|
|
| خط ۳۳: |
خط ۳۳: |
| == کنترل بابالمندب == | | == کنترل بابالمندب == |
|
| |
|
| === نقش انصارالله یمن === | | === تأثیر انصارالله یمن بر امنیت تنگه بابالمندب === |
| یمن، از طریق تسلط بر بابالمندب، نقشی کلیدی در تجارت جهانی ایفا میکند. افزون بر این، کنترل جزیره میون در بابالمندب، این توان را به یمن میدهد تا در صورت لزوم، این شاهراه حیاتی دریایی را مسدود کند.<ref>[https://www.dpiq.ir/article_228557.html رنجبر حیدری و همکاران، «کریدور باب المندب و دیپلماسی قدرت جدید در غرب آسیا»، ۱۴۰۴ش، ص۱۵۰.]</ref> انصارالله با ارتقای توانمندیهای موشکی پیشرفته خود شامل موشکهای بالستیک و پهپادهای تهاجمی و اجرای عملیات پیچیده دریایی، تهدیدی راهبردی علیه منافع غرب و متحدان منطقهای آن ایجاد کرده است. این توانمندیها به محور مقاومت این امکان را داده تا کنترل تنگه بابالمندب یکی از حیاتیترین گذرگاههای دریایی جهان را به چالش بکشد.<ref>[https://www.dpiq.ir/article_228557.html رنجبر حیدری و همکاران، «کریدور باب المندب و دیپلماسی قدرت جدید در غرب آسیا»، ۱۴۰۴ش، ص۱۵۴.]</ref>
| | انصارالله یمن با ارتقای توانمندیهای موشکی خود شامل موشکهای بالستیک و پهپادهای تهاجمی و اجرای عملیات دریایی، تهدیدی راهبردی علیه منافع غرب و متحدان منطقهای آن ایجاد کرده است. این توانمندیها به محور مقاومت این امکان را داده تا کنترل تنگه بابالمندب را به چالش بکشد.<ref>[https://www.dpiq.ir/article_228557.html رنجبر حیدری و همکاران، «کریدور باب المندب و دیپلماسی قدرت جدید در غرب آسیا»، ۱۴۰۴ش، ص۱۵۴.]</ref> |
|
| |
|
| === تهدیدهای موجود در بابالمندب ===
| | اقدامات انصارالله یمن در دو قالب تعریف میشود: |
| امنیت این آبراه تحت تأثیر سه منبع اصلی تهدید قرار دارد:
| |
|
| |
|
| ۱. درگیری مسلحانه یمن: جنگ داخلی یمن (از ۲۰۱۴) با درگیری بین حوثیها و ائتلاف به رهبری عربستان، به دریا کشیده شده است. گروههای مسلح با استفاده از پهپاد، موشک و مین، کشتیهای تجاری مرتبط با طرفهای درگیر را هدف قرار میدهند.
| | * '''بُعد تهاجمی:''' افزایش هزینههای اقتصادی و نظامی برای رقبای منطقهای مانند ائتلاف عربی و فرامنطقهای از جمله آمریکا و اسرائیل از طریق مختلسازی کشتیرانی. |
| | * '''بُعد تدافعی:''' استفاده از بابالمندب بهعنوان اهرمی برای حفظ دستاوردهای داخلی و مقابله با فشارهای بینالمللی.<ref>[https://www.dpiq.ir/article_228557.html رنجبر حیدری و همکاران، «کریدور باب المندب و دیپلماسی قدرت جدید در غرب آسیا»، ۱۴۰۴ش، ص۱۵۵.]</ref> |
|
| |
|
| ۲. جرائم و دزدی دریایی: همجواری این تنگه با سواحل سومالی (که سابقه دزدی دریایی دارد) خطر آدمربایی، سرقت مسلحانه و درگیری با گروههای مجرم را برای کشتیها ایجاد میکند. اگرچه از دهه ۲۰۱۰ م کاهش یافته، اما این تهدید همچنان فعال است، مانند توقیف یک کشتی ماهیگیری ایرانی در مارس ۲۰۲۴.
| | تهدیدات این گروه مبنی بر بستن کامل تنگه و هشدار به مداخلهگران، در کنار کنترل جزیره میون، ظرفیت یمن را برای انسداد این تنگه به یک واقعیت میدانی تبدیل کرده است.<ref>[https://www.dpiq.ir/article_228557.html رنجبر حیدری و همکاران، «کریدور باب المندب و دیپلماسی قدرت جدید در غرب آسیا»، ۱۴۰۴ش، ص۱۵۴.]</ref> |
|
| |
|
| ۳. رقابت ژئوپلیتیک قدرتهای بزرگ: تمرکز پایگاههای نظامی کشورهایی مانند آمریکا، چین، فرانسه و امارات در منطقه به ویژه اطراف جیبوتی، این آبراه را به عرصه رقابت ژئوپلیتیک تبدیل کرده و احتمال تبدیل شدن کشتیهای تجاری به اهداف جانبی یا تحت تأثیر تنشها را افزایش داده است.
| | === کانونهای تهدید در بابالمندب === |
| | امنیت این آبراه تحت تأثیر سه منبع اصلی تهدید قرار دارد: |
|
| |
|
| === '''تأثیرات ناامنی در تنگه بابالمندب''' ===
| | ۱. '''درگیری مسلحانه یمن''': جنگ داخلی یمن از ۲۰۱۴م با درگیری بین حوثیها و ائتلافی به رهبری عربستان، به دریا کشیده شد. گروههای مسلح با استفاده از پهپاد، موشک و مین، کشتیهای تجاری مرتبط با طرفهای درگیر را هدف قرار دادند. |
| ناامنی در این کریدور حیاتی، پیامدهای ملموس و پرهزینهای دارد که در سه حوزه اصلی قابل مشاهده است:
| |
|
| |
|
| ۱. پیامدهای اقتصادی و لجستیکی: بسیاری از کشتیها مجبور به تغییر مسیر به دور آفریقا (دماغه امید نیک) شدهاند که ۱۰ تا ۱۵ روز به زمان سفر اضافه میکند. این انحراف منجر به مصرف سوخت بیشتر، حق بیمه بالاتر برای «مناطق جنگی» و هزینههای امنیتی اضافی میشود. کالاهای فاسدشدنی (مانند مواد غذایی و دارو) ممکن است به دلیل تأخیرهای طولانی از بین بروند.
| | ۲. '''جرائم و دزدی دریایی''': تهدیدات ناشی از گروههای مسلح و دزدان دریایی بهویژه از سواحل سومالی که همچنان بهصورت موردی فعال هستند؛ مانند توقیف یک کشتی ماهیگیری ایرانی در مارس ۲۰۲۴م. |
|
| |
|
| کاهش شدید ترافیک انرژی: بر اساس گزارش EIA، حجم ترانزیت روزانه نفت و فرآوردههای نفتی در هشت ماهه نخست ۲۰۲۴ نسبت به سال قبل بیش از ۵۰درصد کاهش یافته (از ۶.۸ به ۰.۴ میلیون بشکه) که دلیل اصلی آن حملات حوثیها ذکر شده است.
| | ۳. '''رقابت قدرتهای بزرگ:''' تمرکز پایگاههای نظامی کشورهایی مانند آمریکا، چین، فرانسه و امارات در منطقه به ویژه اطراف جیبوتی، این آبراه را به عرصه رقابت ژئوپلیتیک تبدیل کرده و احتمال تبدیل شدن کشتیهای تجاری به اهداف جانبی یا تحت تأثیر تنشها را افزایش داده است.<ref>[https://www.dpiq.ir/article_228557.html رنجبر حیدری و همکاران، «کریدور باب المندب و دیپلماسی قدرت جدید در غرب آسیا»، ۱۴۰۴ش، ص۱۵۷-۱۵۸.]</ref> |
|
| |
|
| ۲. خطرات جانی و روانی برای خدمه: خدمه در معرض خطر مستقیم حملات پهپادی، موشکی و آدمربایی قرار دارند. استرس ناشی از عبور از یک منطقه جنگی منجر به خستگی روانی شده و برخی شرکتهای کشتیرانی از پذیرش مأموریتهای عبوری از این منطقه خودداری میکنند.
| | === '''پیامدهای ناامنی در تنگه بابالمندب''' === |
| | ناامنی در این تنگه، پیامدهای پرهزینهای در دو حوزه اصلی دارد: |
|
| |
|
| ۳. ریسک قابل اندازهگیری و رسمی: شرکتهای بزرگ بیمه دریایی، این منطقه را بهطور رسمی «منطقه پرخطر» اعلام کردهاند. برآورد میشود احتمال وقوع حادثه در هر عبور (بدون اسکورت نظامی) بیش از ۱درصد باشد که این رقم در اوج درگیریها به طور چشمگیری افزایش مییابد.<ref>[https://www.dpiq.ir/article_228557.html رنجبر حیدری و همکاران، «کریدور باب المندب و دیپلماسی قدرت جدید در غرب آسیا»، ۱۴۰۴ش، ص۱۵۷-۱۵۸.]</ref>
| | ۱. '''اقتصادی و لجستیکی:''' بسیاری از کشتیها مجبور به تغییر مسیر به دور آفریقا شدهاند که منجر به افزایش زمان سفر ۱۰ تا ۱۵ روز، مصرف سوخت بیشتر، حق بیمه بالاتر برای مناطق جنگی و هزینههای امنیتی اضافی میشود. کالاهای فاسدشدنی مانند مواد غذایی و دارو نیز ممکن است بهدلیل تأخیرهای طولانی از بین بروند. بر اساس گزارش EIA، حجم ترانزیت روزانه نفت و فرآوردههای نفتی در هشت ماهه نخست ۲۰۲۴م نسبت به سال قبل از آن بیش از ۵۰درصد کاهش یافته است. |
|
| |
|
| === راهبرد تهاجمی و تدافعی ===
| | ۲. '''خطرات جانی و روانی:''' خدمه در معرض خطر مستقیم حملات پهپادی، موشکی و آدمربایی قرار دارند. استرس ناشی از عبور از یک منطقه جنگی منجر به خستگی روانی شده و برخی شرکتهای کشتیرانی از پذیرش مأموریتهای عبوری از این منطقه خودداری میکنند. شرکتهای بزرگ بیمه دریایی، این منطقه را منطقه پرخطر اعلام کردهاند. بر اساس برآوردها احتمال وقوع حادثه در هر عبور بیش از ۱درصد است که در اوج درگیریها افزایش مییابد.<ref>[https://www.dpiq.ir/article_228557.html رنجبر حیدری و همکاران، «کریدور باب المندب و دیپلماسی قدرت جدید در غرب آسیا»، ۱۴۰۴ش، ص۱۵۷-۱۵۸.]</ref> |
| اقدامات حوثیها در بابالمندب تلفیقی از دو راهبرد تهاجمی و تدافعی دانست. در بُعد تهاجمی، هدف آنها افزایش هزینههای اقتصادی و نظامی برای رقبای خود شامل آمریکا، اسرائیل و ائتلاف عربی از طریق مختلسازی کشتیرانی و تهدید امنیت انرژی است. در بُعد تدافعی، این گروه میکوشد با بهرهگیری از بابالمندب بهعنوان اهرم فشاری راهبردی، دستاوردهای خود در یمن را حفظ کرده و از شکست در برابر فشارهای بینالمللی جلوگیری کند.<ref>[https://www.dpiq.ir/article_228557.html رنجبر حیدری و همکاران، «کریدور باب المندب و دیپلماسی قدرت جدید در غرب آسیا»، ۱۴۰۴ش، ص۱۵۵.]</ref>
| |
|
| |
|
| === بسته شدن بابالمندب === | | === بسته شدن بابالمندب === |
