اپلیکهدوزی: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''اپلیکهدوزی؛''' چسباندن یا دوختن قطعات کوچکی از پارچه با رنگها و طرحهای متفاوت روی یک پارچۀ دیگر بهمنظور ایجاد طرح و تزیین. اپلیکه شامل قطعات سه بعدی و برجستهای از پارچه است که روی انواع لباسها دوخته میشود. اپلیکهها در انواع مختل...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳۰: | خط ۳۰: | ||
== '''پارچههای مناسب اپلیکهدوزی''' == | == '''پارچههای مناسب اپلیکهدوزی''' == | ||
پارچههای مورد استفاده در تکهدوزی شامل کتان، ساتن، گیپور، نمد، فوتر، چرم براق و پولیش است. پارچههایی که پس از برش ریشه میشوند؛ نیاز به لایی دارند؛ در حالی که پارچههای فوتر، جیر یا پولیش احتیاجی به لایی زدن ندارند چون ریشه نمیشوند.<ref>سنجری، گلدوزی با ماشین، 1390ش، ص175.</ref> در اپلیکهدوزی از تکه پارچههایی با نقوش ساده، راهراه، گلدار، چهارخانه و طرحهای عروسکی نیز بهعنوان اپلیکه روی پارچۀ اصلی دوخته میشوند.<ref>فخاری و امیدقائمی، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، 1380ش، ص39.</ref> | |||
== '''تفاوت اپلیکهدوزی با سایر تکهدوزیها''' == | == '''تفاوت اپلیکهدوزی با سایر تکهدوزیها''' == | ||
اپلیکهدوزی شامل طرحهای برجسته و سهبعدی روی پیراهن، مانتو و شال و روسریهای مجلسی است و جنبۀ تزیینی دارد؛ اما انواع تکهدوزیها سادهتر است و اغلب جنبۀ کاربردی دارد. مثلاٌ برای پوشاندن پارگی قسمتی از لباس بهکار میرود.<ref>[https://viragostarmoin.com/embroidery-applique#:~:text=%DA%86%D9%87%20%D9%86%D9%88%D8%B9%20%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87,%D9%84%D8%B7%DB%8C%D9%81%20%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C%20%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%D8%AF. «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت ویرا گستر معین.]</ref> | اپلیکهدوزی شامل طرحهای برجسته و سهبعدی روی پیراهن، مانتو و شال و روسریهای مجلسی است و جنبۀ تزیینی دارد؛ اما انواع تکهدوزیها سادهتر است و اغلب جنبۀ کاربردی دارد. مثلاٌ برای پوشاندن پارگی قسمتی از لباس بهکار میرود.<ref>[https://viragostarmoin.com/embroidery-applique#:~:text=%DA%86%D9%87%20%D9%86%D9%88%D8%B9%20%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87,%D9%84%D8%B7%DB%8C%D9%81%20%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C%20%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%D8%AF. «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت ویرا گستر معین.]</ref> | ||
== | == تکنیکهای مشترک اپلیکهدوزی با سایر دوختهای تزیینی == | ||
اپلیکهدوزی یکی از انواع سوزندوزی است که همراه سایر دوختهای تزیینی از جمله آجیدهدوزی (پنبهدوزی)، لحافدوزی، مطلسهدوزی، مرصعدوزی، خاتمدوزی و تکهدوزی آزاد بهکار میرود. در این هنر، اگر قسمتهایی از طرح و نقش با پنبه حجیم شود، در واقع اپلیکهدوزی در کنار هنر آجیدهدوزی قرار گرفته است.<ref>فخاری و امیدقائمی، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، 1380ش، ص69.</ref> در مواقعی که نقوش سنتی و هندسی وجود داشته باشد و طرحها با نظم خاصی کنار یکدیگر قرار گیرند، یک اثر چهلتکهدوزی بهوجود میآید که در صورت تکرار اشکال هندسی از جمله مثلث بهعلت تشابه به خاتم، چهلتکۀ خاتمی شکل میگیرد.<ref>محمدی القار، چهلتکهدوزی با ماشین (مقدماتی)،1398ش، ص8.</ref> اگر یک اثر چهلتکه با پشم و شیشه بهصورت منظم روی طرح چرخکاری شود، مطلسهدوزی بهوجود میآید. همچنین اگر اپلیکه یا چهلتکه با پولک، منجوق، مهره و سایر تزیینات همراه شود، مرصعدوزی شکل میگیرد. | |||
هر یک از این هنرها اگر بهصورت تکههای جدا کنار هنر اپلیکه یا سایر رودوزیها قرار گیرد، به این تکههای جدا، تکهدوزی آزاد گویند.<ref>[https://civilica.com/doc/1371191/ حیدری، «اپلیکهدوزی»، 1399ش، ص4.]</ref> | |||
اپلیکهدوزی | == کاربرد و زیباییشناسی اپلیکهدوزی در طراحی لباسهای مجلسی == | ||
اپلیکهدوزی بر روی لباسهای مجلسی، از جمله ظریفترین و پرکاربردترین تکنیکهای طراحی لباس در صنعت مد محسوب میشود. امروزه بسیاری از طراحان برجسته برای خلق لباسهایی خاص، چشمنواز و متفاوت از این شیوه بهره میگیرند. در این روش، قطعاتی از پارچههایی همچون تور، گیپور، حریر یا مخمل با نقشهای گلدار، هندسی یا انتزاعی آماده شده و با دقت بر روی پارچۀ اصلی لباس دوخته میشوند. این فرآیند در عین سادگی، جلوهای خلاقانه و سهبعدی به لباس میبخشد و آن را از حالت معمولی به اثری هنری و منحصربهفرد تبدیل میکند. | |||
کاربرد اپلیکهدوزی در طراحی لباس مجلسی موجب خروج لباس از سادگی و تبدیل آن به پوششی فاخر و متفاوت میشود. برای مثال، لباس شب ساده با رنگهای تیره در صورت تزیین با اپلیکههایی از گلهای برجسته یا طرحهای گیپور بهسرعت حالتی لوکس و درخشان پیدا میکند و برای مراسم رسمی یا مجالس خاص مناسبتر میگردد. این تکنیک همچنین امکان ترکیب رنگها و بافتهای گوناگون پارچه را فراهم کرده و به همین دلیل، انتخابی مطلوب برای افراد علاقهمند به لباسهای منحصربهفرد و متمایز به شمار میآید. | |||
افزون بر جذابیت بصری، اپلیکهدوزی موجب افزایش ارزش هنری لباس نیز میشود، زیرا با بهرهگیری از دوختهای دستی و استفاده از متریالهای متنوع، حسی از اصالت و هنر دست را به اثر منتقل میکند. برندهای معتبر جهانی در طراحی کلکسیونهای خاص خود از این شیوه بهره میبرند تا لباسهایی با جلوهای خاص و چشمگیر عرضه کنند. همچنین، ترکیب اپلیکه با تکنیکهایی مانند سنگدوزی، مرواریددوزی و نگینکاری میتواند جلوهی نهایی لباس را هرچه باشکوهتر و مجللتر سازد.<ref>[https://olkabotik.com/%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref> | |||
== '''روشهای اجرای تکنیک اپلیکه''' == | == '''روشهای اجرای تکنیک اپلیکه''' == | ||
اپلیکهدوزی به روشهای مختلفی انجام میشود؛ اما بهترین روش، روشی است که علاوهبر صرفهجویی در زمان، بهترین نتیجه را حاصل کند. در اکثر نمونهها، نقشها از پارچههای طرحدار جدا و با چسبهای قابل شستوشو یا سوزن تهگرد روی زمینۀ پارچۀ اصلی فیکس و با دوخت زیگزاگ محکم میشوند. همچنین میتوان از نقوش آماده یا چاپی بهعنوان اپلیکه روی پارچه استفاده کرد.<ref>محمدی القار، چهلتکهدوزی با ماشین (مقدماتی)،1398ش، ص46.</ref> اپلیکهها معمولاٌ به دو روش دستی و با استفاده از چرخ خیاطی انجام میشوند: | |||
=== '''اپلیکه با چرخ خیاطی''' === | === '''اپلیکه با چرخ خیاطی''' === | ||
| خط ۵۰: | خط ۵۶: | ||
به طور معمول، روش اپلیکه دوزی بر روی لباس با استفاده از چرخ خیاطی انجام میپذیرد؛ با این حال، دوخت اپلیکه دستی کاربرد ویژهای دارد و اغلب برای تزئین لحافها بهکار میرود، زیرا برای ایجاد طرحهای حجیم و برجسته بر روی پارچه بسیار مناسب است. اپلیکهدوزی دستی در ماهیت خود شامل دوختن قطعات پارچهای به پارچۀ زیرین با استفاده از نخ و سوزن است؛ اما این کار را میتوان به شیوههای گوناگونی انجام داد. یکی از روشهای سنتیتر در دوخت دستی، تکنیک «چرخش سوزنی» است؛ در این روش، هنگام دوختن قطعات به پارچۀ اصلی، از سوزن برای تاه زدن و چرخاندن لبههای درز پارچۀ اپلیکه استفاده میشود تا یک خط دوخت بسیار تمیز و بدون لبهی خام ایجاد گردد.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref> | به طور معمول، روش اپلیکه دوزی بر روی لباس با استفاده از چرخ خیاطی انجام میپذیرد؛ با این حال، دوخت اپلیکه دستی کاربرد ویژهای دارد و اغلب برای تزئین لحافها بهکار میرود، زیرا برای ایجاد طرحهای حجیم و برجسته بر روی پارچه بسیار مناسب است. اپلیکهدوزی دستی در ماهیت خود شامل دوختن قطعات پارچهای به پارچۀ زیرین با استفاده از نخ و سوزن است؛ اما این کار را میتوان به شیوههای گوناگونی انجام داد. یکی از روشهای سنتیتر در دوخت دستی، تکنیک «چرخش سوزنی» است؛ در این روش، هنگام دوختن قطعات به پارچۀ اصلی، از سوزن برای تاه زدن و چرخاندن لبههای درز پارچۀ اپلیکه استفاده میشود تا یک خط دوخت بسیار تمیز و بدون لبهی خام ایجاد گردد.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref> | ||
== ''' | == '''سبکهای مختلف اپلیکه''' == | ||
=== '''اپلیکه لبه صاف''' === | === '''اپلیکه لبه صاف''' === | ||
| خط ۵۹: | خط ۶۵: | ||
=== '''اپلیکه معکوس''' === | === '''اپلیکه معکوس''' === | ||
در | در روش «اپلیکه معکوس»، معمولاً از سه لایه پارچه استفاده میشود؛ بهعنوان نمونه پارچههایی با رنگهای سفید، قرمز و مشکی. در این تکنیک، ابتدا لایههای سفید و قرمز بر روی پارچه مشکی دوخته میشوند. سپس طرح موردنظر بر روی لایههای بالایی (سفید و قرمز) دوخته میشود. در مرحلهی پایانی، بخشهایی از لایههای بالایی که نیازی به باقی ماندن آنها نیست، با دقت بریده میشوند تا رنگ پارچههای زیرین (مانند قرمز یا مشکی) نمایان گردد. بدین ترتیب، طرحی تازه و چشمنواز شکل میگیرد که حاصل تلفیق رنگها و لایهبندی پارچهها است.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref> | ||
=== '''کوک تزئینی''' === | === '''کوک تزئینی''' === | ||
این تکنیک بر زیباییشناسی دوخت تمرکز دارد. با استفاده از دوختهای خاص چرخ خیاطی (مانند دوخت دندان موشی یا دوختهای طرحدار)، میتوان مرز بین اپلیکه و پارچه زمینه را مشخصتر کرد یا به کل طرح، جلوهای هنری بخشید.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref> | این تکنیک بر زیباییشناسی دوخت تمرکز دارد. با استفاده از دوختهای خاص چرخ خیاطی (مانند دوخت دندان موشی یا دوختهای طرحدار)، میتوان مرز بین اپلیکه و پارچه زمینه را مشخصتر کرد یا به کل طرح، جلوهای هنری بخشید.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=%D8%A7%D9%BE%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%87%20(Applique)%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81%20%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%20%D9%85%D8%AA%D8%B5%D9%84%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF. حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref> | ||
---- | ---- | ||
| خط ۷۸: | خط ۷۹: | ||
* «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت ویرا گستر معین، تاریخ بازدید: 20 آذر 1404ش. | * «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت ویرا گستر معین، تاریخ بازدید: 20 آذر 1404ش. | ||
* حاجیبابایی، آرزو، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک، تاریخ درج مطلب: 30 جولای 2024م. | * حاجیبابایی، آرزو، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک، تاریخ درج مطلب: 30 جولای 2024م. | ||
* حیدری، الهه، «اپلیکهدوزی»، نخستین کنفرانس طراحی لباس، تکنولوژی دوخت، نساجی و پوشاک، بهمن ماه 1399ش. | |||
* سنجری، توران، گلدوزی با ماشین، تهران، سازمان آموزش فنی و حرفهای، 1390ش. | |||
* فخاری، فاطمه و امیدقائمی، جعفر، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، اصفهان، بصائر، 1380ش. | |||
* محمدی القار، معصومه، چهلتکهدوزی با ماشین (مقدماتی)، گرگان، نشر پیک ریحان، 1398ش. | |||
نسخهٔ ۲ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۲۷
اپلیکهدوزی؛ چسباندن یا دوختن قطعات کوچکی از پارچه با رنگها و طرحهای متفاوت روی یک پارچۀ دیگر بهمنظور ایجاد طرح و تزیین.
اپلیکه شامل قطعات سه بعدی و برجستهای از پارچه است که روی انواع لباسها دوخته میشود. اپلیکهها در انواع مختلف نمدی، گیپور، توری و سنتی در بازار موجود هستند. اجرای این تکنیک بهدلیل آزادی در ایجاد طرحهای متنوع جزء مهمترین ابزارها در خیاطی بهشمار میرود. از اپلیکهدوزی در لباسهای شب و عروس، مانتوها و کیف و کفشهای مجلسی، تزیین جهاز و سیسمونی کودک، طراحی دکوراسیون منزل و دیگر موارد به کار میرود.
تعریف لغوی اپلیکه
اپلیکه (Applique) از نظر لغوی به معنای قرار دادن یک قطعه پارچه بر روی پارچهای دیگر است. این تکنیک نوعی تکهدوزی بهشمار میآید که در آن یک یا چند قطعه پارچه بر روی زمینهای بزرگتر دوخته یا متصل میشود. واژهی «اپلیکه» ریشۀ فرانسوی دارد و معنای آن «بهکار رفتن بر روی مادهای دیگر» است. طرحهای برجسته و سهبعدی نیز در دستهی اپلیکه قرار میگیرند.[۱]
انواع جنس اپلیکهدوزی
اپلیکهدوزی نمد
یکی از انواع اپلیکهدوزی، استفاده از پارچههای نمدی است. به کمک این نوع پارچه میتوان بهسادگی طرحها و اشکال دلخواه را بر روی وسایلی مانند تشک، بالشت و حتی لوازم دکوراسیونی خانه و آشپزخانه اجرا کرد. علاوهبراین، با بهرهگیری از هنر اپلیکهدوزی با پارچۀ نمد، امکان ساخت تابلوهای زیبا و چشمنواز برای کودکان نیز وجود دارد. بنابراین، نمد بهدلیل انعطافپذیری و قابلیت اجرای آسان طرحها، انتخابی مناسب برای علاقهمندان به این هنر دستی به شمار میآید.[۲]
اپلیکهدوزی گیپور
اپلیکهدوزی با استفاده از گیپور عمدتاً در دوخت لباسهای مجلسی، لباسهای عروس و لباسهای شب کاربرد دارد. این رویکرد به لباس جلوهای از درخشش (شاین) و زیبایی خیرهکننده میبخشد.[۳]
اپلیکهدوزی دستساز
یکی از گرانبهاترین روشهای اجرای اپلیکه، اپلیکهدوزی دستدوز است که با تنوع طرح بسیار گستردهای از جمله اشکال گل، گیاه، حیوانات و غیره، در دسترس قرار دارد. این سبک کار دست، که اغلب در تزئین مانتوها و سایر پوشاک به کار میرود، نشاندهنده اوج ظرافت و ارزش هنری این تکنیک است.[۴]
اپلیکهدوزی توری
اپلیکۀ توری معمولاً بر روی تیشرتهای نخی زنانه و همچنین برای تزئین یقه تاپها و سایر لباسها به کار میرود. استفاده از این تکنیک با توری، جلوهای براق، شیک و متمایز به پوشاک میبخشد.[۵]
اپلیکهدوزی سنتی
همانطور که از ماهیت آن پیداست، اپلیکهدوزی سنتی با تکیه بر طرحها و نقوش اصیل اجرا میشود. این تکنیک، کاربرد گستردهای در تزئیناتی نظیر کیف، کفش، انواع پوشاک و حتی رومیزیها دارد و با انتقال میراث بصری به اشیاء روزمره، اصالت خاصی به آنها میبخشد.[۶]
مزایای استفاده از اپلیکه در طراحی لباس
یکی از مهمترین مزایای تکنیک خیاطی اپلیکه، آزادی در خلق طرحهای متنوع است. در این روش، با برش دادن اشکال دلخواه و دوخت آنها بر روی پارچهای دیگر، امکان اجرای هر نوع طرحی فراهم میشود و مرزی برای خلاقیت وجود ندارد؛ با این حال، دوخت فرمهای منحنی، موجدار یا دایرهای در اپلیکه ممکن است چالشبرانگیز باشد؛ اما انتخاب طرحهای ساده میتواند فرآیند کار را آسانتر کند. همچنین در دوخت لحافها از اپلیکه برای ایجاد عمق، بافت و جلوهی بصری بیشتر استفاده میشود.[۷]
کاربرد اپلیکهدوزی
از اپلیکه در موارد مختلفی میتوان استفاده نمود؛ برای مثال برای تزیین انواع لباس، کیف و کفش، پوشاک و وسایل جهاز و سیسمونی. همچنین برای نو کردن لباسهای کهنه میتوان از هنر اپلیکهدوزی استفاده کرد. اپلیکهدوزی عروسکی اغلب روی لباس کودکان کاربرد دارد. همچنین با استفاده از این تکنیک میتوان با کمترین هزینه تل و دستبندهایی ساخت که برای هدیه مناسب هستند.[۸]
پارچههای مناسب اپلیکهدوزی
پارچههای مورد استفاده در تکهدوزی شامل کتان، ساتن، گیپور، نمد، فوتر، چرم براق و پولیش است. پارچههایی که پس از برش ریشه میشوند؛ نیاز به لایی دارند؛ در حالی که پارچههای فوتر، جیر یا پولیش احتیاجی به لایی زدن ندارند چون ریشه نمیشوند.[۹] در اپلیکهدوزی از تکه پارچههایی با نقوش ساده، راهراه، گلدار، چهارخانه و طرحهای عروسکی نیز بهعنوان اپلیکه روی پارچۀ اصلی دوخته میشوند.[۱۰]
تفاوت اپلیکهدوزی با سایر تکهدوزیها
اپلیکهدوزی شامل طرحهای برجسته و سهبعدی روی پیراهن، مانتو و شال و روسریهای مجلسی است و جنبۀ تزیینی دارد؛ اما انواع تکهدوزیها سادهتر است و اغلب جنبۀ کاربردی دارد. مثلاٌ برای پوشاندن پارگی قسمتی از لباس بهکار میرود.[۱۱]
تکنیکهای مشترک اپلیکهدوزی با سایر دوختهای تزیینی
اپلیکهدوزی یکی از انواع سوزندوزی است که همراه سایر دوختهای تزیینی از جمله آجیدهدوزی (پنبهدوزی)، لحافدوزی، مطلسهدوزی، مرصعدوزی، خاتمدوزی و تکهدوزی آزاد بهکار میرود. در این هنر، اگر قسمتهایی از طرح و نقش با پنبه حجیم شود، در واقع اپلیکهدوزی در کنار هنر آجیدهدوزی قرار گرفته است.[۱۲] در مواقعی که نقوش سنتی و هندسی وجود داشته باشد و طرحها با نظم خاصی کنار یکدیگر قرار گیرند، یک اثر چهلتکهدوزی بهوجود میآید که در صورت تکرار اشکال هندسی از جمله مثلث بهعلت تشابه به خاتم، چهلتکۀ خاتمی شکل میگیرد.[۱۳] اگر یک اثر چهلتکه با پشم و شیشه بهصورت منظم روی طرح چرخکاری شود، مطلسهدوزی بهوجود میآید. همچنین اگر اپلیکه یا چهلتکه با پولک، منجوق، مهره و سایر تزیینات همراه شود، مرصعدوزی شکل میگیرد.
هر یک از این هنرها اگر بهصورت تکههای جدا کنار هنر اپلیکه یا سایر رودوزیها قرار گیرد، به این تکههای جدا، تکهدوزی آزاد گویند.[۱۴]
کاربرد و زیباییشناسی اپلیکهدوزی در طراحی لباسهای مجلسی
اپلیکهدوزی بر روی لباسهای مجلسی، از جمله ظریفترین و پرکاربردترین تکنیکهای طراحی لباس در صنعت مد محسوب میشود. امروزه بسیاری از طراحان برجسته برای خلق لباسهایی خاص، چشمنواز و متفاوت از این شیوه بهره میگیرند. در این روش، قطعاتی از پارچههایی همچون تور، گیپور، حریر یا مخمل با نقشهای گلدار، هندسی یا انتزاعی آماده شده و با دقت بر روی پارچۀ اصلی لباس دوخته میشوند. این فرآیند در عین سادگی، جلوهای خلاقانه و سهبعدی به لباس میبخشد و آن را از حالت معمولی به اثری هنری و منحصربهفرد تبدیل میکند.
کاربرد اپلیکهدوزی در طراحی لباس مجلسی موجب خروج لباس از سادگی و تبدیل آن به پوششی فاخر و متفاوت میشود. برای مثال، لباس شب ساده با رنگهای تیره در صورت تزیین با اپلیکههایی از گلهای برجسته یا طرحهای گیپور بهسرعت حالتی لوکس و درخشان پیدا میکند و برای مراسم رسمی یا مجالس خاص مناسبتر میگردد. این تکنیک همچنین امکان ترکیب رنگها و بافتهای گوناگون پارچه را فراهم کرده و به همین دلیل، انتخابی مطلوب برای افراد علاقهمند به لباسهای منحصربهفرد و متمایز به شمار میآید.
افزون بر جذابیت بصری، اپلیکهدوزی موجب افزایش ارزش هنری لباس نیز میشود، زیرا با بهرهگیری از دوختهای دستی و استفاده از متریالهای متنوع، حسی از اصالت و هنر دست را به اثر منتقل میکند. برندهای معتبر جهانی در طراحی کلکسیونهای خاص خود از این شیوه بهره میبرند تا لباسهایی با جلوهای خاص و چشمگیر عرضه کنند. همچنین، ترکیب اپلیکه با تکنیکهایی مانند سنگدوزی، مرواریددوزی و نگینکاری میتواند جلوهی نهایی لباس را هرچه باشکوهتر و مجللتر سازد.[۱۵]
روشهای اجرای تکنیک اپلیکه
اپلیکهدوزی به روشهای مختلفی انجام میشود؛ اما بهترین روش، روشی است که علاوهبر صرفهجویی در زمان، بهترین نتیجه را حاصل کند. در اکثر نمونهها، نقشها از پارچههای طرحدار جدا و با چسبهای قابل شستوشو یا سوزن تهگرد روی زمینۀ پارچۀ اصلی فیکس و با دوخت زیگزاگ محکم میشوند. همچنین میتوان از نقوش آماده یا چاپی بهعنوان اپلیکه روی پارچه استفاده کرد.[۱۶] اپلیکهها معمولاٌ به دو روش دستی و با استفاده از چرخ خیاطی انجام میشوند:
اپلیکه با چرخ خیاطی
در تکنیک اپلیکهدوزی با استفاده از چرخ خیاطی، معمولاً از اشکال از پیش برشخورده استفاده میشود که پس از قرار گرفتن روی پارچه اصلی، لبههای آنها توسط دوخت فیکس میگردد. این اشکال اولیه را میتوان به دو شیوه تأمین کرد: یا با استفاده از دستگاههای لیزر صنعتی برای برش دقیق الگوها، یا با خرید قطعات آماده از فروشگاههای تخصصی.[۱۷] اپلیکههای آماده در دو نوع چسبدار و ساده در بازار موجود هستند که نوع چسبدار آن با اتو به پارچه چسبانده میشوند. این روش به دلیل دقت و سرعت اجرایی، روزبهروز محبوبیت بیشتری در صنعت مد پیدا کرده و میزان استفاده از آن در حال افزایش است.[۱۸]
اپلیکه دستی
به طور معمول، روش اپلیکه دوزی بر روی لباس با استفاده از چرخ خیاطی انجام میپذیرد؛ با این حال، دوخت اپلیکه دستی کاربرد ویژهای دارد و اغلب برای تزئین لحافها بهکار میرود، زیرا برای ایجاد طرحهای حجیم و برجسته بر روی پارچه بسیار مناسب است. اپلیکهدوزی دستی در ماهیت خود شامل دوختن قطعات پارچهای به پارچۀ زیرین با استفاده از نخ و سوزن است؛ اما این کار را میتوان به شیوههای گوناگونی انجام داد. یکی از روشهای سنتیتر در دوخت دستی، تکنیک «چرخش سوزنی» است؛ در این روش، هنگام دوختن قطعات به پارچۀ اصلی، از سوزن برای تاه زدن و چرخاندن لبههای درز پارچۀ اپلیکه استفاده میشود تا یک خط دوخت بسیار تمیز و بدون لبهی خام ایجاد گردد.[۱۹]
سبکهای مختلف اپلیکه
اپلیکه لبه صاف
این روش نیازمند دقت بالاست؛ در آن، لبههای پارچۀ اپلیکه بهصورت دستی (با سوزن) یا توسط دستگاههای مخصوص، به طور دقیق به داخل تاه میخورند و سپس با یک دوخت بسیار ظریف فیکس میشوند تا ظاهری کاملاً مرتب و بدون درز اضافی داشته باشد.[۲۰]
اپلیکه لبه خام
اپلیکۀ لبه خام از سادهترین روشها است که در آن تکههای پارچه مستقیماً بر روی پارچه پسزمینه قرار گرفته و دوخته میشوند. این روش برای ایجاد طرحهای سریع یا پروژههایی که ماهیت غیررسمی دارند، ایدهآل است و نیاز به هیچگونه کار تکمیلی روی لبهها نیست.[۲۱]
اپلیکه معکوس
در روش «اپلیکه معکوس»، معمولاً از سه لایه پارچه استفاده میشود؛ بهعنوان نمونه پارچههایی با رنگهای سفید، قرمز و مشکی. در این تکنیک، ابتدا لایههای سفید و قرمز بر روی پارچه مشکی دوخته میشوند. سپس طرح موردنظر بر روی لایههای بالایی (سفید و قرمز) دوخته میشود. در مرحلهی پایانی، بخشهایی از لایههای بالایی که نیازی به باقی ماندن آنها نیست، با دقت بریده میشوند تا رنگ پارچههای زیرین (مانند قرمز یا مشکی) نمایان گردد. بدین ترتیب، طرحی تازه و چشمنواز شکل میگیرد که حاصل تلفیق رنگها و لایهبندی پارچهها است.[۲۲]
کوک تزئینی
این تکنیک بر زیباییشناسی دوخت تمرکز دارد. با استفاده از دوختهای خاص چرخ خیاطی (مانند دوخت دندان موشی یا دوختهای طرحدار)، میتوان مرز بین اپلیکه و پارچه زمینه را مشخصتر کرد یا به کل طرح، جلوهای هنری بخشید.[۲۳]
پانویس
منابع
- «آشنایی با هنر اپلیکه»، وبسایت تندیس برتر، تاریخ درج مطلب: 25 تیر 1402ش.
- «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک، تاریخ درج مطلب: 29 مرداد 1404ش.
- «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت ویرا گستر معین، تاریخ بازدید: 20 آذر 1404ش.
- حاجیبابایی، آرزو، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک، تاریخ درج مطلب: 30 جولای 2024م.
- حیدری، الهه، «اپلیکهدوزی»، نخستین کنفرانس طراحی لباس، تکنولوژی دوخت، نساجی و پوشاک، بهمن ماه 1399ش.
- سنجری، توران، گلدوزی با ماشین، تهران، سازمان آموزش فنی و حرفهای، 1390ش.
- فخاری، فاطمه و امیدقائمی، جعفر، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، اصفهان، بصائر، 1380ش.
- محمدی القار، معصومه، چهلتکهدوزی با ماشین (مقدماتی)، گرگان، نشر پیک ریحان، 1398ش.
- ↑ حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
- ↑ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.
- ↑ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.
- ↑ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.
- ↑ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.
- ↑ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.
- ↑ حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
- ↑ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.
- ↑ سنجری، گلدوزی با ماشین، 1390ش، ص175.
- ↑ فخاری و امیدقائمی، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، 1380ش، ص39.
- ↑ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت ویرا گستر معین.
- ↑ فخاری و امیدقائمی، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، 1380ش، ص69.
- ↑ محمدی القار، چهلتکهدوزی با ماشین (مقدماتی)،1398ش، ص8.
- ↑ حیدری، «اپلیکهدوزی»، 1399ش، ص4.
- ↑ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.
- ↑ محمدی القار، چهلتکهدوزی با ماشین (مقدماتی)،1398ش، ص46.
- ↑ حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
- ↑ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت ویرا گستر معین.
- ↑ حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
- ↑ حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
- ↑ حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
- ↑ حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
- ↑ حاجیبابایی،«اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.