پالایش متن |
ایجاد لینک داخلی |
||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
* فاعل و تعیینکننده وقت، سه گونه است: الف) خدا؛ ب) امامان شیعه؛ ج) افراد عادی. | * فاعل و تعیینکننده وقت، سه گونه است: الف) خدا؛ ب) امامان شیعه؛ ج) افراد عادی. | ||
* از نظر استناد به روایات، دو گونه است: الف) توقیت مستند که بر پایه روایات، وقت ظهور را تعیین میکند؛ ب) توقیت بیاسناد.<ref>صفری، احکام فقهی مهدویت، ۱۴۰۳ش، ص۱۶۰.</ref> | * از نظر استناد به روایات، دو گونه است: الف) توقیت مستند که بر پایه روایات، وقت ظهور را تعیین میکند؛ ب) توقیت بیاسناد.<ref>صفری، احکام فقهی مهدویت، ۱۴۰۳ش، ص۱۶۰.</ref> | ||
* از نظر دقت زمانبندی، سه گونه است: الف) توقیت حدودی قطعی که زمان مشخص تعیین میشود؛<ref>[https://www.entizar.ir/article_75114.html ولیزاده، «کنکاشی در زمینه تعیین احتمالی زمان ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۷۰.]</ref> الف) توقیت تفصیلی که وقت ظهور با جزئیات کامل تعیین میشود؛ ج) توقیت اجمالی که در آن به زمانهای کلی اشاره میشود، مانند سالهای فرد، عاشورا<ref>صفری، احکام فقهی مهدویت، ۱۴۰۳ش، ص۱۶۰–۱۶۱.</ref> و تقارن با خروج سفیانی، صیحهٔ آسمانی و کشتهشدن نفس زکیه. در رویکرد کلامی، توقیت اجمالی عموماً مصداق توقیت اصطلاحی تلقی نمیشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1457181/تعیین-وقت-برای-ظهور-توقیت گودرزی، «تعیین وقت برای ظهور (توقیت)»، ۱۳۹۸ش، ص۴۸-۴۹.]</ref> | * از نظر دقت زمانبندی، سه گونه است: الف) توقیت حدودی قطعی که زمان مشخص تعیین میشود؛<ref>[https://www.entizar.ir/article_75114.html ولیزاده، «کنکاشی در زمینه تعیین احتمالی زمان ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۷۰.]</ref> الف) توقیت تفصیلی که وقت ظهور با جزئیات کامل تعیین میشود؛ ج) توقیت اجمالی که در آن به زمانهای کلی اشاره میشود، مانند سالهای فرد، [[عاشورا]]<ref>صفری، احکام فقهی مهدویت، ۱۴۰۳ش، ص۱۶۰–۱۶۱.</ref> و تقارن با خروج سفیانی، صیحهٔ آسمانی و کشتهشدن نفس زکیه. در رویکرد کلامی، توقیت اجمالی عموماً مصداق توقیت اصطلاحی تلقی نمیشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1457181/تعیین-وقت-برای-ظهور-توقیت گودرزی، «تعیین وقت برای ظهور (توقیت)»، ۱۳۹۸ش، ص۴۸-۴۹.]</ref> | ||
== مستندات تعیین وقت == | == مستندات تعیین وقت == | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
# '''روایات:''' مستند برخی از این وقتگذاریها، تعدادی از روایات اهلسنت و شیعه است؛ ازجمله روایت ابولبید، روایت ابوحمزه و روایت اصبغ بن نباته.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانینیا، «تحلیل حدیثشناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۶-۱۱۰.]</ref> | # '''روایات:''' مستند برخی از این وقتگذاریها، تعدادی از روایات اهلسنت و شیعه است؛ ازجمله روایت ابولبید، روایت ابوحمزه و روایت اصبغ بن نباته.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانینیا، «تحلیل حدیثشناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۶-۱۱۰.]</ref> | ||
# '''کشف و شهود:''' بیشتر توقیتها مانند شعر شاه نعمتالله ولی به کشف و شهود یا الهام، منتسب میشوند. | # '''کشف و شهود:''' بیشتر توقیتها مانند شعر شاه نعمتالله ولی به کشف و شهود یا الهام، منتسب میشوند. | ||
# '''اشعار:''' برخی سرودهها نیز که شاعران آنها درصدد تعیین زمان ظهور نبودهاند، بعدها مستند توقیت شدهاند، ازجمله شعر «تائیه» دعبل خزاعی که نزد امام رضا خواند و در آن گفت: خروج امام لا محاله خارج / یقوم علی اسمالله و البرکات. | # '''اشعار:''' برخی سرودهها نیز که شاعران آنها درصدد تعیین زمان ظهور نبودهاند، بعدها مستند توقیت شدهاند، ازجمله شعر «تائیه» دعبل خزاعی که نزد [[امام رضا]] خواند و در آن گفت: خروج امام لا محاله خارج / یقوم علی اسمالله و البرکات. | ||
# '''خواب و رؤیا:''' مانند توقیت محمد شریفرازی (درگذشته ۱۳۷۹ش).<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1002917/گزارشی-از-توقیت-ها-در-گستره-تاریخ رنجبری حیدرباغی، «گزارشی از توقیتها در گستره تاریخ»، ۱۳۹۲ش، ص۴۲-۴۳.]</ref> | # '''خواب و رؤیا:''' مانند توقیت محمد شریفرازی (درگذشته ۱۳۷۹ش).<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1002917/گزارشی-از-توقیت-ها-در-گستره-تاریخ رنجبری حیدرباغی، «گزارشی از توقیتها در گستره تاریخ»، ۱۳۹۲ش، ص۴۲-۴۳.]</ref> | ||
| خط ۳۸: | خط ۳۸: | ||
== تعیین وقت ظهور در تاریخ اجتماعی شیعه == | == تعیین وقت ظهور در تاریخ اجتماعی شیعه == | ||
در تاریخ اجتماعی شیعه، گروههایی وجود داشتهاند که زمان مشخصی را برای ظهور امام مهدی تعیین کردهاند. این تعیینوقتها پیامدهای منفی متعددی بههمراه داشته است، ازجمله: یأس و ناامیدی، گرفتارآمدن در توهم، مسئولیتگریزی،<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانینیا، «تحلیل حدیثشناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.]</ref> بدبینی به اصل ظهور، امام و | در تاریخ اجتماعی شیعه، گروههایی وجود داشتهاند که زمان مشخصی را برای ظهور امام مهدی تعیین کردهاند. این تعیینوقتها پیامدهای منفی متعددی بههمراه داشته است، ازجمله: یأس و ناامیدی، گرفتارآمدن در توهم، مسئولیتگریزی،<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانینیا، «تحلیل حدیثشناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.]</ref> بدبینی به اصل ظهور، امام و مذهب شیعه، [[ارتداد]] و نیز فراهمشدن زمینه برای ظهور مدعیان دروغین و شکلگیری فرقههای انحرافی.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1457181/تعیین-وقت-برای-ظهور-توقیت گودرزی، «تعیین وقت برای ظهور (توقیت)»، ۱۳۹۸ش، ص۶۴.]</ref> | ||
=== کیسانیه === | === کیسانیه === | ||
پس از شهادت امام | پس از شهادت [[امام حسین]]، کیسانیه به رهبری [[مختار ثقفی]]، [[محمد حنفیه]] را مهدی دانستند و برای ظهور او وقت تعیین کردند.<ref>[https://sokhanetarikh.com/articles/عوامل-گرایش-کیسانیه-به-جعل-و-تحریف-در-مه/ حسینی شیرگ، «عوامل گرایش کیسانیه به جعل و تحریف در مهدویت و گونهشناسی آن»، ۱۴۰۲ش، ص۳۴-۳۶.]</ref> [[کیسانیه]] مراد از آیه نخست سوره تکویر را به زمان ظهور مهدی کیسانی؛ محمد حنفیه تفسیر کردند که به آسمان صعود میکند و شمشیرش را از نیام بیرون میآورد که درخشش آن نور خورشید را تیره خواهد کرد.<ref>[https://sokhanetarikh.com/articles/عوامل-گرایش-کیسانیه-به-جعل-و-تحریف-در-مه/ حسینی شیرگ، «عوامل گرایش کیسانیه به جعل و تحریف در مهدویت و گونهشناسی آن»، ۱۴۰۲ش، ص۴۱.]</ref> با نرسیدن زمان موعود و مرگ محمد حنفیه، این گروه دچار پراکندگی شد و از میان رفت.<ref>[https://search.isc.ac/dl/search/searchPadTA.aspx?q=(f:0,t:\u0039\u0033\u0033\u0034\u0034\u0032,c:5)&f=&dts=8&searchType=indexed&branches=&branchSelectAll=&digitalStatus=2&digitalTypes=1,2,3,4,5,6,7&sortfield=0&sorttype=ASC&RowPerPage=10&header=false صفری فروشانی و برادران، «بررسی تحلیلی مهدی باوری در یان کیسانیان موعودگرا از وفات ابوهاشم (م۹۸) تا انقراض نهایی»، ۱۳۹۵ش، ص۹۲.]</ref> | ||
=== واقفیه === | === واقفیه === | ||
پس از درگذشت امام | پس از درگذشت [[امام موسی کاظم]]، گروهی با نام [[واقفیه]]<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۲۲.</ref> با استناد به برخی روایات،<ref>نعمانی، الغیبه، ۱۴۲۲ق، ص۱۹۸و۲۰۰؛ صدوق، کمالالدین، ۱۴۱۶ق، ص۲۸۶ و ۶۴۴.</ref> برای ظهور امام مهدی زمان تعیین کردند. این موضوع به برگزاری جلسات مناظره و مباحثه میان دانشمندان شیعه و بزرگان واقفیه انجامید.<ref>اشعری، المقالات و الفرق، ۱۳۶۲ش، ص۹۱؛ نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۵۵ش، ص۲۳۹، ۹۲ و ۸۱.</ref> رهبران واقفیه، روایات مربوط به [[امام مهدی]] ازجمله زمان ظهور را بر امام کاظم تطبیق میدادند و برای تثبیت باورهای خود، آثاری پدید آوردند.<ref>طوسی، الفهرست، ۱۴۲۰ق، ص۱۳۴ و ۲۷۳؛ طوسی، الغیبة، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۳۰.</ref> با آغاز [[غیبت صغرا|غیبت صغرای]] امام مهدی، این گروه فعالیت چشمگیری از خود نشان نداد و سرانجام از میان رفت.<ref>طوسی، الغیبة، ۱۴۱۷ق، ج ۱، ص۴۳.</ref> | ||
=== صفویه === | === صفویه === | ||
صفویه که یک دولت فراگیر شیعی تشکیل داد، از نظر بسیاری از عالمان، زمینهساز ظهور امام مهدی انگاشته شد. درباریان و صوفیان، شاهاسماعیل اول را نایب مهدی و پیشرو لشکر مهدی خواندند. شاهاسماعیل نیز در نامهای دولت خود را مصداق روایت «دولتنا فی آخرالزمان» معرفی کرد. در دورهٔ شاهطهماسب، رسالهای درباره این روایت، نوشته شد که در آن ادعا شده بود دولت صفوی به دولت امام مهدی متصل میشود.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/159943/نظریه-اتصال-دولت-صفویه-با-دولت-صاحب-الزمان-عج «نظریه اتصال دولت صفویه با دولت صاحب الزمان»، خبرآنلاین.]</ref> پس از آن، محمدباقر مجلسی در کتاب رجعت،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/635399/تحلیل-مفهومی-توقیت-ظهور-حضرت-مهدی-ع-و-کارکرد-آن-در-تعیین-مصداق سلیمیان، «تحلیل مفهومی توقیت ظهور حضرت مهدی و کارکرد آن در تعیین مصداق»، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۵.]</ref> دو روایت از [[امام محمد باقر]] و [[امام جعفر صادق]] دربارهٔ خروجکنندگانی از مشرق و قیامکنندهای در گیلان را بر دولت صفوی و شاهاسماعیل تطبیق داد و آن را نشانهٔ نزدیکی زمان ظهور دانست. با گذشت زمان و رخندادن ظهور، این دیدگاه کنار گذاشته شد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/159943/نظریه-اتصال-دولت-صفویه-با-دولت-صاحب-الزمان-عج «نظریه اتصال دولت صفویه با دولت صاحب الزمان»، خبرآنلاین.]</ref> | [[صفویه]] که یک دولت فراگیر شیعی تشکیل داد، از نظر بسیاری از عالمان، زمینهساز ظهور امام مهدی انگاشته شد. درباریان و صوفیان، شاهاسماعیل اول را نایب مهدی و پیشرو لشکر مهدی خواندند. شاهاسماعیل نیز در نامهای دولت خود را مصداق روایت «دولتنا فی آخرالزمان» معرفی کرد. در دورهٔ شاهطهماسب، رسالهای درباره این روایت، نوشته شد که در آن ادعا شده بود دولت صفوی به دولت امام مهدی متصل میشود.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/159943/نظریه-اتصال-دولت-صفویه-با-دولت-صاحب-الزمان-عج «نظریه اتصال دولت صفویه با دولت صاحب الزمان»، خبرآنلاین.]</ref> پس از آن، [[محمدباقر مجلسی]] در کتاب رجعت،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/635399/تحلیل-مفهومی-توقیت-ظهور-حضرت-مهدی-ع-و-کارکرد-آن-در-تعیین-مصداق سلیمیان، «تحلیل مفهومی توقیت ظهور حضرت مهدی و کارکرد آن در تعیین مصداق»، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۵.]</ref> دو روایت از [[امام محمد باقر]] و [[امام جعفر صادق]] دربارهٔ خروجکنندگانی از مشرق و قیامکنندهای در گیلان را بر دولت صفوی و شاهاسماعیل تطبیق داد و آن را نشانهٔ نزدیکی زمان ظهور دانست. با گذشت زمان و رخندادن ظهور، این دیدگاه کنار گذاشته شد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/159943/نظریه-اتصال-دولت-صفویه-با-دولت-صاحب-الزمان-عج «نظریه اتصال دولت صفویه با دولت صاحب الزمان»، خبرآنلاین.]</ref> | ||
=== قاجار === | === قاجار === | ||
در دورهٔ قاجار، سید علیمحمد | در دورهٔ قاجار، [[سید علیمحمد باب]]، در سال ۱۲۵۹ق، ابتدا خود را باب امام زمان نامید و سپس خود را مهدی موعود دانست.<ref>محمدی اشتهاردی، بابیگری و بهاییگری، ۱۳۸۳ش، ص۴۶.</ref> وی زمان ظهور را دقیقاً سال ۱۲۶۰ق تعیین کرد. پیروانش نشانههای روایی ظهور را بر شخص او و وقایع زمان خود تطبیق میدادند.<ref>آیتی، الکواکب الدریة، ۱۳۴۳ق، ج۱، ص۷۸.</ref> این جنبش در آغاز گسترش یافت، اما پس از سرکوب،<ref>آیتی، الکواکب الدریة، ۱۳۴۳ق، ج۱، ص۱۶۴.</ref> گروهی از دنبالهروان او به رهبری [[میرزا حسینعلی نوری]]، معروف به بهاءالله، از اسلام خارج شدند و بهائیت را بنیان نهادند.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/12095 صدری، «بهائیت»، ۱۳۷۷ش، ص۷۳۳.]</ref> به باور برخی پژوهشگران، [[بابیت]] و [[بهائیت]] بزرگترین نمونهٔ عینی تعیین زمان ظهور و تطبیق نشانهها در تاریخ معاصر ایران بهشمار میرود.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانینیا، «تحلیل حدیثشناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.]</ref> | ||
=== انقلاب اسلامی === | === انقلاب اسلامی === | ||
انقلاب اسلامی ایران موجب دگرگونی در نگاه اندیشمندان مسلمان و غیرمسلمان به امام مهدی شد.<ref>[https://ksiu.nahad.ir/article_709.html مهدوی و جعفرپور، «تأثیر انقلاب اسلامی در احیای آموزههای مهدویت»، ۱۳۹۸ش، ص۵۵۵.]</ref> این نگرشها که ریشه در باورها، رفتارها، نمادها، هیجانات اجتماعی و تنشهای سیاسی داشتند،<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/97920/کاربست-آموزه-مهدویت-در-سپهر-سیاسی-انقلاب-اسلامی-ایران «کاربست آموزه مهدویت در سپهر سیاسی انقلاب اسلامی ایران»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> بهتدریج در سطح جامعه رواج یافت و گاه در قالب پیامدهای انحرافی و فراگیر دربارهٔ نزدیکی ظهور، بروز میکرد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/02/05/3298346/پیامدهای-تعیین-وقت-برای-ظهور-امام-زمان-عج «پیامدهای تعیین وقت برای ظهور امام زمان»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> همچنین میان عموم مسلمانان، پرسشهای مکرری<ref>[https://porseman.com/article/علم-زمان-وقوع-ظهور-در-اختيار-برگزيدگان-قرار-مي-گيرد؟/159913 «علم زمان وقوع ظهور در اختیار برگزیدگان قرار میگیرد؟»، وبسایت پرسمان]؛ [https://www.hawzahnews.com/news/1259062/مباحث-مهدوی-۱۶-تعیین-وقت-برای-ظهور «مباحث مهدوی (۱۶)، تعیینِ وقت برای ظهور»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> از علما و روحانیان دربارهٔ زمان دقیق ظهور مطرح میشد<ref>[https://hawzah.net/fa/Question/View/63656/زمان-ظهور-با-توجه-به-شواهد-قرآنی-و-گفتار-علما «زمان ظهور با توجه به شواهد قرآنی و گفتار علما»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> و برخی سالهای خاصی را برای تحقق آن اعلام میداشتند.<ref>[http://www.porsemanequran.com/content/بررسی-پیشبینیهای-برخی-از-عالمان-اخلاق-دربارۀ-ظهور-امام-زمان-در-زمان «بررسی پیشبینیهای برخی از عالمان اخلاق دربارۀ ظهور امام زمان در زمان»، وبسایت پرسمان قرآن.]</ref> این فضای اجتماعی، گاه به سرخوردگی، یأس و ناامیدی در باورهای مهدوی میانجامید، بهویژه زمانی که زمانهای تعیینشده به نتیجه نمیرسید.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانینیا، «تحلیل حدیثشناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.]</ref> | [[انقلاب اسلامی ایران]] موجب دگرگونی در نگاه اندیشمندان مسلمان و غیرمسلمان به امام مهدی شد.<ref>[https://ksiu.nahad.ir/article_709.html مهدوی و جعفرپور، «تأثیر انقلاب اسلامی در احیای آموزههای مهدویت»، ۱۳۹۸ش، ص۵۵۵.]</ref> این نگرشها که ریشه در باورها، رفتارها، نمادها، هیجانات اجتماعی و تنشهای سیاسی داشتند،<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/97920/کاربست-آموزه-مهدویت-در-سپهر-سیاسی-انقلاب-اسلامی-ایران «کاربست آموزه مهدویت در سپهر سیاسی انقلاب اسلامی ایران»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> بهتدریج در سطح جامعه رواج یافت و گاه در قالب پیامدهای انحرافی و فراگیر دربارهٔ نزدیکی ظهور، بروز میکرد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/02/05/3298346/پیامدهای-تعیین-وقت-برای-ظهور-امام-زمان-عج «پیامدهای تعیین وقت برای ظهور امام زمان»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> همچنین میان عموم مسلمانان، پرسشهای مکرری<ref>[https://porseman.com/article/علم-زمان-وقوع-ظهور-در-اختيار-برگزيدگان-قرار-مي-گيرد؟/159913 «علم زمان وقوع ظهور در اختیار برگزیدگان قرار میگیرد؟»، وبسایت پرسمان]؛ [https://www.hawzahnews.com/news/1259062/مباحث-مهدوی-۱۶-تعیین-وقت-برای-ظهور «مباحث مهدوی (۱۶)، تعیینِ وقت برای ظهور»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> از علما و روحانیان دربارهٔ زمان دقیق ظهور مطرح میشد<ref>[https://hawzah.net/fa/Question/View/63656/زمان-ظهور-با-توجه-به-شواهد-قرآنی-و-گفتار-علما «زمان ظهور با توجه به شواهد قرآنی و گفتار علما»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> و برخی سالهای خاصی را برای تحقق آن اعلام میداشتند.<ref>[http://www.porsemanequran.com/content/بررسی-پیشبینیهای-برخی-از-عالمان-اخلاق-دربارۀ-ظهور-امام-زمان-در-زمان «بررسی پیشبینیهای برخی از عالمان اخلاق دربارۀ ظهور امام زمان در زمان»، وبسایت پرسمان قرآن.]</ref> این فضای اجتماعی، گاه به سرخوردگی، یأس و ناامیدی در باورهای مهدوی میانجامید، بهویژه زمانی که زمانهای تعیینشده به نتیجه نمیرسید.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانینیا، «تحلیل حدیثشناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.]</ref> | ||
در مقابل، مراجع تقلید و علمای شیعه، بر نهی توقیت، تأکید کرده و نسبت به تطبیق نادرست نشانهها هشدار میدادند.<ref>محمدی ریشهری و همکاران، دانشنامه امام مهدی: بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ، ۱۳۹۸ش، ج۸، ص۱۵۶–۱۵۸.</ref> سید روحالله | در مقابل، مراجع تقلید و علمای شیعه، بر نهی توقیت، تأکید کرده و نسبت به تطبیق نادرست نشانهها هشدار میدادند.<ref>محمدی ریشهری و همکاران، دانشنامه امام مهدی: بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ، ۱۳۹۸ش، ج۸، ص۱۵۶–۱۵۸.</ref> [[سید روحالله خمینی]]، هرگونه زمانبندی برای ظهور امام مهدی را مردود اعلام کرد.<ref>باقریزاده اشعری، کتاب از امام مهدی بیشتر بدانیم، ۱۴۰۲ش، ص۱۰۸–۱۰۹.</ref> از نگاه [[سید علی خامنهای]]، تکیه بر روایات ضعیف و تطبیق نشانههای ظهور بر اشخاص در دورههای مختلف تاریخی، زمینهساز انحرافات عقیدتی، فراموشی حقیقت و پیدایش مدعیان دروغین میشود؛ بنابراین، پرهیز از دامنزدن به شایعات و توهمات بیپایه، بهعنوان راهبردی اساسی برای حفظ اصالت این باور و جلوگیری از گمراهی جمعی در نظر گرفته میشود.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=12889 خامنهای، «بیانات در دیدار اساتید و فارغالتحصیلان تخصصی مهدویت»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> | ||
از سال ۱۳۸۹ش، مستند «ظهور بسیار نزدیک است» که چهرههای معاصر را مصداق روشن برخی روایات معرفی میکرد، با استقبال و انتشار گستردهٔ اجتماعی مواجه شد. این پدیده، واکنش شدید مراجع تقلید چون [[ناصر مکارم شیرازی]]، [[سید علی حسینی سیستانی]]، [[جعفر سبحانی]] و [[عبدالله جوادی آملی]] و نیز [[مرکز تخصصی مهدویت]] در [[حوزه علمیه قم]] را در پی داشت.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانینیا، «تحلیل حدیثشناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.]</ref> در همین چارچوب، محققان مسائل مهدویت هرگونه تطبیق علائم ظهور بر انقلاب اسلامی ایران را خطا دانسته و شکلگیری [[نظام جمهوری اسلامی ایران]] را صرفاً زمینهساز ظهور امام مهدی دانستهاند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/95392/انقلاب_اسلامی_آغاز_ظهور_یا_زمینه_ساز_ظهور آل نبی، «انقلاب اسلامی آغاز ظهور یا زمینهساز ظهور»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
