پیش‌نویس:مغز زنان: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۷: / خط ۷: @@
 === اندازه مغز و هوش ===
-مغز مردان به‌طور متوسط ۱۱ تا ۱۲ درصد بزرگ‌تر از مغز زنان است<ref>[https://ana.ir/fa/news/1005463/مغز-مردان-سریع‌تر-از-مغز-زنان-کوچک-می‌شود آل‌یاسین، «مغز مردان سریع‌تر از مغز زنان کوچک می‌شود»، خبرگزاری آنا.]</ref> اما این اختلاف وزن بیشتر به‌دلیل بزرگ‌تر بودن جثه کلی مردان بوده و هیچ ارتباطی با هوش بالاتر یا عملکرد بهتر ندارد.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4031767-تفاوت-جالب-مغز-زنان-مردان «تفاوت جالب مغز زنان و مردان»، خبرگزاری دنیای اقتصاد.]</ref> در مقابل، مغز زنان دارای تراکم سلول‌های عصبی بیشتر بوده و از نظر تعداد کل سلول‌ها برابر با مغز مردان است.<ref>[https://sbmu.ac.ir/all_news/%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%BA%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DA%A9%D «تفاوت‌های ساختاری مغز زنان و مردان از زبان دکتر زالی»، خبرگزاری دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی شهید بهشتی تهران.]</ref>
+مغز زنان و مردان از نظر ساختار کلی همپوشانی گسترده‌ای داشته و تفاوت‌های مشاهده‌شده در حجم کلی مغز بیشتر با تفاوت در اندازۀ بدن ارتباط دارد. این تفاوت‌ها به‌طور مستقیم به تفاوت پایدار در هوش یا توانایی‌های شناختی عمومی منجر نمی‌شوند. در برخی متون علمی به تفاوت‌هایی در سازمان‌دهی یا چگالی سلولی اشاره شده اما این یافته‌ها یکدست نبوده و تفسیر آنها همچنان محل بحث است. از این منظر، پیوند دادن اندازه یا وزن مغز به برتری شناختی، برداشت ساده‌شده‌ای از داده‌های پیچیدۀ عصب‌شناختی به‌شمار می‌آید.<ref>[https://academic.oup.com/cercor/article/28/8/2959/4996558 Ritchie, & et. Al, “sex differences in the adult human brain: evidence from 5216 UK Biobank participants”, V28, Issue 8, 2018, P2959–2975.]</ref>
 === ماهیت موزاییکی مغز ===
-یافته‌های عصب‌شناسی رفتاری نشان می‌دهند که مغز هر فرد یک ساختار موزاییکی است؛ یعنی ترکیبی منحصربه‌فرد از ویژگی‌های ساختاری و حجمی که در هیچ فردی به‌صورت کامل «مردانه» یا «زنانه» نیست.<ref>[https://ravanamooz.ir/blog/تفاوت-مغز-زنان-و-مردان/ «حقایقی دربارۀ تفاوت مغز زنان و مردان که نمی‌دانید»، وب‌سایت روان‌آموز.]</ref>
+مغز انسان ترکیبی از ویژگی‌های متنوع ساختاری و کارکردی بوده که در هیچ فردی به‌صورت کامل زنانه یا مردانه ظاهر نشده است. برخی ویژگی‌ها در سطح میانگین جمعیتی در یک جنس فراوانی بیشتری دارند اما در سطح فردی، این ویژگی‌ها به‌صورت درهم‌تنیده و همپوشان دیده می‌شوند. این نگاه، دوگانه‌سازی سنتی میان مغز زنانه و مردانه را محدود کرده و بر تنوع فردی تأکید دارد.<ref>[https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1509654112 Joel & et. Al, “sex beyond the genitalia: the human brain mosaic”, 2013.] </ref>
-=== انعطاف‌پذیری عصبی (نوروپلاستی)<ref>Neuroplasticity</ref> ===
+===انعطاف‌پذیری عصبی و تجربۀ زیسته===
-مغز انسان از زمان تولد انعطاف‌پذیر بوده و برخلاف تصورات قدیمی، زیست‌شناسی سرنوشت ما را رقم نمی‌زند. تجربیات، یادگیری و محیط، به‌طور فیزیکی مدارهای مغزی را تغییر می‌دهند.<ref>[https://tarjomaan.com/چرا-فکر-میکنیم-مغز-زنان-و-مردان-با-هم-ف/ «چرا فکر می‌کنیم مغز زنان و مردان با هم فرق دارد؟»، وب‌سایت ترجمان.]</ref>
+مغز انسان در طول زندگی تحت تأثیر یادگیری، تعامل اجتماعی و محیط دچار تغییر می‌شود. مهارت‌های زبانی، فضایی یا اجتماعی در بستر تجربه و تمرین شکل گرفته و تفاوت در فرصت‌ها و انتظارات اجتماعی می‌تواند به تفاوت در سازمان‌دهی شبکه‌های عصبی مرتبط با این مهارت‌ها بینجامد. از این‌رو، تمایز میان نقش عوامل زیستی و عوامل اجتماعی در تفاوت‌های مغزی همواره با عدم قطعیت همراه است.<ref>ریپون، مغز جنسیت‌زده، 1402ش، ص140-145.</ref>
 === تأثیر کلیشه‌ها و تجربیات اجتماعی ===
-بزرگ‌ترین عامل ایجاد تفاوت‌های رفتاری در بزرگسالی، هنجارهای فرهنگی و کلیشه‌های جنسیتی اجتماعی است، نه تفاوت‌های بیولوژیکی ذاتی. برای مثال، اگر به دختران فرصت فعالیت‌های فضایی مانند بازی با لگو داده نشود، این بخش از مغز آنها، به‌صورتی متفاوت توسعه یافته و تفاوت‌های مشاهده‌شده، نتیجهٔ تجربیات متفاوت است.<ref>[https://tarjomaan.com/چرا-فکر-میکنیم-مغز-زنان-و-مردان-با-هم-ف/ «چرا فکر می‌کنیم مغز زنان و مردان با هم فرق دارد؟»، وب‌سایت ترجمان.]</ref>
+: بخش قابل توجهی از تفاوت‌های رفتاری در بزرگسالی در چارچوب هنجارهای فرهنگی و الگوهای تربیتی قابل توضیح است. محدود شدن یا تشویق افراد به فعالیت‌های خاص در دوران رشد می‌تواند مسیر رشد برخی توانایی‌ها را تغییر دهد. در چنین چارچوبی، تفاوت‌های مشاهده‌شده میان زنان و مردان همواره به‌معنای تفاوت‌های ذاتی مغزی تلقی نشده و اغلب بازتاب تجربه‌های اجتماعی متفاوت‌ هستند.<ref> [https://civilica.com/doc/460334/ اکبرزاده و یزدخواستی، «تحلیل جامعه‌شناختی فرآیند شکل‌گیری کلیشه‌های جنسیتی»، 1394ش، چکیده.]</ref>
 == ویژگی‌های ساختاری و عملکردی ==