پرش به محتوا

سیده نصرت‌بیگم امین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
ابرابزار
 
خط ۱: خط ۱:
'''<big>سیده نصرت‌بیگم امین</big>'''، بانویی فقیه، مجتهد، مفسر، عالم و عارف [[شیعه]].  
'''{{درشت|سیده نصرت‌بیگم امین}}'''، بانویی فقیه، مجتهد، مفسر، عالم و عارف [[شیعه]].


حاجیه سیده نصرت بیگم امین، معروف به بانو امین، برجسته‌ترین فقیه، الهی‌دان و عارف بزرگ مسلمان قرن بیستم، بانوی مجتهده در ایران بود. او اجازات متعددی از اجتهاد از جمله از آیات محمد کاظم حسینی شیرازی و آیت الله العظمی عارف دریافت کرد. بانو امین، نزد فقیهانی چون سید علی نجف آبادی شاگردی کرد. آیت الله مرعشی نجفی، علامه امینی و دیگرانی از او اجازه روایت دریافت کرده‌اند.
حاجیه سیده نصرت بیگم امین، معروف به بانو امین، برجسته‌ترین فقیه، الهی‌دان و عارف بزرگ مسلمان قرن بیستم، بانوی مجتهده در ایران بود. او اجازات متعددی از اجتهاد از جمله از آیات محمد کاظم حسینی شیرازی و آیت الله العظمی عارف دریافت کرد. بانو امین، نزد فقیهانی چون سید علی نجف آبادی شاگردی کرد. آیت الله مرعشی نجفی، علامه امینی و دیگرانی از او اجازه روایت دریافت کرده‌اند.
بانو امین، در مسائل اجتماعی و فرهنگی نیز حضور فعال داشت؛ او با قانون منع حجاب حکومت پهلوی به مبارزه برخاست و مدارسی را تأسیس کرد.
بانو امین، در مسائل اجتماعی و فرهنگی نیز حضور فعال داشت؛ او با قانون منع حجاب حکومت پهلوی به مبارزه برخاست و مدارسی را تأسیس کرد.


==زندگی‌نامه==
== زندگی‌نامه ==
بانو سیده نصرت‌بیگم امین معروف به «بانو امین» و «بانوی ایرانی» در سال 1265ش در [[اصفهان]] متولد شد. پدرش از تجار معروف اصفهان و فردی مؤمن و متعهد بود.<ref>عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، 1387ش، ص989.</ref> نسب او با سی واسطه به [[امام علی]] می‌رسد.<ref>چراغی، «بانو نصرت‌بیگم امین»، 1383ش، ص87.</ref> او را با نام‌های دیگری نیز معرفی کرده‌اند از جمله: بانو امين اصفهاني، علويه هاشميه، بانوي اصفهاني، حاجيه خانم سيده نصرت بيگم، هاشميه اصفهاني، علويه امينيه، نصرت اصفهاني، نصرت بيگم امين التجار، نصرت بيگم امين رها، بانوي ايراني، بانوي هاشميه، سيده نصرت بنت محمدعلي امين التجار اصفهاني، علويه امينيه بنت حاج سيد محمدعلي امين التجار، بانوي مجتهده امين (رها)، حاجيه امين بانوي ايراني
بانو سیده نصرت‌بیگم امین معروف به «بانو امین» و «بانوی ایرانی» در سال ۱۲۶۵ش در [[اصفهان]] متولد شد. پدرش از تجار معروف اصفهان و فردی مؤمن و متعهد بود.<ref>عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، 1387ش، ص989.</ref> نسب او با سی واسطه به [[امام علی]] می‌رسد.<ref>چراغی، «بانو نصرت‌بیگم امین»، 1383ش، ص87.</ref> او را با نام‌های دیگری نیز معرفی کرده‌اند از جمله: بانو امین اصفهانی، علویه هاشمیه، بانوی اصفهانی، حاجیه خانم سیده نصرت بیگم، هاشمیه اصفهانی، علویه امینیه، نصرت اصفهانی، نصرت بیگم امین التجار، نصرت بیگم امین رها، بانوی ایرانی، بانوی هاشمیه، سیده نصرت بنت محمدعلی امین التجار اصفهانی، علویه امینیه بنت حاج سید محمدعلی امین التجار، بانوی مجتهده امین (رها)، حاجیه امین بانوی ایرانی


=== تحصیلات ===
=== تحصیلات ===
در زمان کودکی سیده نصرت‌بیگم، کم‌تر خانواده‌ای حاضر می‌شد تا فرزندش را برای تحصیل به مکتب‌خانه بفرستد، اما مادر سیده نصرت‌بیگم، او را در چهارسالگی به مکتب‌خانه فرستاد.<ref>ریاحی، محمدحسین، «گذری بر حیات پر بار بانوی مجتهده حجة الاسلام و المسلمین سیده نصرت امین»، 1376ش، ص83.</ref> با وجود سختگیری‌های معلم، او تا حدود یازده سالگی به تحصیل زبان عربی پرداخت.<ref>«خاطرات حجت الاسلام بانو امین در مراحل تحصیل و مراتب علمی، یادنامه بانو مجتهده امین»، 1371ش، ص13. </ref>
در زمان کودکی سیده نصرت‌بیگم، کم‌تر خانواده‌ای حاضر می‌شد تا فرزندش را برای تحصیل به مکتب‌خانه بفرستد، اما مادر سیده نصرت‌بیگم، او را در چهارسالگی به مکتب‌خانه فرستاد.<ref>ریاحی، محمدحسین، «گذری بر حیات پربار بانوی مجتهده حجة الاسلام و المسلمین سیده نصرت امین»، 1376ش، ص83.</ref> با وجود سختگیری‌های معلم، او تا حدود یازده سالگی به تحصیل زبان عربی پرداخت.<ref>«خاطرات حجت الاسلام بانو امین در مراحل تحصیل و مراتب علمی، یادنامه بانو مجتهده امین»، 1371ش، ص13.</ref>


=== ازدواج و زندگی مشترک ===
=== ازدواج و زندگی مشترک ===
سیده نصرت‌بیگم در 15 سالگی با پسرعموی خود، حاج میرزا معین‌التجار، [[ازدواج]] کرد. در 20 سالگی به دلیل علاقۀ زیادی که به تحصیل علم داشت شروع به یادگیری فقه، اصول، تفسیر و علم حدیث کرد. در این راه، همسرش حامی و همراه او بود.<ref>عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، 1387ش، ص990. </ref> بانو امین صاحب هشت فرزند شد که هفت تن آن‌ها در زمان حیات او به مرگی زودرس از دنیا رفتند و فقط یک فرزند باقی ماند. او همواره این مصائب را ابتلا و آزمایش خداوند می‌دانست‌.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/5892/%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D9%86-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%87%D8%AC%D8%B1%DB%8C «بانوان عالمه مسلمان در قرن چهاردهم و پانزدهم هجری»، معاونت پژوهش مرکز حوزه‌های علمیه خواهران، تاریخ درج مطلب: 3 مرداد 1385ش.]</ref> تحمل سختی‌های زندگی و به‌ویژه صبر بانو امین در مرگ فرزندان، برای اطرافیان او آموزنده بود و استاد بانو امین، از آمادگی وی برای ادامۀ تحصیل و پژوهش، تنها چند روز پس از مرگ هر فرزند، شگفت‌زده می‌شد.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/3313790/%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%81%D8%B3%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87 اخوان مقدم، «اولین مفسر بانوی شیعه»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن: ایکنا].</ref>
سیده نصرت‌بیگم در ۱۵ سالگی با پسرعموی خود، حاج میرزا معین‌التجار، [[ازدواج]] کرد. در ۲۰ سالگی به دلیل علاقهٔ زیادی که به تحصیل علم داشت شروع به یادگیری فقه، اصول، تفسیر و علم حدیث کرد. در این راه، همسرش حامی و همراه او بود.<ref>عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، 1387ش، ص990.</ref> بانو امین صاحب هشت فرزند شد که هفت تن آن‌ها در زمان حیات او به مرگی زودرس از دنیا رفتند و فقط یک فرزند باقی ماند. او همواره این مصائب را ابتلا و آزمایش خداوند می‌دانست.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/5892/بانوان-عالمه-مسلمان-در-قرن-چهاردهم-و-پانزدهم-هجری «بانوان عالمه مسلمان در قرن چهاردهم و پانزدهم هجری»، معاونت پژوهش مرکز حوزه‌های علمیه خواهران، تاریخ درج مطلب: 3 مرداد 1385ش.]</ref> تحمل سختی‌های زندگی و به‌ویژه صبر بانو امین در مرگ فرزندان، برای اطرافیان او آموزنده بود و استاد بانو امین، از آمادگی وی برای ادامهٔ تحصیل و پژوهش، تنها چند روز پس از مرگ هر فرزند، شگفت‌زده می‌شد.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/3313790/اولین-مفسر-بانوی-شیعه اخوان مقدم، «اولین مفسر بانوی شیعه»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن: ایکنا].</ref>


بانو امین به دلیل اینکه اوقات زندگی خود را به فراگیری درس و علم می‌گذراند، بیشتر در خانه بود و کمتر از خانه خارج می‌شد، ولی در ایّامی که لازم می‌دید باید دفاعی صورت بگیرد و کاری انجام شود، از منزل خارج می‌شد و به تدریس و راهنمایی بانوان می‌پرداخت. وی می‌گوید:
بانو امین به دلیل اینکه اوقات زندگی خود را به فراگیری درس و علم می‌گذراند، بیشتر در خانه بود و کمتر از خانه خارج می‌شد، ولی در ایّامی که لازم می‌دید باید دفاعی صورت بگیرد و کاری انجام شود، از منزل خارج می‌شد و به تدریس و راهنمایی بانوان می‌پرداخت. وی می‌گوید:
«ای بانویی که با ادعای مسلمانی کشف حجاب نموده‌ای و با این وضعیت شرم‌آور علنی در معابر و خیابان‌ها، خودآرایی می‌نمایی! آیا فکر نمی‌کنی که با این عمل، که نباید آن را عمل کوچکی بپنداری، چه لطمه بزرگی به شریعت می‌زنی؟ ای بانوی اروپایی منش! این گناه را کوچک مشمار و اگر واقعاً مسلمانی، این طریق مسلمانی نیست. اگر عقیده به تعلیمات اسلامی نداری، بی‌دینی خود را اعلام کن که عمل قبیح تو باعث جرأت دیگران نشود و اگر علاقه‌مند به شریعت نیستی، دشمنی چرا؟ پیامبر (ص) با صنف زن بد نکرده ‌است. در زمانی که زن‌ها در جامعه هیچ ارزشی نداشتند، برای زن حقوق قائل شده و [[زن]] را در تمام شئون اجتماعی، در ردیف مردها قرار داده‌است»<ref>[https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%DB%8C-%D9%BE%D9%84%D8%A7%D8%B3-70/1454024-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AF-%DA%86%D9%87-%D8%B4%D8%AF-%DA%A9%D9%87-%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D9%84%D9%82%D8%A8-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D8%B5%DB%8C%D9%81-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86 ((از زندگی بانو امین چه می دانید؟))، جی پلاس، 2 تیر 1399ش]</ref>
«ای بانویی که با ادعای مسلمانی کشف حجاب نموده‌ای و با این وضعیت شرم‌آور علنی در معابر و خیابان‌ها، خودآرایی می‌نمایی! آیا فکر نمی‌کنی که با این عمل، که نباید آن را عمل کوچکی بپنداری، چه لطمه بزرگی به شریعت می‌زنی؟ ای بانوی اروپایی منش! این گناه را کوچک مشمار و اگر واقعاً مسلمانی، این طریق مسلمانی نیست. اگر عقیده به تعلیمات اسلامی نداری، بی‌دینی خود را اعلام کن که عمل قبیح تو باعث جرأت دیگران نشود و اگر علاقه‌مند به شریعت نیستی، دشمنی چرا؟ پیامبر (ص) با صنف زن بد نکرده است. در زمانی که زن‌ها در جامعه هیچ ارزشی نداشتند، برای زن حقوق قائل شده و [[زن]] را در تمام شئون اجتماعی، در ردیف مردها قرار داده است»<ref>[https://www.jamaran.news/بخش-جی-پلاس-70/1454024-از-زندگی-بانو-امین-چه-می-دانید-چه-شد-که-وی-به-خود-لقب-بانوی-ایرانی-داد-توصیف-بزرگان-از-بانو-امین ((از زندگی بانو امین چه می‌دانید؟))، جی پلاس، 2 تیر 1399ش]</ref>


زمانی که [[صدیقه دولت آبادی]] با ایجاد «شرکت خواتین اصفهان»، به همراه جمعی از زنان همفکر خود به تبلیغ تفکر غیر دینی می‌پرداخت، بانو امین با سخنرانی در جلسات مذهبی زنان و تأسیس «کانون تبلیغات و تعلیمات دینی» و نگارش کتاب روش خوشبختی به شبهه افکنی‌های صدیقه دولت‌آبادی و همفکرانش پاسخ می‌داد. سرانجام با استقبال زنان متدین اصفهان از سخنرانی‌ها و مرکز تازه تأسیس امین و بالا گرفتن اعتراضات به عملکرد شرکت خواتین اصفهان، صدیقه دولت‌آبادی مجبور به تعطیلی روزنامه زبان زنان و ترک اصفهان شد. وی در مقابل ناسیونالیسم رضا شاه، خود را «بانوی ایرانی» لقب داد. <ref>[https://fa.wikipedia.org «بانو نصرت السادات امین»، در ویکی پدیا]</ref>
زمانی که [[صدیقه دولت‌آبادی]] با ایجاد «شرکت خواتین اصفهان»، به همراه جمعی از زنان همفکر خود به تبلیغ تفکر غیر دینی می‌پرداخت، بانو امین با سخنرانی در جلسات مذهبی زنان و تأسیس «کانون تبلیغات و تعلیمات دینی» و نگارش کتاب روش خوشبختی به شبهه افکنی‌های صدیقه دولت‌آبادی و همفکرانش پاسخ می‌داد. سرانجام با استقبال زنان متدین اصفهان از سخنرانی‌ها و مرکز تازه تأسیس امین و بالا گرفتن اعتراضات به عملکرد شرکت خواتین اصفهان، صدیقه دولت‌آبادی مجبور به تعطیلی روزنامه زبان زنان و ترک اصفهان شد. وی در مقابل ناسیونالیسم رضا شاه، خود را «بانوی ایرانی» لقب داد.
بانو امین از چهل سالگی تا پایان عمر به تألیف کتاب، تدریس و پاسخ‌گویی به پرسش‌های دینی و تأسیس مؤسسات فرهنگی مشغول بود. تأسیس مدرسه علمیه‌ای به نام مکتب فاطمه (س) که با بیش از ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ شاگرد، در سال ۱۳۴۶ آغاز به کار کرد، از دیگر کارهای فرهنگی بانوامین است که در اوضاع بسیار سخت فرهنگی و سیاسی جامعه صورت گرفت و زمینه تحصیل [[زنان]] علاقه‌مند به آموختن معارف اسلامی را فراهم ساخت. تأسیس چند دبیرستان دخترانه و تربیت شاگردان، بخشی از فعالیت‌های وی محسوب می‌شود. <ref>[https://wiki.ahlolbait.com «بانوی مجتهده امین»، در دانشنامه اسلامی]</ref>
بانو امین از چهل سالگی تا پایان عمر به تألیف کتاب، تدریس و پاسخ‌گویی به پرسش‌های دینی و تأسیس مؤسسات فرهنگی مشغول بود. تأسیس مدرسه علمیه‌ای به نام مکتب فاطمه (س) که با بیش از ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ شاگرد، در سال ۱۳۴۶ آغاز به کار کرد، از دیگر کارهای فرهنگی بانوامین است که در اوضاع بسیار سخت فرهنگی و سیاسی جامعه صورت گرفت و زمینه تحصیل [[زنان]] علاقه‌مند به آموختن معارف اسلامی را فراهم ساخت. تأسیس چند دبیرستان دخترانه و تربیت شاگردان، بخشی از فعالیت‌های وی محسوب می‌شود.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/ «بانوی مجتهده امین»، در دانشنامه اسلامی]</ref>


=== فعالیت‌های علمی و اجرایی ===
=== فعالیت‌های علمی و اجرایی ===
بانو امین از چهل‌سالگی تا پایان عمر به تألیف کتاب و تدریس دروس دینی اشتغال داشت. وی در کانون تبلیغات دینی بانوان [[اصفهان]] ضمن تدریس معارف و تفسیر [[قرآن]]، به پرسش‌های دینی پاسخ می‌گفت و در جهت رشد علم و معنویت دختران و زنان اهتمام داشت. وی همچنین در سال 1344ش با سرمایۀ خود مکتبی به نام فاطمه (علیها السلام) و نیز دبیرستان دخترانه‌ای تأسیس کرد تا دخترانی که به واسطۀ جو حاکم از نعمت تحصیل محروم شده بودند، علم‌آموزی کنند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/5892/%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D9%86-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%87%D8%AC%D8%B1%DB%8C «بانوان عالمه مسلمان در قرن چهاردهم و پانزدهم هجری»، معاونت پژوهش مرکز حوزه های علمیه خواهران، تاریخ درج مطلب: 3 مرداد 1385ش.]</ref>
بانو امین از چهل‌سالگی تا پایان عمر به تألیف کتاب و تدریس دروس دینی اشتغال داشت. وی در کانون تبلیغات دینی بانوان [[اصفهان]] ضمن تدریس معارف و تفسیر [[قرآن]]، به پرسش‌های دینی پاسخ می‌گفت و در جهت رشد علم و معنویت دختران و زنان اهتمام داشت. وی همچنین در سال ۱۳۴۴ش با سرمایهٔ خود مکتبی به نام فاطمه (علیها السلام) و نیز دبیرستان دخترانه‌ای تأسیس کرد تا دخترانی که به واسطهٔ جو حاکم از نعمت تحصیل محروم شده بودند، علم‌آموزی کنند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/5892/بانوان-عالمه-مسلمان-در-قرن-چهاردهم-و-پانزدهم-هجری «بانوان عالمه مسلمان در قرن چهاردهم و پانزدهم هجری»، معاونت پژوهش مرکز حوزه‌های علمیه خواهران، تاریخ درج مطلب: 3 مرداد 1385ش.]</ref>
وی پس از پشت سر نهادن مدارج علمی نزد استادانی چون ابوالقاسم زفره‌ای، حسین نظام‌الدین کچویی، سید ابوالقاسم دهکردی، میرزا علی شیرازی، سید علی نجف‌آبادی، از علما و مراجعی چون محمدکاظم شیرازی و عبدالکریم حائری، مؤسس حوزه علمیه قم، سید ابراهیم حسینی شیرازی اصطهبناتی، محمدرضا نجفی اصفهانی، مرتضی مظاهری نجفی اصفهانی اجازه اجتهاد دریافت کرد. <ref>[https://bookroom.ir/book/42980 بید هندی، «بانوی نمونه: جلوه هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی»، 1382ش]</ref> از اجازات مشهور روایت و اجتهادی که اهل علم از بانو امین دریافت کرده‌اند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: <ref>[https://www.gisoom.com/book/11078978 همایونی، «زندگانی بانوی ایرانی: بانوی مجتهده نصرالسادات امین»،  1383ش]</ref>
وی پس از پشت سر نهادن مدارج علمی نزد استادانی چون ابوالقاسم زفره‌ای، حسین نظام‌الدین کچویی، سید ابوالقاسم دهکردی، میرزا علی شیرازی، سید علی نجف‌آبادی، از علما و مراجعی چون محمدکاظم شیرازی و عبدالکریم حائری، مؤسس حوزه علمیه قم، سید ابراهیم حسینی شیرازی اصطهبناتی، محمدرضا نجفی اصفهانی، مرتضی مظاهری نجفی اصفهانی اجازه اجتهاد دریافت کرد.<ref>[https://bookroom.ir/book/42980 بید هندی، «بانوی نمونه: جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی»، 1382ش]</ref> از اجازات مشهور روایت و اجتهادی که اهل علم از بانو امین دریافت کرده‌اند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:<ref>[https://www.gisoom.com/book/11078978 همایونی، «زندگانی بانوی ایرانی: بانوی مجتهده نصرالسادات امین»،  1383ش]</ref>
*سید شهاب‌الدین حسینی مرعشی نجفی
* سید شهاب‌الدین حسینی مرعشی نجفی
*سید عباس حسینی کاشانی (صاحب معجم اعلام‌الشیعه)
* سید عباس حسینی کاشانی (صاحب معجم اعلام‌الشیعه)
*سید محمدعلی قاضی طباطبایی
* سید محمدعلی قاضی طباطبایی
*سید محمدعلی روضاتی
* سید محمدعلی روضاتی
*عبدالحسین امینی (صاحب کتاب الغدیر و شهداء الفضیلة)
* عبدالحسین امینی (صاحب کتاب الغدیر و شهداء الفضیلة)
*عبدالله سبیتی
* عبدالله سبیتی
*شیخ زهیر الحسون
* شیخ زهیر الحسون
*زینت‌السادات همایونی
* زینت‌السادات همایونی
در قسمتی از اجازه‌نامه شیرازی در توصیف وی چنین آمده‌است: «دختر مرحوم حاج سید محمدعلی امین‌التجّار اصفهانی که بانویی بزرگوار، شریف، اصیل، عالم و فرزانه، برگزیده زنان زمان و مایه شگفتی دورانش می‌باشد، از کسانی است که مدت مدیدی از عمرش و زمان درازی از زندگیش را صرف تحصیل علم نموده‌است.»
در قسمتی از اجازه‌نامه شیرازی در توصیف وی چنین آمده است: «دختر مرحوم حاج سید محمدعلی امین‌التجّار اصفهانی که بانویی بزرگوار، شریف، اصیل، عالم و فرزانه، برگزیده زنان زمان و مایه شگفتی دورانش می‌باشد، از کسانی است که مدت مدیدی از عمرش و زمان درازی از زندگیش را صرف تحصیل علم نموده است.»


==اساتید==
== اساتید ==
وی از محضر اساتید زیر بهره‌مند شد:
وی از محضر اساتید زیر بهره‌مند شد:
* آیت‌الله سید ابوالقاسم دهکردی، استاد فقه و اصول در [[اصفهان]]؛
* میرزا ابوالمعالی کلباسی، حاج شیخ محمدباقر مسجدشاهی و میرزا محمّدمحسن نجفی، اساتید علوم اسلامی؛
* شیخ زین‌العابدین مازندرانی و حاج میرزا حسین نوری در [[نجف]]؛
* میرزا محمدحسن شیرازی، در سامرا؛<ref>باقری، بانوی نمونه؛ جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی، 1377ش، ص30.</ref>
* میرزا علی‌اصغر شریف، استاد ادبیات و سطوح در [[اصفهان]]؛<ref>طیبی، زندگانی بانوی ایرانی، 1380ش، ص35.</ref>
* حاج شیخ ابوالقاسم زفره‌ای معروف به «حاج آخوند» در اصفهان؛
* حاج آقا حسین نظام‌الدین کچویی؛
* آیت‌الله میرسیدعلی نجف‌آبادی.<ref>باقری، بانوی نمونه؛ جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی، 1377ش، ص30.</ref>


*آیت‌الله سید ابوالقاسم دهکردی، استاد فقه و اصول در [[اصفهان]]؛
== شاگردان ==
*میرزا ابوالمعالی کلباسی، حاج شیخ محمدباقر مسجدشاهی و میرزا محمّدمحسن نجفی، اساتید علوم اسلامی؛
افراد زیر از جمله شاگردان بانو امین دانسته‌اند:
*شیخ زین‌العابدین مازندرانی و حاج میرزا حسین نوری در [[نجف]]؛
* [[زینت‌السادات همایونی|زینت السادات علویه همایونی مشهور به بانو همایونی]]؛<ref>[https://rasekhoon.net/mashahir/show/603022/%20علویه%20همایونی،%20زینت/ «زینب علویه همایونی»، راسخون، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین1390ش.]</ref>
*میرزا محمدحسن شیرازی، در سامرا؛<ref>باقری، بانوی نمونه؛ جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی، 1377ش، ص30.</ref>
* عفت‌الزمان امین (محدث، عالم، حکیم، فیلسوف)؛
*میرزا علی‌اصغر شریف، استاد ادبیات و سطوح در [[اصفهان]]؛<ref>طیبی، زندگانی بانوی ایرانی، 1380ش، ص35.</ref>
* ربابه الهی؛
*حاج شیخ ابوالقاسم زفره‌ای معروف به «حاج آخوند» در اصفهان؛
* بتول عسکری.
*حاج آقا حسین نظام‌الدین کچویی؛
 
*آیت‌الله میرسیدعلی نجف‌آبادی.<ref>باقری، بانوی نمونه؛ جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی، 1377ش، ص30.</ref>
== جایگاه علمی ==
بانو امین در چهل‌سالگی موفق شد تا از شیخ عبدالکریم حائری، شیخ محمدکاظم شیرازی و آیت‌الله سید ابراهیم حسینی شیرازی اصطهباناتی اجازهٔ اجتهاد بگیرد. همچنین از آیت‌الله محمدرضا نجفی اصفهانی و حجةالاسلام و المسلمین مظاهری نجفی اصفهانی اجازهٔ روایت دریافت کرد.<ref>عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، 1387ش، ص990.</ref> از طرفی [[علامه امینی]]، حاج‌آقا رحیم ارباب، [[علامه طباطبایی]]، علامه جعفری، آیت‌الله مرعشی نجفی، [[شهید مطهری]] از [[ایران]] و بسیاری از علمای [[نجف]] و مناطق دیگر، عظمت علمی و معنوی او را ستوده‌اند. شهید مطهری هنگام دیدار او، چند پرسش فلسفی مطرح کرد و از پاسخ‌های سنجیدهٔ بانو امین چنان در شگفت شد که بعدها گفت «وقتی او شروع به پاسخ‌گویی کرد، دیدم که من باید دست و پای خود را جمع کنم.»<ref>«برشی از زندگی بانوی ایرانی»، روزنامه خراسان، 1393ش، ص6.</ref>


==شاگردان==
شخصیت‌های علمی و معنوی فراوانی دربارهٔ جایگاه و مقام علمی و معنوی بانو امین اظهار نظر کرده‌اند. محمد تقی جعفری در این موضوع گفته است: «نظر به مقامات عالیهٔ روحی که بانوی ایرانی در آن موفق شده‌اند باید ایشان را از گروه نخبه‌ای از دانشمندان به‌شمار آورد که به اضافهٔ فرا گرفتن دانش به تولد جدید زندگی نایل می‌شوند.» و نیز گفته است: «با توجه به آثار علمی که از خانم امین در دسترس ما قرار گرفته، به‌طور قطع می‌توان ایشان را یکی از علمای برجستهٔ عالم تشیع معرفی نمود.<ref>[https://elmnet.ir/Article/30442195-55261 اسلامیت، «بانو امین و تفسیر مخزن العرفان»، 1389ش]</ref> سید محسن امین به نقل از سید شهاب الدین مرعشی نجفی دربارهٔ بانو امین گفته است: «وی یگانهٔ روزگار در آن زمان و حجت زنان عصرش بود.<ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki امین، «أعیان الشیعه»، 1403ق]</ref>
افراد زیر از جمله شاگردان بانو امین دانسته‌اند:
*[[زینت‌السادات همایونی|زینت السادات علویه همایونی مشهور به بانو همایونی]]؛<ref>[https://rasekhoon.net/mashahir/show/603022/%20%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87%20%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%8C%20%D8%B2%DB%8C%D9%86%D8%AA/ «زینب علویه همایونی»، راسخون، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین1390ش.]</ref>
*عفت‌الزمان امین (محدث، عالم، حکیم، فیلسوف)؛
*ربابه الهی؛
*بتول عسکری.
==جایگاه علمی==
بانو امین در چهل‌سالگی موفق شد تا از شیخ عبدالکریم حائری، شیخ محمدکاظم شیرازی و آیت‌الله سید ابراهیم حسینی شیرازی اصطهباناتی اجازۀ اجتهاد بگیرد. همچنین از آیت‌الله محمدرضا نجفی اصفهانی و حجة‌‌الاسلام‌ و المسلمین مظاهری نجفی اصفهانی اجازۀ روایت دریافت کرد.<ref>عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، 1387ش، ص990.</ref> از طرفی [[علامه امینی]]، حاج‌آقا رحیم ارباب، [[علامه طباطبایی]]، علامه جعفری، آیت‌الله مرعشی نجفی، [[شهید مطهری]] از [[ایران]] و بسیاری از علمای [[نجف]] و مناطق دیگر، عظمت علمی و معنوی او را ستوده‌اند. شهید مطهری هنگام دیدار او، چند پرسش‌ فلسفی مطرح کرد و از پاسخ‌های سنجیده‌ی بانو امین چنان در شگفت شد که بعدها گفت «وقتی او شروع به پاسخ‌گویی کرد، دیدم که من باید دست و پای خود را جمع کنم.»<ref>«برشی از زندگی بانوی ایرانی»، روزنامه خراسان، 1393ش، ص6.</ref>


شخصیت‌های علمی و معنوی فراوانی دربارهٔ جایگاه و مقام علمی و معنوی بانو امین اظهار نظر کرده‌اند. محمد تقی جعفری در این موضوع گفته است: «نظر به مقامات عالیۀروحی که بانوی ایرانی در آن موفق شده‌اند باید ایشان را از گروه نخبه‌ای از دانشمندان به شمار آورد که به اضافۀ فرا گرفتن دانش به تولد جدید زندگی نایل می‌شوند.» و نیز گفته است: «با توجه به آثار علمی که از خانم امین در دسترس ما قرار گرفته، به طور قطع می‌توان ایشان را یکی از علمای برجستۀ عالم تشیع معرفی نمود. <ref>[https://elmnet.ir/Article/30442195-55261 اسلامیت، «بانو امین و تفسیر مخزن العرفان»، 1389ش]</ref> سید محسن امین به نقل از سید شهاب الدین مرعشی نجفی دربارهٔ بانو امین گفته است: «وی یگانهٔ روزگار در آن زمان و حجت زنان عصرش بود. <ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki امین، «أعیان الشیعه»، 1403ق]
شهیدمطهری در بیان ماجرای دیدار خود با بانو امین می‌گوید: «از بانو مجتهدهٔ امین سؤالی کردم و وقتی او شروع به پاسخگویی کرد، دیدم که من باید دست و پای خودم را جمع کنم. آیت‌الله خامنه‌ای دربارهٔ نکوداشت و تجلیل از بانو امین می‌گوید: «تجلیل از بانوی بزرگوار اصفهانی [خانم امین] و ارائه شخصیت عرفانی و فقهی و فلسفی برجسته یک زن در کشور ما، کاری سودمند و در جهت احیای ارزش‌های اسلامی در زنان به نظر می‌رسد.<ref>[https://book.icfi.ir/book/455258 نصرت‌بیگم، «بانوی ایرانی، اخلاق و راه سعادت»، 1397ش]</ref>
</ref>


شهیدمطهری در بیان ماجرای دیدار خود با بانو امین می‌گوید: «از بانو مجتهدۀ امین سؤالی کردم و وقتی او شروع به پاسخگویی کرد، دیدم که من باید دست و پای خودم را جمع کنم. آیت‌الله خامنه‌ای دربارهٔ نکوداشت و تجلیل از بانو امین می‌گوید: «تجلیل از بانوی بزرگوار اصفهانی [خانم امین] و ارائه شخصیت عرفانی و فقهی و فلسفی برجسته یک زن در کشور ما، کاری سودمند و در جهت احیای ارزش‌های اسلامی در زنان به نظر می‌رسد. <ref>[https://book.icfi.ir/book/455258 نصرت‌بیگم، «بانوی ایرانی، اخلاق و راه سعادت»، 1397ش]</ref>
== آثار ==
* اربعین الهاشمیه؛
* جامع الشتات؛
* معاد یا آخرین سیر بشر؛
* النفحات الرحمانیه فی الواردات القلبیه؛
* اخلاق (ترجمه کتاب ابن‌مسکویه)؛
* مخزن العرفان در تفسیر قرآن (تفسیر قرآن در ۱۵ جلد)؛
* روش خوشبختی و توصیه به خواهران ایمانی؛
* مخزن اللئالی در مناقب مولی الموالی [[امیرالمؤمنین]] علی (ع)؛
* سیر و سلوک در روش اولیاء و طریق سیر سعداء.<ref>داوودی فرد، «نگاهی به زندگی و آثار مرحوم بانو امین»، 1376ش.</ref>
* الاربعین الهاشمیة فی شرح جملة من الاحادیث الواردة فی العلوم‌الدینیة (این کتاب به زبان عربی نوشته شده و ترجمهٔ فارسی آن به قلم بانو زینت‌السادات همایونی منتشر شده است)
* حاشیة الاسفارالاربعة
* حاشیة المکاسب
* حاشیه خوشبختی
* حاشیة فرائد الاصول


==آثار==
=== تفسیر مخزن العرفان ===
*اربعین الهاشمیه؛
مهم‌ترین اثر بانو امین «مخزن العرفان در تفسیر قرآن» است. وی این اثر را به آیت‌الله شهید دستغیب تقدیم کرده است. این تفسیر در ۱۵ جلد و حاوی مطالب عرفانی، آموزه‌های اخلاقی و حقایق قرآنی است. تفسیر به‌صورت ترتیبی از سورهٔ فاتحه آغاز و با سورهٔ ناس به پایان می‌رسد. این کتاب، اولین تفسیر کامل قرآن است که توسط یک بانو نوشته شده است.<ref>عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، 1387ش، ص991.</ref>
*جامع الشتات؛
*معاد یا آخرین سیر بشر؛
*النفحات الرحمانیه فی الواردات القلبیه؛
*اخلاق (ترجمه کتاب ابن‌مسکویه)؛
*مخزن العرفان در تفسیر قرآن (تفسیر قرآن در 15 جلد)؛
*روش خوشبختی و توصیه به خواهران ایمانی؛
*مخزن اللئالی در مناقب مولی الموالی [[امیرالمؤمنین]] علی (ع)؛
*سیر و سلوک در روش اولیاء و طریق سیر سعداء.<ref>داوودی فرد، «نگاهی به زندگی و آثار مرحوم بانو امین»، 1376ش.</ref>
*الاربعین الهاشمیة فی شرح جملة من الاحادیث الواردة فی العلوم‌الدینیة (این کتاب به زبان عربی نوشته شده و ترجمهٔ فارسی آن به قلم بانو زینت‌السادات همایونی منتشر شده است)
*حاشية الاسفارالاربعة
*حاشية المكاسب
*حاشيه خوشبختي
*حاشية فرائد الاصول
===تفسیر مخزن العرفان===
مهم‌ترین اثر بانو امین «مخزن العرفان در تفسیر قرآن» است. وی این اثر را به آیت‌الله شهید دستغیب تقدیم کرده است. این تفسیر در 15 جلد و حاوی مطالب عرفانی، آموزه‌‌های اخلاقی و حقایق قرآنی است. تفسیر به‌صورت ترتیبی از سورۀ فاتحه آغاز و با سورۀ ناس به پایان می‌رسد. این کتاب، اولین تفسیر کامل قرآن است که توسط یک بانو نوشته شده است.<ref>عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، 1387ش، ص991.</ref>


==درگذشت==
== درگذشت ==
بانو مجتهده امین در سال 1362ش در سن 97 سالگی درگذشت و در شهر [[اصفهان]] به خاک سپرده شد.<ref>سیدنژاد، «سالروز درگذشت بانو نصرت امین رحمة الله»، 1381ش.</ref>
بانو مجتهده امین در سال ۱۳۶۲ش در سن ۹۷ سالگی درگذشت و در شهر [[اصفهان]] به خاک سپرده شد.<ref>سیدنژاد، «سالروز درگذشت بانو نصرت امین رحمة الله»، 1381ش.</ref>


==جستارهای وابسته==
== جستارهای وابسته ==
* [[عفت‌الزمان امین]]
* [[عفت‌الزمان امین]]
* [[زینت‌السادات همایونی|زینت السادات همایونی]]
* [[زینت‌السادات همایونی|زینت السادات همایونی]]
* [[ربابه الهی]]
* [[ربابه الهی]]


==پانویس==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
==منابع==
 
*«بانو مجتهده امین که بود؟»، باشگاه خبرنگاران جوان، 23خرداد 1399ش
== منابع ==
*«آثار بانو امین»، در سایت بانوی ایرانی، بازدید 26 بهمن 1401ش
{{آغاز منابع}}
*«از زندگی بانو امین چه می دانید؟»، جی پلاس، 2 تیر 1399ش
* «Lady_Amin»، در ویکی‌پدیای انگلیسی، بازدید ۲۶ بهمن۱۴۰۱ش
*«راز عرفانی شدن بانو امین»، خبرگذاری مهر، 26 خرداد 1399ش
* «آثار بانو امین»، در سایت بانوی ایرانی، بازدید ۲۶ بهمن ۱۴۰۱ش
*«بانو مجتهده امین»، در دانشنامه اسلامی، بازدید 26 بهمن 1401ش
* «از زندگی بانو امین چه می‌دانید؟»، جی پلاس، ۲ تیر ۱۳۹۹ش
*« بانو امین»، موسسه آموزش عالی امین
* «بانو امین»، در ویکی‌پدیا، بازدید ۲۶ بهمن۱۴۰۱ش
*«سیده نصرت امین»، در ویکی شیعه، بازدید 26 بهمن 1401ش
* «بانو امین»، مؤسسه آموزش عالی امین
*«بانو امین»، در ویکی پدیا، بازدید 26 بهمن1401ش
* «بانو مجتهده امین که بود؟»، باشگاه خبرنگاران جوان، ۲۳ خرداد ۱۳۹۹ش
*«Lady_Amin»، در ویکی پدیای انگلیسی، بازدید 26 بهمن1401ش
* «بانو مجتهده امین»، در دانشنامه اسلامی، بازدید ۲۶ بهمن ۱۴۰۱ش
*باقری‌بیدهندی، ناصر، «بانوی نمونه: جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی (قدس سره)»، نشر:  موسسه بوستان کتاب، قم، 1382ش
* «بانوان عالمه مسلمان در قرن چهاردهم و پانزدهم هجری»، معاونت پژوهش مرکز حوزه‌های علمیه خواهران، تاریخ درج مطلب: ۳ مرداد ۱۳۸۵ش.
*ثقفیان، اکبر، اوجبی، علی، اسلامیت، مرضیه، «بانو امین و تفسیر مخزن العرفان»، ناشر: موسسه خانه کتاب و ادبیات ایران، 1389ش
* «برشی از زندگی بانوی ایرانی»، روزنامه خراسان، شنبه ۲۴ خرداد ۱۳۹۳ش.
*همایونی، علویه، «زندگانی بانوی ایرانی: بانوی مجتهده نصرت‌السادات امین»، ناشر: گلبهار، 1383ش
* «راز عرفانی شدن بانو امین»، خبرگذاری مهر، ۲۶ خرداد ۱۳۹۹ش
*امین، نصرت‌بیگم، «اخلاق و راه سعادت»، ناشر: گلبهار، 1384ش
* «زینب علویه همایونی»، راسخون، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۳۹۰ش.
*اخوان مقدم، زهره، «اولین مفسر بانوی شیعه»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن: ایکنا، تاریخ انتشار: 23 خرداد 1394ش.
* «سیده نصرت امین»، در ویکی شیعه، بازدید ۲۶ بهمن ۱۴۰۱ش
*«بانوان عالمه مسلمان در قرن چهاردهم و پانزدهم هجری»، معاونت پژوهش مرکز حوزه‌های علمیه خواهران، تاریخ درج مطلب: 3 مرداد 1385ش.
* اخوان مقدم، زهره، «اولین مفسر بانوی شیعه»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن: ایکنا، تاریخ انتشار: ۲۳ خرداد ۱۳۹۴ش.
*«برشی از زندگی بانوی ایرانی»، روزنامه خراسان، شنبه 24 خرداد 1393ش.
* امین، نصرت‌بیگم، «اخلاق و راه سعادت»، ناشر: گلبهار، ۱۳۸۴ش
*«زینب علویه همایونی»، راسخون، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1390ش.
* باقری بیدهندی، ناصر، بانوی نمونه؛ جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۷ش.
*باقری بیدهندی، ناصر، بانوی نمونه؛ جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1377ش.
* باقری‌بیدهندی، ناصر، «بانوی نمونه: جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی (قدس سره)»، نشر: مؤسسه بوستان کتاب، قم، ۱۳۸۲ش
*چراغی، طیبه، «بانو نصرت بیگم امین»، بانوان شیعه، شماره 1، 1383ش.
* ثقفیان، اکبر، اوجبی، علی، اسلامیت، مرضیه، «بانو امین و تفسیر مخزن العرفان»، ناشر: مؤسسه خانه کتاب و ادبیات ایران، ۱۳۸۹ش
*خاطرات حجة‌الاسلام بانو امین در مراحل تحصیل و مراتب علمی، یادنامه بانو مجتهده امین، ناشر امور فرهنگی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان، 1371ش.
* چراغی، طیبه، «بانو نصرت بیگم امین»، بانوان شیعه، شماره ۱، ۱۳۸۳ش.
*داوودی فرد، پروین، «نگاهی به زندگی و آثار مرحوم بانو امین»، پیام زن، شمارۀ 63، خرداد 1376ش.
* خاطرات حجةالاسلام بانو امین در مراحل تحصیل و مراتب علمی، یادنامه بانو مجتهده امین، ناشر امور فرهنگی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان، ۱۳۷۱ش.
*ریاحی، محمدحسین، «گذری بر حیات پر بار بانوی مجتهده حجةالاسلام و المسلمین سیده نصرت امین»، فرهنگ اصفهان، شمارۀ 5 و6، بهار و تابستان 1376ش.
* داوودی فرد، پروین، «نگاهی به زندگی و آثار مرحوم بانو امین»، پیام زن، شمارهٔ ۶۳، خرداد ۱۳۷۶ش.
*سیدنژاد، میرصادق، «سالروز درگذشت بانو نصرت امین رحمة الله»، مجله گلبرگ، شمارۀ 30، خرداد 1381ش.
* ریاحی، محمدحسین، «گذری بر حیات پربار بانوی مجتهده حجةالاسلام و المسلمین سیده نصرت امین»، فرهنگ اصفهان، شمارهٔ ۵ و۶، بهار و تابستان ۱۳۷۶ش.
*طیبی، ناهید، زندگانی بانوی ایرانی، قم، نشر سابقون، 1380ش.
* سیدنژاد، میرصادق، «سالروز درگذشت بانو نصرت امین رحمة الله»، مجله گلبرگ، شمارهٔ ۳۰، خرداد ۱۳۸۱ش.
*عقیقی بخشایشی، عبدالرحیم، طبقات مفسران شیعه، قم، نوید اسلام، 1387ش.
* طیبی، ناهید، زندگانی بانوی ایرانی، قم، نشر سابقون، ۱۳۸۰ش.
* عقیقی بخشایشی، عبدالرحیم، طبقات مفسران شیعه، قم، نوید اسلام، ۱۳۸۷ش.
* همایونی، علویه، «زندگانی بانوی ایرانی: بانوی مجتهده نصرت‌السادات امین»، ناشر: گلبهار، ۱۳۸۳ش
{{پایان منابع}}

نسخهٔ کنونی تا ۲۷ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۳۶

سیده نصرت‌بیگم امین، بانویی فقیه، مجتهد، مفسر، عالم و عارف شیعه.

حاجیه سیده نصرت بیگم امین، معروف به بانو امین، برجسته‌ترین فقیه، الهی‌دان و عارف بزرگ مسلمان قرن بیستم، بانوی مجتهده در ایران بود. او اجازات متعددی از اجتهاد از جمله از آیات محمد کاظم حسینی شیرازی و آیت الله العظمی عارف دریافت کرد. بانو امین، نزد فقیهانی چون سید علی نجف آبادی شاگردی کرد. آیت الله مرعشی نجفی، علامه امینی و دیگرانی از او اجازه روایت دریافت کرده‌اند. بانو امین، در مسائل اجتماعی و فرهنگی نیز حضور فعال داشت؛ او با قانون منع حجاب حکومت پهلوی به مبارزه برخاست و مدارسی را تأسیس کرد.

زندگی‌نامه

بانو سیده نصرت‌بیگم امین معروف به «بانو امین» و «بانوی ایرانی» در سال ۱۲۶۵ش در اصفهان متولد شد. پدرش از تجار معروف اصفهان و فردی مؤمن و متعهد بود.[۱] نسب او با سی واسطه به امام علی می‌رسد.[۲] او را با نام‌های دیگری نیز معرفی کرده‌اند از جمله: بانو امین اصفهانی، علویه هاشمیه، بانوی اصفهانی، حاجیه خانم سیده نصرت بیگم، هاشمیه اصفهانی، علویه امینیه، نصرت اصفهانی، نصرت بیگم امین التجار، نصرت بیگم امین رها، بانوی ایرانی، بانوی هاشمیه، سیده نصرت بنت محمدعلی امین التجار اصفهانی، علویه امینیه بنت حاج سید محمدعلی امین التجار، بانوی مجتهده امین (رها)، حاجیه امین بانوی ایرانی

تحصیلات

در زمان کودکی سیده نصرت‌بیگم، کم‌تر خانواده‌ای حاضر می‌شد تا فرزندش را برای تحصیل به مکتب‌خانه بفرستد، اما مادر سیده نصرت‌بیگم، او را در چهارسالگی به مکتب‌خانه فرستاد.[۳] با وجود سختگیری‌های معلم، او تا حدود یازده سالگی به تحصیل زبان عربی پرداخت.[۴]

ازدواج و زندگی مشترک

سیده نصرت‌بیگم در ۱۵ سالگی با پسرعموی خود، حاج میرزا معین‌التجار، ازدواج کرد. در ۲۰ سالگی به دلیل علاقهٔ زیادی که به تحصیل علم داشت شروع به یادگیری فقه، اصول، تفسیر و علم حدیث کرد. در این راه، همسرش حامی و همراه او بود.[۵] بانو امین صاحب هشت فرزند شد که هفت تن آن‌ها در زمان حیات او به مرگی زودرس از دنیا رفتند و فقط یک فرزند باقی ماند. او همواره این مصائب را ابتلا و آزمایش خداوند می‌دانست.[۶] تحمل سختی‌های زندگی و به‌ویژه صبر بانو امین در مرگ فرزندان، برای اطرافیان او آموزنده بود و استاد بانو امین، از آمادگی وی برای ادامهٔ تحصیل و پژوهش، تنها چند روز پس از مرگ هر فرزند، شگفت‌زده می‌شد.[۷]

بانو امین به دلیل اینکه اوقات زندگی خود را به فراگیری درس و علم می‌گذراند، بیشتر در خانه بود و کمتر از خانه خارج می‌شد، ولی در ایّامی که لازم می‌دید باید دفاعی صورت بگیرد و کاری انجام شود، از منزل خارج می‌شد و به تدریس و راهنمایی بانوان می‌پرداخت. وی می‌گوید: «ای بانویی که با ادعای مسلمانی کشف حجاب نموده‌ای و با این وضعیت شرم‌آور علنی در معابر و خیابان‌ها، خودآرایی می‌نمایی! آیا فکر نمی‌کنی که با این عمل، که نباید آن را عمل کوچکی بپنداری، چه لطمه بزرگی به شریعت می‌زنی؟ ای بانوی اروپایی منش! این گناه را کوچک مشمار و اگر واقعاً مسلمانی، این طریق مسلمانی نیست. اگر عقیده به تعلیمات اسلامی نداری، بی‌دینی خود را اعلام کن که عمل قبیح تو باعث جرأت دیگران نشود و اگر علاقه‌مند به شریعت نیستی، دشمنی چرا؟ پیامبر (ص) با صنف زن بد نکرده است. در زمانی که زن‌ها در جامعه هیچ ارزشی نداشتند، برای زن حقوق قائل شده و زن را در تمام شئون اجتماعی، در ردیف مردها قرار داده است»[۸]

زمانی که صدیقه دولت‌آبادی با ایجاد «شرکت خواتین اصفهان»، به همراه جمعی از زنان همفکر خود به تبلیغ تفکر غیر دینی می‌پرداخت، بانو امین با سخنرانی در جلسات مذهبی زنان و تأسیس «کانون تبلیغات و تعلیمات دینی» و نگارش کتاب روش خوشبختی به شبهه افکنی‌های صدیقه دولت‌آبادی و همفکرانش پاسخ می‌داد. سرانجام با استقبال زنان متدین اصفهان از سخنرانی‌ها و مرکز تازه تأسیس امین و بالا گرفتن اعتراضات به عملکرد شرکت خواتین اصفهان، صدیقه دولت‌آبادی مجبور به تعطیلی روزنامه زبان زنان و ترک اصفهان شد. وی در مقابل ناسیونالیسم رضا شاه، خود را «بانوی ایرانی» لقب داد. بانو امین از چهل سالگی تا پایان عمر به تألیف کتاب، تدریس و پاسخ‌گویی به پرسش‌های دینی و تأسیس مؤسسات فرهنگی مشغول بود. تأسیس مدرسه علمیه‌ای به نام مکتب فاطمه (س) که با بیش از ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ شاگرد، در سال ۱۳۴۶ آغاز به کار کرد، از دیگر کارهای فرهنگی بانوامین است که در اوضاع بسیار سخت فرهنگی و سیاسی جامعه صورت گرفت و زمینه تحصیل زنان علاقه‌مند به آموختن معارف اسلامی را فراهم ساخت. تأسیس چند دبیرستان دخترانه و تربیت شاگردان، بخشی از فعالیت‌های وی محسوب می‌شود.[۹]

فعالیت‌های علمی و اجرایی

بانو امین از چهل‌سالگی تا پایان عمر به تألیف کتاب و تدریس دروس دینی اشتغال داشت. وی در کانون تبلیغات دینی بانوان اصفهان ضمن تدریس معارف و تفسیر قرآن، به پرسش‌های دینی پاسخ می‌گفت و در جهت رشد علم و معنویت دختران و زنان اهتمام داشت. وی همچنین در سال ۱۳۴۴ش با سرمایهٔ خود مکتبی به نام فاطمه (علیها السلام) و نیز دبیرستان دخترانه‌ای تأسیس کرد تا دخترانی که به واسطهٔ جو حاکم از نعمت تحصیل محروم شده بودند، علم‌آموزی کنند.[۱۰] وی پس از پشت سر نهادن مدارج علمی نزد استادانی چون ابوالقاسم زفره‌ای، حسین نظام‌الدین کچویی، سید ابوالقاسم دهکردی، میرزا علی شیرازی، سید علی نجف‌آبادی، از علما و مراجعی چون محمدکاظم شیرازی و عبدالکریم حائری، مؤسس حوزه علمیه قم، سید ابراهیم حسینی شیرازی اصطهبناتی، محمدرضا نجفی اصفهانی، مرتضی مظاهری نجفی اصفهانی اجازه اجتهاد دریافت کرد.[۱۱] از اجازات مشهور روایت و اجتهادی که اهل علم از بانو امین دریافت کرده‌اند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:[۱۲]

  • سید شهاب‌الدین حسینی مرعشی نجفی
  • سید عباس حسینی کاشانی (صاحب معجم اعلام‌الشیعه)
  • سید محمدعلی قاضی طباطبایی
  • سید محمدعلی روضاتی
  • عبدالحسین امینی (صاحب کتاب الغدیر و شهداء الفضیلة)
  • عبدالله سبیتی
  • شیخ زهیر الحسون
  • زینت‌السادات همایونی

در قسمتی از اجازه‌نامه شیرازی در توصیف وی چنین آمده است: «دختر مرحوم حاج سید محمدعلی امین‌التجّار اصفهانی که بانویی بزرگوار، شریف، اصیل، عالم و فرزانه، برگزیده زنان زمان و مایه شگفتی دورانش می‌باشد، از کسانی است که مدت مدیدی از عمرش و زمان درازی از زندگیش را صرف تحصیل علم نموده است.»

اساتید

وی از محضر اساتید زیر بهره‌مند شد:

  • آیت‌الله سید ابوالقاسم دهکردی، استاد فقه و اصول در اصفهان؛
  • میرزا ابوالمعالی کلباسی، حاج شیخ محمدباقر مسجدشاهی و میرزا محمّدمحسن نجفی، اساتید علوم اسلامی؛
  • شیخ زین‌العابدین مازندرانی و حاج میرزا حسین نوری در نجف؛
  • میرزا محمدحسن شیرازی، در سامرا؛[۱۳]
  • میرزا علی‌اصغر شریف، استاد ادبیات و سطوح در اصفهان؛[۱۴]
  • حاج شیخ ابوالقاسم زفره‌ای معروف به «حاج آخوند» در اصفهان؛
  • حاج آقا حسین نظام‌الدین کچویی؛
  • آیت‌الله میرسیدعلی نجف‌آبادی.[۱۵]

شاگردان

افراد زیر از جمله شاگردان بانو امین دانسته‌اند:

جایگاه علمی

بانو امین در چهل‌سالگی موفق شد تا از شیخ عبدالکریم حائری، شیخ محمدکاظم شیرازی و آیت‌الله سید ابراهیم حسینی شیرازی اصطهباناتی اجازهٔ اجتهاد بگیرد. همچنین از آیت‌الله محمدرضا نجفی اصفهانی و حجةالاسلام و المسلمین مظاهری نجفی اصفهانی اجازهٔ روایت دریافت کرد.[۱۷] از طرفی علامه امینی، حاج‌آقا رحیم ارباب، علامه طباطبایی، علامه جعفری، آیت‌الله مرعشی نجفی، شهید مطهری از ایران و بسیاری از علمای نجف و مناطق دیگر، عظمت علمی و معنوی او را ستوده‌اند. شهید مطهری هنگام دیدار او، چند پرسش فلسفی مطرح کرد و از پاسخ‌های سنجیدهٔ بانو امین چنان در شگفت شد که بعدها گفت «وقتی او شروع به پاسخ‌گویی کرد، دیدم که من باید دست و پای خود را جمع کنم.»[۱۸]

شخصیت‌های علمی و معنوی فراوانی دربارهٔ جایگاه و مقام علمی و معنوی بانو امین اظهار نظر کرده‌اند. محمد تقی جعفری در این موضوع گفته است: «نظر به مقامات عالیهٔ روحی که بانوی ایرانی در آن موفق شده‌اند باید ایشان را از گروه نخبه‌ای از دانشمندان به‌شمار آورد که به اضافهٔ فرا گرفتن دانش به تولد جدید زندگی نایل می‌شوند.» و نیز گفته است: «با توجه به آثار علمی که از خانم امین در دسترس ما قرار گرفته، به‌طور قطع می‌توان ایشان را یکی از علمای برجستهٔ عالم تشیع معرفی نمود.[۱۹] سید محسن امین به نقل از سید شهاب الدین مرعشی نجفی دربارهٔ بانو امین گفته است: «وی یگانهٔ روزگار در آن زمان و حجت زنان عصرش بود.[۲۰]

شهیدمطهری در بیان ماجرای دیدار خود با بانو امین می‌گوید: «از بانو مجتهدهٔ امین سؤالی کردم و وقتی او شروع به پاسخگویی کرد، دیدم که من باید دست و پای خودم را جمع کنم. آیت‌الله خامنه‌ای دربارهٔ نکوداشت و تجلیل از بانو امین می‌گوید: «تجلیل از بانوی بزرگوار اصفهانی [خانم امین] و ارائه شخصیت عرفانی و فقهی و فلسفی برجسته یک زن در کشور ما، کاری سودمند و در جهت احیای ارزش‌های اسلامی در زنان به نظر می‌رسد.[۲۱]

آثار

  • اربعین الهاشمیه؛
  • جامع الشتات؛
  • معاد یا آخرین سیر بشر؛
  • النفحات الرحمانیه فی الواردات القلبیه؛
  • اخلاق (ترجمه کتاب ابن‌مسکویه)؛
  • مخزن العرفان در تفسیر قرآن (تفسیر قرآن در ۱۵ جلد)؛
  • روش خوشبختی و توصیه به خواهران ایمانی؛
  • مخزن اللئالی در مناقب مولی الموالی امیرالمؤمنین علی (ع)؛
  • سیر و سلوک در روش اولیاء و طریق سیر سعداء.[۲۲]
  • الاربعین الهاشمیة فی شرح جملة من الاحادیث الواردة فی العلوم‌الدینیة (این کتاب به زبان عربی نوشته شده و ترجمهٔ فارسی آن به قلم بانو زینت‌السادات همایونی منتشر شده است)
  • حاشیة الاسفارالاربعة
  • حاشیة المکاسب
  • حاشیه خوشبختی
  • حاشیة فرائد الاصول

تفسیر مخزن العرفان

مهم‌ترین اثر بانو امین «مخزن العرفان در تفسیر قرآن» است. وی این اثر را به آیت‌الله شهید دستغیب تقدیم کرده است. این تفسیر در ۱۵ جلد و حاوی مطالب عرفانی، آموزه‌های اخلاقی و حقایق قرآنی است. تفسیر به‌صورت ترتیبی از سورهٔ فاتحه آغاز و با سورهٔ ناس به پایان می‌رسد. این کتاب، اولین تفسیر کامل قرآن است که توسط یک بانو نوشته شده است.[۲۳]

درگذشت

بانو مجتهده امین در سال ۱۳۶۲ش در سن ۹۷ سالگی درگذشت و در شهر اصفهان به خاک سپرده شد.[۲۴]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ↑ عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، 1387ش، ص989.
  2. ↑ چراغی، «بانو نصرت‌بیگم امین»، 1383ش، ص87.
  3. ↑ ریاحی، محمدحسین، «گذری بر حیات پربار بانوی مجتهده حجة الاسلام و المسلمین سیده نصرت امین»، 1376ش، ص83.
  4. ↑ «خاطرات حجت الاسلام بانو امین در مراحل تحصیل و مراتب علمی، یادنامه بانو مجتهده امین»، 1371ش، ص13.
  5. ↑ عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، 1387ش، ص990.
  6. ↑ «بانوان عالمه مسلمان در قرن چهاردهم و پانزدهم هجری»، معاونت پژوهش مرکز حوزه‌های علمیه خواهران، تاریخ درج مطلب: 3 مرداد 1385ش.
  7. ↑ اخوان مقدم، «اولین مفسر بانوی شیعه»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن: ایکنا.
  8. ↑ ((از زندگی بانو امین چه می‌دانید؟))، جی پلاس، 2 تیر 1399ش
  9. ↑ «بانوی مجتهده امین»، در دانشنامه اسلامی
  10. ↑ «بانوان عالمه مسلمان در قرن چهاردهم و پانزدهم هجری»، معاونت پژوهش مرکز حوزه‌های علمیه خواهران، تاریخ درج مطلب: 3 مرداد 1385ش.
  11. ↑ بید هندی، «بانوی نمونه: جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی»، 1382ش
  12. ↑ همایونی، «زندگانی بانوی ایرانی: بانوی مجتهده نصرالسادات امین»، 1383ش
  13. ↑ باقری، بانوی نمونه؛ جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی، 1377ش، ص30.
  14. ↑ طیبی، زندگانی بانوی ایرانی، 1380ش، ص35.
  15. ↑ باقری، بانوی نمونه؛ جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی، 1377ش، ص30.
  16. ↑ «زینب علویه همایونی»، راسخون، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین1390ش.
  17. ↑ عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، 1387ش، ص990.
  18. ↑ «برشی از زندگی بانوی ایرانی»، روزنامه خراسان، 1393ش، ص6.
  19. ↑ اسلامیت، «بانو امین و تفسیر مخزن العرفان»، 1389ش
  20. ↑ امین، «أعیان الشیعه»، 1403ق
  21. ↑ نصرت‌بیگم، «بانوی ایرانی، اخلاق و راه سعادت»، 1397ش
  22. ↑ داوودی فرد، «نگاهی به زندگی و آثار مرحوم بانو امین»، 1376ش.
  23. ↑ عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، 1387ش، ص991.
  24. ↑ سیدنژاد، «سالروز درگذشت بانو نصرت امین رحمة الله»، 1381ش.

منابع

  • «Lady_Amin»، در ویکی‌پدیای انگلیسی، بازدید ۲۶ بهمن۱۴۰۱ش
  • «آثار بانو امین»، در سایت بانوی ایرانی، بازدید ۲۶ بهمن ۱۴۰۱ش
  • «از زندگی بانو امین چه می‌دانید؟»، جی پلاس، ۲ تیر ۱۳۹۹ش
  • «بانو امین»، در ویکی‌پدیا، بازدید ۲۶ بهمن۱۴۰۱ش
  • «بانو امین»، مؤسسه آموزش عالی امین
  • «بانو مجتهده امین که بود؟»، باشگاه خبرنگاران جوان، ۲۳ خرداد ۱۳۹۹ش
  • «بانو مجتهده امین»، در دانشنامه اسلامی، بازدید ۲۶ بهمن ۱۴۰۱ش
  • «بانوان عالمه مسلمان در قرن چهاردهم و پانزدهم هجری»، معاونت پژوهش مرکز حوزه‌های علمیه خواهران، تاریخ درج مطلب: ۳ مرداد ۱۳۸۵ش.
  • «برشی از زندگی بانوی ایرانی»، روزنامه خراسان، شنبه ۲۴ خرداد ۱۳۹۳ش.
  • «راز عرفانی شدن بانو امین»، خبرگذاری مهر، ۲۶ خرداد ۱۳۹۹ش
  • «زینب علویه همایونی»، راسخون، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۳۹۰ش.
  • «سیده نصرت امین»، در ویکی شیعه، بازدید ۲۶ بهمن ۱۴۰۱ش
  • اخوان مقدم، زهره، «اولین مفسر بانوی شیعه»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن: ایکنا، تاریخ انتشار: ۲۳ خرداد ۱۳۹۴ش.
  • امین، نصرت‌بیگم، «اخلاق و راه سعادت»، ناشر: گلبهار، ۱۳۸۴ش
  • باقری بیدهندی، ناصر، بانوی نمونه؛ جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۷ش.
  • باقری‌بیدهندی، ناصر، «بانوی نمونه: جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی (قدس سره)»، نشر: مؤسسه بوستان کتاب، قم، ۱۳۸۲ش
  • ثقفیان، اکبر، اوجبی، علی، اسلامیت، مرضیه، «بانو امین و تفسیر مخزن العرفان»، ناشر: مؤسسه خانه کتاب و ادبیات ایران، ۱۳۸۹ش
  • چراغی، طیبه، «بانو نصرت بیگم امین»، بانوان شیعه، شماره ۱، ۱۳۸۳ش.
  • خاطرات حجةالاسلام بانو امین در مراحل تحصیل و مراتب علمی، یادنامه بانو مجتهده امین، ناشر امور فرهنگی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان، ۱۳۷۱ش.
  • داوودی فرد، پروین، «نگاهی به زندگی و آثار مرحوم بانو امین»، پیام زن، شمارهٔ ۶۳، خرداد ۱۳۷۶ش.
  • ریاحی، محمدحسین، «گذری بر حیات پربار بانوی مجتهده حجةالاسلام و المسلمین سیده نصرت امین»، فرهنگ اصفهان، شمارهٔ ۵ و۶، بهار و تابستان ۱۳۷۶ش.
  • سیدنژاد، میرصادق، «سالروز درگذشت بانو نصرت امین رحمة الله»، مجله گلبرگ، شمارهٔ ۳۰، خرداد ۱۳۸۱ش.
  • طیبی، ناهید، زندگانی بانوی ایرانی، قم، نشر سابقون، ۱۳۸۰ش.
  • عقیقی بخشایشی، عبدالرحیم، طبقات مفسران شیعه، قم، نوید اسلام، ۱۳۸۷ش.
  • همایونی، علویه، «زندگانی بانوی ایرانی: بانوی مجتهده نصرت‌السادات امین»، ناشر: گلبهار، ۱۳۸۳ش
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=سیده_نصرت‌بیگم_امین&oldid=53580»