ابرابزار
بازسازی متن
خط ۱: خط ۱:
{{درشت|'''شخصیت‌پردازی فرهنگی'''}}؛ ساخت و پرداخت شخصیت با تکیه بر عناصر هویت فرهنگی.
{{درشت|'''شخصیت‌پردازی فرهنگی'''}}؛ ساخت و پرداخت شخصیت با تکیه بر عناصر هویت فرهنگی.


شخصیت‌پردازی فرهنگی فرآیند خلق و پرورش شخصیت‌هایی است که فرهنگ، شالوده و جوهر هویت، باورها و رفتار آن‌ها را تشکیل می‌دهد. در این رویکرد، شخصیت جدای از بستر فرهنگی‌اش معنا نمی‌یابد و فرهنگ همچون جریانی زنده در تمام لایه‌های وجودی او جاری است. این امر باعث خلق شخصیت‌هایی عمیق، باورپذیر و وابسته به زمینه اجتماعی خاص می‌شود و یک کاراکتر ساده را به نمادی فرهنگی تبدیل می‌کند که ارزش‌های جامعه را بازتاب داده و الگوهای رفتاری مطلوب را ترویج می‌دهد.
شخصیت‌پردازی فرهنگی فرآیند خلق و پرورش شخصیت‌هایی است که [[فرهنگ]]، شالوده و جوهر [[هویت]]، [[باورها]] و [[رفتار]] آن‌ها را تشکیل می‌دهد. در این رویکرد، شخصیت جدای از بستر فرهنگی‌اش معنا نمی‌یابد و فرهنگ همچون جریانی زنده در تمام لایه‌های وجودی او جاری است. این امر باعث خلق شخصیت‌هایی عمیق، باورپذیر و وابسته به زمینه اجتماعی خاص می‌شود و یک کاراکتر ساده را به [[نماد فرهنگی|نمادی فرهنگی]] تبدیل می‌کند که [[ارزش‌های اجتماعی|ارزش‌های جامعه]] را بازتاب داده و الگوهای رفتاری مطلوب را ترویج می‌دهد.


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
شخصیت‌پردازی فرهنگی، هنر خلق و پرورش کاراکترهایی است که رگ‌هایشان از خون فرهنگ یک جامعه می‌تپد. در این فرآیند، شخصیت‌ها به‌عنوان تجسم‌ ارزش‌ها، باورها، تنش‌ها و خاطرات جمعی شکل می‌گیرند. این کاراکترها از یک سو آیینۀ هویت جمعی هستند و از سوی دیگر، قطب‌نمایی برای جهت‌دهی به نسل‌های آینده.<ref>[https://www.ricac.ac.ir/news/4542/%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D رضایی، «به شخصیت‌پردازی در راستای مکتب سلیمانی نیاز داریم»، وب‌سایت پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.]</ref> شخصیت‌پردازی فرهنگی، پلی است بین گذشته و حال که از طریق قصه‌گویی، حافظۀ فرهنگی را زنده نگه می‌دارد و الگوهای رفتاری مطلوب را ترویج می‌کند.<ref>آزاددل و دیگران، «بررسی و تطبیق عنصر شخصیت‌پردازی در رمان‌ها "اللص و الکلاب" اثر نجیب محفوظ و "بار دیگر شهری که دوست می‌داشتم" اثر نادر ابراهیمی»، 1395ش، ص580.</ref> این فرآیند، شخصیت را از یک تیپ ساده به یک نماد فرهنگی مبدل می‌سازد. یک قهرمان انیمیشنی، شخصیت یک رمان یا بازی ویدیویی، می‌تواند حامل پیام‌های عمیق هویتی باشد؛ تا جایی که کودکان با عروسک‌ها و شخصیت‌های کارتونی همذات‌پنداری می‌کنند و در بزرگ‌سالی از اسطوره‌ها و قهرمانان فرهنگی الهام می‌گیرند.<ref>یونسی، هنر داستان‌نویسی، 1341ش، ص22.</ref>
شخصیت‌پردازی فرهنگی، هنر خلق و پرورش کاراکترهایی است که رگ‌هایشان از خون فرهنگ یک جامعه می‌تپد. در این فرآیند، شخصیت‌ها به‌عنوان تجسم‌ ارزش‌ها، باورها، تنش‌ها و خاطرات جمعی شکل می‌گیرند. این کاراکترها از یک سو آیینۀ هویت جمعی هستند و از سوی دیگر، قطب‌نمایی برای جهت‌دهی به نسل‌های آینده.<ref>[https://www.ricac.ac.ir/news/4542/%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D رضایی، «به شخصیت‌پردازی در راستای مکتب سلیمانی نیاز داریم»، وب‌سایت پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.]</ref> شخصیت‌پردازی فرهنگی، پلی است بین گذشته و حال که از طریق قصه‌گویی، حافظۀ فرهنگی را زنده نگه می‌دارد و الگوهای رفتاری مطلوب را ترویج می‌کند.<ref>آزاددل و دیگران، «بررسی و تطبیق عنصر شخصیت‌پردازی در رمان‌ها "اللص و الکلاب" اثر نجیب محفوظ و "بار دیگر شهری که دوست می‌داشتم" اثر نادر ابراهیمی»، 1395ش، ص580.</ref> این فرآیند، شخصیت را از یک تیپ ساده به یک نماد فرهنگی مبدل می‌سازد. یک قهرمان [[انیمیشن|انیمیشنی]]، شخصیت یک [[رمان]] یا [[بازی ویدیویی]]، می‌تواند حامل پیام‌های عمیق هویتی باشد؛ تا جایی که کودکان با [[عروسک|عروسک‌ها]] و [[شخصیت‌های کارتونی]] [[همذات‌پنداری]] می‌کنند و در بزرگ‌سالی از [[اسطوره|اسطوره‌ها]] و قهرمانان فرهنگی الهام می‌گیرند.<ref>یونسی، هنر داستان‌نویسی، 1341ش، ص22.</ref>


== الگوهای متمایز در شخصیت‌پردازی فرهنگی ==
== الگوهای متمایز در شخصیت‌پردازی فرهنگی ==
شیوۀ شخصیت‌پردازی فرهنگی در جهان، تحت تأثیر فلسفۀ اجتماعی هر تمدن، الگوهای متفاوتی را ایجاد کرده است:
شیوۀ شخصیت‌پردازی فرهنگی در جهان، تحت تأثیر فلسفۀ اجتماعی هر تمدن، الگوهای متفاوتی را ایجاد کرده است:
* الگوی آمریکایی: تمرکز بر جذابیت جهانی، روایت‌های هیجانی و اقتصادی قدرتمند. شخصیت‌ها غالباً فردگرا، قهرمان‌محور و در نهایت به کالاهای تجاری فراگیر تبدیل می‌شوند (مانند سوپرمن یا مرد عنکبوتی).<ref>[https://namafar.ir/درآمد-بازارپردازی-فرهنگی/?utm_source=chatgpt.com «بازارپردازی فرهنگی/ نیمۀ پنهان درآمدزایی در صنعت سینما و انیمیشن»، وب‌سایت نمافر.]</ref>
* '''الگوی آمریکایی''': تمرکز بر جذابیت جهانی، روایت‌های هیجانی و اقتصادی قدرتمند. شخصیت‌ها غالباً فردگرا، قهرمان‌محور و در نهایت به کالاهای تجاری فراگیر تبدیل می‌شوند، مانند [[سوپرمن]] یا [[مرد عنکبوتی]].<ref>[https://namafar.ir/درآمد-بازارپردازی-فرهنگی/?utm_source=chatgpt.com «بازارپردازی فرهنگی/ نیمۀ پنهان درآمدزایی در صنعت سینما و انیمیشن»، وب‌سایت نمافر.]</ref>
* الگوی ژاپنی: عمق‌بخشی فلسفی و روان‌شناختی در انیمه و مانگا. تأکید بر روابط اجتماعی پیچیده، مسئولیت‌پذیری جمعی، سنت‌ها و هستی‌شناسی (مانند شخصیت‌های فیلم‌های هایائو میازاکی).<ref>[https://cyberpajooh.com/انیمه،-بازتابی-از-فرهنگ-ژاپن/ بهمنی، «انیمه، بازتابی از فرهنگ ژاپن»، وب‌سایت سایبرپروژه.]</ref>
* '''الگوی ژاپنی''': عمق‌بخشی فلسفی و روان‌شناختی در [[انیمه]] و [[مانگا]]. تأکید بر [[روابط اجتماعی]] پیچیده، [[مسئولیت‌پذیری]] جمعی، سنت‌ها و [[هستی‌شناسی]]، مانند شخصیت‌های فیلم‌های [[هایائو میازاکی]].<ref>[https://cyberpajooh.com/انیمه،-بازتابی-از-فرهنگ-ژاپن/ بهمنی، «انیمه، بازتابی از فرهنگ ژاپن»، وب‌سایت سایبرپروژه.]</ref>
* الگوی ایرانی: تأکید بنیادین بر تربیت، الگوسازی اخلاقی و معنوی. هدف، خلق شخصیت‌هایی است که ارزش‌های تمدنی و بومی را بازتاب دهند و زمینۀ همذات‌پنداری کودکان و نوجوانان با میراث خود را فراهم کنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6629079/%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%8 «شخصیت‌های بومی کلید پیوند عاطفی کودکان با فرهنگ ایرانی»، خبرگزاری مهر.]</ref>
* '''الگوی ایرانی''': تأکید بنیادین بر [[تربیت]]، الگوسازی اخلاقی و معنوی. هدف در این الگو، خلق شخصیت‌هایی است که ارزش‌های تمدنی و بومی را بازتاب دهند و زمینۀ همذات‌پنداری کودکان و نوجوانان با میراث خود را فراهم کنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6629079/%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%8 «شخصیت‌های بومی کلید پیوند عاطفی کودکان با فرهنگ ایرانی»، خبرگزاری مهر.]</ref>


== انتقال پیام در شخصیت‌پردازی فرهنگی ==
== انتقال پیام در شخصیت‌پردازی فرهنگی ==
شخصیت‌پردازی فرهنگی به دو شیوهٔ مستقیم و غیرمستقیم پیام را منتقل می‌کند.
شخصیت‌پردازی فرهنگی به دو شیوهٔ مستقیم و غیرمستقیم پیام را منتقل می‌کند.
* روش مستقیم: پیام از طریق گفتار شخصیت، تک‌گویی‌های درونی یا توصیف صریح نویسنده منتقل می‌شود. مانند بیان مستقیم یک باور یا ارزش توسط کاراکتر.<ref>آزاددل و دیگران، «بررسی و تطبیق عنصر شخصیت‌پردازی در رمان‌ها "اللص و الکلاب" اثر نجیب محفوظ و "بار دیگر شهری که دوست می‌داشتم" اثر نادر ابراهیمی»، 1395ش، ص589-590.</ref>
* روش مستقیم: پیام از طریق گفتار شخصیت، تک‌گویی‌های درونی یا توصیف صریح نویسنده منتقل می‌شود. مانند بیان مستقیم یک باور یا ارزش توسط کاراکتر.<ref>آزاددل و دیگران، «بررسی و تطبیق عنصر شخصیت‌پردازی در رمان‌ها "اللص و الکلاب" اثر نجیب محفوظ و "بار دیگر شهری که دوست می‌داشتم" اثر نادر ابراهیمی»، 1395ش، ص589-590.</ref>
* روش غیرمستقیم (هنرمندانه‌تر و تأثیرگذارتر): مخاطب خود از طریق مشاهده، عناصر کاراکتر را کشف و تفسیر می‌کند. این انتقال از طریق ابزارهای قدرتمندی صورت می‌گیرد:
* روش غیرمستقیم: در این روش که هنرمندانه‌تر و تأثیرگذارتر است مخاطب خود از طریق مشاهده، عناصر کاراکتر را کشف و تفسیر می‌کند. این انتقال از طریق ابزارهای قدرتمندی صورت می‌گیرد:
# کنش و رفتار: واکنش شخصیت به چالش‌ها، بزرگ‌ترین گویای ارزش‌های درونی اوست.<ref>ایرانی، هنر رمان، ج1، 1364ش، ص200.</ref>  
# [[کنش]] و [[رفتار]]: واکنش شخصیت به چالش‌ها، بزرگ‌ترین گویای ارزش‌های درونی او است.<ref>ایرانی، هنر رمان، ج1، 1364ش، ص200.</ref>  
# گفتگو و زبان: لهجه، اصطلاحات و سطح زبان، هویت طبقاتی و جغرافیایی شخصیت را فاش می‌کند.<ref>میرصادقی، عناصر داستان، 1376ش، ص465.</ref>
# گفتگو و [[زبان]]: [[لهجه]]، اصطلاحات و سطح زبان، هویت طبقاتی و جغرافیایی شخصیت را فاش می‌کند.<ref>میرصادقی، عناصر داستان، 1376ش، ص465.</ref>
# ظاهر و پوشش: لباس، آرایش و طراحی بصری، نماد وضعیت اجتماعی، حرفه و حتی باورهای شخصیت است.<ref>آزاددل و دیگران، «بررسی و تطبیق عنصر شخصیت‌پردازی در رمان‌ها "اللص و الکلاب" اثر نجیب محفوظ و "بار دیگر شهری که دوست می‌داشتم" اثر نادر ابراهیمی»، 1395ش، ص595-596.</ref>
# ظاهر و [[پوشش]]: [[لباس]]، [[آرایش]] و طراحی بصری، نماد وضعیت اجتماعی، حرفه و حتی باورهای شخصیت است.<ref>آزاددل و دیگران، «بررسی و تطبیق عنصر شخصیت‌پردازی در رمان‌ها "اللص و الکلاب" اثر نجیب محفوظ و "بار دیگر شهری که دوست می‌داشتم" اثر نادر ابراهیمی»، 1395ش، ص595-596.</ref>
# نام‌گذاری: نام یک شخصیت می‌تواند حامل بار معنایی و تاریخی عمیقی باشد.<ref>نصر اصفهانی و شمعی، «تحلیل عنصر شخصیت در رمان جای خالی سلوچ»، 1386ش، ص164.</ref>
# نام‌گذاری: نام یک شخصیت می‌تواند حامل بار معنایی و تاریخی عمیقی باشد.<ref>نصر اصفهانی و شمعی، «تحلیل عنصر شخصیت در رمان جای خالی سلوچ»، 1386ش، ص164.</ref>
# زبان هنرهای بصری و صوتی: استفاده هوشمندانه از رنگ‌های نمادین،<ref>[https://javm.iribu.ac.ir/article%20151010.html زریابی یکتا، «شاخص‌های طراحی بصری شخصیت در انیمیشن‌های تلویزیونی از دید مخاطبین کودک»، 1401ش، ص77-79.]</ref> فرم‌های هندسی خاص در طراحی،<ref>[https://javm.iribu.ac.ir/article%20151010.html زریابی یکتا، «شاخص‌های طراحی بصری شخصیت در انیمیشن‌های تلویزیونی از دید مخاطبین کودک»، 1401ش، ص71.]</ref> لهجه در دوبله و موسیقی متن، می‌تواند پیام هویتی را در کسری از ثانیه به مخاطب منتقل کند.<ref>[https://civilica.com/doc/2434292/ درگاهی و سربخش ، «تحلیل نقش صدا و موسیقی روایی در انیمیشن‌های سینمایی موزیکال ایرانی (با مطالعۀ موردی انیمیشن ببعی قهرمان)»، 1404ش، چکیده.]</ref>
# زبان هنرهای بصری و صوتی: استفاده هوشمندانه از رنگ‌های نمادین،<ref>[https://javm.iribu.ac.ir/article%20151010.html زریابی یکتا، «شاخص‌های طراحی بصری شخصیت در انیمیشن‌های تلویزیونی از دید مخاطبین کودک»، 1401ش، ص77-79.]</ref> فرم‌های هندسی خاص در طراحی،<ref>[https://javm.iribu.ac.ir/article%20151010.html زریابی یکتا، «شاخص‌های طراحی بصری شخصیت در انیمیشن‌های تلویزیونی از دید مخاطبین کودک»، 1401ش، ص71.]</ref> لهجه در [[دوبله]] و [[موسیقی متن]]، می‌تواند پیام هویتی را در کسری از ثانیه به مخاطب منتقل کند.<ref>[https://civilica.com/doc/2434292/ درگاهی و سربخش ، «تحلیل نقش صدا و موسیقی روایی در انیمیشن‌های سینمایی موزیکال ایرانی (با مطالعۀ موردی انیمیشن ببعی قهرمان)»، 1404ش، چکیده.]</ref>


== عرصه‌های شخصیت‌پردازی فرهنگی ==
== عرصه‌های شخصیت‌پردازی فرهنگی ==
شخصیت‌پردازی فرهنگی در رسانه‌های مختلف، جلوه‌های گوناگونی می‌یابد:
شخصیت‌پردازی فرهنگی در رسانه‌های مختلف، جلوه‌های گوناگونی می‌یابد:
* سینما و فیلم‌نامه: فراتر از تیپ‌سازی، نیازمند پرداخت لایه‌های درونی، تضادهای اخلاقی و تحول شخصیت است.<ref>میرصادقی، عناصر داستان، 1376ش، ص465.</ref> دیالوگ، ابزاری ظریف برای نشان‌دادن بافت فرهنگی است.<ref>[https://www.tebyan.net/news/79213/شخصیت-پردازی-در-داستان «شخصیت‌پردازی در داستان»، وب‌سایت تبیان.]</ref> در سینمای ایران، با وجود آثاری درباره مفاخر ملی و قهرمانان دفاع مقدس،<ref>[https://www.irna.ir/news/85384930/%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D9%81%D8%A7%D8%AE%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9% «اما و اگرهای شخصیت‌پردازی مفاخر فرهنگی- اجتماعی در جشنوارۀ چهل‌ودوم فجر»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> نقدهایی درباره کم‌بودگی پرداخت روان‌شناختی عمیق و باقی‌ماندن در سطح کلیشه‌ها مطرح است.<ref>[https://www.ricac.ac.ir/news/4542/%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D «به شخصیت‌پردازی در راستای مکتب سلیمانی نیاز داریم»، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.]</ref>
* '''سینما''' و '''فیلم‌نامه''': فراتر از تیپ‌سازی، نیازمند پرداخت لایه‌های درونی، [[تضادهای اخلاقی]] و [[تحول شخصیت]] است.<ref>میرصادقی، عناصر داستان، 1376ش، ص465.</ref> [[دیالوگ]]، ابزاری ظریف برای نشان‌دادن بافت فرهنگی است.<ref>[https://www.tebyan.net/news/79213/شخصیت-پردازی-در-داستان «شخصیت‌پردازی در داستان»، وب‌سایت تبیان.]</ref> در [[سینمای ایران]]، با وجود آثاری درباره [[مفاخر ملی]] و قهرمانان [[دفاع مقدس]]،<ref>[https://www.irna.ir/news/85384930/%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D9%81%D8%A7%D8%AE%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9% «اما و اگرهای شخصیت‌پردازی مفاخر فرهنگی- اجتماعی در جشنوارۀ چهل‌ودوم فجر»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> نقدهایی درباره کم‌بودگی پرداخت روان‌شناختی عمیق و باقی‌ماندن در سطح کلیشه‌ها مطرح است.<ref>[https://www.ricac.ac.ir/news/4542/%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D «به شخصیت‌پردازی در راستای مکتب سلیمانی نیاز داریم»، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.]</ref>
* ادبیات داستانی: موفقیت آن در گرو همذات‌پنداری عمیق مخاطب با باورها و آرمان‌های شخصیت است.<ref>[https://www.ravi-inst.com/blog/literature/characterization-of-the-story/ «شخصیت‌پردازی در داستان: راهنمای کامل خلق شخصیت‌های به‌یادماندنی»، وب‌سایت مؤسسۀ فرهنگی و هنری راوی.]</ref> محورهای کلیدی شامل: باورهای مذهبی به عنوان موتور محرکه، تلفیق ویژگی‌های فردی و اجتماعی، نمایش تحول فکری و انطباق دقیق زبان و رفتار با بستر فرهنگی شخصیت است.<ref>[https://www.tebyan.net/news/79213/شخصیت-پردازی-در-داستان «شخصیت‌پردازی در داستان»، وب‌سایت تبیان.]</ref>
* '''ادبیات داستانی''': موفقیت آن در گرو همذات‌پنداری عمیق مخاطب با باورها و آرمان‌های شخصیت است.<ref>[https://www.ravi-inst.com/blog/literature/characterization-of-the-story/ «شخصیت‌پردازی در داستان: راهنمای کامل خلق شخصیت‌های به‌یادماندنی»، وب‌سایت مؤسسۀ فرهنگی و هنری راوی.]</ref> محورهای کلیدی شامل: [[باورهای مذهبی]] به عنوان موتور محرکه، تلفیق ویژگی‌های فردی و اجتماعی، نمایش تحول فکری و انطباق دقیق زبان و رفتار با بستر فرهنگی شخصیت است.<ref>[https://www.tebyan.net/news/79213/شخصیت-پردازی-در-داستان «شخصیت‌پردازی در داستان»، وب‌سایت تبیان.]</ref>
* انیمیشن: شخصیت‌پردازی در انیمیشن، فرآیندی تخصصی برای خلق کاراکترهایی است که ضمن جذابیت بصری، حامل هویت فرهنگی باشند و خیال‌پردازی در این رسانه در راستای تقویت این هویت به‌کار گرفته می‌شود.<ref>[https://virgool.io/@samanamash/۵-نکته-خلق-شخصیت-در-فیلم-نامه-نویسی-انیمیشن-qm4ex اشرفی، «شخصیت‌پردازی در فیلمنامه انیمیشن با 5 تکنیک حرفه‌ای»، وب‌سایت ویرگول.]</ref> تکنیک‌های فیلم‌نامهٔ انیمیشن بر جزئیاتی مانند نمود ظاهری، سرزمین و عمق روان‌شناختی شخصیت متمرکز است. در این حوزه، بر لزوم فعال بودن شخصیت‌ها، پرداخت عمیق به خاستگاه اجتماعی و فرهنگی آن‌ها و پرهیز از آرمان‌گرایی محض تأکید می‌شود.<ref>[https://hds.sndu.ac.ir/article%20641.html حیدریان کرویه و گلپایگانی، «مقالۀ ترویجی شخصیت‌پردازی در مجموعه‌های انیمیشن دفاع مقدس بر مبنای سه مجموعۀ شجاعان، همسنگران و حماسۀ یک دلاور»، 1397ش، ص42-45.]</ref>
* '''انیمیشن''': شخصیت‌پردازی در انیمیشن، فرآیندی تخصصی برای خلق کاراکترهایی است که ضمن [[جذابیت بصری]]، حامل [[هویت فرهنگی]] باشند و خیال‌پردازی در این رسانه در راستای تقویت این هویت به‌کار گرفته می‌شود.<ref>[https://virgool.io/@samanamash/۵-نکته-خلق-شخصیت-در-فیلم-نامه-نویسی-انیمیشن-qm4ex اشرفی، «شخصیت‌پردازی در فیلمنامه انیمیشن با 5 تکنیک حرفه‌ای»، وب‌سایت ویرگول.]</ref> تکنیک‌های فیلم‌نامهٔ انیمیشن بر جزئیاتی مانند نمود ظاهری، سرزمین و عمق روان‌شناختی شخصیت متمرکز است. در این حوزه، بر لزوم فعال بودن شخصیت‌ها، پرداخت عمیق به خاستگاه اجتماعی و فرهنگی آن‌ها و پرهیز از [[آرمان‌گرایی]] محض تأکید می‌شود.<ref>[https://hds.sndu.ac.ir/article%20641.html حیدریان کرویه و گلپایگانی، «مقالۀ ترویجی شخصیت‌پردازی در مجموعه‌های انیمیشن دفاع مقدس بر مبنای سه مجموعۀ شجاعان، همسنگران و حماسۀ یک دلاور»، 1397ش، ص42-45.]</ref>
* بازی‌های ویدیویی و سرگرمی: از پرقدرت‌ترین رسانه‌ها برای درگیرکردن مخاطب. استفاده از اسطوره‌ها، ادبیات و هنر بومی در طراحی دنیای بازی و شخصیت‌های آن، می‌تواند تجربه‌ای عمیقاً فرهنگی خلق کند.<ref>[https://www.kanoonnews.ir/news/294664/%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D9%88-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%D8%AE%D8%B «ادبیات، هنر و میراث فرهنگی، عوامل مؤثر بر شخصیت‌پردازی»، پایگاه خبری کودک و نوجوان، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.]</ref>
* '''بازی‌های ویدیویی''' و '''سرگرمی''': از پرقدرت‌ترین رسانه‌ها برای درگیرکردن مخاطب. استفاده از [[اسطوره|اسطوره‌ها]]، [[ادبیات]] و هنر بومی در طراحی دنیای بازی و شخصیت‌های آن، می‌تواند تجربه‌ای عمیقاً فرهنگی خلق کند.<ref>[https://www.kanoonnews.ir/news/294664/%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D9%88-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%D8%AE%D8%B «ادبیات، هنر و میراث فرهنگی، عوامل مؤثر بر شخصیت‌پردازی»، پایگاه خبری کودک و نوجوان، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.]</ref>


== کارکردهای شخصیت‌پردازی فرهنگی ==
== کارکردهای شخصیت‌پردازی فرهنگی ==
شخصیت‌پردازی فرهنگی، نقش‌های حیاتی ایفا می‌کند:
شخصیت‌پردازی فرهنگی، نقش‌های حیاتی ایفا می‌کند:
* ایجاد انسجام هویتی: تقویت حس تعلق و غرور ملی.<ref>[https://www.ricac.ac.ir/news/4542/%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D «به شخصیت‌پردازی در راستای مکتب سلیمانی نیاز داریم»، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.]</ref>
* ایجاد انسجام هویتی: تقویت حس تعلق و [[غرور ملی]].<ref>[https://www.ricac.ac.ir/news/4542/%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D «به شخصیت‌پردازی در راستای مکتب سلیمانی نیاز داریم»، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.]</ref>
* جنگ روایت‌ها: مقابله با تهاجم فرهنگی و ارائه روایت‌های بومی در برابر روایت‌های مسلط جهانی.<ref>[https://ar.rasanews.ir/fa/news/78092/چهره-پردازی-از-شخصیت-های-دینی-و-فرهنگی-جامع «چهره‌پردازی از شخصیت‌های دینی و فرهنگی جامعه ضروری است»، خبرگزاری رسا.]</ref>
* [[جنگ روایت‌ها]]: مقابله با [[تهاجم فرهنگی]] و ارائه روایت‌های بومی در برابر روایت‌های مسلط جهانی.<ref>[https://ar.rasanews.ir/fa/news/78092/چهره-پردازی-از-شخصیت-های-دینی-و-فرهنگی-جامع «چهره‌پردازی از شخصیت‌های دینی و فرهنگی جامعه ضروری است»، خبرگزاری رسا.]</ref>
* بازتولید ارزش‌ها: انتقال میراث اخلاقی و فرهنگی به نسل جدید.
* [[بازتولید ارزش‌ها]]: انتقال میراث اخلاقی و فرهنگی به نسل جدید.
* الگوسازی: ارائه مدل‌های رفتاری مطلوب و الهام‌بخش.<ref>[https://www.ricac.ac.ir/news/4542/%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D «به شخصیت‌پردازی در راستای مکتب سلیمانی نیاز داریم»، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.]</ref>
* الگوسازی: ارائه مدل‌های رفتاری مطلوب و الهام‌بخش.<ref>[https://www.ricac.ac.ir/news/4542/%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D «به شخصیت‌پردازی در راستای مکتب سلیمانی نیاز داریم»، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.]</ref>


=== توسعهٔ محصولات کودک و نوجوان ===
== رویداد پارس‌آرا ==
در راستای حمایت از [[هویت‌سازی]] کودک و نوجوان، رویدادهایی مانند [[پارس آرا]] با هدف کشف و شناسایی شخصیت‌ها که چاه‌های نفت محتوایی نیز نامیده شده‌اند، برگزار می‌شود. در این فرایند، طرح‌های برگزیده بر اساس بن‌مایه‌های فرهنگی و ظرفیت بازار ارتقا یافته و فرایند ثبت حقوقی بستهٔ کامل شخصیت نیز انجام می‌گیرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5992146/سیاستگذاران-فرهنگی-خیلی-دیر-به-بحث-شخصیت-پ رازدشت تازکند، «سیاست‌گذاران فرهنگی خیلی دیر به بحث شخصیت‌پردازی فرهنگی ورود کردند»، خبرگزاری مهر.]</ref>
[[شورای فرهنگ عمومی]] کشور در سال 1402ش در راستای حمایت از [[هویت‌سازی]] [[کودک]] و [[نوجوان]]، رویداد پارس‌آرا را در قالب مسابقه‌ای ملی با هدف کشف و شناسایی شخصیت‌ها برگزار کرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5992146/سیاستگذاران-فرهنگی-خیلی-دیر-به-بحث-شخصیت-پ رازدشت تازکند، «سیاست‌گذاران فرهنگی خیلی دیر به بحث شخصیت‌پردازی فرهنگی ورود کردند»، خبرگزاری مهر.]</ref> [[رویداد پارس‌آرا]] در حوزه کودک و نوجوان، یک رقابت ملی برای خلق و توسعه شخصیت‌های فرهنگی جذاب و بومی است. در این رویداد، دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی با همکاری نهادهایی مانند [[حوزه هنری]] و [[کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان|کانون پرورش فکری]] [[کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان|کودکان و نوجوانان]]، بر طراحی شخصیت‌هایی متمرکز است که ریشه در فرهنگ ایرانی-اسلامی داشته و توانایی ایجاد [[همذات‌پنداری]] و الگوسازی برای مخاطب جوان را دارا باشند. پارس‌آرا با تأکید بر حل چرخه معیوب تولید [[محصولات فرهنگی]] در کشور، در پی ایجاد پیوند بین هنرمندان و [[کسب‌وکار فرهنگ‌بنیان|کسب‌وکارهای فرهنگ‌بنیان]] است. در این مسیر، پس از تکمیل طرح‌ها، حقوق مالکیت فکری اثر برای خالقان آن ثبت می‌شود و در مرحله بعد، طرح‌های برتر به فعالان اقتصادی حوزه فرهنگ ارائه می‌شوند تا نمونه‌سازی و تولید انبوه محصولات از [[انیمیشن]] و [[کتاب]] تا [[بازی]] و [[عروسک]] را آغاز کنند.<ref>[https://pcci.farhang.gov.ir/fa/news/728006/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A2%D8%B1%D8%A7-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C «پارس‌آرا؛ رویدادی برای طراحی شخصیت در محصولات فرهنگی»، وب‌سایت شورای فرهنگ عمومی کشور].</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
خط ۵۲: خط ۵۲:
* «به شخصیت‌پردازی در راستای مکتب سلیمانی نیاز داریم»، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تاریخ بارگذاری: ۱۹ دی ۱۴۰۱ش.
* «به شخصیت‌پردازی در راستای مکتب سلیمانی نیاز داریم»، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تاریخ بارگذاری: ۱۹ دی ۱۴۰۱ش.
* بهمنی، کیوان، «انیمه، بازتابی از فرهنگ ژاپن»، وب‌سایت سایبرپروژه، تاریخ بارگذاری: ۲۸ شهریور ۱۴۰۰ش.
* بهمنی، کیوان، «انیمه، بازتابی از فرهنگ ژاپن»، وب‌سایت سایبرپروژه، تاریخ بارگذاری: ۲۸ شهریور ۱۴۰۰ش.
* «پارس‌آرا؛ رویدادی برای طراحی شخصیت در محصولات فرهنگی»، وب‌سایت شورای فرهنگ عمومی کشور، تاریخ انتشار: 21 دی 1402ش.
* «چهره‌پردازی از شخصیت‌های دینی و فرهنگی جامعه ضروری است»، خبرگزاری رسا، تاریخ بارگذاری: ۲۵ اسفند ۱۳۸۸ش.
* «چهره‌پردازی از شخصیت‌های دینی و فرهنگی جامعه ضروری است»، خبرگزاری رسا، تاریخ بارگذاری: ۲۵ اسفند ۱۳۸۸ش.
* حیدریان کرویه، مهدی و گلپایگانی، علیرضا، «مقالهٔ ترویجی شخصیت‌پردازی در مجموعه‌های انیمیشن دفاع مقدس بر مبنای سه مجموعهٔ شجاعان، همسنگران و حماسهٔ یک دلاور»، فصلنامهٔ علمی مطالعات دفاع مقدس، دورهٔ ۴، شمارهٔ ۴، پیاپی ۱۶، ۱۳۹۷ش.
* حیدریان کرویه، مهدی و گلپایگانی، علیرضا، «مقالهٔ ترویجی شخصیت‌پردازی در مجموعه‌های انیمیشن دفاع مقدس بر مبنای سه مجموعهٔ شجاعان، همسنگران و حماسهٔ یک دلاور»، فصلنامهٔ علمی مطالعات دفاع مقدس، دورهٔ ۴، شمارهٔ ۴، پیاپی ۱۶، ۱۳۹۷ش.