پیش‌نویس:زمینه‌سازی ظهور امام مهدی: تفاوت میان نسخه‌ها

صفحه‌ای تازه حاوی «'''<big>زمینه‌سازی ظهور امام مهدی؛</big>''' فراهم‌آوری مقدمات، اسباب و آمادگی‌های فردی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی برای تحقق حکومت جهانی امام مهدی. زمینه‌سازی ظهور امام مهدی مجموعه اقدامات و آمادگی‌هایی است که مقدمات تحقق حکومت جهانی حضرت مهدی را...» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۴: خط ۴:


== '''مفهوم‌شناسی''' ==
== '''مفهوم‌شناسی''' ==
زمینه‌سازی در لغت به معنای به وجود آوردن مقدمات انجام امری است.[1] مهیا ساختن و ایجاد مقدمات و اسباب و علل ظهور به گونه‌ای که شرایط تحقق ظهور و خارج شدن امام از عالم غیب، مهیا و هموار باشد تا امام بتواند حرکت خود را آغاز و حاکمیت جهانی‌اش را تحقق بخشد.[2] از نظر اصطلاحی با استفاده از روایات ذکر شده زمینه‌سازی، تلاش در جهت تربیت خود و دیگران و اهتمام به امور مسلمین است.[3]
زمینه‌سازی در لغت به معنای به وجود آوردن مقدمات انجام امری است.<ref>آیتی، «زمینه‌سازی ظهور؛ چیستی و چگونگی»، ۱۳۹۰ش، ص۲۱-۲۰.</ref> مهیا ساختن و ایجاد مقدمات و اسباب و علل ظهور به گونه‌ای که شرایط تحقق ظهور و خارج شدن امام از عالم غیب، مهیا و هموار باشد تا امام بتواند حرکت خود را آغاز و حاکمیت جهانی‌اش را تحقق بخشد.<ref>پورسیدآقایی، «زمینه‌سازی ظهور»، ۱۳۸۸ش، ص۲۰.</ref> از نظر اصطلاحی با استفاده از روایات ذکر شده زمینه‌سازی، تلاش در جهت تربیت خود و دیگران و اهتمام به امور مسلمین است.<ref>جهان‌کهن، «ویژگی‌های اساسی اخلاق زمینه‌ساز فردی ظهور امام زمان(ع)»، ۱۳۹۳ش، ص۳۵.</ref>


== '''مراتب زمینه‌سازی ظهور''' ==
== '''مراتب زمینه‌سازی ظهور''' ==
از آنجا که زمینه‌سازان سه گروه خدا، امام و مردم هستند، زمینه‌سازی ظهور نیز‌ دارای سه سطح اصلیِ زمینه‌سازی خدا برای ظهور، زمینه‌سازی امام مهدی برای ظهور خود و زمینه‌سازی مردم برای ظهور امام مهدی است. زمینه‌سازی منتظران نیز دارای مراتبی مانند دین‌مداری و اعمال خاص فردی و اجتماعی است.[4] 
از آنجا که زمینه‌سازان سه گروه خدا، امام و مردم هستند، زمینه‌سازی ظهور نیز‌ دارای سه سطح اصلیِ زمینه‌سازی خدا برای ظهور، زمینه‌سازی امام مهدی برای ظهور خود و زمینه‌سازی مردم برای ظهور امام مهدی است. زمینه‌سازی منتظران نیز دارای مراتبی مانند دین‌مداری و اعمال خاص فردی و اجتماعی است.<ref>جاودانی عادل فخار، «بررسی سندی و متنی نقش ایرانیان در زمینه‌سازی ظهور»، ۱۴۰۱ش، ص۱۶.</ref>


== '''لزوم زمینه‌سازی ظهور''' ==
== '''لزوم زمینه‌سازی ظهور''' ==
خط ۱۸: خط ۱۸:
'''۳) رفع علل غیبت:''' باید علل غیبت را شناخت و پس از آن تکلیف جامعه برطرف کردن علل غیبت است. لزومی نیست که به زمینه‌سازی پرداخت و تنها برطرف کردن علل غیبت برای ظهور کافی است.
'''۳) رفع علل غیبت:''' باید علل غیبت را شناخت و پس از آن تکلیف جامعه برطرف کردن علل غیبت است. لزومی نیست که به زمینه‌سازی پرداخت و تنها برطرف کردن علل غیبت برای ظهور کافی است.


'''۴) نقش‌آفرینی مردم:''' مردم می‌توانند از طریق دعاهایی که امامان معصوم از مسلمانان خواسته‌اند در زمینه‌سازی  ظهور نقش داشته باشند و باعث تعجیل در ظهور شوند. همچینین نعمت امام و آشکار شدن ایشان از آن دسته از رحمت‌های الهی است که همراه با لیاقت و شایستگی بصیب مردم می‌شود.[5]
'''۴) نقش‌آفرینی مردم:''' مردم می‌توانند از طریق دعاهایی که امامان معصوم از مسلمانان خواسته‌اند در زمینه‌سازی  ظهور نقش داشته باشند و باعث تعجیل در ظهور شوند. همچینین نعمت امام و آشکار شدن ایشان از آن دسته از رحمت‌های الهی است که همراه با لیاقت و شایستگی بصیب مردم می‌شود.<ref>جهان‌کهن، «ویژگی‌های اساسی اخلاق زمینه‌ساز فردی ظهور امام زمان(ع)»، ۱۳۹۳ش، ص۳۸-۳۶.</ref>


بزرگان شیعه همگی بر تأثیر رفتار انسان‌ها در ظهور تأکید کرده‌اند. شیخ مفید ظهور را مشروط به فراهم شدن یاران، سیدمرتضی خروج امام از غیبت را در گرو اقدام مردم، و شیخ طوسی غیبت را ناشی از سوءرفتار مردم می‌داند. سید روح‌الله خمینی انقلاب اسلامی را مقدمه ظهور، مرتضی مطهری مبارزه با موانع را وظیفه مردم، و سید محمدباقر صدر ظهور را دگرگونی اجتماعی وابسته به فضای مناسب جهانی معرفی کرده است.[6]
بزرگان شیعه همگی بر تأثیر رفتار انسان‌ها در ظهور تأکید کرده‌اند. شیخ مفید ظهور را مشروط به فراهم شدن یاران، سیدمرتضی خروج امام از غیبت را در گرو اقدام مردم، و شیخ طوسی غیبت را ناشی از سوءرفتار مردم می‌داند. سید روح‌الله خمینی انقلاب اسلامی را مقدمه ظهور، مرتضی مطهری مبارزه با موانع را وظیفه مردم، و سید محمدباقر صدر ظهور را دگرگونی اجتماعی وابسته به فضای مناسب جهانی معرفی کرده است.<ref>آیتی، «زمینه‌سازی ظهور؛ چیستی و چگونگی»، ۱۳۹۰ش، ص۲۸-۲۴.</ref>


== '''ریشه‌های زمینه‌سازی ظهور''' ==
== '''ریشه‌های زمینه‌سازی ظهور''' ==
زمینه‌سازی برای ظهور، ریشه در قرآن دارد. قرآن در چند آیه مانند آیه ۱۰۵ سوره انبیاء، آیه ۵ سوره قصص و آیه ۵۵ سوره نور وراثت صالحان را نسبت به زمین نوید داده و حکومت آینده زمین را، از برای آنها دانسته است. پیامبر نیز مسلمانان را از حکومت جهانی فرزندش آگاه ساخت و امامان معصوم با تبیین مسائل بیشتری به تمام ابعاد آن پرداخته‌اند. این آیات و روایات، سرچشمه اصلی بحث زمینه‌سازی ظهور هستند. به‌گونه‌ای که تمام احادیث اسلامی درباره امام مهدی با زمینه‌سازی حکومت آن حضرت، کاملاً مرتبط است.[7]
زمینه‌سازی برای ظهور، ریشه در قرآن دارد. قرآن در چند آیه مانند آیه ۱۰۵ سوره انبیاء، آیه ۵ سوره قصص و آیه ۵۵ سوره نور وراثت صالحان را نسبت به زمین نوید داده و حکومت آینده زمین را، از برای آنها دانسته است. پیامبر نیز مسلمانان را از حکومت جهانی فرزندش آگاه ساخت و امامان معصوم با تبیین مسائل بیشتری به تمام ابعاد آن پرداخته‌اند. این آیات و روایات، سرچشمه اصلی بحث زمینه‌سازی ظهور هستند. به‌گونه‌ای که تمام احادیث اسلامی درباره امام مهدی با زمینه‌سازی حکومت آن حضرت، کاملاً مرتبط است.<ref>«راه‌های زمینه‌سازی ظهور حضرت ولی عصر (عج)»، وب‌سایت خبرگزاری رسمی حوزه.</ref>
 
== '''راه‌های زمینه‌سازی ظهور''' ==
== '''راه‌های زمینه‌سازی ظهور''' ==
زمینه‌سازی برای امام مهدی وظیفه‌ای است که بر عهده مردان و زنان منتظر قرار دارد و تحقق آن نیازمند انواع گوناگونی از آمادگی‌ها می‌باشد.[8]
زمینه‌سازی برای امام مهدی وظیفه‌ای است که بر عهده مردان و زنان منتظر قرار دارد و تحقق آن نیازمند انواع گوناگونی از آمادگی‌ها می‌باشد.<ref>فاکر میبدی، «زمینه‌سازی ظهور حضرت ولی عصر علیه‌السلام»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.</ref>


'''آمادگی فردی''': تهذیب نفس، آمادگی برای ظهور، دین‌داری و تقوا و دعا، معرفت و محبت به امام مهدی، رعایت اخلاق اسلامی.[9]
'''آمادگی فردی''': تهذیب نفس، آمادگی برای ظهور، دین‌داری و تقوا و دعا، معرفت و محبت به امام مهدی، رعایت اخلاق اسلامی.<ref>ماسلایه و انصاری چشمه، «نقش زنان در زمینه‌سازی ظهور»، ۱۳۹۸ش، ص۶۴-۶۱.</ref>


'''آمادگی فکری و فرهنگی:''' شناخت صحیح امام مهدی، تبیین معارف مهدوی، روشنگری و مبارزه با شبهات.
'''آمادگی فکری و فرهنگی:''' شناخت صحیح امام مهدی، تبیین معارف مهدوی، روشنگری و مبارزه با شبهات.


'''آمادگی تکنولوژیکی''': استفاده از ابزارهای نوین ارتباطی و فناوری برای تبلیغ و اشاعه فرهنگ انتظار.[10]
'''آمادگی تکنولوژیکی''': استفاده از ابزارهای نوین ارتباطی و فناوری برای تبلیغ و اشاعه فرهنگ انتظار.<ref>فاکر میبدی، «زمینه‌سازی ظهور حضرت ولی عصر علیه‌السلام»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.</ref>


'''آمادگی اجتماعی''': البته آمادگی اجتماعی به‌عنوان یکی از ارکان زمینه‌سازی ظهور، ابعاد سه‌گانه رفتار اجتماعی، شناخت اجتماعی و احساس اجتماعی جمعی را در بر می‌گیرد. شناخت اجتماعی صحیح نسبت به امام و وظایف منتظران، احساس اجتماعی مبتنی بر همبستگی، برادری و وحدت، و رفتار اجتماعی در قالب امر به معروف، نهی از منکر و کنش‌های جمعی اصلاحی است.[11]
'''آمادگی اجتماعی''': البته آمادگی اجتماعی به‌عنوان یکی از ارکان زمینه‌سازی ظهور، ابعاد سه‌گانه رفتار اجتماعی، شناخت اجتماعی و احساس اجتماعی جمعی را در بر می‌گیرد. شناخت اجتماعی صحیح نسبت به امام و وظایف منتظران، احساس اجتماعی مبتنی بر همبستگی، برادری و وحدت، و رفتار اجتماعی در قالب امر به معروف، نهی از منکر و کنش‌های جمعی اصلاحی است.<ref>شاه‌نظری و طاهرهدایتی، «الگوی تربیت اخلاق فردی و اجتماعی زمینه‌ساز ظهور (الگوی تعالی انسان)»، ۱۴۰۳ش، ص۸۲.</ref>


بر اساس آموزه‌های اسلامی، جامعه مؤمنان در صورتی می‌تواند بستری مناسب برای ظهور باشد که ویژگی‌هایی همچون خداباوری، کفر به طاغوت ها و مبارزه با قدرت های استکباری، عدالت مداری و عدالت گستری، تکریم مؤمنان و حفظ عزت و احترام انسان ها، ایثار و تعاون، وفای به عهد و امانت داری و نیز صبر و بردباری در آن فراهم آمده باشد.[12]
بر اساس آموزه‌های اسلامی، جامعه مؤمنان در صورتی می‌تواند بستری مناسب برای ظهور باشد که ویژگی‌هایی همچون خداباوری، کفر به طاغوت ها و مبارزه با قدرت های استکباری، عدالت مداری و عدالت گستری، تکریم مؤمنان و حفظ عزت و احترام انسان ها، ایثار و تعاون، وفای به عهد و امانت داری و نیز صبر و بردباری در آن فراهم آمده باشد.<ref>ناصح، «ویژگی‌های اخلاقی جامعه زمینه‌ساز ظهور یا محورهای اساسی اخلاق زمینه‌ساز در بعد اجتماعی»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.</ref>


== '''اخلاق زمینه‌ساز''' ==
== '''اخلاق زمینه‌ساز''' ==
صفات و الزامات اخلاقی خاصی است که برگرفته از آموزه انتظار و زمینه‌سازی ظهور امام مهدی است. اوصاف و افعال اخلاقی است که مقدماتی ایجاد می‌کند تا شرایط فردی و اجتماعی برای تحمل ولایت معصوم و ظهور او فراهم آید.[13] همچنین مجموعه ملکات و صفاتی که در انسان، برای ورود به شرایط ظهور و تشکیل جامعه‌ای منتظر آمادگی روحی و باطنی را فراهم می‌کند.[14]
صفات و الزامات اخلاقی خاصی است که برگرفته از آموزه انتظار و زمینه‌سازی ظهور امام مهدی است. اوصاف و افعال اخلاقی است که مقدماتی ایجاد می‌کند تا شرایط فردی و اجتماعی برای تحمل ولایت معصوم و ظهور او فراهم آید.<ref>رامین‌، «اخلاق زمینه‌ساز در قلمرو خانواده»، ۱۳۹۳ش، ص۱۶۰.</ref> همچنین مجموعه ملکات و صفاتی که در انسان، برای ورود به شرایط ظهور و تشکیل جامعه‌ای منتظر آمادگی روحی و باطنی را فراهم می‌کند.<ref>گودرزی، «مؤلفه‌های راهبردی اخلاق و سبک زندگی زمینه‌ساز»، ۱۳۹۳ش، ص۸۹.</ref>


از نگاه سید روح‌الله خمینی و سید علی خامنه‌ای، مهم‌ترین ویژگی‌های اخلاقی که فرد برای زمینه‌سازی ظهور باید کسب کند، عبارت از: جهاد، قدرت و زهد است.[15]
از نگاه سید روح‌الله خمینی و سید علی خامنه‌ای، مهم‌ترین ویژگی‌های اخلاقی که فرد برای زمینه‌سازی ظهور باید کسب کند، عبارت از: جهاد، قدرت و زهد است.<ref>جهان‌کهن، «ویژگی‌های اساسی اخلاق زمینه‌ساز فردی ظهور امام زمان(ع)»، ۱۳۹۳ش، ص۹۴.</ref>


== '''زمینه‌سازان ظهور''' ==
== '''زمینه‌سازان ظهور''' ==


=== '''اهل مشرق''' ===
=== '''اهل مشرق''' ===
در منابع روایی شیعه و اهل‌سنت ذکر شده است سه گروه از نخستین گروه ایرانیان زمینه‌ساز ظهور هستند و اهل مشرق زمین نقش محوری در زمینه‌سازی ظهور دارند.[16] حدیث قیام اهل مشرق در سنن ابن‌ماجه و الغیبه نعمانی گزارش شده است.[17]
در منابع روایی شیعه و اهل‌سنت ذکر شده است سه گروه از نخستین گروه ایرانیان زمینه‌ساز ظهور هستند و اهل مشرق زمین نقش محوری در زمینه‌سازی ظهور دارند.<ref>«قيام گروهي از مشرق زمين»، وب‌سایت مهدویت؛ «قیام گروهی از مشرق زمین»، وب‌سایت تبیان.</ref> حدیث قیام اهل مشرق در سنن ابن‌ماجه و الغیبه نعمانی گزارش شده است.<ref>نعمانی، الغیبه، ۱۳۹۷ق، ص۲۷۳؛ ابن‌ماجه، سنن ابن‌ماجه، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۱۳۶۸.</ref>


1)     نهضتی که از سوی اهل مشرق شکل می‌گیرد که صاحب آن همراه با پرچم‌های سیاه یا رایات سود[18] هستند. هرچند قیام آنها در راستای یاری امام مهدی، در سال ظهور خواهد بود. روایات رایات سود بیشتر در منابع اهل‌سنت مانند الفتن نعیم بن حماد مروزی[19]ذکر شده است و برخی علمای شیعه چون محمدباقر مجلسی به اینگونه روایات اعتنائی نداشتند.[20]
1)     نهضتی که از سوی اهل مشرق شکل می‌گیرد که صاحب آن همراه با پرچم‌های سیاه یا رایات سود<ref>امانی، سنن جاهلی عرب و روش برخورد قرآن کریم، ۱۳۹۷ش، ص۲۵۶.</ref> هستند. هرچند قیام آنها در راستای یاری امام مهدی، در سال ظهور خواهد بود. روایات رایات سود بیشتر در منابع اهل‌سنت مانند الفتن نعیم بن حماد مروزی<ref>صادقی، «تأملی در روایت‌های علائم ظهور»، ۱۳۸۲ش، ص۳۲۲.</ref> ذکر شده است و برخی علمای شیعه چون محمدباقر مجلسی به اینگونه روایات اعتنائی نداشتند.<ref>جاودانی عادل فخار، «بررسی سندی و متنی نقش ایرانیان در زمینه‌سازی ظهور»، ۱۴۰۱ش، ص۳۹.</ref>


2)     گروه یمانی‌ها که براساس منابع شیعی این قبام در سال ظهور و مقارن با خروج سفیانی در شام است.
2)     گروه یمانی‌ها که براساس منابع شیعی این قبام در سال ظهور و مقارن با خروج سفیانی در شام است.


3)     حرکتی بر ضد یهود که در عراق اتفاق می‌افتد.[21]
3)     حرکتی بر ضد یهود که در عراق اتفاق می‌افتد.<ref>کورانی، عصر ظهور، ۱۳۹۴ش، ص۶۷۶.</ref>


همچنین روایاتی در مورد برخی از شهرهای ایران وجود دارد که در زمینه‌سازی برای ظهور بسیار مهم و نقش‌آفرین هستند. قم، خراسان، جیلان (گیلان)، سجستان (سیستان)، اصفهان، طبرستان و طالقان که این شهرها و مردمان آنها نقش مهمی در تشکیل حکومت دارند.[22]
همچنین روایاتی در مورد برخی از شهرهای ایران وجود دارد که در زمینه‌سازی برای ظهور بسیار مهم و نقش‌آفرین هستند. قم، خراسان، جیلان (گیلان)، سجستان (سیستان)، اصفهان، طبرستان و طالقان که این شهرها و مردمان آنها نقش مهمی در تشکیل حکومت دارند.<ref>پور سیدآقایی و مافی، «نقش ایرانیان در عصر ظهور»، ۱۳۹۷ش، ص۲۰.</ref>


=== '''صفویه''' ===
=== '''صفویه''' ===
برخی مفسران روایات، مصداق این قیام‌ها را دولت صفویه و برخی دیگر انقلاب اسلامی ایران دانسته‌اند. زمینه‌سازی ظهور در جکومت صفویه با نگرش صوفی، نگاه مرشد و مریدپروری براساس مسائلی مانند آماده‌کردن اسب، اسطبل و عمارت و پیشگویی‌های منجمان بود. عالمان و فقیهان، بیشترین تلاش را در مورد زمینه‌سازی برای ظهور با فعالیت‌هایی چون طرح نظریه نیابت علما، گسترش حوزه‌های علمیه و تربیت شاگران، تألیف کتاب‌های فراوان و در نهایت، تغییر نگرش دین صوفیانه به فقه شیعی انجام دادند.[23]
برخی مفسران روایات، مصداق این قیام‌ها را دولت صفویه و برخی دیگر انقلاب اسلامی ایران دانسته‌اند. زمینه‌سازی ظهور در جکومت صفویه با نگرش صوفی، نگاه مرشد و مریدپروری براساس مسائلی مانند آماده‌کردن اسب، اسطبل و عمارت و پیشگویی‌های منجمان بود. عالمان و فقیهان، بیشترین تلاش را در مورد زمینه‌سازی برای ظهور با فعالیت‌هایی چون طرح نظریه نیابت علما، گسترش حوزه‌های علمیه و تربیت شاگران، تألیف کتاب‌های فراوان و در نهایت، تغییر نگرش دین صوفیانه به فقه شیعی انجام دادند.<ref>حسن‌پور، « بررسی تطبیقی رویکرد دولت صفویه و انقلاب اسلامی به آموزه مهدویت با تأکید بر مشروعیت نقش فقها و زمینه‌سازی ظهور»، ۱۳۹۹ش، ص۳۹ و ۴۳.</ref>


=== '''انقلاب اسلامی''' '''ایران''' ===
=== '''انقلاب اسلامی''' '''ایران''' ===
در دورۀ غیبت و در آستانۀ ظهور مهدی، دولت‌ها و انقلاب‌هایی به حمایت از آن شکل می‌گیرند و زمینه را برای ظهور آن حضرت فراهم می‌سازند و این، از نشانه‌های ظهور است.[24] انقلاب اسلامی در چارچوب حکومت دینی مبتنی بر ولایت فقیه و نیابت عام امام مهدی، اصالت خود را از مهدویت گرفته و خود را طفیلی آن حکومت می‌داند.[25] سید روح‌الله خمینی بر جهانی شدن انقلاب اسلامی و مقدمه بودن آن برای ظهور تأکید کرد.[26] مرتضی مطهری نیز معتقد است یاران امام مهدی ابتدابه‌ساکن خلق نمی‌شوند، بلکه باید با وجود رواج ظلم و فساد، زمینه‌هایی برای پرورش چنین یارانی مهیا شود.[27] زمینه‌سازی ظهور و مقدمه‌بودن برای ظهور در انقلاب اسلامی مبتنی بر آموزه‌های صحیح قرآنی، روایی و دینی است که عبارتند از:[28]
در دورۀ غیبت و در آستانۀ ظهور مهدی، دولت‌ها و انقلاب‌هایی به حمایت از آن شکل می‌گیرند و زمینه را برای ظهور آن حضرت فراهم می‌سازند و این، از نشانه‌های ظهور است.<ref>جمعی از نویسندگان، چشم به راه مهدی(عج)، ۱۳۸۷ش، ص۳۰۳-۳۰۶.</ref> انقلاب اسلامی در چارچوب حکومت دینی مبتنی بر ولایت فقیه و نیابت عام امام مهدی، اصالت خود را از مهدویت گرفته و خود را طفیلی آن حکومت می‌داند.<ref>حسن‌پور، « بررسی تطبیقی رویکرد دولت صفویه و انقلاب اسلامی به آموزه مهدویت با تأکید بر مشروعیت نقش فقها و زمینه‌سازی ظهور»، ۱۳۹۹ش، ص۴۰-۳۹.</ref> سید روح‌الله خمینی بر جهانی شدن انقلاب اسلامی و مقدمه بودن آن برای ظهور تأکید کرد.<ref>خمینی، صحیفه امام، ۱۳۸۹ش، ج۱۵، ص۶۲ و ج۱۶، ص۱۳۱.</ref> مرتضی مطهری نیز معتقد است یاران امام مهدی ابتدابه‌ساکن خلق نمی‌شوند، بلکه باید با وجود رواج ظلم و فساد، زمینه‌هایی برای پرورش چنین یارانی مهیا شود.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۸۷ش، ج۲۴، ص۴۳۹.</ref> زمینه‌سازی ظهور و مقدمه‌بودن برای ظهور در انقلاب اسلامی مبتنی بر آموزه‌های صحیح قرآنی، روایی و دینی است که عبارتند از:<ref>حسن‌پور، « بررسی تطبیقی رویکرد دولت صفویه و انقلاب اسلامی به آموزه مهدویت با تأکید بر مشروعیت نقش فقها و زمینه‌سازی ظهور»، ۱۳۹۹ش، ص۳۹.</ref>


# '''تأکید بر اختیاری بودن سرنوشت انسان‌ها:''' انقلاب اسلامی با استناد به آیات قرآن که سرنوشت انسان را در گرو تغییر افکار و رفتار او می‌داند، زمینه را برای نقش‌آفرینی منتظران در تحقق ظهور فراهم کرد.
# '''تأکید بر اختیاری بودن سرنوشت انسان‌ها:''' انقلاب اسلامی با استناد به آیات قرآن که سرنوشت انسان را در گرو تغییر افکار و رفتار او می‌داند، زمینه را برای نقش‌آفرینی منتظران در تحقق ظهور فراهم کرد.
خط ۶۷: خط ۶۶:
# '''تعمیق بینش صحیح منتظران:''' تشکیل بسیج مهدوی، کانون مهدویت، تأسیس مراکز و مؤسسات آموزشی و فرهنگی مهدوی و تألیفات مهدوی و زمینه‌سازی اعتقادی، فکری و فرهنگی.
# '''تعمیق بینش صحیح منتظران:''' تشکیل بسیج مهدوی، کانون مهدویت، تأسیس مراکز و مؤسسات آموزشی و فرهنگی مهدوی و تألیفات مهدوی و زمینه‌سازی اعتقادی، فکری و فرهنگی.
# '''قدرت و اقتدار نظامی:''' تأسیس سپاه پاسداران چراکه برای زمینه‌سازی ظهور باید ترس امام از جان خود که یکی از علل غیبت است، برداشته شود.
# '''قدرت و اقتدار نظامی:''' تأسیس سپاه پاسداران چراکه برای زمینه‌سازی ظهور باید ترس امام از جان خود که یکی از علل غیبت است، برداشته شود.
# '''بیداری کشورهای اسلامی:''' مبارزه با جریانات انحرافی مهدوی، مدعیان دروغین مهدویت و نقشه‌های شوم دشمنان مهدویت و تشیع.[29]
# '''بیداری کشورهای اسلامی:''' مبارزه با جریانات انحرافی مهدوی، مدعیان دروغین مهدویت و نقشه‌های شوم دشمنان مهدویت و تشیع.<ref>حسن‌پور، « بررسی تطبیقی رویکرد دولت صفویه و انقلاب اسلامی به آموزه مهدویت با تأکید بر مشروعیت نقش فقها و زمینه‌سازی ظهور»، ۱۳۹۹ش، ص۴۲-۴۱.</ref>


== '''نقش زنان در زمینه‌سازی ظهور''' ==
== '''نقش زنان در زمینه‌سازی ظهور''' ==
زمینه سازی و آمادگی برای ظهور امام مهدی در روایات، نشان‌دهندۀ اهمیت نقش مردان و زنان مؤمن است.[30]
زمینه سازی و آمادگی برای ظهور امام مهدی در روایات، نشان‌دهندۀ اهمیت نقش مردان و زنان مؤمن است.<ref>هاشمی، «نقش زن در زمینه‌سازی ظهور»، ۱۳۸۶ش، ص۱۶۶.</ref>


=== '''زمینه‌سازی فردی و خانوادگی''' ===
=== '''زمینه‌سازی فردی و خانوادگی''' ===
خط ۷۷: خط ۷۶:
# '''شناخت:''' کسب معرفت حقیقی خدا و امام مهدی براساس عقلی که با آن به کسب کمالات پرداخته می‌شود و در این زمینه، مردان و زنان تفاوتی ندارند، واجب است.
# '''شناخت:''' کسب معرفت حقیقی خدا و امام مهدی براساس عقلی که با آن به کسب کمالات پرداخته می‌شود و در این زمینه، مردان و زنان تفاوتی ندارند، واجب است.
# '''عاطفه:''' محبت به امام که اساس آن شناخت اهل‌بیت است، در زنان به دلیل انعطاف‌پذیری بیشتر و ظرافت قلبی، آسان‌تر شکل می‌گیرد و آنان می‌توانند با ایجاد مهر و محبت خدایی در خانواده، اساس جامعه را بر پایه دوستی امام مهدی بنا نهند.
# '''عاطفه:''' محبت به امام که اساس آن شناخت اهل‌بیت است، در زنان به دلیل انعطاف‌پذیری بیشتر و ظرافت قلبی، آسان‌تر شکل می‌گیرد و آنان می‌توانند با ایجاد مهر و محبت خدایی در خانواده، اساس جامعه را بر پایه دوستی امام مهدی بنا نهند.
# '''رفتار:''' زنان با خودسازی، حفظ خویشتن از محرمات، تمسک به دعای یا مقلب القلوب برای حفظ دین در فتنه‌ها، و عمل به وظایف فردی، الگویی عملی برای دیگران می‌شوند.[31]
# '''رفتار:''' زنان با خودسازی، حفظ خویشتن از محرمات، تمسک به دعای یا مقلب القلوب برای حفظ دین در فتنه‌ها، و عمل به وظایف فردی، الگویی عملی برای دیگران می‌شوند.<ref>هاشمی، «نقش زن در زمینه‌سازی ظهور»، ۱۳۸۶ش،  ص۱۷۶-۱۶۹.</ref>


در خانواده نیز مادران به‌عنوان مربیان نسل آینده و تربیت فرزندان به‌عنوان آینده‌سازان منتظر، همسران با یاوری و رشد و تعالی دینی همسر در منزل و نیز با رعایت حجاب و عفاف در وظایف اجتماعی در بیرون از منزل که در روایات به منزله جهاد دانسته شده است، زمینه را برای استحکام جامعه و اجرای عدالت مورد انتظار فراهم می‌آورند.[32]
در خانواده نیز مادران به‌عنوان مربیان نسل آینده و تربیت فرزندان به‌عنوان آینده‌سازان منتظر، همسران با یاوری و رشد و تعالی دینی همسر در منزل و نیز با رعایت حجاب و عفاف در وظایف اجتماعی در بیرون از منزل که در روایات به منزله جهاد دانسته شده است، زمینه را برای استحکام جامعه و اجرای عدالت مورد انتظار فراهم می‌آورند.<ref>هاشمی، «نقش زن در زمینه‌سازی ظهور»، ۱۳۸۶ش، ص۱۸۰-۱۷۶؛ ماسلایه و انصاری چشمه، «نقش زنان در زمینه‌سازی ظهور»، ۱۳۹۸ش، ص۶۹.</ref>


=== '''زمینه‌سازی سیاسی''' ===
=== '''زمینه‌سازی سیاسی''' ===
خط ۸۶: خط ۸۵:
# تظاهرات علیه استکبار، حضور در انتخابات، تأیید رهبری و مسئولین، امر به معروف و نهی از منکر، آمادگی‌های دفاعی.
# تظاهرات علیه استکبار، حضور در انتخابات، تأیید رهبری و مسئولین، امر به معروف و نهی از منکر، آمادگی‌های دفاعی.
# حضور زنان در مسندهای سیاسیِ غیرمخالف با شئون اسلامی در جهت پیشبرد اهداف اسلامی، همراه با اجرای سیاست‌های دینی و قرارگیری زن در جایگاه انسانی خود.
# حضور زنان در مسندهای سیاسیِ غیرمخالف با شئون اسلامی در جهت پیشبرد اهداف اسلامی، همراه با اجرای سیاست‌های دینی و قرارگیری زن در جایگاه انسانی خود.
# حضور آنان در میان یاوران، نشان‌دهنده توان فکری، سیاسی، علمی و عملی ایشان و مبتنی بر طرح‌های درازمدت همراه با آمادگی‌سازی مردم جهان.[33]
# حضور آنان در میان یاوران، نشان‌دهنده توان فکری، سیاسی، علمی و عملی ایشان و مبتنی بر طرح‌های درازمدت همراه با آمادگی‌سازی مردم جهان.<ref>هاشمی، «نقش زن در زمینه‌سازی ظهور»، ۱۳۸۶ش،  ص۱۹۴-۱۹۱.</ref>


=== '''زمینه‌سازی اجتماعی''' ===
=== '''زمینه‌سازی اجتماعی''' ===
خط ۹۳: خط ۹۲:
# رعایت تقوا و گسترش عفاف، حفظ حجاب و ارزش انسانی زن و تقوا در جامعه.
# رعایت تقوا و گسترش عفاف، حفظ حجاب و ارزش انسانی زن و تقوا در جامعه.
# حضور زنان در عرصه‌های مختلف اجرایی.
# حضور زنان در عرصه‌های مختلف اجرایی.
# آشنایی افراد با مقام و منزلت زن در فرهنگ مهدوی با گفتار، سخنرانی و نگارش مقالات علمی.[34]
# آشنایی افراد با مقام و منزلت زن در فرهنگ مهدوی با گفتار، سخنرانی و نگارش مقالات علمی.<ref>هاشمی، «نقش زن در زمینه‌سازی ظهور»، ۱۳۸۶ش، ص۱۸۳-۱۸۰.</ref>
# امر به معروف و نهی از منکر، ترویج عدالت و عدالت‌خواهی در جامعه، پرورش یاران خاص.[35]
# امر به معروف و نهی از منکر، ترویج عدالت و عدالت‌خواهی در جامعه، پرورش یاران خاص.<ref>ماسلایه و انصاری چشمه، «نقش زنان در زمینه‌سازی ظهور»، ۱۳۹۸ش، ص۶۸-۶۶.</ref>
# خواندن دعای عهد در چهل صبح.[36]
# خواندن دعای عهد در چهل صبح.<ref>هاشمی، «نقش زن در زمینه‌سازی ظهور»، ۱۳۸۶ش، ص۱۸۴.</ref>


=== '''زمینه‌سازی فرهنگی''' ===
=== '''زمینه‌سازی فرهنگی''' ===
خط ۱۰۴: خط ۱۰۳:
# بالابردن فرهنگ کتاب خوانی با عرضة محصولات فرهنگی اسلامی-مهدوی.
# بالابردن فرهنگ کتاب خوانی با عرضة محصولات فرهنگی اسلامی-مهدوی.
# ارائه پوشش‎های زیبا و متنوع جدید اسلامی به‌عنوان جایگزین مناسبی برای پوشش‌های نیمه عریان و نامناسب.
# ارائه پوشش‎های زیبا و متنوع جدید اسلامی به‌عنوان جایگزین مناسبی برای پوشش‌های نیمه عریان و نامناسب.
# معماری جدید اسلامی و تنوع‌بخشی به کیفیت خانه‌سازی و تزئینات داخلی آن، که تحولات اساسی در فرهنگ متأثر از فرهنگ غرب ایجاد نمایند.[37]
# معماری جدید اسلامی و تنوع‌بخشی به کیفیت خانه‌سازی و تزئینات داخلی آن، که تحولات اساسی در فرهنگ متأثر از فرهنگ غرب ایجاد نمایند.<ref>هاشمی، «نقش زن در زمینه‌سازی ظهور»، ۱۳۸۶ش، ص۱۹۱-۱۸۴.</ref>


=== '''زمینه‌سازی اقتصادی''' ===
=== '''زمینه‌سازی اقتصادی''' ===
خط ۱۱۲: خط ۱۱۱:
# مقابله با فرهنگ مصرف‌گرایی غربی و پرهیز از شرکت در دادوستدهای دنیاطلبانه.
# مقابله با فرهنگ مصرف‌گرایی غربی و پرهیز از شرکت در دادوستدهای دنیاطلبانه.
# توجه به خودکفایی اقتصادی برای رهایی از استعمار و استقلال کشور از وابستگی به دولت‌های استکباری.
# توجه به خودکفایی اقتصادی برای رهایی از استعمار و استقلال کشور از وابستگی به دولت‌های استکباری.
# ارائه الگوی صحیح مصرف به خانوارها از طریق توجه زنان به الگوی صحیح مصرف و آموزش آن به فرزندان و توجه به اصول اقتصادی اسلام از قبیل خمس و زکات در خانواده.[38]
# ارائه الگوی صحیح مصرف به خانوارها از طریق توجه زنان به الگوی صحیح مصرف و آموزش آن به فرزندان و توجه به اصول اقتصادی اسلام از قبیل خمس و زکات در خانواده.<ref>هاشمی، «نقش زن در زمینه‌سازی ظهور»، ۱۳۸۶ش، ص۱۹۸-۱۹۴.</ref>


== '''جوانان در زمینه‌سازی ظهور''' ==
== '''جوانان در زمینه‌سازی ظهور''' ==
بر اساس روایات، اکثریت یاران امام مهدی را جوانان تشکیل می‌دهند؛ زیرا حکومت جهانی آن حضرت نیازمند نیرویی پرانرژی، شجاع و تحول‌آفرین است.[39] جوانان به دلیل صفای باطن، شجاعت، نوگرایی و حقیقت‌طلبی، زودتر به سوی امام حرکت می‌کنند و زمینه را برای تحقق عدالت جهانی فراهم می‌آورند.[40] در آثار حدیثی و نگاه اندیشمندان شیعی به وظایفی از جمله معرفت‌زایی و معرفت‌افزایی، قدرت‌افزایی، تاب‌آوری، مسئولیت‌پذیری و خودباوری می‌توان رسید.[41] مهم‌ترین وظایف جوانان در مسیر زمینه‌سازی ظهور عبارتند از:  
بر اساس روایات، اکثریت یاران امام مهدی را جوانان تشکیل می‌دهند؛ زیرا حکومت جهانی آن حضرت نیازمند نیرویی پرانرژی، شجاع و تحول‌آفرین است.<ref>اباذری، «جوانان در خدمت مهدی(عج)»، ۱۳۸۷ش، بدون صفحه.</ref> جوانان به دلیل صفای باطن، شجاعت، نوگرایی و حقیقت‌طلبی، زودتر به سوی امام حرکت می‌کنند و زمینه را برای تحقق عدالت جهانی فراهم می‌آورند.<ref>«وظایف جوان منتظر/جوانان نقش کلیدی در دولت جوان امام مهدی(عج)دارند»، خبرگزاری شبستان.</ref> در آثار حدیثی و نگاه اندیشمندان شیعی به وظایفی از جمله معرفت‌زایی و معرفت‌افزایی، قدرت‌افزایی، تاب‌آوری، مسئولیت‌پذیری و خودباوری می‌توان رسید.<ref>برنجکار و سیادتی، «وظایف جوانان در جامعه منتظر»، ۱۴۰۱ش، ص۱۱۵.</ref> مهم‌ترین وظایف جوانان در مسیر زمینه‌سازی ظهور عبارتند از:  


# کسب معرفت نسبت به امام و ایجاد محبت قلبی، اطاعت از فرامین الهی و فعالیت در مسیر تحقق جامعه مهدوی.[42]
# کسب معرفت نسبت به امام و ایجاد محبت قلبی، اطاعت از فرامین الهی و فعالیت در مسیر تحقق جامعه مهدوی.<ref> «وظایف جوان منتظر/جوانان نقش کلیدی در دولت جوان امام مهدی(عج)دارند»، خبرگزاری شبستان.</ref>
# خودسازی اخلاقی و فکری، مسئولیت علمی و مهارتی.
# خودسازی اخلاقی و فکری، مسئولیت علمی و مهارتی.
# عدالت‌خواهی و مبارزه با فساد.[43]
# عدالت‌خواهی و مبارزه با فساد.<ref>«خودسازی و مسئولیت‌پذیری؛ وظایف نسل جوان در مسیر ظهور»، وب‌سایت خبرگزاری مهر.</ref>


== '''نقش رسانه‌ها در زمینه‌سازی ظهور''' ==
== '''نقش رسانه‌ها در زمینه‌سازی ظهور''' ==
رسانه و تبلیغات و انواع آنها اعم از دیداری و شنیداری،[44] مکتوب، مجازی و سایبری، دینی و عرفی از ظرفیت‌های بالقوه برای زمینه‌سازی ظهور است. زمینه‌سازی رسانه‌ای-تبلیغاتی یکی از مهمترین شاخه‌های آن است که سایر موضوعات و عرصه‌ها را به صورت مستقیم و غیرمستقیم تحت تأثیر قرار می دهد؛ چرا که امروز جایگزین جنگ نظامی شده است. استفاده از نخبگان، مراجع تقلید و صاحب‌نظران عرصه مهدویت، معیار قراردادن تفکر جامع آینده‌نگر، آشنایی با جنبش، افکار و برنامه‌های صهیونیسم مسیحی آمریکا، برگزاری جلسات منظم و هفتگی، استفاده از آخرین پیشرفت‌های رسانه‌ای-تبلیغاتی در برنامه‌ها، استفاده از تلویزیون کابلی و ماهواره‌ای، رسانه‌های مکتوب مانند روزنامه، مجله، فصلنامه، کتاب‌های تخصصی، استفاده از رسانه‌های مجازی و سایبری مانند وب‌سایت‌، تالارهای گفتگو، انجمن‌های تخصصی، خبرگزاری‌های اینترنتی، دانشنامه‌های اینترنتی، شبکه‌های اجتماعی و استفاده از ظرفیت‌های هنر، طراحی و چاپ  از ضروریات کار رسانه‌ای در مسیر زمینه‌سازی ظهور است.[45] علل پرداختن به زمینه‌سازی رسانه‌‌ای-تبلیغاتی برای امام مهدی عبارتند از:
رسانه و تبلیغات و انواع آنها اعم از دیداری و شنیداری،<ref>رجبی، «نقش رسانه‌های دیداری و شنیداری در آماده‌سازی ظهور»، ۱۳۸۹ش، ص۵۹.</ref> مکتوب، مجازی و سایبری، دینی و عرفی از ظرفیت‌های بالقوه برای زمینه‌سازی ظهور است. زمینه‌سازی رسانه‌ای-تبلیغاتی یکی از مهمترین شاخه‌های آن است که سایر موضوعات و عرصه‌ها را به صورت مستقیم و غیرمستقیم تحت تأثیر قرار می دهد؛ چرا که امروز جایگزین جنگ نظامی شده است. استفاده از نخبگان، مراجع تقلید و صاحب‌نظران عرصه مهدویت، معیار قراردادن تفکر جامع آینده‌نگر، آشنایی با جنبش، افکار و برنامه‌های صهیونیسم مسیحی آمریکا، برگزاری جلسات منظم و هفتگی، استفاده از آخرین پیشرفت‌های رسانه‌ای-تبلیغاتی در برنامه‌ها، استفاده از تلویزیون کابلی و ماهواره‌ای، رسانه‌های مکتوب مانند روزنامه، مجله، فصلنامه، کتاب‌های تخصصی، استفاده از رسانه‌های مجازی و سایبری مانند وب‌سایت‌، تالارهای گفتگو، انجمن‌های تخصصی، خبرگزاری‌های اینترنتی، دانشنامه‌های اینترنتی، شبکه‌های اجتماعی و استفاده از ظرفیت‌های هنر، طراحی و چاپ  از ضروریات کار رسانه‌ای در مسیر زمینه‌سازی ظهور است.<ref>عظیمی خرم آبادی، «زمینه‌سازی رسانه ای-تبلیغاتی ظهور مهدی موعود(عج)»، ۱۳۹۴ش،  ص۹ و ۳۲ و ۴۰-۳۷ و ۴۴.</ref> علل پرداختن به زمینه‌سازی رسانه‌‌ای-تبلیغاتی برای امام مهدی عبارتند از:


# قطعیت رجعت عیسی و ضرورت زمینه‌سازی آن در نظر منحرفان غربی.
# قطعیت رجعت عیسی و ضرورت زمینه‌سازی آن در نظر منحرفان غربی.
خط ۱۲۸: خط ۱۲۷:
# تهاجم فرهنگی غرب بر ضد باور مهدویت و نظریه جهانی کردن از سوی استکبار جهانی و صهیونیسم بین‌الملل.
# تهاجم فرهنگی غرب بر ضد باور مهدویت و نظریه جهانی کردن از سوی استکبار جهانی و صهیونیسم بین‌الملل.
# دیپلماسی رسانه‌ای و جنگ روانی و نرم.
# دیپلماسی رسانه‌ای و جنگ روانی و نرم.
# پیروزی انقلاب اسلامی ایران و تقویت نظریه برپایی دولت مهدوی در آخرالزمان.[46]
# پیروزی انقلاب اسلامی ایران و تقویت نظریه برپایی دولت مهدوی در آخرالزمان.<ref>عظیمی خرم آبادی، «زمینه‌سازی رسانه ای-تبلیغاتی ظهور مهدی موعود(عج)»، ۱۳۹۴ش، ص۲۸-۲۲.</ref>


همچنین اصول و مبانی زمینه‌سازی رسانه‌‌ای-تبلیغاتی برای ظهور امام مهدی عبارتند از:
همچنین اصول و مبانی زمینه‌سازی رسانه‌‌ای-تبلیغاتی برای ظهور امام مهدی عبارتند از:
خط ۱۳۷: خط ۱۳۶:
# مشخص کردن ابزارها و وسایل مورد نیاز در انجام فعالیت‌ها.
# مشخص کردن ابزارها و وسایل مورد نیاز در انجام فعالیت‌ها.
# تعیین چارچوب سازمانی-تشکیلاتی همراه با تقسیم مسئولیت‌ها و تکالیف.
# تعیین چارچوب سازمانی-تشکیلاتی همراه با تقسیم مسئولیت‌ها و تکالیف.
# تعریف سامانه دقیق کنترل و ارزیابی برای پایش فعالیت‌ها و اصلاح کبودها.[47]
# تعریف سامانه دقیق کنترل و ارزیابی برای پایش فعالیت‌ها و اصلاح کمبودها.<ref>عظیمی خرم آبادی، «زمینه‌سازی رسانه ای-تبلیغاتی ظهور مهدی موعود(عج)»، ۱۳۹۴ش، ص۴۲-۳۱.</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==