حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
ایجاد لینک داخلی |
||
| خط ۳۵: | خط ۳۵: | ||
کارشناسان، سرآغاز فولکور و فرهنگ عامۀ مردم را سرآغاز ادبیات و بهخصوص ادبیات کودکان میدانند. انواع مختلف لالاییها، مثلها، ترانههای کودکان، افسانههای خردسالان، داستانهای ماجرایی، حماسی و عاشقانه و اسطورههایی که همگی زاییدۀ تخیل و تفکر آدمی در دورههای مختلف بودهاند، بنیاد ادبیات کودک و نوجوان را تشکیل میدهند. این مجموعه، در طول قرنهای متمادی، بهصورت سینه به سینه، به نسلهای بعدی منتقل شدهاند.<ref>شعارینژاد، ادبیات کودکان، 1392ش، ص112.</ref> هرچند، تاریخچۀ دقیق این حوزه از ادبیات جهان، نامشخص است، اما متخصصان، کتاب «یادگاری برای کودکان» نوشته شده در سالهای 1671-1672م، را نخستین کتاب مخصوص کودکان معرفی کردهاند. این کتاب که بیشتر دارای رنگ و بوی مذهبی بوده توسط یک روحانی مسیحی بهنام جیمز جانی وی<ref>James Janeway.</ref> نوشته شده است. در همان سالها، چندین کتاب دیگر نیز برای کودکان نوشته شد که همگی آنها در باب تربیت اخلاقی کودکان بودند. پس از آن و در قرن 18م، گامهای مؤثری در این زمینه برداشته شد. کتابهای «کودکان و مردان» و «امیل»، در راستای جلب توجه بزرگسالان به کودکان نوشته شدند. در قرن 19م نیز بهتدریج، تغییراتی در کتابهای کودکان به وجود آمد و ادبیات کودک بهصورت چشمگیری توسعه یافت.<ref>آذرمکان، «شعر کودک، دنیای کودک»، 1394ش، ص177-187.</ref> در آن دوره، تعداد قابل توجهی شعر بهمنظور سرگرم کردن کودکان سروده شد. لالاییها و تعابیری که حکایت از عشق بین [[کودک]] و والدین او داشت، بذلهگوییها و نیز اشعاری شاد دربارۀ اَعمال تخیلی حیوانات از آن موارد هستند.<ref>سلاجقه، از این باغ شرقی، 1387ش، ص30.</ref> | کارشناسان، سرآغاز فولکور و فرهنگ عامۀ مردم را سرآغاز ادبیات و بهخصوص ادبیات کودکان میدانند. انواع مختلف لالاییها، مثلها، ترانههای کودکان، افسانههای خردسالان، داستانهای ماجرایی، حماسی و عاشقانه و اسطورههایی که همگی زاییدۀ تخیل و تفکر آدمی در دورههای مختلف بودهاند، بنیاد ادبیات کودک و نوجوان را تشکیل میدهند. این مجموعه، در طول قرنهای متمادی، بهصورت سینه به سینه، به نسلهای بعدی منتقل شدهاند.<ref>شعارینژاد، ادبیات کودکان، 1392ش، ص112.</ref> هرچند، تاریخچۀ دقیق این حوزه از ادبیات جهان، نامشخص است، اما متخصصان، کتاب «یادگاری برای کودکان» نوشته شده در سالهای 1671-1672م، را نخستین کتاب مخصوص کودکان معرفی کردهاند. این کتاب که بیشتر دارای رنگ و بوی مذهبی بوده توسط یک روحانی مسیحی بهنام جیمز جانی وی<ref>James Janeway.</ref> نوشته شده است. در همان سالها، چندین کتاب دیگر نیز برای کودکان نوشته شد که همگی آنها در باب تربیت اخلاقی کودکان بودند. پس از آن و در قرن 18م، گامهای مؤثری در این زمینه برداشته شد. کتابهای «کودکان و مردان» و «امیل»، در راستای جلب توجه بزرگسالان به کودکان نوشته شدند. در قرن 19م نیز بهتدریج، تغییراتی در کتابهای کودکان به وجود آمد و ادبیات کودک بهصورت چشمگیری توسعه یافت.<ref>آذرمکان، «شعر کودک، دنیای کودک»، 1394ش، ص177-187.</ref> در آن دوره، تعداد قابل توجهی شعر بهمنظور سرگرم کردن کودکان سروده شد. لالاییها و تعابیری که حکایت از عشق بین [[کودک]] و والدین او داشت، بذلهگوییها و نیز اشعاری شاد دربارۀ اَعمال تخیلی حیوانات از آن موارد هستند.<ref>سلاجقه، از این باغ شرقی، 1387ش، ص30.</ref> | ||
==ادبیات نوین کودک در ایران== | ==ادبیات نوین کودک در ایران== | ||
پایهگذار ادبیات نوین کودک در ایران، جبار عسکرزاده معروف به باغچهبان است. بزرگترین ابتکار او، انتخاب وزنها و قالبهایی نزدیک به ترانههای عامیانه بوده است. پس از او، افرادی دیگر همچون یحیی دولتآبادی، صنعتیزادۀ کرمانی و عباس یمینی شریف، دست به خلق آثاری مخصوص کودکان زدند. علاوه بر آن، افرادی همچون علینقی وزیری و مهری آهنی، به ترجمۀ افسانههای عامیانۀ ملل به زبان فارسی پرداختند. همزمان، مجلهها و روزنامهها نیز صفحات و ستونهایی را به کودکان اختصاص دادند. ادبیات کودکان در ایران، در دهههای 50 و 60 شمسی، با سرعت بیشتری توسعه یافت. با گسترش همۀ زمینههای ادبی، میزان آثار نامناسب و مبتذل در حوزۀ ادبیات کودک نیز افزایش یافت. بههمین دلیل، سختگیری و جدیت بیشتری در زمینۀ نقد کتاب کودک به وجود آمد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84399270/%D9%86%DB%8C%D9%85-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%86 «نیم نگاهی به ادبیات کودک و نوجوان و اهمیت آن»، خبرگزای جمهوری اسلامی.]</ref> | پایهگذار ادبیات نوین کودک در ایران، جبار عسکرزاده معروف به باغچهبان است. بزرگترین ابتکار او، انتخاب وزنها و قالبهایی نزدیک به ترانههای عامیانه بوده است. پس از او، افرادی دیگر همچون یحیی دولتآبادی، صنعتیزادۀ کرمانی و عباس یمینی شریف، دست به خلق آثاری مخصوص کودکان زدند. علاوه بر آن، افرادی همچون علینقی وزیری و مهری آهنی، به ترجمۀ افسانههای عامیانۀ ملل به زبان فارسی پرداختند. همزمان، مجلهها و روزنامهها نیز صفحات و ستونهایی را به کودکان اختصاص دادند. ادبیات کودکان در ایران، در دهههای 50 و 60 شمسی، با سرعت بیشتری توسعه یافت. با گسترش همۀ زمینههای ادبی، میزان آثار نامناسب و مبتذل در حوزۀ ادبیات کودک نیز افزایش یافت. بههمین دلیل، سختگیری و جدیت بیشتری در زمینۀ نقد [[کتاب کودک]] به وجود آمد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84399270/%D9%86%DB%8C%D9%85-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%86 «نیم نگاهی به ادبیات کودک و نوجوان و اهمیت آن»، خبرگزای جمهوری اسلامی.]</ref> | ||
==ویژگیهای ادبیات کودک== | ==ویژگیهای ادبیات کودک== | ||
از مهمترین ویژگیهای ادبیات کودک، بهکارگیری زبان محاوره است، زیرا کودکان در سن سوادآموزی قرار داشته و در حال یادگیری زبان هستند. در این مقطع سنی، اصلیترین زبان برای کودکان، زبان معیار است. زبان داستانهای مخصوص کودکان، زبانی غیرآموزشی، عاطفی، صمیمی و در برخی از مواقع از جنس زبان محاوره است.<ref>حجوانی، «شکستهنویسی در ادبیات کودک»، 1399ش، ص27-48.</ref> کارشناسان ادبیات معتقدند که برای محاورهنویسی در ادبیات کودک، بهجای شکستن واژه، باید به انتخاب واژه مناسب با ساختار داستان پرداخت؛ زیرا کودک، از همان ابتدا باید یک شکل ثابت و مشخص نوشتنی را در ذهن خود جای داده و در این صورت توانایی به خاطر سپردن تعداد بیشتری از واژهها و ترکیبات را در ذهن ایجاد میکند.<ref>ابراهیمی، فارسینویسی برای کودکان، 1356ش، ص37-38.</ref> از دیگر ویژگیهای ادبیات کودک میتوان به موارد زیر اشاره کرد: | از مهمترین ویژگیهای ادبیات کودک، بهکارگیری زبان محاوره است، زیرا کودکان در سن سوادآموزی قرار داشته و در حال یادگیری زبان هستند. در این مقطع سنی، اصلیترین زبان برای کودکان، زبان معیار است. زبان داستانهای مخصوص کودکان، زبانی غیرآموزشی، عاطفی، صمیمی و در برخی از مواقع از جنس زبان محاوره است.<ref>حجوانی، «شکستهنویسی در ادبیات کودک»، 1399ش، ص27-48.</ref> کارشناسان ادبیات معتقدند که برای محاورهنویسی در ادبیات کودک، بهجای شکستن واژه، باید به انتخاب واژه مناسب با ساختار داستان پرداخت؛ زیرا کودک، از همان ابتدا باید یک شکل ثابت و مشخص نوشتنی را در ذهن خود جای داده و در این صورت توانایی به خاطر سپردن تعداد بیشتری از واژهها و ترکیبات را در ذهن ایجاد میکند.<ref>ابراهیمی، فارسینویسی برای کودکان، 1356ش، ص37-38.</ref> از دیگر ویژگیهای ادبیات کودک میتوان به موارد زیر اشاره کرد: | ||
