ایرانیان، ویزای تحصیلی بوده و در سال‌های اخیر، مجوزهای کار با رویکرد بشردوستانه افزایش یافته است.
* اروپا: قاره اروپا میزبان شمار قابل توجهی از ایرانیان مهاجر است. بر پایۀ آمار سازمان ملل، کشورهای آلمان، انگلیس، سوئد، هلند و فرانسه مقاصد اصلی در این قاره هستند.  برای مثال در آلمان بیش از ۷۳ هزار ایرانی زندگی می‌کنند و ایران در میان ده کشور غیراروپایی اول از نظر دریافت اقامت دائم شغلی در این کشور قرار دارد. تعداد ایرانیان دارنده اقامت بلندمدت در اروپا از ۲۰۰۴م تا ۲۰۱۸م حدود 20 برابر شده است.
* اروپا: قاره اروپا میزبان شمار قابل توجهی از ایرانیان مهاجر است. بر پایۀ آمار سازمان ملل، کشورهای آلمان، انگلیس، سوئد، هلند و فرانسه مقاصد اصلی در این قاره هستند.  برای مثال در آلمان بیش از ۷۳ هزار ایرانی زندگی می‌کنند و ایران در میان ده کشور غیراروپایی اول از نظر دریافت اقامت دائم شغلی در این کشور قرار دارد. تعداد ایرانیان دارنده اقامت بلندمدت در اروپا از ۲۰۰۴م تا ۲۰۱۸م حدود 20 برابر شده است.
خط ۱۱۵: خط ۱۱۵:


== مهاجرت در ادبیات و هنر ==
== مهاجرت در ادبیات و هنر ==
 
مهاجرت به عنوان پدیده‌ای مؤثر در زندگی فردی و اجتماعی، به موضوعی میان‌رشته‌ای در علوم انسانی تبدیل شده و بازتاب آن در اشکال مختلف هنری برجسته است.<ref>[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص131.]</ref> در ادبیات، آثار متعددی با محوریت مهاجرت منتشر شده از جمله «مرثیه‌ای برای آرژانتین»، «وزارت درد»، «زنبوردار حلب» و در ایران «پاییز فصل آخر سال است» و «خروجی غرب».<ref>[https://taaghche.com/blog/1400/02/07/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA/ «معرفی کتاب‌هایی با موضوع مهاجرت»، وب‌سایت طاقچه.]</ref> مفاهیم مرتبط با مهاجرت در ادبیات کودک ایران نیز به دو شکل ترجمه و تألیف بازتاب یافته است.<ref>[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]</ref> در سینمای ایران، آثاری مانند «جدایی نادر از سیمین»، «بغض»، «ملبورن»، «گذشته» و «ارتفاع پست» به بازنمایی چالش‌های هویتی، فرهنگی و اخلاقی مهاجرت پرداخته‌اند. برخلاف برخی سینماهای غربی که مهاجرت را با امید و فرصت تصویر می‌کنند، در آثار ایرانی مهاجرت غالباً با ناامیدی اجتماعی و بحران‌های فرهنگی همراه است.<ref>[https://civilica.com/note/14776/ دهقانی، «مدیوم سینما و هویت فرهنگی ؛ بازنمایی مهاجرت در سینما»، وب‌سایت سیلیویکا.]</ref> در سینمای خارجی نیز فیلم‌هایی مانند «Mimmo»، «مرز» و «گرگ‌ها» به موضوعات بحران مهاجرت، حمایت از پناهندگان و چالش‌های هویتی مهاجران پرداخته‌اند.<ref>[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]</ref>
* مهاجرت به‌عنوان پدیده‌ای مؤثر در زندگی فردی و اجتماعی، در سال‌های اخیر به‌دلیل افزایش بی‌سابقه تعداد مهاجران در بسیاری از نقاط جهان، به موضوعی میان‌رشته‌ای در علوم انسانی و اجتماعی تبدیل شده و بازتاب آن در اشکال مختلف هنری از جمله ادبیات، سینما، تئاتر، نقاشی و موسیقی برجسته است.<ref>[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص131.]</ref>  
* در حوزه ادبیات، آثار متعددی با محوریت مهاجرت منتشر شده که از جمله آنها می‌توان به آثار خارجی «مرثیه‌ای برای آرژانتین» (پاتریسیو پرون) درباره خانواده‌ای که به‌دلیل محدودیت‌های سیاسی مجبور به مهاجرت می‌شوند، «وزارت درد» (دوبراوکا اوگرشیچ) روایتگر رنج‌های مهاجران بالکان در آمستردام، «زنبوردار حلب» (کریستی لفتری) داستان فرار یک زوج سوری از جنگ داخلی و آثار ایرانی مانند «پاییز فصل آخر سال است» (نسیم مرعشی) درباره دغدغه‌های مهاجرت و هویت شغلی و عاطفی نسل جوان ایران، «خروجی غرب» (محسن حمید) روایتگر عشق و مهاجرت در شهری جنگ‌زده در خاورمیانه<ref>[https://taaghche.com/blog/1400/02/07/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA/ «معرفی کتاب‌هایی با موضوع مهاجرت»، وب‌سایت طاقچه.]</ref> و «مهاجرت در ایران» (حسین محمودیان) با موضوع مهاجرت ایرانیان به خارج و میزبانی ایران از مهاجران، اشاره کرد.<ref>[https://www.samt.ac.ir/fa/book/6224/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «مهاجرت در ایران»، وب‌سایت سمت، تاریخ بازدید: 12 خرداد 1404ش.]</ref> مفاهیم مرتبط با مهاجرت در ادبیات کودک نیز به دو شکل ترجمه و تألیف در ایران بازتاب یافته و به بازنمایی چالش‌های هویتی، فرهنگی و عاطفی مهاجران برای مخاطبان خردسال پرداخته است.<ref>[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]</ref>
* در سینمای ایران، بازنمایی مضمون مهاجرت و هویت فرهنگی در آثار شاخصی به تصویر کشیده شده است. «جدایی نادر از سیمین» (اصغر فرهادی، ۲۰۱۱م) مهاجرت را به کشمکش‌های درونی و اخلاقی پیوند می‌زند. «بغض» (رضا درمیشیان، ۲۰۱۲م) تنهایی، بی‌پناهی و گسست فرهنگی مهاجران را در استانبول روایت می‌کند. «ملبورن» (نیما جاویدی، ۲۰۱۴م) مهاجرت را آزمونی برای وجدان و هویت فردی می‌داند. «گذشته» (اصغر فرهادی، ۲۰۱۳م) لایه‌های پنهان هویت را در روابط خانوادگی در فرانسه آشکار می‌سازد. «ارتفاع پست» (ابراهیم حاتمی‌کیا، ۲۰۰۲م) مهاجرت را آخرین راه حل برای فرار از فقر و بی‌عدالتی اجتماعی نشان می‌دهد. برخلاف برخی سینماهای غربی که مهاجرت را با امید و فرصت تصویر می‌کنند، در آثار ایرانی مهاجرت غالباً با ناامیدی اجتماعی، تردید و بحران‌های اخلاقی و فرهنگی همراه است.<ref>[https://civilica.com/note/14776/ دهقانی، «مدیوم سینما و هویت فرهنگی ؛ بازنمایی مهاجرت در سینما»، وب‌سایت سیلیویکا.]</ref>
* در سینمای خارجی، فیلم کوتاه Mimmo در 2021م به کارگردانی متیو بل به بحران مهاجران در اروپا و تلاش برای حمایت از آنان می‌پردازد. همچنین فیلم کوتاه «مرز» (Frontier) (۲۰۲۰م) و فیلم «گرگ‌ها» (The Wolves / Los Lobos) (۲۰۱۹م) از دیگر آثار ساخته‌شده در این حوزه هستند. این فیلم‌ها عمدتاً موضوعاتی چون بحران مهاجرت، حمایت از پناهندگان و چالش‌های هویتی مهاجران را دستمایه روایت خود قرار داده‌اند.<ref>[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژه‌نامۀ مهاجرت‌نامه، 1381ش، ص135.]</ref>


==پانویس==
==پانویس==