|
|
| خط ۲۲: |
خط ۲۲: |
|
| |
|
| == نوسانات هورمونی و چرخهٔ قاعدگی == | | == نوسانات هورمونی و چرخهٔ قاعدگی == |
| مغز زنان بهشدت تحت تأثیر نوسانات هورمونهای زنانه قرار دارد، بهطوریکه بخشهایی از مغز در طول یک دورهٔ قاعدگی تا ۲۵ درصد تغییر حجم پیدا میکنند. این تغییرات بر احساسات، حافظه و انرژی روزانه تأثیر میگذارند:<ref>[https://beheshtiyan.ir/wp-content/uploads/2019/03/woman-brain-ecncryp.pdf بهشتیان، «مغز زنانه، چرا زن و مرد با هم تفاوت دارند؟»، ص4.]</ref>
| | نوسانات هورمونی در طول چرخۀ قاعدگی با تغییراتی در کارکرد مغز زنان همراه بوده و بر تجربههای هیجانی، سطح انرژی و برخی جنبههای شناختی اثر میگذارد.<ref> [https://beheshtiyan.ir/wp-content/uploads/2019/03/woman-brain-ecncryp.pdf بهشتیان، «مغز زنانه، چرا زن و مرد با هم تفاوت دارند؟»، ص4.]</ref> تغییر سطح هورمونهای زنانه میتواند فعالیت نواحی درگیر در تنظیم احساسات و حافظه را دستخوش نوسان کرده و این تغییرات بهصورت تدریجی و موقتی بروز مییابند. با این حال، در ادبیات علمی تأکید شده که این دگرگونیها، الگوهای ثابت و یکسانی نداشته و شدت و نوع آنها در میان زنان متفاوت است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20150407082039-9974-12.pdf عزیزی و دیگران، «عملکرد شناختی، سیستمهای عصبی و هورمونها در زنان مبتلا به سندرم قاعدگی»، 1393ش، ص100.]</ref><br> |
| # عملکرد مغز در طول ماه: حجم یا ضخامت نواحی خاصی از مغز، بهویژه در ناحیهٔ کنترلکنندهٔ احساسات و حافظه،<ref>سیستم لیمبیک.</ref> همگام با تغییر سطح هورمونها متحول میشود.<ref>[https://herlifeapp.com/blog/articles/women-brain-menstrual-cycle-changes شهدوست، «عملکرد مغز زنان در چرخۀ قاعدگی دچار چه تغییراتی میشود؟»، وبسایت هرلایف.]</ref>
| | |
| # استروژن (تقویتکننده): هورمون استروژن که سطح آن در نیمهٔ اول چرخه تا زمان تخمکگذاری افزایش مییابد، دارای اثرات انرژیزایی و نیز تقویتکنندگی خلقوخو و شادی است.<ref>«معرفی و دانلود کتاب مغز زنانه: علوم نوین دربارهٔ توانمندسازی زنان برای به حداکثر رساندن سلامت شناخت و پیشگیری از بیماری آلزایمر»، وبسایت کتابراه.</ref> این هورمون با بهبود ارتباطات عصبی و گسترش ناحیهٔ مسئول حافظه، عملکرد کلی مغز را بهتر میکند.<ref>[https://herlifeapp.com/blog/articles/women-brain-menstrual-cycle-changes شهدوست، «عملکرد مغز زنان در چرخۀ قاعدگی دچار چه تغییراتی میشود؟»، وبسایت هرلایف.]</ref>
| | در نیمههای مختلف چرخه، افزایش یا کاهش هورمونها با تجربههایی همچون بهبود یا افت تمرکز، تغییر خلقوخو و میزان تحریکپذیری همراه دانسته شده است. در عین حال، برخی پژوهشها نشان میدهند که شواهد مربوط به تغییرات ساختاری یا حجمی مغز در این دورهها محدود، وابسته به روش پژوهش و گاه متناقض بوده و نمیتوان از آنها به نتایج قطعی دربارۀ تفاوتهای پایدار مغزی رسید.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20150407082039-9974-12.pdf عزیزی و دیگران، «عملکرد شناختی، سیستمهای عصبی و هورمونها در زنان مبتلا به سندرم قاعدگی»، 1393ش، ص100.]</ref> در دورۀ یائسگی نیز کاهش نوسانات هورمونی با تغییراتی در وضعیت هیجانی و ادراک فرد از خود همراه میشود، اما این تغییرات تحت تأثیر عوامل روانی، اجتماعی و تجربیات فردی قرار دارند و نباید بهعنوان ویژگیهای زیستی همگن در نظر گرفته شوند.<ref>[https://beheshtiyan.ir/wp-content/uploads/2019/03/woman-brain-ecncryp.pdf بهشتیان، «مغز زنانه، چرا زن و مرد با هم تفاوت دارند؟»، ص23-24.]</ref> |
| # پروژسترون (آرامبخش): هورمون پروژسترون<ref>اوج در نیمه دوم چرخهٔ قاعدگی.</ref> آرامبخش و خوابآور است اما افزایش آن در دو هفتهٔ دوم قاعدگی میتواند با افت موقت عملکرد شناختی و افزایش تحریکپذیری همراه شود.<ref>[https://beheshtiyan.ir/wp-content/uploads/2019/03/woman-brain-ecncryp.pdf بهشتیان، «مغز زنانه، چرا زن و مرد با هم تفاوت دارند؟»، ص7 و 9.]</ref>
| |
| # تغییرات میانسالی (یائسگی): با کاهش شدید هورمونهای زنانه در آستانهٔ یائسگی، نوسانات خلقی مرتبط با قاعدگی برطرف میشود. در این دوره، زنان احساس آزادی بیشتری پیدا کرده و تمایل به اولویتبندی خود و یافتن هدف جدید در زندگی دارند؛ این امر یکی از دلایل طرح بیشتر تقاضاهای طلاق در میانسالی از طرف زنان است.<ref>[https://beheshtiyan.ir/wp-content/uploads/2019/03/woman-brain-ecncryp.pdf بهشتیان، «مغز زنانه، چرا زن و مرد با هم تفاوت دارند؟»، ص23-24.]</ref>
| |
|
| |
|
| == مغز زنانه در روابط، عشق و مادری (سبک زندگی) == | | == مغز زنانه در روابط، عشق و مادری (سبک زندگی) == |
