ایجاد لینک داخلی |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
'''{{درشت|همسرآزاری؛}}''' هرگونه رفتار آزاردهنده از سوی زن یا شوهر نسبت به یکدیگر. | '''{{درشت|همسرآزاری؛}}''' هرگونه رفتار آزاردهنده از سوی زن یا شوهر نسبت به یکدیگر. | ||
همسرآزاری از جمله خشونتهای خانگیِ بسیار شایع و از جمله آسیبهای اجتماعی است که از علل مختلفی سرچشمه میگیرد و پیامدهای فردی و اجتماعی زیادی دربردارد. زنان بیشتر در معرض سوءرفتار و آزار جسمی، [[آزار جنسی|جنسی]]، روانی همسر خود قرار میگیرند. برای پیشگیری از این موضوع راهکارهای مشخصی ارائه شده است. همچنین در صورت بروز، اینگونه مسائل از سوی نهادهای قانونی قابل پیگیری است. | همسرآزاری از جمله خشونتهای خانگیِ بسیار شایع و از جمله آسیبهای اجتماعی است که از علل مختلفی سرچشمه میگیرد و پیامدهای فردی و اجتماعی زیادی دربردارد. زنان بیشتر در معرض سوءرفتار و آزار جسمی، [[آزار جنسی|جنسی]]، روانی همسر خود قرار میگیرند. برای پیشگیری از این موضوع راهکارهای مشخصی ارائه شده است. همچنین در صورت بروز، اینگونه مسائل از سوی نهادهای قانونی قابل پیگیری است. همسرآزاری در قالبهای گوناگون مانند آزار جسمی، کلامی، روانی، جنسی، اقتصادی و اجتماعی بروز مییابد و پیامدهایی مثل فروپاشی خانواده، افت تحصیلی فرزندان و افزایش آسیبهای اجتماعی را در پی دارد. | ||
== مفهومشناسی | == مفهومشناسی == | ||
هرگونه عمل خشونتآمیز که منجر به آسیب و صدمه، اذیت، آزار، تهدید، محدودیت و محرومیتهای مختلف شود، همسرآزاری نامیده میشود. | همسرآزاری در اصطلاح هر نوع رفتار، گفتار یا سکوت ناحقی است که آگاهانه یا ناآگاهانه از سوی شوهر در برابر همسر بروز یابد و موجب خسارت، رنجش خاطر یا تباه شدن حق او شود.<ref>ابراهیمیپور، شاخصهای خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، 1400ش، ص594.</ref> در ادبیات جامعهشناسی، هرگونه عمل خشونتآمیز که منجر به آسیب و صدمه، اذیت، آزار، تهدید، محدودیت و محرومیتهای مختلف شود، همسرآزاری نامیده میشود. | ||
== | == آمار == | ||
همسرآزاری با پیامدهای منفی جسمی و روانشناختی زیادی همراه است. | همسرآزاری با پیامدهای منفی جسمی و روانشناختی زیادی همراه است. آسیای جنوبشرقی، آفریقا و اقیانوسیه، بهترتیب بالاترین آمار همسرآزاری را به خود اختصاص دادهاند؛ در کشورهای آمریکایی نیز ۲۹ درصد، خشونت علیه زنان به چشم میخورد. باراک اوباما، از رؤسایجمهور آمریکا، در گزارشی در روزنامهٔ نیویورکتایمز در سال ۲۰۱۶ اعلام کرد که یکچهارم زنان آمریکا در طول عمر خود [[خشونت خانگی]] را تجربه میکنند و در هر ۱۵ ثانیه زنی مورد تهاجم قرار میگیرد. | ||
همچنین در انگلستان از هر ده زن، یک زن به حد مرگ از شوهر خود کتک میخورد. در سوئیس نیز یکپنجم زنان، قربانی خشونت جسمی و روانی در طول زندگی شدهاند. در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، همسرآزاری و بهویژه زنآزاری، بخشی از فرهنگ و روال طبیعی زندگی بوده و زنان نیز آن را بهعنوان یک مسئله عادی در زندگی خود پذیرفتهاند. میزان خشونت کلامی در کشور ترکیه ۵۴ درصد، خشونت جسمی ۳۰ درصد و خشونت جنسی ۶٫۳ درصد اعلام شده است. | همچنین در انگلستان از هر ده زن، یک زن به حد مرگ از شوهر خود کتک میخورد. در سوئیس نیز یکپنجم زنان، قربانی خشونت جسمی و روانی در طول زندگی شدهاند. در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، همسرآزاری و بهویژه زنآزاری، بخشی از فرهنگ و روال طبیعی زندگی بوده و زنان نیز آن را بهعنوان یک مسئله عادی در زندگی خود پذیرفتهاند. میزان خشونت کلامی در کشور ترکیه ۵۴ درصد، خشونت جسمی ۳۰ درصد و خشونت جنسی ۶٫۳ درصد اعلام شده است. در کشورهای حوزهٔ [[خلیج فارس]] مانند عربستان، زن از حقوحقوق پایینی برخوردار است. گاه مردان چنین میاندیشند که با آزردن همسر خود و اختیار کردن همسر دیگری، زندگیشان بهتر خواهد شد. | ||
== | === در ایران === | ||
[[پرونده:همسرآزاری۴.mp4|بندانگشتی|دعوای سمیرا و مالک در قسمت یازدهم سریال زخم کاری]] | [[پرونده:همسرآزاری۴.mp4|بندانگشتی|دعوای سمیرا و مالک در قسمت یازدهم سریال زخم کاری]] | ||
همسرآزاری گرچه در [[ایران]] ریشهٔ تاریخی دارد؛ اما زنان ایرانی بنا به ملاحظات فرهنگی و اخلاقی، تا سالهای اخیر خشونت شوهران را معمولاً ابراز نمیکردند. | همسرآزاری گرچه در [[ایران]] ریشهٔ تاریخی دارد؛ اما زنان ایرانی بنا به ملاحظات فرهنگی و اخلاقی، تا سالهای اخیر خشونت شوهران را معمولاً ابراز نمیکردند. زیرا زنان و مردان ایرانی معتقدند [[خانواده]]، حیطهٔ خصوصی است و نباید اسرار آن به بیرون از [[خانه]] بروز پیدا کند. بر اساس آمار منتشره مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۹ش، از مجموع ۸۰ هزار مراجعه مدعیان همسرآزاری جسمی به پزشکی قانونی، ۹۶ درصد مربوط به زنان و چهار درصد مختص مردان بوده است. | ||
== مصادیق | == مصادیق == | ||
سازمان بهداشت جهانی برای همسرآزاری انواع مختلفی را برشمرده که عبارت است از: | سازمان بهداشت جهانی برای همسرآزاری انواع مختلفی را برشمرده که عبارت است از: | ||
# خشونت روحی؛ هرگونه آزار و اذیت از طرف همسر که منجر به صدمات روحی و روانی شود و [[اعتماد به نفس|اعتمادبهنفس]] و [[عزت نفس|عزتنفس]] فرد را کاهش دهد؛ مانند [[افسردگی]] و بیماریهای اضطرابی. | # خشونت روحی؛ هرگونه آزار و اذیت از طرف همسر که منجر به صدمات روحی و روانی شود و [[اعتماد به نفس|اعتمادبهنفس]] و [[عزت نفس|عزتنفس]] فرد را کاهش دهد؛ مانند [[افسردگی]] و بیماریهای اضطرابی. | ||
# خشونت جسمی؛ هر نوع خشونتی که هدفش آسیبرساندن و صدمات جسمانی باشد؛ مانند هلدادن، کتکزدن، مشت و سیلیزدن و سوزاندن. | # خشونت جسمی؛ هر نوع خشونتی که هدفش آسیبرساندن و صدمات جسمانی باشد؛ مانند هلدادن، کتکزدن، مشت و سیلیزدن و سوزاندن. | ||
# خشونت جنسی؛ هر نوع عمل جنسی که با خشونت و تحقیر همراه بوده یا خارج از عرف باشد؛ | # خشونت جنسی؛ هر نوع عمل جنسی که با خشونت و تحقیر همراه بوده یا خارج از عرف باشد؛ مانند تحمیل نسبت ناروا به همسر و در معرض فحشا و فساد قراردادن وی به خاطر اعتیاد. | ||
# خشونت اجتماعی؛ | # خشونت اجتماعی؛ هر نوع عملی که زن و موقعیت اجتماعی او را محدود کرده و باعث انزوای او شود؛ از جمله قطع ارتباط با [[خانواده]]، مخالفتکردن با بیرونرفتن زنان، اجازهندادن به اشتغال و تحصیل همسر. | ||
# خشونت اقتصادی؛ هر نوع عملی که زن از نظر مادی یا مالی تحتفشار مالی قرار گیرد؛ مانند خرجیندادن و در اصطلاح فقهی نفقهندادن مردان به همسران خود. | # خشونت اقتصادی؛ هر نوع عملی که زن از نظر مادی یا مالی تحتفشار مالی قرار گیرد؛ مانند خرجیندادن و در اصطلاح فقهی نفقهندادن مردان به همسران خود. | ||
== علل | == علل و عوامل == | ||
[[پرونده:همسرآزاری۲.jpg|جایگزین=بررسی همسرآزاری در روزنامه کلید|بندانگشتی|بررسی همسرآزاری در روزنامه کلید]] | [[پرونده:همسرآزاری۲.jpg|جایگزین=بررسی همسرآزاری در روزنامه کلید|بندانگشتی|بررسی همسرآزاری در روزنامه کلید]] | ||
عوامل متعدد روانشناختی، فرهنگی، اجتماعی، عوامل زیستشناختی، ژنتیکی در شکلگیری همسرآزاری یا جلوگیری از بروز آن نقش دارند. از جمله عوامل زمینهساز همسرآزاری عبارت است از: | عوامل متعدد روانشناختی، فرهنگی، اجتماعی، عوامل زیستشناختی، ژنتیکی در شکلگیری همسرآزاری یا جلوگیری از بروز آن نقش دارند. از جمله عوامل زمینهساز همسرآزاری عبارت است از: | ||
تأثیر وضعیت تحصیلی و اشتغال زنان، | تأثیر وضعیت تحصیلی و اشتغال زنان، برآوردهنشدن هر یک از نیازها در زمینههای مالی، روانی و جنسی، فقر، [[اعتیاد به مواد مخدر|اعتیاد]]، بیدقتی در [[مهارتهای انتخاب همسر|انتخاب همسر]]، عدم باور مردان در رشد اقتصادی زنان، مرد یا [[زنسالاری]]، نقش رسانهها در ارائه چهرهای نادرست از زنان و ازدواجهای قبل از رشادت. | ||
=== عوامل === | |||
در خصوص عوامل همسرآزاری، موارد مختلفی را گزارش کردهاند: | |||
* همسرآزاری با سطح تحصیلات زوجین رابطه معکوس دارد. هرچه تحصیلات زن بیشتر باشد کمتر مورد آزار جسمی و روانی قرار میگیرد. همچنین هرچه میزان تحصیلات شوهر بیشتر باشد، کمتر همسر خود را آزار میدهد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/120345/fa#downloadbottom شمساسفندآبادی و همکارن، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن در زنان متأهل شهر تهران»، 1385ش، ص111.]</ref> | |||
* مصرف الکل و اعتیاد به مواد مخدر، موجب فزونی [[ناسازگاری زوجین|ناسازگاری]] و بهدنبال آن، همسرآزاری است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/120345/fa#downloadbottom شمساسفندآبادی و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن در زنان متأهل شهر تهران»، 1385ش، ص111.]</ref> برخی از تحقیقات حاکی از این است که ۳۳ درصد مردانی که مرتکب همسرآزاری<ref>. نازپرور، «همسرآزاری»، 1381ش، ص36.</ref> و ۴۳ درصد از مردانی که همسر خود را مورد ضرب و شتم قرار دادهاند، معتاد بودهاند.<ref>[https://ijmedicallaw.ir/article-1-40-fa.pdf . بزمی و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن در مراجعین به واحد معاینات مرکزی پزشکی قانونی استان تهران»، 1391ش، ص7.]</ref> | |||
* تأثیر پایگاه اقتصادی و اجتماعی زنان بر میزان خشونت علیه آنها در تحقیقات متعددی تأیید شده است. میان درآمد و میزان [[خشونت علیه زنان]]، رابطه معکوس وجود دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/375444/تحلیل-جامعه-شناختی-خشونت-خانگی-علیه-زنان-و-رابطه-آن-با-احساس-امنیت-در-خانه-مطالعه-موردی-زنان-18-54-سال-شهر-میانه- . دانش و همکاران، «تحلیل جامعه شناختی خشونت خانگی علیه زنان و رابطه آن با احساس امنیت در خانه، مطالعه موردی زنان 18-54 سال شهر میانه»، 1396ش، ص67.]</ref> برخی از تحقیقات، عامل اقتصادی را بهعنوان سومین عامل مؤثر بر همسرازاری با فراوانی ۲۲ درصدی مطرح کردهاند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55403/fa#pointx . نازپرور، «همسرآزاری»، 1381ش، ص37.]</ref> | |||
* بیماری روانی، بیشتر موجب همسرآزاری غیرارادی میشود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/43255/fa#:~:text=نتیجه%20گیری%3A%20همسرآزاری%20بسیار%20رایج، میزان%20همسرآزاری%20موثر%20واقع%20شود. شمساسفندآبادی و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن در زنان متأهل شهر تهران»، 1385ش، ص119.]</ref> برخی از تحقیقات در مورد زنانی که به علت ضرب و شتم توسط شوهر، به پزشکی قانونی مراجعه کردهاند، حاکی از این است که ۱۸ درصد از همسران آنها سابقه بیماری روانی داشتهاند.<ref>[https://ijmedicallaw.ir/article-1-40-fa.pdf . بزمی و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن در مراجعین به واحد معاینات مرکزی پزشکی قانونی استان تهران»، 1391ش، ص7.]</ref> | |||
== | == پیامدها == | ||
افسردگی اصلیترین پیامد روانشناختی همسرآزاری است و منجر به تغییر ویژگیهای شخصیتی فرد؛ از جمله افزایش روانرنجورشدن و کاهش توافقجویی میشود. | افسردگی اصلیترین پیامد روانشناختی همسرآزاری است و منجر به تغییر ویژگیهای شخصیتی فرد؛ از جمله افزایش روانرنجورشدن و کاهش توافقجویی میشود. همسرآزاری، فرزندان و جامعه را نیز درگیر انواع آسیبهای روحی، روانی، سلامتی و بهداشتی میکند. این امر باعث میشود [[کودک|کودکان]]، از عوارض و تبعات ناشی از آن، بهخصوص در بزرگسالی، رنج ببرند؛ حتی در زندگی آینده با همسران خود از چنین رفتاری پیروی کنند. گاهی نیز صدمات و آسیبهای جبرانناپذیری را برای جامعه و نهادهای دولتی و غیردولتی به بار میآورد و آنها را درگیر مشکلات گوناگون اقتصادی، فرهنگی و خدماتی میکند. تا جایی که در بسیاری موارد این نهادها قادر نیستند بهای سنگین آن را بپردازند؛ در نتیجه پدیده خشونت تشدید و تقویت میشود. از دیگر پیامدهای همسرآزاری در برخی موارد جدایی موقت زن و شوهر از یکدیگر است که زمینهٔ جدایی دائم را فراهم میسازد. | ||
خشونت خانگی علیه زنان ریشه بسیاری از آسیبهای فردی و اجتماعی مثل فزونی [[طلاق]] و فروپاشی خانواده است.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_66225.html . نویدنیا و شاملو، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر همسرآزاری با تأکید بر نقش نظام مردسالاری در خانواده، 1397ش»، ص133.]</ref> ۶۱ درصد از فرزندان خانوادههایی که همسرآزاری را تجربه میکنند، وضعیت تحصیلی خوبی ندارند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55403/fa#pointx . نازپرور، «همسرآزاری»، 1381ش، ص37.]</ref> ۴۶ درصد زنان تحت خشونت خانگی، فکر خودکشی و ۲۶ درصد اقدام به خودکشی کردهاند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55403/fa#pointx . نازپرور، «همسرآزاری»، 1381ش، ص39.]</ref> ۴۱ درصد از زنان هندوستان در اثر آزار جسمی همسران خود دست به خودکشی میزنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/43255/fa#:~:text=نتیجه%20گیری%3A%20همسرآزاری%20بسیار%20رایج، میزان%20همسرآز . شمساسفندآباد و همکاران، «همسرآزاری و عوامل مؤثر بر آن در زنان متأهل شهر تهران»، 1385ش، ص100.]</ref> تمایل به خودکشی میان زنان دارای تحصیلات عالی، بهدلیل خودپنداره مثبت کاهش مییابد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/66122/fa#downloadbottom خسروی و خاقانیفرد، «بررسی رابطۀ همسرآزاری با تمایل به افکار خوکشی و آسیب ریانی به همسر در زنان شهر تهران»، 1383ش، ص111.]</ref> | |||
== ویژگی همسر آزارگر == | == ویژگی همسر آزارگر == | ||
| خط ۳۸: | خط ۴۸: | ||
# عدم کنترل خشم | # عدم کنترل خشم | ||
# تهدید و آزار همسر | # تهدید و آزار همسر | ||
# انعطافناپذیری در موقعیتهای گوناگون. | # انعطافناپذیری در موقعیتهای گوناگون. | ||
== مجازات همسرآزاری == | == مجازات همسرآزاری == | ||
جرم همسرآزاری دوسویه است و زشت و جرمبودن آن نسبت به زن و شوهر یکسان است. | جرم همسرآزاری دوسویه است و زشت و جرمبودن آن نسبت به زن و شوهر یکسان است. همسرآزاری فقط محدود به آزار بدنی نمیشود؛ بلکه آسیبهای مادی و معنوی را نیز در برمیگیرد؛ بنابراین همانطور که صدمهٔ بدنی، چه از سوی مرد و چه از طرف زن، جرم است و مجازات جزایی، قصاص و [[دیه]] دارد؛ توهین، افتراء، نشر اکاذیب و دشنام نیز که ضرر و زیان معنویاند؛ جرم هستند و بهحسب مورد، قابلتعقیب و دارای مجازات کیفریاند. چند مورد از مجازات همسرآزاری که مشمول جرائم کیفری است عبارتاند از: | ||
* توهین و فحاشی: حبس از ۱ ماه تا ۱ سال و تا ۷۴ ضربه شلاق؛ یکی از آنها یا هر دو. | * توهین و فحاشی: حبس از ۱ ماه تا ۱ سال و تا ۷۴ ضربه شلاق؛ یکی از آنها یا هر دو. | ||
* نسبت اعمال خلاف عفت عمومی: نسبتدادن اعمالی که حد شرعی دارد: مانند زنا، اگر در دادگاه ثابت نشود جرم قذف شناخته میشود و مجازات آن ۸۰ ضربه شلاق است. | * نسبت اعمال خلاف عفت عمومی: نسبتدادن اعمالی که حد شرعی دارد: مانند زنا، اگر در دادگاه ثابت نشود جرم قذف شناخته میشود و مجازات آن ۸۰ ضربه شلاق است. | ||
* صدمات بدنی که باعث سیاهی، کبودی یا جراحت بر بدن شود طبق قانون مجازات اسلامی، دیه یا آرش دارد. | * صدمات بدنی که باعث سیاهی، کبودی یا جراحت بر بدن شود طبق قانون مجازات اسلامی، دیه یا آرش دارد. | ||
== همسرآزاری در آموزههای دینی == | == همسرآزاری در آموزههای دینی == | ||
[[قرآن]]، همسر و نهاد [[خانواده]] را عامل ایجاد سکینه و آرامش بین اعضای خانواده و جامعه میداند و رعایت مصلحت خانواده را موجب خیر کثیر معرفی کرده است. در فرهنگ مسلمانی، بنیان خانواده بر پایهٔ روابط سالم، اخلاقی و رهایی از خودخواهی و رعایت احترام متقابل، فداکاری و دگرخواهی بنا شده است. | [[قرآن]]، همسر و نهاد [[خانواده]] را عامل ایجاد سکینه و آرامش بین اعضای خانواده و جامعه میداند و رعایت مصلحت خانواده را موجب خیر کثیر معرفی کرده است. در فرهنگ مسلمانی، بنیان خانواده بر پایهٔ روابط سالم، اخلاقی و رهایی از خودخواهی و رعایت احترام متقابل، فداکاری و دگرخواهی بنا شده است. [[پیامبر اکرم]]، بدرفتاری شوهر با همسرش را موجب عدم قبولی [[صدقه]] و [[عبادت|عبادات]] او میداند. [[امام صادق]] نیز زنان را به خوشرفتاری با همسرشان توصیه میکند و معتقد است در صورتی که حق همسرش پایمال شود، عبادات او مورد قبول خداوند نیست. | ||
== | == آسیبشناسی == | ||
== | === پیشگیری === | ||
مهمترین راه برای پیشگیری از همسرآزاری، شناخت مناسب قبل از [[ازدواج]] و هنگام انتخاب همسر است که با اطمینان کامل شریک آینده زندگی را انتخاب کنند. همچنین راهکارهایی جهت کاهش آسیبهای همسرآزاری از طریق حقوقی و قانونی و هم از راه تعلیموتربیت در صورت بروز چنین شرایطی توصیه شده است؛ که مهمترین آنها عبارتند از: ایجاد پناهگاهها، حمایتهای مالی، خدمات اورژانس اجتماعی، خدمات آموزشی و مشاورهای بهشکل فردی و گروهی، [[زوجدرمانی|زوج درمانی]]، بالابردن باورهای معنوی، اخلاقی و دینی، توجه به تأثیر عمیق همهجانبه رسانههای جمعی مانند صداوسیما، تشویق مردان به گفتوگو و همکاری. | |||
== آثارشناسی == | |||
[[پرونده:همسرآزاری۱.jpg|جایگزین=مستند تلویزیونی «گپگشت» از تولیدات شبکه سلامت صداوسیما|بندانگشتی|مستند تلویزیونی «گپگشت» از تولیدات شبکه سلامت صداوسیما]] | [[پرونده:همسرآزاری۱.jpg|جایگزین=مستند تلویزیونی «گپگشت» از تولیدات شبکه سلامت صداوسیما|بندانگشتی|مستند تلویزیونی «گپگشت» از تولیدات شبکه سلامت صداوسیما]] | ||
تهمینه میلانی از جمله کارگردانانی است که در فیلمهایش به بررسی حقوق زنان و جایگاه آنان در جامعه از طریق نشاندادن خشونت علیه زنان میپردازد. | تهمینه میلانی از جمله کارگردانانی است که در فیلمهایش به بررسی حقوق زنان و جایگاه آنان در جامعه از طریق نشاندادن خشونت علیه زنان میپردازد. با همین دیدگاه فیلم سینمایی «ملی و راههای نرفتهاش» به چالشهای مسائل زنان بهویژه مسألهٔ همسرآزاری میپردازد. همچنین در شبکه سلامت صداوسیما برنامهٔ مستند گونهٔ «گپ گشت» به تبیین و تحلیل آسیبهای اجتماعی و انواع همسرآزاری میپردازد. در بین کتابهای انتشاریافته نیز کتابی با عنوان «همسرآزاری: برای زنان و برای آنهایی که قربانی خشونت هستند» به نویسندگی آقای بوالهری و خانم قهاری در دسترس همگان قرار گرفته است. | ||
== رویکردهای نظری == | == رویکردهای نظری == | ||
| خط ۱۳۱: | خط ۱۱۶: | ||
== عوامل مؤثر بر آمار همسر آزاری == | == عوامل مؤثر بر آمار همسر آزاری == | ||
== پیامدهای همسرآزاری == | == پیامدهای همسرآزاری == | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۱۵۰: | خط ۱۲۳: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | |||
* ادیبزاده، عبدالرئوف، «نگاهی به مسئلهٔ همسرآزاری» پژوهشکدهٔ باقرالعلوم، تاریخ درج مطلب: ۵ اسفند ۱۳۸۹ش. | |||
* «جرم همسرآزاری چیست و چگونه با آن مبارزه کنیم»، در سایت اقتصادآنلاین، تاریخ بازدید: ۲۵ مرداد ۱۴۰۱ش. | |||
* سعادت، برهان، «مفهوم همسرآزاری»، در سایت حقوق و خانواده، تاریخ درج مطلب: ۲۸ آبان ۱۳۹۶ش. | |||
* طباطبایی، فرزاد، «خشونت مالی و اقتصادی»، در سایت حامی هنر زندگی، تاریخ بازدید: ۶ مهر ۱۴۰۱ش. | |||
* قاسمی روشن، ابراهیم، «همسرآزاری»، مطالعات راهبردی زنان، شمارهٔ ۲۰، ۱۳۸۲ش. | |||
* قهاری، خادمالرضا، شهربانو، نوشین، «همسرآزاری در ایران: امروز کجا هستیم؟»، مجله روانپزشکی و روانشناسی، شماره۴، ۱۳۹۷ش. | |||
* «ملی و ناکجا آباد»، پژوهشکده باقرالعلوم، تاریخ درج مطلب: ۳۰ آبان ۱۳۹۶ش. | |||
* نازپرور، بشیر، «همسرآزاری»، پژوهش زنان، شماره۳، ۱۳۸۱ش. | |||
* «نقد همسرآزاری در شبکه سلامت»، شبکه سلامت، تاریخ بازدید: ۳۰ مرداد ۱۴۰۱ش. | |||
* «همسرآزاری»، درشبکه جامع گیسوم، تاریخ بازدید: ۳۰ مرداد ۱۴۰۱ش. | |||
* «همسرآزاری»، سایت مشاوره توحید، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اردیبهشت ۱۳۸۹ش. | |||
* «همسرآزاری جسمی»، ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲ شهریور ۱۴۰۰ش. | |||
* «همسرآزاری، پدیدهای ناخوشایند در زندگی»، ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۲۸ تیر ۱۴۰۱ش.. | |||
* «یک همسر آزارگر چه ویژگیهایی دارد.»، در سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۲ شهریور ۱۴۰۱ش. | |||
{{پایان منابع}} | |||
* قرآن کریم. | * قرآن کریم. | ||
* ابراهیمیپور، قاسم، «آزار کلامی در خانه»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ش. | * ابراهیمیپور، قاسم، «آزار کلامی در خانه»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ش. | ||
