آش ابودردا: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱۱: / خط ۱۱: @@
 == مواد مورد نیاز ==
 مردم [[تهران]] در این آش از [[نخود]]، [[لوبیا]]، [[عدس]] و [[ماش]]<ref>دولتی، «سفره‌ها»، ۱۳۴۵ش، ص۴۱۷.</ref> و در خراسان از نخود، عدس، ماش، لوبیای سفید، [[لوبیا چیتی|لوبیاچیتی]]، [[باقلا]] و مُلک (نوعی دانه بزرگ‌تر از ماش)، استفاده می‌کنند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۵–۲۶.</ref> سبزی این آش شامل [[تره]]، [[جعفری (گیاه)|جعفری]] و [[اسفناج]] است. رشتهٔ خمیر آرد گندم، کشک و انواع [[ادویه]] از دیگر مواد مورد نیاز است. برخی از [[گوشت]] و [[برنج]] نیز در ابودردا استفاده می‌کنند.<ref>حاتمی، «بهمنجنه، آش هودرده، ونانا کوسا و سنتهای مشابه در ژاپن»، ۱۳۶۶ش، ص۴۸۰.</ref> در گذشته، معمولاً چند نفر در جلوی هفت خانه به [[قاشق‌زنی]] پرداخته و صاحب‌خانه‌ها پول یا مواد مورد نیاز آش را به آن‌ها می‌دادند. مواد اولیه باید از مغازه‌های رو به [[قبله]] خریداری می‌شد.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۶؛ بلوکباشی، فرهنگ عامه، ۱۳۵۶ش، ص۱۰۲.</ref> در خراسان، هنگام طلوع آفتاب از هفت خانه‌ای که فاطمه دارند، مواد اولیه تهیه می‌شد.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۵.</ref>
+== شیوه پخت ==
+حبوبات (نخود، لوبیا و عدس) از شب قبل خیس شده و جداگانه پخته می‌شوند. سپس پیاز داغ آماده شده و همراه با سبزی آش و زردچوبه به حبوبات اضافه می‌گردد. پس از پخت مواد، رشته آش و کشک در مراحل پایانی افزوده شده و آش مرتب هم زده می‌شود تا جا بیفتد. در پایان، نمک و فلفل تنظیم شده و آش با نعنا داغ، پیاز داغ و سیر داغ تزئین می‌شود.<ref>[https://blog.okcs.com/آش-ابودردا-غذاهای-سنتی-چهارشنبه-سوری/ «طرز تهیه آش ابودردا چهارشنبه سوری»، وب‌سایت کوروش.]</ref>
 == استفاده از آدمک خمیری ==
-مردم با خمیر، آدمک‌هایی شبیه به فرد بیمار می‌ساختند<ref>آشپزباشی، سفره اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۷۷.</ref> و در این آش قرار می‌دادند. در [[شیراز]] این آدمک را عمودردا می‌نامند.<ref>برهان آزاد، «چهارشنبه‌سوری»، ۱۳۴۳ش، ص۵۵.</ref> سروستانی‌ها آدمک خمیری را بدشکل می‌سازند.<ref>فقیری، گوشه‌هایی از فرهنگ مردم فارس، ۱۳۵۷ش، ص۱۲۷–۱۲۸.</ref> خراسانی‌ها، شکم آدمک را پر از [[آجیل]] می‌کنند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۶.</ref> فلسفة ساخت این آدمک این بود که درد و ناخوشی‌ها به آدمک منتقل شود.<ref>بلوکباشی، «دیدگاه‌ها و نگرش‌ها در مردم‌شناسی»، ۱۳۵۹ش، ص۱۲۰.</ref>
+پس از ترکیب مواد با یکدیگر، مردم با خمیر، آدمک‌هایی شبیه به فرد بیمار می‌ساختند<ref>آشپزباشی، سفره اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۷۷.</ref> و در این آش قرار می‌دادند و پس از چند دقیقه از آن خارج می‌کنند. آن‌ها آدمک را در کاسه‌ای سفالی یا چوبی قرار داده<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۶.</ref> و به آب روان می‌سپارند<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۶–۲۷؛ فقیری، گوشه‌هایی از فرهنگ مردم فارس، ۱۳۵۷ش، ص۱۲۴.</ref> تا بلا و ناخوشی از خانه دور شود.<ref>بلوکباشی، «دیدگاه‌ها و نگرش‌ها در مردم‌شناسی»، ۱۳۵۹ش، ص۱۲۰.</ref> پس از پخت آش، ابتدا آن را به فرد بیمار داده<ref>مصاحب، دایرةالمعارف فارسی، ذیل واژه ابودردا.</ref> و سپس میان اقوام و همسایگان تقسیم می‌کنند.<ref>دولتی، «سفره‌ها»، ۱۳۴۵ش، ص۴۱۷.</ref> در کازرون، رسم بوده است که کاسهٔ خالی آش ناشسته با مقداری [[نبات]]، [[گردو]] و برگ سبز به صاحب‌خانه پس داده می‌شد.<ref>حاتمی، «بهمنجنه، آش هودرده، ونانا کوسا و سنتهای مشابه در ژاپن»، ۱۳۶۶ش، ص۴۸۰.</ref>در [[شیراز]] این آدمک را عمودردا می‌نامند.<ref>برهان آزاد، «چهارشنبه‌سوری»، ۱۳۴۳ش، ص۵۵.</ref> سروستانی‌ها آدمک خمیری را بدشکل می‌سازند.<ref>فقیری، گوشه‌هایی از فرهنگ مردم فارس، ۱۳۵۷ش، ص۱۲۷–۱۲۸.</ref> خراسانی‌ها، شکم آدمک را پر از [[آجیل]] می‌کنند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۶.</ref>
-== شیوه پخت ==
-جهت پخت این آش، باید ابتدا حبوبات از چند ساعت قبل خیس بخورند و جداگانه پخته شوند. سپس [[پیاز]] با ادویه‌ها سرخ شده و سایر مواد به آن اضافه می‌شود.<ref>[https://blog.okcs.com/آش-ابودردا-غذاهای-سنتی-چهارشنبه-سوری/ «طرز تهیه آش ابودردا چهارشنبه سوری»، وب‌سایت کوروش.]</ref> پس از ترکیب مواد با یکدیگر، مردم آدمک‌ها را درون آش ریخته و پس از چند دقیقه از آن خارج می‌کنند. آن‌ها آدمک را در کاسه‌ای سفالی یا چوبی قرار داده<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۶.</ref> و به آب روان می‌سپارند<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۶–۲۷؛ فقیری، گوشه‌هایی از فرهنگ مردم فارس، ۱۳۵۷ش، ص۱۲۴.</ref> تا بلا و ناخوشی از خانه دور شود.<ref>بلوکباشی، «دیدگاه‌ها و نگرش‌ها در مردم‌شناسی»، ۱۳۵۹ش، ص۱۲۰.</ref> پس از پخت آش، ابتدا آن را به فرد بیمار داده<ref>مصاحب، دایرةالمعارف فارسی، ذیل واژه ابودردا.</ref> و سپس میان اقوام و همسایگان تقسیم می‌کنند.<ref>دولتی، «سفره‌ها»، ۱۳۴۵ش، ص۴۱۷.</ref> در کازرون، رسم بوده است که کاسهٔ خالی آش ناشسته با مقداری [[نبات]]، [[گردو]] و برگ سبز به صاحب‌خانه پس داده می‌شد.<ref>حاتمی، «بهمنجنه، آش هودرده، ونانا کوسا و سنتهای مشابه در ژاپن»، ۱۳۶۶ش، ص۴۸۰.</ref>
 == آش ابودردا در باور مردم ==