مشارکت اجتماعی زن: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۱۴۱:

* Momsen, J.H, Woment and Development in the Third World, Londan: Routledge, Coorporation, Basie Books, 1991.

+++

'''<big>زن در اجتماع</big>'''؛ هرگونه فعالیت مستقیم و غیرمستقیم زن در جامعه.

زنان نیمی از جمعیت بشر را تشکیل داده و نقش بسزایی در پویایی و نشاط اجتماعی دارند. ایشان علاوه بر تولید نسل، می‌توانند با مشارکت در فعالیت‌های مختلف اقتصادی، فرهنگی و سیاسی نقش مؤثری در حیات اجتماعی داشته باشند.

==مفهوم‌شناسی==

هرگونه عمل آگاهانه بهمنظور تقویت همبستگی و نشاط اجتماعی و کارآمدی در مسیر سعادت بشر را مشارکت اجتماعی گویند. مشارکت زنان در علوم اجتماعی به‌معنای هرگونه کمک مستقیم زنان به ارتقای وضعیت [[جامعه]] از نظر ارتباط‌های مدنی و همیاری‌های اجتماعی است. زنانی که در انجمن‌ها، شوراهای محلی، حسینیه‌ها، خیریه‌های مربوط به ساخت مدارس، بیمارستان‌ها، [[مساجد]]، خانه‌های سالمندان، صندوق‌های قرض‌الحسنه و بسیج محلات فعالیت می‌کنند، جزو مشارکت‌کنندگان فعال در اجتماع به‌شمار می‌روند. در مواردی نیز زنان بدون حضور در فضای علنی جامعه می‌توانند با جامعه همراه شوند و آثار فراوانی در آن داشته باشند.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص256. </ref>

==اهمیت نقش زن در حیات اجتماعی==

زنان با تأمین منابع انسانی جامعه به‌طور غیرمستقیم تحولاتی در نسل‌ها و جوامع ایجاد می‌کنند که این تحولات پیامدهایی را به دنبال دارد از جمله در شکل‌دهی شخصیت و اجتماعی کردن افراد نقش به‌سزایی دارند و در مواقعی نیز تحولات اجتماعی سبب تحول در وضعیت زنان جامعه خواهند شد.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص231.</ref>

==اهمیت مشارکت زنان در عرصه‌های اجتماعی==

بر اساس پژوهش‌های سازمانی، زنان کارمند از دقت نظر و نظم بالایی در عملکرد، برخوردارند. نادیده گرفتن توانایی‌های زنان موجب آسیب به جامعه می‌شود. برخی پژوهشگران معتقدند در زمینۀ حضور زنان در اجتماع، بدون توجه به جنسیت و زنانگی آنها می‌توان فعالیت‌های اجتماعی به فراخور توانایی‌ها و استعدادهایشان را به آنها سپرد.<ref>[https://www.cspf.ir/22002/%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%85%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B9%D8%A7/ «ضرورت فراهم‌سازی شرایط مناسب برای فعالیت زنان در خانواده و جامعه/ کارکنان زن از دقت و نظم برخوردارند»، وب‌سایت وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی.] </ref>

==شاخص‌های دینی برای مشارکت اجتماعی زنان==

پژوهشگران، شاخص‌های دینی زیر را برای مشارکت اجتماعی زنان ذکر کرده‌اند:

# فعالیت مورد نظر سازنده باشد، به ارتقای وضعیت اجتماعی و عمران جامعه کمک برساند و باز خورد آن به زنان، رضایت‌بخش باشد؛

# هدف آن خداپسندانه باشد؛

# توان زنانۀ زنان را کاهش ندهد؛ بلکه در جهت قابلیت‌های آنان باشد؛

# اولویت‌های زنان را در جایگاه یک زن تحت الشعاع قرار ندهد؛

# هدف از حضور و مشارکت زن هم‌افزایی در جهت فرهنگ، دانش، مهارت و اخلاق باشد.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص258.</ref>

==حضور زنان در عرصه‌های سیاسی==

مشارکت سیاسی، مشارکتی است مسالمت‌آمیز برای برگزیدن و برگزیده شدن در همۀ سطوح ملی و فراملی، فعالیت در احزاب و گروه‌های سیاسی، تشکیل حزب و گروه سیاسی برای دخالت و مشارکت در تصمیم‌گیری‌های سیاسی که با سرنوشت جامعه ارتباط دارد.<ref>ناجی‌راد، موانع مشارکت زنان،1382ش، ص29.</ref> مشارکت سیاسی زنان که شامل عمل سیاسی و تصدی مناصب سیاسی می‌شود، همواره کمتر از مردان بوده است. دانشمندان علوم سیاسی پاسخ‌‌های گوناگونی به این تفاوت داده‌اند:

'''الف'''. تفاوت فیزیولوژیک؛ وضعیت جسمانی زنان از قبیل [[بارداری]]، [[زایمان]]، [[شیردهی]] و چگونگی عملکرد مغز که در نوع علایق و توانمندی‌های زنان و مردان مؤثر است موجب شده تا زنان در تصمیم‌گیری‌های‌ اساسی جامعه شرکت‌ نکنند.<ref>ریتزر، نظریه‌های جامعه‌شناسی در دوران معاصر، 1379ش، ص471.</ref>

'''ب'''. اجتماعی‌شدن؛ تفاوت در شیوه‌های اجتماعی‌کردن دختران و پسران موجب می‌شود که دختران معمولاً برای نقش‌های خانگی و پسران همواره برای نقش‌های کلان اجتماعی آماده شوند.<ref>بشیریه، جامعه‌شناسی سیاسی،1384ش، ص293.</ref>

'''ج'''. ویژگی‌های روانی؛ بهره‌مندی زنان از ویژگی‌های خاص روحی و روانی سبب شده تا آنها مهربان‌تر، محافظه‌کارتر، راستگوتر، مذهبی‌تر و سنتی‌تر باشند؛ این ویژگی‌ها، زنان را را از روحیۀ پرخاشگری و رقابت‌جویی که لازمۀ فعالیت‌های سیاسی است، دور می‌کند و آنها تمایل زیادی برای ورود به عرصۀ سیاست ندارند.<ref>بشیریه، جامعه‌شناسی سیاسی،1384ش، ص293.</ref>

'''د'''. نظریۀ پدرسالاری؛ مردان برای آنکه در قدرت بمانند همواره موقعیت‌های سیاسی خود را حفظ می‌کنند و از بلوغ سیاسی زنان جلوگیری می‌کنند.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص236.</ref>

==دیدگاه اسلام==

پژوهشگران مطالعات زنان برای تبیین نظریۀ اسلام دربارۀ کنشگری اجتماعی زنان، میان فرهنگ، عمل و مناصب سیاسی تفکیک کرده‌اند:<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص236.</ref>

'''الف'''. فرهنگ سیاسی؛ با اعتقاد به اینکه، استقرار حاکمیت اسلامی و جلوگیری از مفاسد سیاسی متوجه عموم افراد، اعم از زن و مرد است، دستیابی زنان به بینش سیاسی همانند مردان، ترجیح دارد.

'''ب'''. کنش سیاسی؛ در اعمال سیاسی مانند انتخاب مدیران و حاکمان سیاسی، دخالت در تصمیم‌گیری‌ها و تصمیم‌سازی‌های حکومتی و مدیریتی، جریا‌ن‌سازی سیاسی و شرکت در راهپیمایی‌ها که به استقرار و حفظ و تداوم نظام اسلامی بینجامد، حضور زنان همانند مردان، لازم است. از این منظر، زنان می‌توانند در انتخابات شرکت کنند و در سرنوشت کشور خود در سطح عالی سهیم باشند.

'''ج'''. فقه [[شیعه]] با استناد به برخی آموزه‌های دین [[اسلام]]، قرار گرفتن زنان در آن دسته از مناصب که مستلزم ولایت عامه یا امارت باشد و نیز تصدی منصب قضاوت را تأیید نمی‌کند.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص236-253.</ref>

==ضوابط اسلامی حضور زنان در فعالیت‌های اجتماعی==

ضوابط دین اسلام برای حضور زنان در فعالیت‌های اجتماعی به دو دسته تقسیم می‌شود:

'''الف'''. ضوابط مربوط به فعالیت‌های اقتصادی مانند طلب روزی حلال، پرهیز از مشاغل و فعالیت‌های غیرمجاز مانند خرید و فروش اشیاء حرام و نجس که سود حلال ندارد، پرهیز از رشوه و حرام‌خواری.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص261. </ref>

'''ب'''. ضوابط مربوط به حضور زن در بیرون منزل که خود دو بخش را شامل می‌شود:

# رعایت اولویت‌های زندگی یک زن؛ ازدواج مستحب مؤکد است و تأخیر آن شایسته نیست. پس از ازدواج، تمکین زن از شوهر واجب است و اشتغال زن نباید به حقوق جنسی شوهر آسیب بزند. همچنین مادری بر زن واجب نیست اما از اولویت‌های زندگی زنان است و اشتغال زن نباید آن را از اولویت خارج کند.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص261.</ref>

# رعایت ضوابط ارتباط با نامحرم مانند پوشش،<ref>سورۀ نور، آیه31.</ref> پرهیز از خودآرایی و خودنمایی،<ref>سورۀ احزاب، آیه33.</ref> وقار در راه رفتن،<ref>سورۀ نور، آیه31.</ref> وقار در سخن گفتن<ref>سورۀ احزاب، آیه32.</ref> و استفاده نکردن از بوی خوش.<ref>النوری، مستدرک الوسائل، ج1، ص423.</ref>

== احکام شرعی حضور زن در اجتماع ==

احکام عمومی فقه اسلامی برای حضور زن در اجتماع ، عبارتند از:

# کنترل نگاه؛

# پرهیز از برقراری روابط نامشروع؛<ref>سورۀ نور، آیه30-31.</ref>

# پرهیز از گفت‌وگوهای غیر اخلاقی و زیاد از حد؛ <ref>سورۀ احزاب، آیه32.</ref>

# پرهیز از روابط رو در رو؛<ref>کلینی، فروع الکافی، 1365ش، ج5، ص166.</ref>

# خودداری از لمس کردن و پرهیز از خلوت کردن با مرد بیگانه.<ref>کلینی، فروع الکافی،1365ش، ج5، ص158.</ref>

==آسیب‌شناسی مشارکت اجتماعی زنان==

امروزه مشارکت سیاسی- اجتماعی زنان در قالب دو الگو شامل الگوی توسعه‌گرا و الگوی دینی، صورت می‌گیرد. الگوی دینی که بر مبنای اولویت نقش‌ها، تعریف شده، با چالش فقدان سیاست‌گذاری‌های همه‌جانبه و قوانینی رو‌به‌رو است که هم به زنان در جهت اولویت مادری کمک برساند و هم سطح مشارکت مفید زنان را از میان نَبَرد. این چالش، سبب آسیب‌های روانی به زنان و رها کردن یکی از دو فضای اجتماعی و خانوادگی در زندگی عینی آنها می‌شود.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص260.</ref>

در الگوی توسعه‌گرا نیز به آسیب‌های زیر، توجه شده است:

# اصالت یافتن ورود زنان به عرصه‌های اجتماعی؛

# اهمیت یافتن تشکیل انجمن‌ها و سازمان‌های زنانه برای ورود زنان به مجامع اجتماعی، بدون توجه به وجوه ارزشی؛

# کمیت‌گرایی در فعالیت‌های اجتماعی زنان (نگاه توسعه‌ای در مدل غربی)؛

# تضعیف نقش‌های خانگی و تغییر نظام ارزشی دربارۀ خانه و [[خانواده]]؛

# کم‌اهمیت شدن [[ازدواج]]، مادری و پیوندهای گوناگون در عرصۀ خصوصی؛

# اهمیت یافتن ظواهر زنانه در جذب فرصت‌ها؛

# سست‌شدن ضوابط مربوط به مردان و زنان نامحرم؛

# سوء‌استفادۀ قدرت‌‌های پنهان از زنان کنشگر در جهت مقاصد سیاسی و اجتماعی.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص259-260. </ref>

== اشتغال زنان==

در اوایل قرن بیستم زنان به‌طور جدی به اشتغال و فعالیت درآمدزای خارج از خانه فراخوانده شدند.<ref>نرسیسیانس، مردم‌شناسی جنسیت، 1383ش، ص56.</ref> این روند، متأثر از عوامل زیر، صورت گرفت:

# برتری یافتن کار مزدی بر غیر مزدی و تحقیر شدن کارهای خانگی زنان؛

# احساس عزتمندی از اشتغال و تلقین احساس بی‌کفایتی به زنان خانه‌دار؛

# جدا شدن عرصۀ عمومی از خصوصی و انحصار راه‌های ثروت و قدرت در حوزۀ اجتماعی؛

# ورود زنان به دانشگاه‌ها و کسب دانش‌ برای ورود به جامعۀ تخصصی؛

# نیاز اقتصاد سرمایه‌داری به مشاغل خدماتی؛

# نیاز نظام سرمایه‌داری به نیروهای ارزان؛

# کم‌اهمیت شدن پیوندهای خانوادگی و احساس مسئولیت مردان در قبال [[خانواده]] و کاهش حمایت‌های خانوادگی و افزایش نگرانی زنان دربارۀ تأمین آتیه؛

# افزایش اوقات فراغت زنان؛

# فقر؛

# نیاز کاذب به درآمد بیشتر به‌سبب نیازهای غیر واقعی.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص269-270. </ref>

==آثار و پیامدهای اشتغال زنان==

اشتغال برای زنان دستاوردهای مثبتی از قبیل آگاهی، تخصص یافتن به‌منزلۀ زمینۀ اشتغال، [[اعتماد به نفس]] ناشی از حضور اجتماعی و استقلال مالی، بینش اجتماعی، تقویت پایگاه اجتماعی را به‌دنبال دارد. با این حال اندیشمندان پیامدهای منفی اشتغال زنان را نادیده نگرفته‌اند؛<ref>زعفرانچی، اشتغال زنان، 1388ش، ص194. </ref> این پیامدها در سه محور طرح شده است:

# پیامدهای اشتغال زنان بر زنان مانند سنگینی نقش دو تعهد خانه و محل کار که سبب ناهنجاری‌های اخلاقی، وارد شدن فشار روانی، احساس بی‌فایدگی، کاهش اعتماد به نفس و کاهش حمایت اقتصادی زن شاغل می‌شود.<ref>رستگار خالد، خانواده، کار، جنسیت، 1383ش، ص37-62.</ref>

# پیامدهای اشتغال زنان بر خانواده مانند تغییر در نظام خانواده، تضعیف روابط درست و با نشاط زوجین؛ تأثیر منفی بر فرزندخواهی؛ مخاطره‌آور شدن روابط مادر و فرزندان.<ref>زعفرانچی، اشتغال زنان، 1388ش، ص46-49.</ref>

# پیامدهای اشتغال زنان بر اجتماع مانند تحول ذهنیت جامعه به سمت برابری زن و مرد، کاهش جمعیت به‌دلیل بی‌میلی زنان شاغل به [[ازدواج]] و [[فرزندآوری]]؛ شیوع تجرد زیستی، افزایش آسیب‌های اجتماعی.<ref>زعفرانچی، اشتغال زنان، 1388ش، ص67.</ref>

==پانویس==

==منابع==

* بشیریه، حسین، جامعه‌شناسی سیاسی، تهران، نی، 1384ش.

* رستگار خالد، امیر، خانواده، کار، جنسیت، تهران، روابط عمومی شورای فرهنگی - اجتماعی زنان، 1383ش.

* ریتزر، جورج، نظریه‌های جامعه‌شناسی در دوران معاصر، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران، علمی، 1379ش.

* زعفرانچی، لیلا سادات، اشتغال زنان، تهران، مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، 1388ش.

* ساروخانی، باقر، درآمدی بر دایرة المعارف علوم اجتماعی، تهران، کیهان، 1376ش.

* «ضرورت فراهم‌سازی شرایط مناسب برای فعالیت زنان در خانواده و جامعه/ کارکنان زن از دقت و نظم برخوردارند»، وب‌سایت وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی، تاریخ بازدید: 18 آبان 1401ش.

* علاسوند، فریبا، زن در اسلام، قم، هاجر، چاپ اول، 1390ش.

* کلینی، محمد بن یعقوب، فروع الکافی، تهران، دار الکتب الإسلامیة، 1365ش.

* گیدنز، آنتونی، جامعه‌شناسی، ترجمۀ حسن چاوشیان، تهران، نی، 1376ش.

* ناجی‌راد، محمدعلی، موانع مشارکت زنان، تهران، کویر، 1382ش.

* نرسیسیانس، امیلیا، مردم‌شناسی جنسیت، تهران، افکار، 1383ش.

@@ خط ۱۴۱: / خط ۱۴۱: @@
 * Momsen, J.H, Woment and Development in the Third World, Londan: Routledge, Coorporation, Basie Books, 1991.
 {{پایان منابع}}
++++
+'''<big>زن در اجتماع</big>'''؛ هرگونه فعالیت مستقیم و غیرمستقیم زن در جامعه.
+زنان نیمی از جمعیت بشر را تشکیل داده و نقش بسزایی در پویایی و نشاط اجتماعی دارند. ایشان علاوه بر تولید نسل، می‌توانند با مشارکت در فعالیت‌های مختلف اقتصادی، فرهنگی و سیاسی نقش مؤثری در حیات اجتماعی داشته باشند.
+==مفهوم‌شناسی==
+هرگونه عمل آگاهانه بهمنظور تقویت همبستگی و نشاط اجتماعی و کارآمدی در مسیر سعادت بشر را مشارکت اجتماعی گویند. مشارکت زنان در علوم اجتماعی به‌معنای هرگونه کمک مستقیم زنان به ارتقای وضعیت [[جامعه]] از نظر ارتباط‌های مدنی و همیاری‌های اجتماعی است. زنانی که در انجمن‌ها، شوراهای محلی، حسینیه‌ها، خیریه‌های مربوط به ساخت مدارس، بیمارستان‌ها، [[مساجد]]، خانه‌های سالمندان، صندوق‌های قرض‌الحسنه و بسیج محلات فعالیت می‌کنند، جزو مشارکت‌کنندگان فعال در اجتماع به‌شمار می‌روند. در مواردی نیز زنان بدون حضور در فضای علنی جامعه می‌توانند با جامعه همراه شوند و آثار فراوانی در آن داشته باشند.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص256. </ref>
+==اهمیت نقش زن در حیات اجتماعی==
+زنان با تأمین منابع انسانی جامعه به‌طور غیرمستقیم تحولاتی در نسل‌ها و جوامع ایجاد می‌کنند که این تحولات پیامدهایی را به دنبال دارد از جمله در شکل‌دهی شخصیت و اجتماعی کردن افراد نقش به‌سزایی دارند و در مواقعی نیز تحولات اجتماعی سبب تحول در وضعیت زنان جامعه خواهند شد.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص231.</ref>
+==اهمیت مشارکت زنان در عرصه‌های اجتماعی==
+بر اساس پژوهش‌های سازمانی، زنان کارمند از دقت نظر و نظم بالایی در عملکرد، برخوردارند. نادیده گرفتن توانایی‌های زنان موجب آسیب به جامعه می‌شود. برخی پژوهشگران معتقدند در زمینۀ حضور زنان در اجتماع، بدون توجه به جنسیت و زنانگی آنها می‌توان فعالیت‌های اجتماعی به فراخور توانایی‌ها و استعدادهایشان را به آنها سپرد.<ref>[https://www.cspf.ir/22002/%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%85%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B9%D8%A7/ «ضرورت فراهم‌سازی شرایط مناسب برای فعالیت زنان در خانواده و جامعه/ کارکنان زن از دقت و نظم برخوردارند»، وب‌سایت وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی.]  </ref>
+==شاخص‌های دینی برای مشارکت اجتماعی زنان==
+پژوهشگران، شاخص‌های دینی زیر را برای مشارکت اجتماعی زنان ذکر کرده‌اند:
+# فعالیت مورد نظر سازنده باشد، به ارتقای وضعیت اجتماعی و عمران جامعه کمک برساند و باز خورد آن به زنان، رضایت‌بخش باشد؛
+# هدف آن خداپسندانه باشد؛
+# توان زنانۀ زنان را کاهش ندهد؛ بلکه در جهت قابلیت‌های آنان باشد؛
+# اولویت‌های زنان را در جایگاه یک زن تحت الشعاع قرار ندهد؛
+# هدف از حضور و مشارکت زن هم‌افزایی در جهت فرهنگ، دانش، مهارت و اخلاق باشد.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص258.</ref>
+==حضور زنان در عرصه‌های سیاسی==
+مشارکت سیاسی، مشارکتی است مسالمت‌آمیز برای برگزیدن و برگزیده شدن در همۀ سطوح ملی و فراملی، فعالیت در احزاب و گروه‌های سیاسی، تشکیل حزب و گروه سیاسی برای دخالت و مشارکت در تصمیم‌گیری‌های سیاسی که با سرنوشت جامعه ارتباط دارد.<ref>ناجی‌راد، موانع مشارکت زنان،1382ش، ص29.</ref>  مشارکت سیاسی زنان که شامل عمل سیاسی و تصدی مناصب سیاسی می‌شود، همواره کمتر از مردان بوده است. دانشمندان علوم سیاسی پاسخ‌‌های گوناگونی به این تفاوت داده‌اند:
+'''الف'''. تفاوت فیزیولوژیک؛ وضعیت جسمانی زنان از قبیل [[بارداری]]، [[زایمان]]، [[شیردهی]] و چگونگی عملکرد مغز که در نوع علایق و توانمندی‌های زنان و مردان مؤثر است موجب شده تا زنان در تصمیم‌گیری‌های‌ اساسی جامعه شرکت‌ نکنند.<ref>ریتزر، نظریه‌های جامعه‌شناسی در دوران معاصر، 1379ش، ص471.</ref>
+'''ب'''. اجتماعی‌شدن؛ تفاوت در شیوه‌های اجتماعی‌کردن دختران و پسران موجب می‌شود که دختران معمولاً برای نقش‌های خانگی و پسران همواره برای نقش‌های کلان اجتماعی آماده شوند.<ref>بشیریه، جامعه‌شناسی سیاسی،1384ش، ص293.</ref>
+'''ج'''. ویژگی‌های روانی؛ بهره‌مندی زنان از ویژگی‌های خاص روحی و روانی سبب شده تا آنها مهربان‌تر، محافظه‌کارتر، راستگوتر، مذهبی‌تر و سنتی‌تر باشند؛ این ویژگی‌ها، زنان را را از روحیۀ پرخاشگری و رقابت‌جویی که لازمۀ فعالیت‌های سیاسی است، دور می‌کند و آنها تمایل زیادی برای ورود به عرصۀ سیاست ندارند.<ref>بشیریه، جامعه‌شناسی سیاسی،1384ش، ص293.</ref>
+'''د'''. نظریۀ پدرسالاری؛ مردان برای آنکه در قدرت بمانند همواره موقعیت‌های سیاسی خود را حفظ می‌کنند و از بلوغ سیاسی زنان جلوگیری می‌کنند.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص236.</ref>
+==دیدگاه اسلام==
+ پژوهشگران مطالعات زنان برای تبیین نظریۀ اسلام دربارۀ کنشگری اجتماعی زنان، میان فرهنگ، عمل و مناصب سیاسی تفکیک کرده‌اند:<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص236.</ref>
+'''الف'''. فرهنگ سیاسی؛ با اعتقاد به اینکه، استقرار حاکمیت اسلامی و جلوگیری از مفاسد سیاسی متوجه عموم افراد، اعم از زن و مرد است، دستیابی زنان به بینش سیاسی همانند مردان، ترجیح دارد.
+'''ب'''. کنش سیاسی؛ در اعمال سیاسی مانند انتخاب مدیران و حاکمان سیاسی، دخالت در تصمیم‌گیری‌ها و تصمیم‌سازی‌های حکومتی و مدیریتی، جریا‌ن‌سازی سیاسی و شرکت در راهپیمایی‌ها که به استقرار و حفظ و تداوم نظام اسلامی بینجامد، حضور زنان همانند مردان، لازم است. از این منظر، زنان می‌توانند در انتخابات شرکت کنند و در سرنوشت کشور خود در سطح عالی سهیم باشند.
+'''ج'''. فقه [[شیعه]] با استناد به برخی آموزه‌های دین [[اسلام]]، قرار گرفتن زنان در آن دسته از مناصب که مستلزم ولایت عامه یا امارت باشد و نیز تصدی منصب قضاوت را تأیید نمی‌کند.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص236-253.</ref>
+==ضوابط اسلامی حضور زنان در فعالیت‌های اجتماعی==
+ضوابط دین اسلام برای حضور زنان در فعالیت‌های اجتماعی به دو دسته تقسیم می‌شود:
+'''الف'''. ضوابط مربوط به فعالیت‌های اقتصادی مانند طلب روزی حلال، پرهیز از مشاغل و فعالیت‌های غیرمجاز مانند خرید و فروش اشیاء حرام و نجس که سود حلال ندارد، پرهیز از رشوه و حرام‌خواری.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص261. </ref>
+'''ب'''. ضوابط مربوط به حضور زن در بیرون منزل که خود دو بخش را شامل می‌شود:
+# رعایت اولویت‌های زندگی یک زن؛ ازدواج مستحب مؤکد است و تأخیر آن شایسته نیست. پس از ازدواج، تمکین زن از شوهر واجب است و اشتغال زن نباید به حقوق جنسی شوهر آسیب بزند. همچنین مادری بر زن واجب نیست  اما از اولویت‌های زندگی زنان است و اشتغال زن نباید آن را از اولویت خارج کند.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص261.</ref>
+# رعایت ضوابط ارتباط با نامحرم  مانند پوشش،<ref>سورۀ نور، آیه31.</ref>  پرهیز از خودآرایی و خودنمایی،<ref>سورۀ احزاب، آیه33.</ref>  وقار در راه رفتن،<ref>سورۀ نور، آیه31.</ref>  وقار در سخن گفتن<ref>سورۀ احزاب، آیه32.</ref>  و استفاده نکردن از بوی خوش.<ref>النوری، مستدرک الوسائل، ج1، ص423.</ref>
+== احکام شرعی حضور زن در اجتماع ==
+احکام عمومی فقه اسلامی برای حضور زن در اجتماع ، عبارتند از:
+# کنترل نگاه؛
+# پرهیز از برقراری روابط نامشروع؛<ref>سورۀ نور، آیه30-31.</ref>
+# پرهیز از گفت‌وگوهای غیر اخلاقی و زیاد از حد؛ <ref>سورۀ احزاب، آیه32.</ref>
+# پرهیز از روابط رو در رو؛<ref>کلینی، فروع الکافی، 1365ش، ج5، ص166.</ref>
+# خودداری از لمس کردن و پرهیز از خلوت کردن با مرد بیگانه.<ref>کلینی، فروع الکافی،1365ش، ج5، ص158.</ref>
+==آسیب‌شناسی مشارکت اجتماعی زنان==
+امروزه مشارکت سیاسی- اجتماعی زنان در قالب دو الگو شامل الگوی توسعه‌گرا و الگوی دینی، صورت می‌گیرد. الگوی دینی که بر مبنای اولویت نقش‌ها، تعریف شده، با چالش فقدان سیاست‌گذاری‌های همه‌جانبه و قوانینی رو‌به‌رو است که هم به زنان در جهت اولویت مادری کمک برساند و هم سطح مشارکت مفید زنان را از میان نَبَرد. این چالش، سبب آسیب‌های روانی به زنان و رها کردن یکی از دو فضای اجتماعی و خانوادگی در زندگی عینی آنها می‌شود.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص260.</ref>
+در الگوی توسعه‌گرا نیز به آسیب‌های زیر، توجه شده است:
+# اصالت یافتن ورود زنان به عرصه‌های اجتماعی؛
+# اهمیت یافتن تشکیل انجمن‌ها و سازمان‌های زنانه برای ورود زنان به مجامع اجتماعی، بدون توجه به وجوه ارزشی؛
+# کمیت‌گرایی در فعالیت‌های اجتماعی زنان (نگاه توسعه‌ای در مدل غربی)؛
+# تضعیف نقش‌های خانگی و تغییر نظام ارزشی دربارۀ خانه و [[خانواده]]؛
+# کم‌اهمیت شدن [[ازدواج]]، مادری و پیوندهای گوناگون در عرصۀ خصوصی؛
+# اهمیت یافتن ظواهر زنانه در جذب فرصت‌ها؛
+# سست‌شدن ضوابط مربوط به مردان و زنان نامحرم؛
+# سوء‌استفادۀ قدرت‌‌های پنهان از زنان کنشگر در جهت مقاصد سیاسی و اجتماعی.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص259-260. </ref>
+== اشتغال زنان==
+در اوایل قرن بیستم زنان به‌طور جدی به اشتغال و فعالیت درآمدزای خارج از خانه فراخوانده شدند.<ref>نرسیسیانس، مردم‌شناسی جنسیت، 1383ش، ص56.</ref>  این روند، متأثر از عوامل زیر، صورت گرفت:
+# برتری یافتن کار مزدی بر غیر مزدی و تحقیر شدن کارهای خانگی زنان؛
+# احساس عزتمندی از اشتغال و تلقین احساس بی‌کفایتی به زنان خانه‌دار؛
+# جدا شدن عرصۀ عمومی از خصوصی و انحصار راه‌های ثروت و قدرت در حوزۀ اجتماعی؛
+# ورود زنان به دانشگاه‌ها و کسب دانش‌ برای ورود به جامعۀ تخصصی؛
+# نیاز اقتصاد سرمایه‌داری به مشاغل خدماتی؛
+# نیاز  نظام سرمایه‌داری به نیروهای ارزان؛
+# کم‌اهمیت شدن پیوندهای خانوادگی و احساس مسئولیت مردان در قبال [[خانواده]] و کاهش حمایت‌های خانوادگی و افزایش نگرانی زنان دربارۀ تأمین آتیه؛
+# افزایش اوقات فراغت زنان؛
+# فقر؛
+# نیاز کاذب به درآمد بیشتر به‌سبب نیازهای غیر واقعی.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1390ش، ص269-270. </ref>
+==آثار و پیامدهای اشتغال زنان==
+اشتغال برای زنان دستاوردهای مثبتی از قبیل آگاهی، تخصص یافتن به‌منزلۀ زمینۀ اشتغال، [[اعتماد به نفس]] ناشی از حضور اجتماعی و استقلال مالی، بینش اجتماعی، تقویت پایگاه اجتماعی را به‌دنبال دارد. با این حال اندیشمندان پیامدهای منفی اشتغال زنان را نادیده نگرفته‌اند؛<ref>زعفرانچی، اشتغال زنان، 1388ش، ص194. </ref>  این پیامدها در سه محور طرح شده است:
+# پیامدهای اشتغال زنان بر زنان مانند سنگینی نقش دو تعهد خانه و محل کار که سبب ناهنجاری‌های اخلاقی، وارد شدن فشار روانی، احساس بی‌فایدگی، کاهش اعتماد به نفس و کاهش حمایت اقتصادی زن شاغل می‌شود.<ref>رستگار خالد، خانواده، کار، جنسیت، 1383ش، ص37-62.</ref>
+# پیامدهای اشتغال زنان بر خانواده مانند تغییر در نظام خانواده، تضعیف روابط درست و با نشاط زوجین؛ تأثیر منفی بر فرزندخواهی؛ مخاطره‌آور شدن روابط مادر و فرزندان.<ref>زعفرانچی، اشتغال زنان، 1388ش، ص46-49.</ref>
+# پیامدهای اشتغال زنان بر اجتماع مانند تحول ذهنیت جامعه به سمت برابری زن و مرد، کاهش جمعیت به‌دلیل بی‌میلی زنان شاغل به [[ازدواج]] و [[فرزندآوری]]؛ شیوع تجرد زیستی، افزایش آسیب‌های اجتماعی.<ref>زعفرانچی، اشتغال زنان، 1388ش، ص67.</ref>
+==پانویس==
+{{پانویس}}
+==منابع==
+* بشیریه، حسین، جامعه‌شناسی سیاسی، تهران، نی، 1384ش.
+* رستگار خالد، امیر، خانواده، کار، جنسیت، تهران، روابط عمومی شورای فرهنگی - اجتماعی زنان، 1383ش.
+* ریتزر، جورج، نظریه‌های جامعه‌شناسی در دوران معاصر، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران، علمی، 1379ش.
+* زعفرانچی، لیلا سادات، اشتغال زنان، تهران، مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، 1388ش.
+* ساروخانی، باقر، درآمدی بر دایرة المعارف علوم اجتماعی، تهران، کیهان، 1376ش.
+* «ضرورت فراهم‌سازی شرایط مناسب برای فعالیت زنان در خانواده و جامعه/ کارکنان زن از دقت و نظم برخوردارند»، وب‌سایت وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی، تاریخ بازدید: 18 آبان 1401ش.
+* علاسوند، فریبا، زن در اسلام، قم، هاجر، چاپ اول، 1390ش.
+* کلینی، محمد بن یعقوب، فروع الکافی، تهران، دار الکتب الإسلامیة، 1365ش.
+* گیدنز، آنتونی، جامعه‌شناسی، ترجمۀ حسن چاوشیان، تهران، نی، 1376ش.
+* ناجی‌راد، محمدعلی، موانع مشارکت زنان، تهران، کویر، 1382ش.
+* نرسیسیانس، امیلیا، مردم‌شناسی جنسیت، تهران، افکار، 1383ش.