زن در دیدگاه سید علی خامنه‌ای: تفاوت میان نسخه‌ها

پس از مشخص شدن معنا و مفهوم احترام با توجه به اینکه [[زنان]] بیشترین و عمیق‌ترین تأثیرات و نقشها را در [[خانواده]] ایفا می‌کنند، این سوالات مطرح می‌شود: «چه کنیم که زن در جامعهی ما، هم کرامتش حفظ شود و عزت خانوادگی‌اش محفوظ بماند؟، هم بتواند وظایف اجتماعی‌اش را انجام دهد، هم حقوق اجتماعی و خانوادگی‌اش محفوظ بماند؟ چه کنیم که زن مجبور نباشد بین این چند تا، یکی‌اش را انتخاب کند؟.»<ref>جوانان استان خراسان شمالی91/04/23</ref> پاسخ تمامی سوالات مطرح شده، در مسئله توجه به ویژگیهای فطری و طبیعی زن، و همچنین استعدادهای است که خداوند در وجود زن بما هو زن به ودیعه نهاده است. به عبارت دیگر حفظ حرمت و کرامت زن با قرار دادن زن در متن آنچه طبیعت، خلقت و آفرینش برای او تعبیه کرده است محقق می‌گردد. از آنجا که [[زنان]] به دلیل همین ویژگیهای طبیعی اساسی‌ترین رکن نظام زوجیت و [[خانواده]] را تشکیل می‌دهند شاید بتوان گفت در میان این سه سطح، حفظ حرمت و کرامت زن در [[خانواده]] اهمیت ویژه‌تری نسبت به سایر سطوح دارد زیرابه نظر می‌رسد با حفظ حرمت زن در سطح [[خانواده]] سایر سطوح نیز تأمین شود. «میلاد حضرت صدیقه کبرا سلام‌الله علیها را در جمهوری اسلامی به‌عنوان روز زن معین کرده‌اند. در چنین روزی باید فرصتی باشد که هم [[مردان]] طوری رفتار کنند که حرمت و کرامت و حق زن به‌طور کامل رعایت شود اگر نقصی در رفتار مرد با زن - [[همسر]] خودش یا هر زنی که در زندگی خانوادگی با او مرتبط است؛ مثل مادر و خواهر و غیره - وجود دارد، مرد آن نقص را بر طرف و جبران کند و هم خود [[زنان]] و بانوان، موجبات تکریم بیشتر زن را فراهم کنند. چون این به خود زن هم وابسته است.».<ref>[[خانواده]]های برادران حفاظت77/07/21</ref> نکته قابل‌توجه در متن این بیان توجه به دوسویه‌بودن رفتارهای فردی، [[خانوادگی]] و اجتماعی افراد است. به این معنا که غالباً رفتار فرد، تعیین‌کنندهٔ نوع برخورد دیگران با او خواهد بود. هرچند در این میان نمی‌توان نقش رفتاری طرف مقابل را نادیده گرفت؛ اما آنچه در درجهٔ اول اهمیت دارد نوع عملکرد زن بوده که آن نیز برآمده از باورها و بینش‌های او است.

شناخت دقیق حیطه و میزان مسئولیت هر فرد سهم به‌سزایی در تشکیل و استحکام خانواده خواهد داشت. در خانواده‌ای می‌توان انتظار سلامت روحی و نشاط اعضاء را داشت که هرفرد به مسئولیت خویش عمل و با شناخت مسئولیت طرف مقابل، قدردان عملکرد و زحمات او گردد:<ref>ارتباط تصویری با ستاد ملی مبارزه با کرونا، 99/02/21</ref> «خانواده یک‌چیز مشترک است بین زن و مرد، این‌جور نیست که زن‌ها در مورد ادارهٔ خانواده سهم داشته باشند، نقش داشته باشند، وظیفه داشته باشند، مردها نه. بلکه مرد و زن هر دو مشترکاً مأمورند که خانواده را بنا کنند، بسازند. درست است؟ خب؛ با توجه به اهمیتی هم که اسلام به خانواده می‌دهد، پس کاری از کارهای اصلی یا شاید بشود گفت اصلی‌ترین کار یک زن و مرد مسلمان که پایه و قوام زندگی‌شان بر آن هست چیست؟ این‌که خانواده‌شان را بسازند دیگر، هم زن و هم مرد. هر دو این وظیفه را مشترکاً بر دوش دارند. منتها در بنای خانواده سهم زن و مرد یک اندازه نیست به‌صورت طبیعی، اولاً یکسان نیست، ثانیاً یک اندازه نیست، یعنی یک جور سهمی در بنای خانواده ندارند و همانی هم که سهم هرکدامی هست به یک اندازه و میزان و کمیت مشترکی نیست، هرکدام کمیت خاص خودشان رادارند؛ مثلاً فرض بفرمایید نقش زن و مرد را شما در تولید فرزند؛ خب یکی از کارهای اساسی انسان است دیگر تکثیر مثل، اگر این نباشد که خب جامعه منقطع خواهد شد. شما این دو تا را با همدیگر مقایسه کنید، خواهید دید نقش مرد یک نقش کم‌تر و نقش زن یک نقش بیش‌تر و طولانی‌تری است. مسئولیت خانوادگی زن، مسئولیت داخلی خانه زن باید انجام بگیرد، اما این به معنای این نیست که مسئولیت اجتماعی از دوش او برداشته است. نه مسئولیت اجتماعی هم بر دوش اوست و او غیرازاین است، منتها این یک تقدمی دارد.»<ref>مصاحبه پیرامون جایگاه زن در جمهوری اسلامی 63/12/04</ref>

مفهوم‌سازی و ارائهٔ تعریف دقیق و صحیح از حقوق و تکالیف، اولین و مهم‌ترین گامی است که در جهت تبیین نقش‌ها و مسئولیت‌ها باید برداشته و به آن ملتزم بود: «امروز نیاز جامعهٔ ما به این است که بداند مادری یعنی چه؟ زنِ خانه بودن یعنی چه؟ کدبانو بودن یعنی چه؟ فاطمهٔ زهرا با آن شأن و با آن رتبه و با آن مقام و با آن عظمت، یک خانم خانه‌دار است؛ این تحقیر او نیست؛ او که با آن عظمت قابل تحقیر نیست، مگر این عظمت را می‌شود کوچک شمرد؟ این عظمت به جای خود محفوظ است، امّا یکی از شئون و یکی از مشاغل همین عظمت عبارت است از همسر بودن یا مادر بودن و خانه‌داری کردن؛ با این چشم به این مفاهیم نگاه کنیم .»<ref>ذاکرین اهل بیت علیهم‌السلام95/12/29</ref>

یکی از ملزومات ضروری برای تبیین و تنقیح مسئلهٔ خانه‌داری و کدبانوگری توجه به آثار این دو می‌باشد. آنچه با این مسئولیت‌ها تأمین و دنبال می‌شود مورد توجه است نه نفس خود این اعمال: «مسئله مادر، همسر و خانه و خانواده بسیار اساسی و حیاتی است. در همهٔ طرح‌هایی که ما داریم خانواده باید مبنا باشد. شما اگر بزرگ‌ترین متخصص پزشکی بشوید، ولی زن خانه نباشید، ناقص هستید. شما می‌توانید ضمن آن کارها زن و کدبانوی خانه هم باشید. اصلاً محور این است و اگر بخواهیم در این مورد یک تشبیه ناقص بکنیم، باید به ملکه زنبور عسل اشاره کنیم. کانون خانواده جایی است که باید در آن عواطف و احساسات وجود داشته باشد و رشد و بالندگی پیدا کند. بچه‌ها در آن کانون محبت و نوازش ببینند. طبیعت مرد در یک محدوده خاصی خام‌تر و شکننده‌تر از طبیعت زن است و لذا مرهم زخم او فقط نوازش زن است. حتی نوازش مادر هم برای او نمی‌تواند جایگزین نوازش همسر باشد؛ یعنی همسر برای او کاری را می‌کند که مادر برای بچه کوچک خود می‌کند. زن‌های دقیق و ظریف به این نکته آشنا هستند. احساسات و عواطف خانوادگی محتاج یک محور اصلی است که آن خانم خانه است و اگر او نباشد، خانواده شکل بدون معنایی خواهد بود.»<ref>مصاحبه با مجله شاهد یاران 67/09/13</ref>

مسئلهٔ اصلی و آزاردهنده در خانه‌داری و کدبانویی زن عدم دریافت توجه و قدردانی متناسب با ظرافت‌ها و سختی‌های خانه‌داری است. موضوعی که از عدم شناخت و توجه کافی به مشغولیت و مسئولیت‌های زن ناشی می‌شود: «زن توی خانه که بیکار نیست. یک عده‌ای خیال می‌کنند زن در خانه بیکار است. نخیر زن توی خانه، بیشترین و سخت‌ترین و ظریف‌ترین کارها را انجام می-دهد.»<ref>مراسم عقد ازدواج 76/12/18</ref>

جامع دیدن توانایی، استعداد و علائق [[زنان]] است که جامعه را از فروافتادن در مرداب نفی و ستم‌انگاری کار خانه نجات خواهد داد «خانه‌داری و اداره کردن همسر و فرزندان، طبیعی‌ترین و فطری‌ترین کار برای [[زنان]] است، اما این امر هر گونه توانایی [[زنان]] را در میدان‌های علمی و معنوی نفی نمی‌کند.»<ref>[[زنان]] متخصص پزشکی و مامایی 72/09/9</ref>

توجه به زن، توجه به نیازهایی است که تامین‌کننده منافع زن باشد نه توجهی که برطرف کنندهٔ نیاز اعضاء خانواده است. این مفهوم به معنای دیدن همهٔ ساحات زندگی زن است. ایثارها، رنج‌ها، علائق و شادی‌ها: «مرد نباید خیال کند چون می‌رود توی کوچه و بازار و با این و آن سر و کله می‌زند و یک شاهی صنار پول می‌آورد خانه، همه چیز دیگر مال اوست؛ نه! آنچه او می‌آورد نصف موجودی همه این خانواده است. نصف دیگر این خانم است. اختیارات خانم، کدبانویی خانم، رأی و نظر و نیازهای روحی خانم، اینها را باید رعایت کند. اینطور نباشد که مرد چون در دوران مجردی ساعت ۱۰ شب می‌آمده خانه پدر و مادرش، حالا هم که زن گرفته، اینطور ادامه بدهد! حالا باید ملاحظه [[همسر]]ش را بکند.»<ref>مراسم عقد ازدواج73/09/2</ref>

درکنار هم دیدن فعالیت خانه‌داری زن با فعالیت‌های اجتماعی او فرصت را برای ارجحیت یکی بر دیگری مهیا می‌سازد که برای این کار نیز نیازمند معیار خواهیم بود: «خانمها فعالیت اجتماعیشان را با حفظ جنبهی خانهداری انجام بدهند. البته من نمی‌گویم که همهی زنها باید خانهدار باشند نه، ممکن است خانم‌هایی باشند که در کارهای مختلف، مسؤولیتهای مختلف اجتماعی بهوجود آنها نیاز شدید باشد، مجبور هم باشند و فرضاً مبالغی از وقتی را که صرف خانواده ممکن است بکنند در آن کارهای حساس صرف کنند برای آنها شاید گاهی واجب عینی هم باشد؛ شاید واجب عینی یا کفایی باشد درمواردی، در این شکی نیست، اما این فراموش نشود که فعالیت اجتماعی، فعالیت سیاسی، درس خواندن، درس گفتن نباید رقیب و مزاحم همسربودن و مادربودن زن به حساب بیاید؛ و زن با اخلاق انقلابی و اسلامی‌خودش می‌تواند سازندهٔ مرد و سازندهٔ نسل‌های آینده باشد.»<ref>دیدار عمومی [[زنان]] ٢١/١٢/٦٣و مراسم افتتاحیه ﻛﻨﮕﺮه‌ى ﺟﻬﺎﻧﻰ زن و انقلاب جهانی اسلام 66/11/17</ref>

 

«وظیفهی اختصاصی زن عبارتست از: وظیفهی مادری، مادر شدن که تعبیر دیگری است از همسر بودن و کدبانو بودن، این یک وظیفه است. با وظایف دیگر هم منافاتی ندارد، خیلی از خانم‌های بزرگ و سرشناس و معروف دنیا، چه از لحاظ علمی، چه از لحاظ سیاسی، مادران خوبی هم در جای خودش بودند، همسران خوبی هم بودند، کدبانوهای خوبی هم بودند. حالا فرهنگ منحوس پهلوی اینجور وانمود کرده بود که؛ اگر یک دختر خانمی رفت دانشگاه درس خواند و بعد هم یک شغلی یک جا گرفت، این دیگر کدبانو نمی‌تواند باشد. خب، چرا؟ به چه دلیل؟ نخیر کدبانو هم می‌تواند باشد در حالی که یک دانشمند باشد، یک سیاست‌مدار باشد. خب نگاه کنید زن‌های معروف دنیا را شما ببینید که چه جوری اند. در حالی که چهره‌های علمی یا سیاسی هم هستند درعینحال مادران خوبی، فرزندانی تربیت می‌کنند و به فرزندان از لحاظ تربیتی خوب هم می‌رسند. [[زنان]] خوبی برای همسرانشان، شوهرانشان هستند. کدبانوهای خوبی هستند. یک‌وقت من شرححال یک خانم سیاست‌مدار معروف را - که نمی‌خواهم حالا از جهتی اسمش را بیاورم - یک چهرهٔ خیلی معروف سیاست‌مدار که البتّه الان در صحنه نیست، مال ده، پانزده سال قبل، از صحنهی سیاست بود. شرح حال او را خواندم، معلوم شد که این خانم با آن شغل بالای سیاسی که دارد توی خانه می‌رود توی آشپزخانه و غذای خانهشان را خودش می‌پزد. خب چه اشکالی دارد؟ حالا بعضی از خانم‌ها به صرف این‌که یک مختصر سوادی، معلوماتی داشته باشند، یک ذره دستشان به یک کاری بند بشود، خیال می‌کنند که دیگر دست زدن به ظرف و به دیگ به ـعرض کنم کهـ چراغ خوراکپزی جزو محرمات است و خلاف و دون شأنشان است. اینچه تصور باطلی است؟ این هم از آن کارهایی است که فرهنگ غلط رژیمگذشته روی اغراض سیاسی حقیقتاً تزریق کرده و به وجود آورده..»<ref>ﺟﻠﺴﻪى ﭘﺮﺳﺶ و ﭘﺎﺳﺦ ﺑﺎ داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن 67/10/22</ref>

چالش‌ها و درگیری‌های شغلی و موقعیتی فقط مربوط به مشاغل خارج از خانه و فعالیت‌های بیرونی نمی‌باشد لذا در تعریف جدید از مفهوم خانه‌داری باید نسبت به این چالش‌ها توجه و دقت نظر داشت. یکی از مهم‌ترین راه‌کارهای ارزش‌گزاری بر فعالیت‌های خانگی؛ برابر انگاری آن با مشغولیت‌های خارج از خانه است. موضوعی که [[زنان]] خانه‌دار را در برابر [[زنان]] شاغل در موضع ضعف و نارضایتی قرار می‌دهد: «زن و مرد هر دو در برابر چالش‌های فراوان زندگی قرار دارند. مردها در محیط کار و بیرون از خانه و زن‌ها بعضی در محیط فعالیت و کار و تحصیل و اشتغال و بعضی دیگر که خانه‌دارند در محیط خانه، با چالش‌های مختلفی مواجه‌اند. این را هم بدانید که کار زن‌های خانه‌دار کم‌تر از زنان شاغل نیست. آن‌ها هم در محیط خانه هزار کار و فعالیت دارند.»<ref>ﻣﺮاﺳﻢ ﻋﻘﺪ ازدواج 81/11/30</ref>

=== قدردانی جامعه از کار خانه‌داری ===

علاوه‌بر وظیفه‌مندی افراد خانواده در قبال قدردانی مسئولیت‌های [[زنان]]، جامعه نیز در این رابطه مکلف بوده چراکه در عصر حاضر سپهر عمومی و خصوصی افراد به‌هم گره خورده است و در چنین فضایی یکی از مهم‌ترین ملاکات ارزشمندی امور، نگاه و اقدامات اجتماعی در آن رابطه است: «حتماً بایستی بر روی کار زن‌های خانه‌دار ارزش‌گذاری ویژه بشود. بعضی می‌توانستند بروند کار بگیرند، بعضی می‌توانستند تحصیلات عالیه بکنند، بعضی تحصیلات عالیه هم داشتند ـ من دیدم [[زنان]]ی را از این قبیل - گفتند ما می‌خواهیم این بچه را بزرگ کنیم، خوب تربیت کنیم، نرفتیم کار بگیریم. زن نرفته کار بگیرد، آن کار هم زمین نمانده؛ آن ده نفر دیگر رفتند آن کار را گرفتند. باید از اینجور زنی قدردانی شود. در بیاناتی که حضرات فرمودند، این بود که مثلاً بیمه‌هایی برای اینها در نظر گرفته شود. بله، تأمین اقتصادی‌شان، بیمه‌شان، بقیه چیزهایی که لازم است، باید در نظر گرفته شود.»<ref>سومین نشست اندیشه‌های راهبردی با موضوع زن و خانواده 90/10/14</ref>

برای دست‌یابی به تعاریف و مفاهیم سازنده، قیاس با آنچه ارزش‌مند به‌شمار می‌آید می‌تواند کاربردی باشد: «وظایف داخل خانه [[زنان]] نه اهمیتش کمتر از وظایف بیرونی است. و نه اینکه زحمتش کمتر است. شاید زحمتش بیشتر هم باشد. او هم برای اینکه این محیط را اداره کند، به تلاش و کوشش احتیاج دارد. چون مدیر داخل خانه [[زنان]] هستند. آن کسی که اداره می‌کند، کدبانو، یعنی آن کسی که محیط خانواده تحت اشراف اوست. تحت نظارت و تدبیر و مدیریت اوست. خیلی کار پرزحمتی است. خیلی کار ظریفی است. فقط هم ظرافت [[زنانه]] از عهده انجام این کار بر می‌آید. هیچ مردی امکان ندارد بتواند این ظرافت‌ها را رعایت کند.»<ref>مراسم عقد ازدواج 81/06/6</ref>

* افراط و تفریط در دفاع از حقوق زنان و ایجاد پدیده‌ای به‌نام فمینیسم.<ref>شخصیت و حقوق زنان: در رهنمودهای رهبر معظم انقلاب اسلامی، 1383ش، ص7.</ref>

* الگوبودن زنان مسلمان ایرانی در حجاب، حرکت‌های اجتماعی، استقامت و حفظ خانواده.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2645 «بیانات در دیدار جمعی از زنان»،  وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای]</ref>

«منزلت حضرت زهرا برای ما مسلمانان امروز، فراتر از منزلت یکی از برجستگان خاندان پیامبر و دارای یک خصوصیت مضاعفی است و آن این است که این [[بانو]]ی بزرگوار و عزیز، سرمشقی است برای [[زن]] ایرانی که می‌خواهد علی‌رغم تمام بدآموزی‌ها و علی‌رغم تمام سیاست‌هایی که می‌خواستند [[زن]] را در لجن‌زار اخلاقی بغلتانند، موجودی باشد دنباله‌رو حضرت زهرا (علیها السلام)؛ یعنی با دین، طیب و طاهر، شجاع، مبارز، وفادار و درعین‌حال در میدان‌های دشوار زندگی با تمام وجود سرمایه‌گذاری کند. فاطمهٔ زهرا (علیه‌السلام) یک چنین عنصر عزیز و بزرگواری است.»<ref>خطبه نماز جمعه63/11/12</ref>

ممکن است این سؤال به ذهن متبادر شود که چرا باید [[زن]] مسلمان ایرانی را به‌عنوان الگو برای [[زنان]] مسلمان و حتی [[زنان]] عالم به‌عنوان الگو معرفی نمود. چرا از همان ابتدا به سراغ الگوهای والا و اصیل که حضرت زهرا و حضرت زینب سلام‌الله علیهما و… اقتدا نکنیم؟ به عبارت دیگر این زن انقلابی ایرانی بود که در کنار جریان همیشه تحت ستم بودن [[زن]]، جریان صریح و والای [[زن]] مسلمان را از لابه‌لای صفحات تاریک تاریخ بیرون کشید و نشان داد به پیروی از [[زنان]] صدر اسلام است که [[زن]] ایرانی در این نقطه قرارگرفته است: «زن مسلمان ایرانی تاریخ جدیدی را پیش چشم [[زنان]] جهان گشود و ثابت کرد که می‌توان [[زن]] بود، عفیف بود، محجبه و شریف بود و… .»<ref>پیام به کنگره هفت هزار [[زن]] شهید 91/12/16</ref> و از آن‌جهت که این الگوگیری را به منصه ظهور رساندند؛ می‌توانند الگویی قرار گیرند برای [[زنان]] هم‌عصر خویش و ایشان را به این نتیجه برسانند که می‌شود و می‌توانند تغییر کنند و تغییر دهند: «در سفری به همین منطقهٔ مسلمان‌نشین شمال آفریقا، در کشوری دیدم که دخترها و [[زن]]های آن، [[حجاب]] خودشان را به تقلید از [[حجاب]] [[زنان]] ایرانی درست کرده بودند. در شرق دنیای اسلام - تا آنجایی که می‌توان از آن خبر گرفت. این حرکت ملت ایران و این نشانهٔ عظیم و تحقق اسلام انقلابی و ناب و راستین، آثار خودش را در دل مردم گذاشته است .»<ref>پاسداران استان گیلان 80/02/06</ref>

در دنیایی که تمام ساختارهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی آن به دنبال بهره‌وری از انسانیت به‌ویژه [[زنان]] هستند ما موظفیم طبق تکلیف مسلمانی‌مان به دنبال آزادسازی ملت‌ها از ذیل یوغ استکبار و طاغوت باشیم. تاریخ اسلام به ما ثابت کرده است که استراتژی الگوسازی باید و می‌تواند در این مسیر راه گشا باشد: «امروز ما می‌توانیم امیدوار باشیم که همچنانی که یک روز اسلام توانسته در آن‌چنان فضای فرهنگی فاسد و غلطی [[زن]]ی مثل زینب (سلام‌الله علیها) را به وجود بیاورد که الگو و نمونهٔ یک انسان بزرگ است؛ نه‌فقط یک [[زن]]، یک [[زن]] برجسته، امروز هم می‌تواند تعالیم اسلام و فرهنگ اسلامی در میان این جنجال غوغاگرانهٔ جوسازانهٔ غرب، نمونهٔ یک [[زن]] مسلمان کامل و بزرگ را به وجود بیاورد و ما احتیاج به این داریم. امروز دنیا احتیاج دارد به اینکه [[زن]] مسلمان هویت و حقیقت فرهنگی خودش را نشان بدهد .»<ref>پرستاران 65/10/15</ref>

رفتار شجاعانه در برابر ستم‌های نوین جهانی علیه [[زنان]]، که برآمده از اخلاص و ایمان اسلامی بود، ریشهٔ تمام این علاقه‌مندی‌هاست: «در کشورهای اسلامی دوردست که از لحاظ زبان و بسیاری از آداب و متن هم با ما فرق دارند، به احترام و عشق [[زن]] ایرانی، [[زنان]]شان و دخترانشان چادر سر می‌کنند، چادری که آنجا معمول نبوده. چادر می‌دانید یک پوشش ایرانی است. [[زن]]های مسلمان دیگر در بعضی جاها عبا سر می‌کنند، بعضی جاها مقنعه سر می‌کنند، هرجا یک‌چیزی دارند دیگر، این چادری که شما سرتان است، این پوشش ایرانی است اما یکجاهایی [[زن]]های بعضی از این کشورها از بس مجذوب حرکت و قهرمانی [[زنان]] ایرانی هستند، پوشش خودشان را برداشتند، چادر سرشان کردند یا اگر پوششی نداشتند چادر سرشان کردند، تحت تأثیر قهرمانی، شجاعت، اخلاص و ایمان اسلامی، بی‌اعتنایی کردن به ستم‌ها و اخلاقی تحمیلی عربی مصرفی اروپایی استعماری که شماها الحمدالله این بی‌اعتنایی را داشتید و آن پایبندی را به اخلاق اسلامی داشتید هستند .»<ref>وزیر و گروهی از دانشجویان مرکز تربیت‌معلم 63/02/12</ref>

زنده کردن هویت زن اسلامی به‌تنهایی کفایت نمی‌کند بلکه باید جلب نظر جهانیان را به دنبال داشته باشد تا هدف حاصل شود: «[[زن]] مسلمان ایرانی در ایران اسلامی، باید کوششش این باشد که هویت والای [[زن]] اسلامی را آن‌چنان زنده کند که چشم دنیا را به خود جلب کند، این امر وظیفه‌ای است که بر دوش [[زنان]] مسلمان است؛ به‌خصوص [[زنان]] جوان و دختران دانش‌آموز و دانشجو .»<ref>دیدار عمومی [[زنان]] 79/06/30</ref>

«در کشورهایی که در فرهنگ غربی غرق بودند، خانم‌ها دارند الگوی شمارا عمل می‌کنند، الگوی [[زن]] مسلمان و دختر مسلمان ایرانی را. من در الجزایر نمونه‌اش را دیدم، در مصر نمونه‌اش وجود دارد، در لبنان نمونه‌اش وجود دارد، در ترکیه نمونه‌اش وجود دارد، در همهٔ کشورهای اسلامی خانم‌های آگاه و بیدار و بینا و به‌خصوص نسل جوان دارند از الگوی [[زن]] مسلمان جمهوری اسلامی و انقلابی تقلید می‌کند، این لازمهٔ آن پیشروی شماست، لازمهٔ اعتقاد و اتکابه‌نفس شماست که دارید نشان می‌دهید که [[زن]] می‌تواند در فعالیت‌های اجتماعی هم فعال باشد و مثل [[مرد]] و در مواردی جلوتر از [[مرد]] تلاش بکند و مجاهدت بکند و درعین‌حال حد [[زن]] اسلامی را و مرزهای موجود بین [[زن]] و [[مرد]] را به‌طور کامل حفظ کند کما اینکه شما حفظ می‌کنید و این الگو در دنیا رواج پیدا خواهد کرد. این را بدانید، نشانهٔ ایمان شماست و براثر اعتقاد شماست. شخصیت [[زن]] مسلمان، یک شخصیتی است که دارد به‌تدریج شکل می‌گیرد، به‌خصوص در بین نسل‌های جوان و امیدواریم که - آن شاء الله - روزبه‌روز هم بیشتر بشود .»<ref>دیدار عمومی [[زنان]] 79/06/30</ref>

الگو قرار گرفتن الزاماتی دارد که جامعیت در عملکرد و پاسخ‌گویی به نیازها در عرصه‌های مختلف زندگی، از مهم‌ترین آن‌هاست: «[[زنان]] مسلمان ایرانی در دنیای امروز رسالتی عظیم بر عهده‌دارند و به‌عنوان الگوی [[زنان]] جهان باید پیام متعالی خود را در عرصه‌های مختلف بشری به گوش جهانیان برسانند .»<ref>[[زنان]] طلبه و فرهنگی در مصلای قم 74/09/18</ref>

یکی دیگر از الزامات الگو بودن، تحفظ از الگویی است که ارائه‌شده است: «امروز [[زن]]های کشورهای اسلامی، [[زن]]های شمال آفریقا [[زن]]های الجزایر، [[زن]]های مصر، [[زن]]های عراق، [[زن]]های منطقهٔ شرقی جهان اسلام، همه از [[زن]] ایرانی یک الگو می‌جویند و می‌یابند، [[زن]] ایرانی یک‌دفعه جلوه کرد در چشم ناظران مسائل جهانی مربوط به جوامع و ازجمله مسائل مربوط به [[زن]]. شما نباید بگذارید نسل شما، گروه شما، کسانی از شما که مسؤولیتی را بر دوش‌های خودتان احساس می‌کنید، نباید بگذارید که دست‌هایی بخواهند این را عوض کنند.»<ref>[[زنان]] آموزش‌وپرورش 63/11/07</ref>

دستاوردهای یک عملیات مهم‌تر از خود آن عملیات است چرا که در صورت زیر سؤال رفتن دستاوردها، استراتژی‌های مولد عملیات‌ها هستند که زیر سؤال می‌روند و به همین جهت است که باید حتی از خدشه‌دار شدن آن‌ها جلوگیری به عمل آورد: «شما نسل انقلابی امروز به هیچ قیمت نباید اجازه دهید رتبه‌ای که [[زن]] در جمهوری اسلامی کسب کرده و آوازهای که برای [[زن]] مسلمان در سراسر گیتی به دست آورده، با توطئهٔ دشمنان خدشه‌دار شود.»<ref>[[زنان]] آموزش‌وپرورش 63/11/07</ref>

یکی دیگر از الزامات الگوسازی از هویت زن مسلمان ایرانی، توجه به نکته بسیار ظریفی است که اگر به‌طور کامل انجام نگیرد زمینه را برای شیطنت‌های دشمن فراهم می‌آورد. شناساندن درست، دقیق و کامل از الگوی زن مسلمان انقلابی خود نیازمند استراتژی است که حضرت آقا خوب به آن اشاره نمودند: «ولادت جدیدی را که برای [[زن]] مسلمان در سایهٔ انقلاب اسلامی به وجود آمده است، واقعاً باید تبریک گفت. شکفتن تازه [[زنان]] مسلمان کشورهای دیگر است. در بسیاری از کشورهای اسلامی امروز، چه کشورهای عربی و چه کشورهای غیرعربی مسلمان، دختران دانشگاهی دانشجویان و مخصوصاً در میان [[زنان]] جوان موجی به سمت منش [[زن]] ایرانی به وجود آمده است؛ مثلاً [[حجاب]] با فراگیری علوم اسلامی را از [[زن]] ایرانی تقلید می‌کنند که این با مقاومت‌هایی از طرف دولت‌ها روبرو شده است. یکجا آموزش علوم اسلامی را برای دختران دانشجو ممنوع کرده‌اند و در جای دیگر [[حجاب]]ی را که شبیه [[زنان]] ایرانی است برای [[زنان]] دانشجو ممنوع کرده‌اند. در عین حال موج الگو شناختن [[زن]] ایرانی در میان [[زنان]] مسلمان کشورهای اسلامی فزاینده است و این آغاز کار است؛ اما هنوز بسیاری از آن‌ها کاملاً از [[زن]] ایرانی شناخت ندارند. این را می‌دانند که [[زن]] ایرانی در میدان‌های انقلاب حضور داشته و شعار در تظاهرات داده و [[مرد]]ها و فرزندانش را تشویق کرده و خود همه‌جا حاضر بوده است؛ اما [[زنان]] مسلمان کشورهای دنیا هنوز آن ظرافت‌ها، گذشت و فداکاری‌هایی را که به‌حق، ملت ما شهیدپروری نام گذاشته‌اند نمی‌دانند که البته این نیز کشف خواهد شد و آن‌چنان تلألؤ مجاهدت و بزرگواری [[زنان]] ما درخشنده است که پنهان نخواهد ماند.»<ref>دیدار عمومی [[زنان]]63/12/21</ref> لازم به یادآوری و توجه است که این شناخت حاصل نمی‌شود مگر اینکه برای بازنمایی اقدامات و شاخصه‌ها و دستاوردهای زن انقلابی تلاشی صورت گیرد: «به خانوادهٔ این شهیدان والامقام تبریک می‌گویم و امیدوارم که به برکت خون این [[زنان]] شریف و مجاهد، رسانه‌ها و هنرمندان و فرزانگان و سینماگرانی بتوانند جهاد بزرگ [[زن]] ایرانی مسلمان را به دنیا که سخت محتاج شناختن آن است، بنمایانند. [[زن]] مجاهد مسلمان ایرانی، معلم ثانی برای [[زنان]] جهان خواهد بود، پس از معلم اول که [[زنان]] مجاهد صدر اسلام بودند. سلام خدا بر [[بانو]]ی بزرگ اسلام حضرت فاطمهٔ زهرا و بر همهٔ [[زنان]] بزرگ صدر اسلام و بر [[بانوان]] فداکار و از جان‌گذشتهٔ ایران اسلامی.»<ref>پیام به کنگره هفت هزار [[زن]] شهید 91/12/16</ref>

برای الگوسازی از [[زن]] انقلابی نیازمند شناخت شاخص‌های آن هستیم: «شیر [[زنان]] انقلاب و دفاع مقدس نشان دادند که الگوی سوم [[زن]] «نه شرقی، نه غربی» است [[زن]] مسلمان ایرانی تاریخ جدیدی را پیش چشم [[زنان]] جهان گشود و ثابت کرد که می‌توان [[زن]] بوده عفیف بود، محجبه و شریف بود و درعین‌حال، در متن و مرکز بود. می‌توان سنگر [[خانواده]] را پاکیزه نگاه داشت و در عرصهٔ سیاسی و اجتماعی نیز سنگرسازی‌های جدید کرد و فتوحات بزرگ به ارمغان آورد. [[زنان]]ی که اوج احساس و لطف و رحمت [[زنانه]] را با روح جهاد و شهادت و مقاومت درآمیختند و مردانه‌ترین میدان‌ها را با شجاعت و اخلاص و فداکاری خود فتح کردند .»<ref>پیام به کنگره هفت هزار [[زن]] شهید 91/12/16</ref> البته در کنار این نمای ابرازی ما شاخص‌های ابزاری نیز داریم که به‌واسطه آن‌ها می‌توان چنین ظهوری را شاهد بود: «دیدار با شما بانوان محترم در شهر مقدّس قم که شهر علم و شهر دین است برای این‌جانب دارای معنای قابل اهتمامی و نیز خاطرهٔ بسیار خوب مطلوبی است چون این جمع محترم که در میان آن‌ها بانوان عالم و فاضل طلاب علوم دینی و دانشجویان رشته‌های علمی مختلف و بانوان فرهنگی حضور دارند، یک مجموعهٔ اهل علم و اهل معرفت و درعین‌حال پایبند به ارزش‌های والای اسلامی است و این برای زمان ما نه‌فقط در سطح کشور بلکه در سطح جهان یک حادثهٔ پرمعنایی است و یک الگوست.»<ref>ز[[زنان]] ﻃﻠﺒﻪ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻰ در ﻣﺼﻼى ﻗﻢ74/09/16</ref>

«وظیفهٔ شما خانم‌هاست که با این تلاش‌های بزرگوارانه و انقلابی‌ای که انجام می‌دهید چه در محیط پرستاری، چه در محیط علمی، چه در محیط پزشکی، چه در محیط دانشجویی، چه در محیط خدمات فرهنگی با خدمات گوناگون پشتیبانی جبهه، چه در حضور در میدان سیاست، چه در اظهارنظر، چه در هدایت افکار و تنویر افکار مردم، چه در کارهای هنری، زبان‌دار و جهت‌دار با فعالیت و تلاش خودتان در میدان‌های گوناگون، رشد [[زن]] و جست فرهنگی اسلامی [[زن]] را به دنیا نشان بدهید و بدانید که دنیا از شما تقلید خواهد کرد، کما اینکه الان دارد تقلید می‌کند.»<ref>پرستاران 65/10/15</ref> «در انقلاب اسلامی و در دفاع مقدس، [[زنان]]ی ظهور کردند که می‌توانند تعریف [[زن]] و حضور او در ساحت رشد و تهذیب خویش و در ساحت حفظ خانهٔ سالم و خانوادهٔ متعادل و در ساحت ولایت اجتماعی و جهاد امر به معروف و نهی از منکر و جهاد اجتماعی را جهانی کنند و بن‌بست‌های بزرگ را در هم بشکنند. اقتدار و جذبهٔ تازه‌ای به برکت خون این [[زنان]] مجاهد در عصر جدید ظهور کرده است که [[زنان]] را ابتدا در جهان اسلام تحت تأثیر قرارداد و دیر یا زود در سرنوشت و جایگاه [[زنان]] جهان دست خواهد برد.»<ref>پیام به کنگره هفت هزار [[زن]] شهید 91/12/16</ref>

مشاهدهٔ جریان‌ها یا رفتارهای گروهی متأثر از زن انقلابی، در جوامع مختلف، از آن جهت حائز اهمیت است که نشان از توفیق این الگوسازی دارد: «من در یکی از کشورهای اسلامی - که [[حجاب]] محلی هم دارند، بی[[حجاب]]ی‌های خیلی بد هم دارند - ناگهان چشمم افتاد به یک [[زن]]ی، به کسی که با من همراه بود گفتم که این [[حجاب]]ها، [[حجاب]] دخترهای ماست. او هم نگاه کرد تصدیق کرد؛ یعنی چیزی بود که درست از [[زن]]های ما این را گرفته بودند. چادر نبود، اما [[حجاب]]ی به شیوهٔ [[حجاب]] اسلامی‌ای که در بین دخترهای ما و [[زن]]های ما معمول بود که صادرشده از اینجاست، ممکن است چادر شما هم و چادر مشکی شما هم به‌تدریج صادر بشود به کشورهای دیگر. البته هرجایی برای خودشان یک چادر گونه‌ای، یک‌چیزی دارند، یک پوششی دارند در کشورهای اسلامی، حالا ولو به این شکلی که حالا شماها سرتان می‌کنید مخصوص اینجاست. یا مثلاً فرض کنید در تظاهراتی که در کشورهای اسلامی گاهی انجام می‌گیرد و شما در تلویزیون بعضی از نمونه‌هایش را دیدید، می‌بینید که [[زن]]ها به‌صورت با[[حجاب]]، به‌صورت مسلمانی چطور می‌آیند توی تظاهرات شرکت می‌کنند؛ این‌ها از شما یادگرفتند .»<ref>مصاحبه پیرامون جایگاه [[زن]] در جمهوری اسلامی 63/12/04</ref> الگویی که دستاورد آن سرنوشت ملت‌ها را تحت تأثیر قرار خواهد داد:

«همین مادری که در فلسطین، جوان خودش را می‌بوسد و به‌طرف میدان جنگ می‌فرستد، یک نمونه است. فلسطین سال‌های متمادی، [[زن]] و [[مرد]] و پیر و جوان داشت؛ اما براثر ضعف‌ها و به دلیل آنکه در میدان صف‌آرایی معنوی، جنود عقل نمی‌توانست بر جنود جهل پیروز شود، فلسطین دچار ذلت شد و این وضعیت برایش پیش آمد و دشمنان بر آن مسلط شدند؛ اما امروز وضعیت فلسطین، به گونهٔ دیگری است؛ امروز فلسطین به پا خاسته است؛ امروز ملت فلسطین - [[زن]] و [[مرد]] - در صف‌آرایی معنوی در درون خود توانسته است جانب، معنویت را علیه دهد و پیروز کند؛ و این ملت پیروز خواهد شد.»<ref>راهیان نور 81/01/09</ref>

* مقامات معنوی، فاطمه زهرا با فتح قله‌های رفیع معنویت در اوج جوانی، به مقامی رسید که هم‌صحبت فرشتگان شد. درک این مقام برای هیچ‌کس جز خداوند و معصومین میسر نیست.<ref>کربلایی نظر و جمعی از محققین، زن و بازیابی هویت حقیقی، ۱۳۹۰ش، ص۱۰۹.</ref>

* جمع میان وظایف فردی، خانوادگی و اجتماعی، شخصیت فاطمه زهرا در تمامی ابعاد زندگی نمونه است. در بعد عبادی در بالاترین حد بندگی و عبادت قرار دارد و خاضع‌ترین و خاشع‌ترین بنده در درگاه الهی است. در زمینهٔ وظایف زنانگی، شوهرداری، تربیت فرزند و خانه‌داری بی‌نظیر است. در میدان جهاد و سیاست، مجاهدی صبور و خستگی‌ناپذیر است. سخنان او در بالاترین سطح علمی، فصاحت و بلاغت قرار دارد. فاطمه زهرا مجموعه‌ای بی‌نظیر در تمامی شئون علمی، جهادی، سیاسی، [[خانوادگی]] و عبادی است.<ref>کربلایی نظر و جمعی از محققین، زن و بازیابی هویت حقیقی، ۱۳۹۰ش، ص۱۱۰-۱۱۲.</ref>

* زندگی زاهدانه و مدیریت خانه، از فضایل فاطمه زهرا، داشتن زندگی معمولی، سادگی و زهد، مدیریت خانه و رسیدگی به فرزندان در اوج علم و معرفت است.<ref>کربلایی نظر و جمعی از محققین، زن و بازیابی هویت حقیقی، ۱۳۹۰ش، ص۱۱۲.</ref>

* احساس مسئولیت نسبت به مسائل پیرامون خود، پرستاری از پدر و زدودن غم از چهرهٔ پیامبر در سنین کودکی نشان از احساس مسئولیت و نشاط بالای او است که الگویی مهم برای جوانان است.<ref>کربلایی نظر و جمعی از محققین، زن و بازیابی هویت حقیقی، ۱۳۹۰ش، ص۱۱۳.</ref>

* فداکاری و عزم راسخ، فداکاری‌ها و ارادهٔ قوی فاطمه در امتحانات و وقایع سخت تاریخ اسلام او را همچون الماسی پروراند و منتخب خدا کرد تا منجی بشریت در طول تاریخ باشد.<ref>کربلایی نظر و جمعی از محققین، زن و بازیابی هویت حقیقی، ۱۳۹۰ش، ص۱۱۳.</ref>

* ایفای نقش دختری، همسری و مادری، فاطمه زهرا در سنین کودکی در طول مبارزات سخت در کنار پیامبر و غمگسار او بود. در دوران پس از هجرت در اوج سادگی و معنویت با علی [[ازدواج]] کرد. زمانی که علی در میدان‌های جهاد بود با حفظ روحیهٔ خود و فرزندان و دلگرمی دادن به شوهر توانست به بهترین شکل، خانه را مدیریت کند و فرزندانی چون حسنین و زینب را تربیت کند.<ref>کربلایی نظر و جمعی از محققین، زن و بازیابی هویت حقیقی، ۱۳۹۰ش، ص۱۱۶-۱۱۸.</ref>

* دفاع از ولایت، حرکت عظیمی که فاطمه پس از رحلت پیامبر در دفاع از ولایت انجام داد و شرایط دشوار آن زمان غیرقابل تصور است. در شرایطی که فقط افراد انگشت شماری از یاران پیامبر توانستند حق را تشخیص داده و در کنار امیرالمؤمنین بمانند، فاطمه زهرا آن خطبه غرا را در مسجد خواند و روشنگری کرد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=36053 «بیانات در دیدار مداحان اهل بیت»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> هم‌چنین در میان [[زنان]] مدینه خطبه‌ای ایراد کرد که مملو از بیانات متقن است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=47254 «بیانات در ارتباط تصویری با مداحان»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> تلاش در راه حق،  نترسیدن از ظالمان، کمک به فقرا و محرومان، صبر در برابر سختی‌ها، دوری از تجملات، مقدم داشتن دیگران در دعا و [[ازدواج]] الهی از دیگر شاخص‌های رفتاری فاطمه زهرا است که در بیانات آیت‌الله خامنه‌ای به آن پرداخته شده است.<ref>کربلایی نظر و جمعی از محققین، زن و بازیابی هویت حقیقی، ۱۳۹۰ش، ص۱۱۰-۱۲۱.</ref>

زینب نمونهٔ کامل زن مسلمان برای [[زنان]] و [[مردان]] مسلمان است. شخصیت او در همهٔ جوانب ممتاز است. علم و معرفت او در بالاترین سطح بود و تراوش زلال معرفت از زبان و دل او همهٔ شنوندگان را مبهوت می‌کرد. ارتباط و دلبستگی‌اش با خداوند در هیچ شرایطی کم‌رنگ نشد. عزیزانش را در مقابل چشمانش قطعه قطعه کردند و او را به اسارت بردند اما به‌حدی مجذوب خداوند بود که فرمود جز زیبایی چیزی نمی‌بینم. این زینب بود که شکست نظامی و ظاهری حسین در کربلا را تبدیل به پیروزی جاودانه کرد.<ref>کربلایی نظر و جمعی از محققین، زن و بازیابی هویت حقیقی، ۱۳۹۰ش، ص۱۲۲–۱۲۶؛ [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3296 «بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> وی موقعیت‌شناس بود و در تمامی موقعیت‌های قبل از کربلا تا اسارت انتخاب‌هایش درست و بر اساس تکلیف الهی بود. بصیرت او به‌حدی بود که در بحرانی‌ترین شرایط تکلیف خود را تشخیص داده و امام زمان خود را برای شهادت مهیا کرد.<ref>کربلایی نظر و جمعی از محققین، زن و بازیابی هویت حقیقی، ۱۳۹۰ش، ص۱۲۴.</ref>

 

صبر او در مصائب روز عاشورا و بعد از آن عامل بقای دین خدا بود. مقام این صبر عظیم حتی با مقام آسیه قابل مقایسه نیست. حوادث روز عاشورا نه تنها او را ضعیف نکرد، بلکه شکوه معنوی و عظمت روحی‌اش ستمگران زمان را خوار و ذلیل کرد.<ref>کربلایی نظر و جمعی از محققین، زن و بازیابی هویت حقیقی، ۱۳۹۰ش، ص۱۲۸-۱۲۹.</ref> عواطف و شور [[زنانه]]، متانت و استواری، شجاعت و صراحت زبان، مایهٔ تسلی خاطر امام سجاد، همدردی و رسیدگی به زنان و فرزندان کربلا همه نشان از قدرت روح والای او است.<ref>کربلایی نظر و جمعی از محققین، زن و بازیابی هویت حقیقی، ۱۳۹۰ش، ص۱۲۳.</ref>

پروردگار در قرآن از میان تمامی انسان‌ها دو نفر را به‌عنوان نمونه انتخاب و معرفی کرده که هر دو [[زن]] هستند و این خود راز و رمزی دارد. آن دو زن مریم و آسیه هستند.<ref>کربلایی نظر و جمعی از محققین، زن و بازیابی هویت حقیقی، ۱۳۹۰ش، ص۱۳۰–۱۳۱.</ref> قرآن، مریم را به‌عنوان یک [[زن]] عفیف و پاکدامن مثال می‌زند که در جوانی مورد تهمت مردم قرار می‌گیرد. اما با قدرت در برابر سوءظن‌ها می‌ایستد. خداوند عیسی را که کلمه‌الله است به او عطا می‌کند و او با فرزندش عیسی دنیای تاریک آن زمان را روشن می‌کند.<ref>کربلایی نظر و جمعی از محققین، زن و بازیابی هویت حقیقی، ۱۳۹۰ش، ص۱۳۰-۱۳۱.</ref>