حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''{{درشت|سلام نظامی}}'''؛ نمادی تشریفاتی از احترام و وفاداری در عرصههای مختلف نظامی و ورزشی. | ||
سلام نظامی یک رفتار نمادین برای ادای احترام میان نظامیان یا احترام نظامیان به [[پرچم]]، [[سرود ملی]] و مقامات عالیرتبه است. در [[ایران]]، این حرکت ریشه در سنتهای دیرین ارتشهای باستانی داشته و در دوران معاصر با آییننامههای انضباطی [[نیروهای مسلح|نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران]] مدون شده است. در سالهای اخیر، استفاده از این نشان در میادین ورزشی توسط ورزشکاران غیرنظامی و دانشجویان برای ادای احترام به [[شهدا]]، به نمادی از [[همبستگی ملی]] و آمادگی دفاعی تبدیل شده است. | سلام نظامی یک رفتار نمادین برای ادای احترام میان نظامیان یا احترام نظامیان به [[پرچم]]، [[سرود ملی]] و مقامات عالیرتبه است. در [[ایران]]، این حرکت ریشه در سنتهای دیرین ارتشهای باستانی داشته و در دوران معاصر با آییننامههای انضباطی [[نیروهای مسلح|نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران]] مدون شده است. در سالهای اخیر، استفاده از این نشان در میادین ورزشی توسط ورزشکاران غیرنظامی و دانشجویان برای ادای احترام به [[شهدا]]، به نمادی از [[همبستگی ملی]] و آمادگی دفاعی تبدیل شده است. | ||
== مفهومشناسی سلام نظامی == | == مفهومشناسی سلام نظامی == | ||
واژهٔ سلام در لغت از ریشهٔ سلم بهمعنای [[سلامت]]، [[امنیت]] و [[صلح]] است. در متون مرجع لغوی، این واژه بهمعنای بدرود کردن و تسلیم شدن نیز آمده است.<ref>[https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/%25D8%25B3%25D9%2584%25D8%25A7%25D9%2585 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ سلام.]</ref> در اصطلاح نظامی، سلام نظامی ادای احترام نظامیان به مقام مافوق خود است که امروزه صورتهای مختلف دارد و در صورت معمول و انفرادی آن فرد دست راست خود را بالا میبرد و رو به مخاطبش، انگشتان را به پیشانی و سایبان کلاه نزدیک میکند.<ref>[https://www.tebyan.net/news/100045/سلام-نظامی-در-قرون-متفاوت «سلام نظامی در قرون متفاوت»، وبسایت تبیان.]</ref> | |||
== تاریخچه سلام نظامی == | == تاریخچه سلام نظامی == | ||
==== در ایران باستان ==== | ==== در ایران باستان ==== | ||
پیشینه ادای احترام نظامی در ایران به [[دورۀ هخامنشیان]] بازمیگردد. در نقشبرجسته بارِ عام [[داریوش]] بزرگ در [[تختجمشید]]، یکی از مقامات [[مادها]] در حال ادای احترام به [[پادشاه]] تصویر شده است؛ در این آیین، فرد دست خود را به گونهای مقابل دهان گرفته که کف دست رو به صورت است. این سنت در [[دورۀ ساسانی]] تغییر شکل داد و به صورت نشان دادن انگشت سبابه (در نقشبرجستههایی مانند رَس شَمرا) درآمد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20130515151229-9462-35.pdf معینیسام، «آیین احترام در زمان هخامنشیان و ساسانیان»، 1391ش، ص109 و 113.]</ref> | پیشینه ادای احترام نظامی در ایران به [[دورۀ هخامنشیان]] بازمیگردد. در نقشبرجسته بارِ عام [[داریوش]] بزرگ در [[تختجمشید]]، یکی از مقامات [[مادها]] در حال ادای احترام به [[پادشاه]] تصویر شده است؛ در این آیین، فرد دست خود را به گونهای مقابل دهان گرفته که کف دست رو به صورت است. این سنت در [[دورۀ ساسانی]] تغییر شکل داد و به صورت نشان دادن انگشت سبابه (در نقشبرجستههایی مانند رَس شَمرا) درآمد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20130515151229-9462-35.pdf معینیسام، «آیین احترام در زمان هخامنشیان و ساسانیان»، 1391ش، ص109 و 113.]</ref> | ||
==== خاستگاه جهانی و مدرن ==== | ==== خاستگاه جهانی و مدرن ==== | ||
دربارهٔ ریشه جهانی سلام نظامی مدرن (دست کنار سر)، چندین فرضیه وجود دارد که رایجترین آنها به [[قرون وسطی]] بازمیگردد. گفته میشود [[شوالیهها]] برای شناسایی یکدیگر یا ادای احترام به مقام بالاتر، نقاب (Visor) کلاهخود خود را با دست راست بالا میزدند. این حرکت در قرن ۱۸ میلادی در ارتشهای اروپایی بهصورت تماس دست با لبه کلاه یا شقیقه استاندارد شد.<ref>[https://www.tebyan.net/news/100045/سلام-نظامی-در-قرون-متفاوت «سلام نظامی در قرون متفاوت»، وبسایت تبیان.]</ref> | |||
==== ورود به نظامنامه مدرن ایران ==== | ==== ورود به نظامنامه مدرن ایران ==== | ||
شکل کنونی سلام نظامی در ایران، در [[دورۀ قاجار]] و همزمان با تأسیس [[دارالفنون]] توسط مستشاران نظامی اتریشی و فرانسوی وارد آییننامههای ارتش شد.<ref>[https://mahfouzi-museum.com/ | شکل کنونی سلام نظامی در ایران، در [[دورۀ قاجار]] و همزمان با تأسیس [[دارالفنون]] توسط مستشاران نظامی اتریشی و فرانسوی وارد آییننامههای ارتش شد.<ref>[https://mahfouzi-museum.com/تشکیل-ارتش-نوین-ایران/ زالپور، «تشکیل ارتش نوین ایران»، وبسایت موزه دکتر محفوظی.]</ref> این ساختار فنی پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران]] نیز حفظ شد و در آییننامههای انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران تثبیت گردید.<ref>[https://shenasname.ir/defa/20714-آیین-نامه-انضباطی-نیروهای-مسلح «آییننامه انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت شناسنامه قانون.]</ref> | ||
== انواع سلام نظامی در آییننامه انضباطی نیروهای مسلح | == انواع سلام نظامی در آییننامه انضباطی نیروهای مسلح ایران == | ||
بر اساس آییننامه انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، سلام نظامی به اشکال زیر اجرا میشود:<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7405452/ | بر اساس آییننامه انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، سلام نظامی به اشکال زیر اجرا میشود:<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7405452/قوانین-جالب-ادای-احترام-نظامی-در-نیروهای-مسلح-تصاویر-و-متن-قانون «قوانین جالب ادای احترام نظامی در نیروهای مسلح + تصاویر و متن قانون»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|'''نوع سلام''' | |'''نوع سلام''' | ||
| خط ۲۹: | خط ۲۸: | ||
|- | |- | ||
|'''پیشفنگ''' | |'''پیشفنگ''' | ||
|قرار دادن سلاح (معمولاً تفنگ) بهصورت عمودی در مقابل بدن با فواصل تعیینشده. | |قرار دادن سلاح (معمولاً تفنگ) بهصورت عمودی در مقابل بدن با فواصل تعیینشده. | ||
|ادای احترام رسمی [[یگانهای مسلح]] به پرچم، سرود ملی و مقامات عالیرتبه. | |ادای احترام رسمی [[یگانهای مسلح]] به پرچم، سرود ملی و مقامات عالیرتبه. | ||
|- | |- | ||
| خط ۳۸: | خط ۳۷: | ||
== سلام نظامی در میادین ورزشی ایران == | == سلام نظامی در میادین ورزشی ایران == | ||
ادای سلام نظامی توسط برخی ورزشکاران ایرانی در رقابتهای بینالمللی، بهویژه در | ادای سلام نظامی توسط برخی ورزشکاران ایرانی در رقابتهای بینالمللی، بهویژه در دههٔ ۱۳۹۰ و ۱۴۰۰ هجری شمسی، بازتابهای رسانهای و سیاسی گستردهای داشته است. این حرکت معمولاً روی سکوهای قهرمانی یا هنگام پخش [[سرود ملی|سرود ملی جمهوری اسلامی ایران]] انجام میشود. | ||
=== نمونههای شاخص === | === نمونههای شاخص === | ||
* '''[[امیرحسین زارع]]:''' وی پس از کسب مدال طلای سنگینوزن کشتی آزاد قهرمانی جهان، روی سکوی قهرمانی سلام نظامی داد.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/778070/سلامی-از-جنس-وطنپرستی «سلامی از جنس وطنپرستی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | |||
* '''[[امیرحسین زارع]]:''' وی پس از کسب مدال طلای سنگینوزن کشتی آزاد قهرمانی جهان، روی سکوی قهرمانی سلام نظامی داد.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/778070/ | * '''تیمهای ملی:''' در سالهای اخیر، بازیکنان تیمهای ملی والیبال، بسکتبال و هندبال در ردههای مختلف (زنان و مردان) در مراسم آغازین مسابقات و هنگام پخش سرود ملی، بهصورت تیمی اقدام به ادای سلام نظامی کردهاند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/762424/دیپلماسی-ورزشی-به-سبک-ایرانی «دیپلماسی ورزشی به سبک ایرانی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | ||
* '''تیمهای ملی:''' در سالهای اخیر، بازیکنان تیمهای ملی والیبال، بسکتبال و هندبال در ردههای مختلف (زنان و مردان) در مراسم آغازین مسابقات و هنگام پخش سرود ملی، بهصورت تیمی اقدام به ادای سلام نظامی کردهاند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/762424/ | |||
=== دیدگاهها و تفسیرها === | === دیدگاهها و تفسیرها === | ||
در مورد انگیزه و پیامد این اقدام، دو رویکرد متفاوت در رسانهها وجود دارد: | در مورد انگیزه و پیامد این اقدام، دو رویکرد متفاوت در رسانهها وجود دارد: | ||
* '''رسانههای رسمی و داخلی ایران:''' این اقدام را نشانهای از [[انسجام ملی]]، [[وطنپرستی]]، صیانت از [[هویت ملی]]، [[امنیت ملی]]، [[عزت ملی]]، [[منافع ملی]] و ادای احترام به شهدای جنگ ۱۲ روزه توصیف میکنند. برخی تحلیلگران در داخل ایران، این حرکت را نوعی [[دیپلماسی ورزشی]] میدانند که هدف آن نمایش [[اقتدار ملی|اقتدار]] [[اقتدار ملی|ملی]]، [[ثبات سیاسی]] و ایستادگی در برابر فشارهای بینالمللی است.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/762424/دیپلماسی-ورزشی-به-سبک-ایرانی «دیپلماسی ورزشی به سبک ایرانی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref><ref>[https://nournews.ir/fa/news/239718/سلام-نظامی،-پیام-بی-کلام-ورزشکاران-به-نمایندگی-از-استقامت-یک-ملت «سلام نظامی، پیام بیکلام ورزشکاران به نمایندگی از استقامت یک ملت»، نورنیوز.]</ref> | |||
* '''منتقدان و رسانههای فارسیزبان خارج از کشور:''' گروهی از منتقدان و رسانههایی مانند ''[[ایراناینترنشنال]]'' و ''[[منوتو]]''، این اقدام را سیاسی کردن ورزش تلقی کردهاند. از نظر این گروهها، سلام نظامی نشاندهندهٔ همسویی سیاسی ورزشکار با ساختار حاکم است و با اصول منشور المپیک مبنی بر دوری ورزش از سیاست غیریت دارد.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/762424/دیپلماسی-ورزشی-به-سبک-ایرانی «دیپلماسی ورزشی به سبک ایرانی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | |||
== سلام نظامی دانشجویان == | == سلام نظامی دانشجویان == | ||
در سالهای اخیر، استفاده از سلام نظامی در برخی مراسمهای رسمی و مذهبی در دانشگاههای ایران توسط دانشجویان گزارش شده است. این اقدام عمدتاً بهعنوان نمادی از احترام به شهدا یا ابراز وفاداری به ارزشهای رسمی انجام میشود. | در سالهای اخیر، استفاده از سلام نظامی در برخی مراسمهای رسمی و مذهبی در دانشگاههای ایران توسط دانشجویان گزارش شده است. این اقدام عمدتاً بهعنوان نمادی از احترام به شهدا یا ابراز وفاداری به ارزشهای رسمی انجام میشود. | ||
==== نمونههای گزارششده | ==== نمونههای گزارششده ==== | ||
* '''[[دانشگاه آزاد اسلامی]] واحد کرج:''' در مراسم بزرگداشت [[روز دانشجو]]، جمعی از دانشجویان این دانشگاه با انجام حرکت سلام نظامی، به مقام [[شهدای جنگ ۱۲روزه|شهدای جنگ]] [[شهدای جنگ ۱۲روزه|۱۲روزه]] ادای احترام و بر پایبندی خود به [[پرچم جمهوری اسلامی ایران]] تأکید کردند. رسانههای داخلی ایران این حرکت را نشانهای از پیوند [[دانشگاهیان]] با [[ارزشهای دفاع مقدس]] توصیف کردهاند.<ref>[https://iusnews.ir/fa/news-details/549944/+فیلم%7C-احترام-نظامی-۱۰۰۰-نفری-دانشجویان-به-یاد-و-احترام-شهدای-جنگ-۱۲-روزه-و-پرچم-مقدس-ایران-در-مراسم-گرامیداشت-روز-دانشجو-/ «+فیلم| احترام نظامی ۱۰۰۰ نفری دانشجویان به یاد و احترام شهدای جنگ ۱۲ روزه و پرچم مقدس ایران در مراسم گرامیداشت روز دانشجو»، وبسایت خبرنامهٔ دانشجویان ایران.]</ref> | |||
* '''[[دانشگاه آزاد اسلامی]] واحد کرج:''' در مراسم بزرگداشت [[روز دانشجو]]، جمعی از دانشجویان این دانشگاه با انجام حرکت سلام نظامی، به مقام [[شهدای جنگ | * '''[[دانشگاه صنعتی شریف]]:''' گزارشی از ادای سلام نظامی توسط گروهی از دانشجویان در جریان مراسم تشییع شهدای جنگ ۱۲ روزه در محوطه این دانشگاه منتشر شده است. این اقدام در [[فضای مجازی]] و رسانههای داخلی و بینالمللی بازتاب داشته و بهعنوان نمادی از [[اقتدار علمی]]، [[مقاومت]] و [[تعهد ملی]] تحلیل شده است.<ref>[https://farsnews.ir/Sama_malek/1751598102089362757/روایت-دانشجویان-شریف-از-احترام-نظامی-به-سرداران-شهید?lang=en مالکی، «روایت دانشجویان شریف از احترام نظامی به سرداران شهید»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
* '''[[دانشگاه صنعتی شریف]]:''' گزارشی از ادای سلام نظامی توسط گروهی از دانشجویان در جریان مراسم تشییع شهدای جنگ | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | == منابع == | ||
* «آییننامه انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت شناسنامه قانون، تاریخ بازدید: ۲ دی ۱۴۰۴ش. | |||
* «آییننامه انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت شناسنامه قانون، تاریخ بازدید: | * «دیپلماسی ورزشی به سبک ایرانی»، خبرگزاری دفاع مقدس (دفاعپرس)، تاریخ درج مطلب: ۲۴ تیر ۱۴۰۴ش. | ||
* «دیپلماسی ورزشی به سبک ایرانی»، خبرگزاری دفاع مقدس (دفاعپرس)، تاریخ درج مطلب: | * دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، تاریخ بازدید: ۶ دی ۱۴۰۴ش. | ||
* دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، تاریخ بازدید: | * زالپور، هومن، «تشکیل ارتش نوین ایران»، وبسایت موزه دکتر محفوظی، تاریخ بازدید: ۴ دی ۱۴۰۴ش. | ||
* زالپور، هومن، «تشکیل ارتش نوین ایران»، وبسایت موزه دکتر محفوظی، تاریخ بازدید: | * «سلام نظامی، پیام بیکلام ورزشکاران به نمایندگی از استقامت یک ملت»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۴۰۴ش. | ||
* «سلام نظامی، پیام بیکلام ورزشکاران به نمایندگی از استقامت یک ملت»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: | * «سلامی از جنس وطنپرستی، خبرگزاری دفاع مقدس (دفاعپرس)»، تاریخ درج مطلب: ۲۷ شهریور ۱۴۰۴ش. | ||
* «سلامی از جنس وطنپرستی، خبرگزاری دفاع مقدس (دفاعپرس)»، تاریخ درج مطلب: | * «سلام نظامی در قرون متفاوت»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲ شهریور ۱۳۸۸ش. | ||
* «سلام نظامی در قرون متفاوت»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: | * «قوانین جالب ادای احترام نظامی در نیروهای مسلح + تصاویر و متن قانون»، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۹ تیر ۱۳۹۹ش. | ||
* «قوانین جالب ادای احترام نظامی در نیروهای مسلح + تصاویر و متن قانون»، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: | * مالکی، سمانه، «روایت دانشجویان شریف از احترام نظامی به سرداران شهید»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۳ جولای ۲۰۲۵م. | ||
* مالکی، سمانه، «روایت دانشجویان شریف از احترام نظامی به سرداران شهید»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: | * معینیسام، بهزاد، «آیین احترام در زمان هخامنشیان و ساسانیان»، پژوهشهای تاریخی، سال چهارم، شماره ۱۴، تابستان ۱۳۹۱ش. | ||
* معینیسام، بهزاد، «آیین احترام در زمان هخامنشیان و ساسانیان»، پژوهشهای تاریخی، سال چهارم، شماره | * «+ فیلم| احترام نظامی ۱۰۰۰ نفری دانشجویان به یاد و احترام شهدای جنگ ۱۲ روزه و پرچم مقدس ایران در مراسم گرامیداشت روز دانشجو»، وبسایت خبرنامهٔ دانشجویان ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۶ آذر ۱۴۰۴ش. | ||
* «+ فیلم| احترام نظامی ۱۰۰۰ نفری دانشجویان به یاد و احترام شهدای جنگ ۱۲ روزه و پرچم مقدس ایران در مراسم گرامیداشت روز دانشجو»، وبسایت | |||