ایجاد لینک داخلی
 
خط ۴۳: خط ۴۳:


=== ریشه‌های فردی خودتحقیری ===
=== ریشه‌های فردی خودتحقیری ===
پایه‌های نظری برای درک خودتحقیری فردی، به‌طور عمده در مکاتب روان‌شناسی قرن بیستم گذاشته شد. این سیر با مفهوم [[عقده حقارت]] آلفرد آدلر آغاز شد که ریشه آن را در نقص‌های جسمانی واقعی یا خیالی و تجربیات منفی [[کودک|کودکی]] می‌دید.<ref>شولتز، دوان، نظریه‌های شخصیت، 1384ش، ص144.</ref> در ادامه، با ظهور رویکردهایی چون انسان‌گرایی کارل راجرز و شناختی-رفتاری، تمرکز از نقص‌های ذاتی فرد به سمت نقش تعیین‌کنندهٔ محیط یا همان [[تحقیرآموخته شده]] حرکت کرد. راجرز بر این باور بود که خودپندارهٔ ما محصول تعاملات اجتماعی است و نبود پذیرش بی‌قید و شرط در کودکی، به احساس بی‌ارزشی منجر می‌شود.<ref>شاملو. مکتب‌ها و نظریه‌ها در روان‌شناسی شخصیت، 1382ش، ص92.</ref>
پایه‌های نظری برای درک خودتحقیری فردی، به‌طور عمده در مکاتب روان‌شناسی قرن بیستم گذاشته شد. این سیر با مفهوم [[عقده حقارت]] آلفرد آدلر آغاز شد که ریشه آن را در نقص‌های جسمانی واقعی یا خیالی و تجربیات منفی [[کودک|کودکی]] می‌دید.<ref>شولتز، دوان، نظریه‌های شخصیت، 1384ش، ص144.</ref> در ادامه، با ظهور رویکردهایی چون انسان‌گرایی کارل راجرز و شناختی-رفتاری، تمرکز از نقص‌های ذاتی فرد به سمت نقش تعیین‌کنندهٔ محیط یا همان [[تحقیرآموخته شده]] حرکت کرد. راجرز بر این باور بود که [[خودپنداره|خودپندارهٔ]] ما محصول تعاملات اجتماعی است و نبود پذیرش بی‌قید و شرط در کودکی، به احساس بی‌ارزشی منجر می‌شود.<ref>شاملو. مکتب‌ها و نظریه‌ها در روان‌شناسی شخصیت، 1382ش، ص92.</ref>


رویکرد شناختی نیز نشان داد که چگونه باورهای مرکزی منفی مانند «من بی‌کفایتم»، که در گذشته شکل گرفته‌اند، افکار خودکار منفی و رفتارهای خودتخریب‌گرانه را در زمان حال تولید می‌کنند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/606022/اثربخشی-درمان-شناختی-رفتاری-بر-احساس-حقارت-ترس-از-تصویر-بدنی-و-خود-ارزشمندی-در-متقاضیان-عمل-زیبایی رضایی‌فر و همکاران، «اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر احساس حقارت، ترس از تصویر بدنی و خود ارزشمندی در متقاضیان عمل زیبایی»، 1403ش، ص217].</ref> نظریه مقایسهٔ اجتماعی لئون فستینگر نیز توضیح می‌دهد که چگونه مقایسه‌های مداوم، به‌ویژه در عصر رسانه‌های اجتماعی که افراد [[زندگی]] خود را با تصاویر ایده‌آل‌سازی‌شده و غیرواقعی دیگران می‌سنجند، می‌تواند به‌شدت به احساس حقارت و خودتحقیری دامن بزند.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Leon-Festinger سولز، «لئون فستینگر»، دائرة المعارف بریتانیکا].</ref>
رویکرد شناختی نیز نشان داد که چگونه باورهای مرکزی منفی مانند «من بی‌کفایتم»، که در گذشته شکل گرفته‌اند، افکار خودکار منفی و رفتارهای خودتخریب‌گرانه را در زمان حال تولید می‌کنند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/606022/اثربخشی-درمان-شناختی-رفتاری-بر-احساس-حقارت-ترس-از-تصویر-بدنی-و-خود-ارزشمندی-در-متقاضیان-عمل-زیبایی رضایی‌فر و همکاران، «اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر احساس حقارت، ترس از تصویر بدنی و خود ارزشمندی در متقاضیان عمل زیبایی»، 1403ش، ص217].</ref> نظریه مقایسهٔ اجتماعی لئون فستینگر نیز توضیح می‌دهد که چگونه مقایسه‌های مداوم، به‌ویژه در عصر رسانه‌های اجتماعی که افراد [[زندگی]] خود را با تصاویر ایده‌آل‌سازی‌شده و غیرواقعی دیگران می‌سنجند، می‌تواند به‌شدت به احساس حقارت و خودتحقیری دامن بزند.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Leon-Festinger سولز، «لئون فستینگر»، دائرة المعارف بریتانیکا].</ref>