زهرا فاضل (بحث | مشارکت‌ها)
زهرا فاضل (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۱۳: خط ۱۳:
== ابعاد تاب‌آوری اقتصادی ==
== ابعاد تاب‌آوری اقتصادی ==
مفهوم تاب‌آوری در برگیرندۀ چهار بعد متمایز ساختاری است:
مفهوم تاب‌آوری در برگیرندۀ چهار بعد متمایز ساختاری است:
# تاب‌آوری اقتصادی ایستا (قدرت ضربه‌گیری در لحظه): ظرفیت سیستم برای حفظ کارکرد و سطح تولید کل در لحظۀ وقوع شوک با استفاده از منابع برجای‌مانده. در این چارچوب، نظام اقتصادی به‌عنوان یک نهاد، اقدام به جلوگیری از خروج از حالت اولیه و تعادل خود نمی‌کند ولی با تاکید بر شاخص‌های تاب‌آوری بر آن است که پیامدهای منفی ناشی از شوک خارجی را به حداقل برساند. شاخص‌هایی که برای اندازه‌گیری این نوع از انعطاف‌پذیری اقتصادی مورد استفاده قرار می گیرند، عبارتند از تولید ناخالص داخلی سرانه، میزان درآمد قابل تصرف مصرف‌کنندگان، نوسانات درآمد، میزان نقدینگی، انتقال مالی خارجی و دسترسی به سرمایه و اعتبارات با قیمت مناسب.<ref>[https://sid.ir/paper/999909/fa شاکری بستان‌آباد و دیگران، «تاب‌آوی اقتصادی بخش کشاورزی ایران»، 1400ش، ص46-47.]</ref>  
# تاب‌آوری اقتصادی ایستا (قدرت ضربه‌گیری در لحظه): ظرفیت سیستم برای حفظ کارکرد و سطح تولید کل در زمان وقوع شوک با استفاده از منابع برجای‌مانده. در این چارچوب، هدف اصلی حداقل کردن پیامدهای منفی ناشی از شوک خارجی است. شاخص‌های اندازه‌گیری این بعد شامل تولید ناخالص داخلی سرانه، میزان درآمد قابل تصرف مصرف‌کنندگان، نوسانات درآمد، میزان نقدینگی، انتقال مالی خارجی و دسترسی به سرمایه و اعتبارات با قیمت مناسب است.<ref>[https://sid.ir/paper/999909/fa شاکری بستان‌آباد و دیگران، «تاب‌آوی اقتصادی بخش کشاورزی ایران»، 1400ش، ص46-47.]</ref>  
# تاب‌آوری اقتصادی پویا (قدرت خودسازی در آینده): توانایی اقتصاد برای بهبود پایدار و بازگشت متغیرهای کلان به وضعیت تعادلی در طول زمان؛ از دو مسیر جلوگیری از اختلالات خارجی (تولید کالاها با کشش تقاضای بالا در بحران) و حفظ ظرفیت تولید از طریق گسترش سبد محصول در بازارهای گوناگون. این نوع از تاب‌آوری با شاخص‌هایی نظیر تعداد بازارهای صادراتی، تمرکز صادرات و نسبت بدهی قابل اندازه‌گیری است.<ref>[https://sid.ir/paper/999909/fa شاکری بستان‌آباد و دیگران، «تاب‌آوی اقتصادی بخش کشاورزی ایران»، 1400ش، ص46-47.]</ref>   
# تاب‌آوری اقتصادی پویا (قدرت خودسازی در آینده): توانایی اقتصاد برای بهبود پایدار و بازگشت متغیرهای کلان به وضعیت تعادلی در طول زمان که از طریق جلوگیری از اختلالات خارجی مانند تولید کالاها با کشش تقاضای بالا در بحران و حفظ ظرفیت تولید با گسترش سبد محصول در بازارهای گوناگون صورت می‌گیرد. این بعد با شاخص‌هایی نظیر تعداد بازارهای صادراتی، تمرکز صادرات و نسبت بدهی سنجیده می‌شود.<ref>[https://sid.ir/paper/999909/fa شاکری بستان‌آباد و دیگران، «تاب‌آوی اقتصادی بخش کشاورزی ایران»، 1400ش، ص46-47.]</ref>   
# تاب‌آوری ذاتی: توانایی و آرایش پیش‌فرض سیستم جهت مقابله با بروز بحران.
# تاب‌آوری ذاتی: توانایی و آرایش پیش‌فرض سیستم جهت مقابله با بروز بحران پیش از وقوع آن.
# تاب‌آوری سازشی: ظرفیت سیستم برای حفظ عملکرد بر اساس نوآوری، تغییر استراتژی یا افزایش تلاش ساختاری در شرایط بحران.<ref>[https://ecoj.sbu.ac.ir/article%2045054.html ابونوری و لاجوردی، «برآورد شاخص ترکیبی آسیب‌پذیری و تاب‌آوری اقتصاد ایران»، 1395ش، ص5.]</ref>  
# تاب‌آوری سازشی: ظرفیت سیستم برای حفظ عملکرد بر اساس نوآوری، تغییر استراتژی یا افزایش تلاش ساختاری در شرایط بحران.<ref>[https://ecoj.sbu.ac.ir/article%2045054.html ابونوری و لاجوردی، «برآورد شاخص ترکیبی آسیب‌پذیری و تاب‌آوری اقتصاد ایران»، 1395ش، ص5.]</ref>


== ویژگی‌های تاب‌آوری اقتصادی ==
== ویژگی‌های تاب‌آوری اقتصادی ==