زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
بَله بُرون یا بَلّه بُرون، یکی از مقدمات مهم قبلاز [[جشن عروسی]] در ایران است.<ref>[https:// | بَله بُرون یا بَلّه بُرون، یکی از مقدمات مهم قبلاز [[جشن عروسی]] در ایران است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239367/%D8%A8%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D9%88%D9%86 بوکباشی، «بلهبرون»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> محل یا مجلسی که در آن از اولیای عروس، قول و اجازهٔ ازدواج دختر را میگیرند<ref>[https://www.jadvalyab.ir/moein/بله+بران دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ بله بران.]</ref> و قولوقرارهای قبلاز عروسی بین خانوادههای عروس و داماد گذاشته میشود.<ref>[https://www.jadvalyab.ir/moein/بله+بران «بلهبران»، وبسایت جدولیاب.]</ref> بلهبرون از بخشهای مهم مراسم مقدماتی جشن عروسی سنتی در ایران است. این مراسم برای گفتوگو دربارهٔ شرایط مالی ازدواج، تعهدات و پرداختهای مالی و نقدی خانوادهٔ پسر توسط خانوادهٔ دختری که برای نخستینبار ازدواج میکند، برگزار میشود. در این مراسم، شرایط و تعهدات مالی دو طرف مانند [[شیربها]]، [[مهریه]]، هزینههای مراسم عروسی و تعداد میهمانان مورد بحث قرار میگیرد و قطعی میشود. در صورت توافق، یک لیست تهیه میشود و به امضای ریشسفیدان هر دو طرف میرسد. مقدار مهر و هزینههای مراسم عروسی بستگی به وضعیت اقتصادی و اجتماعی خانوادهها دارد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/228974/بله-برون بلوکباشی، «بلهبرون»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]؛ [https://rch.ac.ir/article/Details/11383 بلوکباشی، «بلهبرون»، وبسایت دانشنامة جهان اسلام.]</ref> | ||
واژهٔ بله در بَلهبُرون یا بَلّهبُرون، محرّف بلی و | واژهٔ بله در بَلهبُرون یا بَلّهبُرون، محرّف بلی و به معنای قبول پیوند زناشویی از سوی عروس است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A8%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D8%A8%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D8%B1%D9%88%D9%86 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه بله بران.]</ref> | ||
== فلسفه بلهبرون == | == فلسفه بلهبرون == | ||
یکی از دلایل برگزاری مراسم بلهبرون، آشکار شدن [[ازدواج]] [[دختر]] و [[پسر]] در میان اقوام و همسایگان است.<ref>[https://akharinkhabar.ir/girly/2884431 «آداب و رسوم بله برون»، وبسایت آخرین | یکی از دلایل برگزاری مراسم بلهبرون، آشکار شدن [[ازدواج]] [[دختر]] و [[پسر]] در میان اقوام و همسایگان است.<ref>[https://akharinkhabar.ir/girly/2884431 «آداب و رسوم بله برون»، وبسایت آخرین خبر.]</ref> هماهنگی مسائل مهمی از قبیل تعیین میزان [[مهریه]]، [[شیربها]]، میزان تقریبی [[جهیزیه]]، لوازم مهم مراسم عقد، زیورآلات و لباسهای مورد نیاز عروس، هزینهٔ مجالس پیشِرو، مشخص کردن زمان [[نامزدی]]، عقد و عروسی و شمار میهمانان در این مراسم اتفاق میافتد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239367/بله-برون بلوکباشی، «بلهبرون»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> توافق بر خواندن [[ازدواج موقت|عقد موقت]] و محرم شدن دختر و پسر تا زمان عقد دائمی یکی دیگر از محورهای گفتوگو در این مراسم است.<ref>[https://akharinkhabar.ir/girly/2884431 «آداب و رسوم بله برون»، وبسایت آخرین خبر.]</ref> | ||
== نحوهٔ برگزاری و موضوعات == | == نحوهٔ برگزاری و موضوعات == | ||
بعداز آنکه هر دو خانواده از ازدواج دختر و پسر مطمئن شدند، از طرف خانوادهٔ داماد این جلسه پیشنهاد میشود.<ref>[https://asorig.com/تاریخچه-مراسم-بله-برون-چیست؟/ «تاریخچۀ مراسم بلهبرون چیست؟»، وبلاگ آسوریگ.]</ref> مجلس بلهبران در اکثر موارد هنگام شب و با حضور افراد ریشسفید و بزرگ فامیل دو طرف برگزار میشود.<ref>[https://bride-wedding.blogsky.com/1394/12/03/post-29 «تاریخچۀ و رسومات مراسم بله برون در فرهنگهای ایرانی»، وبلاگ آرایشگاه عروس، تشریفات مجالس، آتلیه عروس.]</ref> مجلس بلهبرون بعداز آخرین جلسهٔ خواستگاری و قبلاز عقد و عروسی برگزار میشود. در گذشته به این مسئله توجه داشتند که بلهبران در ساعات خوشیمن برگزار شود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239367/بله-برون بوکباشی، «بلهبرون»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | |||
=== آرایش و لباس عروس === | === آرایش و لباس عروس === | ||
ازآنجاکه مراسم بلهبرون نخستین دیدار رسمی عروس با اقوام همسر آیندهاش محسوب میشود، توجه به آرایش و پوشش او از اهمیت ویژهای برخوردار است. در این مراسم، حفظ ظاهری طبیعی و باوقار، اولویت دارد و آرایشی ساده و ملایم که جلوهای دخترانه و متین به چهره ببخشد، بر [[آرایش]] غلیظ و پررنگ ترجیح داده میشود.<ref>[https://arooskoo.ir/all-about-bale-boroun «بله برون؛ همه چیز در مورد مراسم بله برون»، وبسایت راهنمای عروسی.]</ref> انتخاب لباسی مناسب، متناسب با سلیقه و فرهنگ خانواده،<ref>[https://shadima.com/مراسم-بله-برون/ مقدمفر، «مراسم بله برون چیست؟ صفر تا 100 رسم و رسوم بلهبرون»، وبسایت شادیما.]</ref> و در عین حال ساده و رسمی،<ref>[https://arooskoo.ir/all-about-bale-boroun «بله برون؛ همه چیز در مورد مراسم بله برون»، وبسایت راهنمای عروسی.]</ref> به آراستگی و جذابیت عروس میافزاید.<ref>[https://tashrifino.com/Blog/118/بله%20برون «مهمترین نکات مراسم بله برون که حتماً باید بدانید»، وبسایت تشریفینو.]</ref> معمولاً در این مراسم از رنگهای روشن و ملایمی چون صورتی، گلبهی و آبی روشن استفاده میشود و از بهکارگیری رنگهای تیره مانند مشکی پرهیز میشود.<ref>[https://arooskoo.ir/all-about-bale-boroun «بله برون؛ همه چیز در مورد مراسم بله برون»، وبسایت راهنمای عروسی.]</ref> | |||
=== دفتر بلهبرون === | === دفتر بلهبرون === | ||
بعداز اینکه خانوادهٔ عروس و داماد در مورد موضوعاتی مثل مهریه و شیربها به توافق رسیدند، آن را در دفتر بلهبرون ثبت میکنند. در گذشته آن را روی یک برگهٔ ساده مینوشتند؛ اما امروزه بهمنظور زیبایی و همچنین یادگاری برای عروس و داماد، از دفتر بلهبرون استفاده میشود. توافقاتی که نوشته شده و افراد آن را امضا کردند، بعداً بهصورت قانونی در سند ازدواج ثبت میشود و شروط نوشته شده در آن باید از جانب دو طرف اجرا شود.<ref>[https://salonaghd-noghre.ir/2022/09/08/دفتر-بله-برون-چیست-و-چه-چیزهای-در-آن-نوش/ «دفتر بلهبرون چیست و چه چیزهای در آن نوشته میشود؟»، وبسایت سالن عقد نقره.]</ref> | |||
== جایگاه و اهمیت == | == جایگاه و اهمیت == | ||
مجلس بلهبرون افزونبر کارکرد تشریفاتی، نقشی بنیادین در تحقق پیمان زناشویی و استحکام پیوند میان خانوادههای عروس و داماد ایفا میکند. در این مجلس، با توافق بر سر تعهدات شرعی و خانوادگی، ارزش ازدواج بهعنوان یک پیمان مقدس تثبیت میشود و زمینههای اعتماد متقابل بین دو خانواده فراهم میآید. همچنین این مراسم از جنبۀ اقتصادی نیز حائز اهمیت است؛ زیرا در آن هزینهها و ترتیبات اصلی مراسم عروسی به گفتگو گذاشته شده و تعیین میشود، که خود به شفافیت و کاهش تنشهای مالی انجامیده و به استحکام نهایی پیوند زناشویی کمک میکند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239367/%D8%A8%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D9%88%D9%86 بوکباشی، «بلهبرون»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | |||
== در | == بلهبرون در ایران == | ||
=== نامگذاری مراسم در نقاط مختلف === | === نامگذاری مراسم در نقاط مختلف ایران === | ||
مراسم بلهبرون که بهعنوان نخستین گام رسمی در پیوند زناشویی شناخته میشود، در نقاط مختلف ایران با نامهای گوناگونی خوانده میشود که هریک بازتابدهندهٔ آداب، باورها و ساختار اجتماعی آن منطقه است. در تهران و بسیاری از شهرهای مرکزی، این مراسم با عناوینی چون خَرجبُرون، خَرجبُری، بلهبری و بَعلهبرون شناخته میشود. خراسانیها آن را شب جواباستَنی (شب جواب گرفتن) یا شب کفشپاکِنی (شب کفش پاکردن به عروس) مینامند. در شاهرود به آن حرف تمامکردن، گفته میشود که در دو نشست جداگانه برگزار میشود: نشست نخست با حضور زنان سالخورده دربارهٔ میزان مهریه، شیربها و اسباب عروسی گفتگو میشود و نشست دوم با حضور نمایندگانی از زنان و مردان ریشسفید دو خانواده، توافقات را به امضا میرساند. | |||
=== رسومات رایج خانوادهها در بلهبرون === | در شیراز و قم این مراسم به ترتیب مَهربُرون و گلابگیرون نامیده میشود. در میان ایلات و عشایر نیز تنوع نامها بسیار است: ایل مَمَسنی فارس آن را باشلُقبرون یا کدخدایی میخوانند؛ بختیاریها خرجبُران و در روستای پاگچ قندشکنان میگویند؛ لرهای بالا گریوهٔ لرستان آن را خرجبُرو و کردهای سنندج، دستماچکردن مینامند. ایلات و عشایر پشتکوه این مراسم را دستگیران، کردهای ایل کلهر (شاهآباد غرب) خازمَنی یا دَزورانی و مردم ایل لِرکیِ خوزستان کاغذگیرانی یا شیربهابُرون میگویند. در ترکمنها این مراسم به تعیین قیمت عروس معروف است. | ||
در سمنان، مراسم خواستگاری و بلهبرون در یک مجلس با نامهای دوخازی، قولگیران یا کدخدایی برگزار میشود. گیل و دیلم آن را صورتهَگیری یا ثبتهَگیری، مردم زیارت (گرگان) قندشکنی و دَوان (کازرون) شرطکنون میگویند. در پیرسواران (ملایر) به آن لَنگُریخُورُو گفته میشود. | |||
در برخی جوامع ایلی-عشیرهای و روستایی، این مراسم در دو نشست مکمل برگزار میشود: نشست اول به تعیین هزینههای مجلس بعدی و نشست دوم به تعیین شیربها و مهریه اختصاص دارد. این گوناگونی نامها و آداب، نشاندهندهٔ غنای فرهنگی ایران و سازگاری این آیین با ساختارهای اجتماعی و اقتصادی هر منطقه است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/228974/بله-برون بلوکباشی، «بلهبرون»، وبسایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی]؛ [https://rch.ac.ir/article/Details/11383 بلوکباشی، «بلهبرون»، وبسایت دانشنامة جهان اسلام.]</ref> | |||
=== رسومات رایج خانوادهها در مراسم بلهبرون === | |||
در مراسم بلهبرون، خانوادههای عروس و داماد هریک با توجه به رسومات محلی و فرهنگی خود، وظایف و هدایایی را بر عهده دارند که به استحکام پیوند خانوادگی و اعلام رسمی توافق زناشویی کمک میکند. | |||
* '''خانواده داماد''': خانواده داماد برای ابراز خشنودی و اعلام رسمی توافق، هدایایی را به مجلس بلهبرون میآورند که شامل دو دسته کلی است: نخست هدایای نفیس و نمادین همچون یک سبد گل، کیک مخصوص این مراسم و حلقه بلهبرون یا نشان و دوم هدایای ویژهٔ عروس که شامل یک قواره پارچه برای پیراهن مجلسی، چادر عروس، یک جلد قرآن مجید، کلهقند و بهدلخواه کیف، کفش و مانتو میشود؛<ref>[https://shadima.com/مراسم-بله-برون/ مقدمفر، «مراسم بله برون چیست؟ صفر تا 100 رسم و رسوم بلهبرون»، وبسایت شادیما.]</ref> همچنین نقل، نبات، قند و شیرینی و گلاب نیز از دیگر هدایای متداول خانوادهٔ داماد در این مراسم بهشمار میرود.<ref>[https://bride-wedding.blogsky.com/1394/12/03/post-29/ «تاریخچه و رسومات مراسم بله برون در فرهنگهای ایرانی»، وبسایت آرایشگاه عروس، تشریفات مجالس، آتلیه عروس.]</ref> '''خانواده عروس''': خانوادهٔ عروس نیز با تدارک فضایی مناسب، وظیفهٔ پذیرایی از میهمانان را بر عهده دارند. این پذیرایی معمولاً شامل تهیهٔ نوشیدنی، میوه و شیرینی است و در صورت تمایل، تدارک شام نیز به اختیار آنان است.<ref>[https://shadima.com/مراسم-بله-برون/ مقدمفر، «مراسم بلهبرون چیست؟ (صفر تا 100 رسم و رسوم بلهبرون)»، وبسایت شادیما.]</ref> | |||
[[پرونده:بله برون.jpg|جایگزین=هدایای مراسم بله برون|بندانگشتی|هدایای مراسم بله برون]] | |||
== برخی رسومات در ایران == | |||
مراسم بلهبرون در هر یک از حوزههای جغرافیایی و فرهنگی [[ایران]] با [[آداب]] و رسوم خاصی برگزار میشود. نحوهٔ برگزاری این مراسم در دوران قدیم و دوران فعلی در مواردی شباهت داشته، اما در مواردی متفاوت شده است و جنبههایی از تشریفات، تجملگرایی و چشموهمچشمی در آن مشاهده میشود که هزینهٔ برگزاری این مراسم را افزایش میدهد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1620128/بله-برون-و-نامزدی-چه-رسوم-و-هدایایی-دارند «بلهبرون و نامزدی چه رسوم و هدایایی دارند؟»، خبرآنلاین]؛ [https://shadima.com/مراسم-بله-برون/ مقدمفر، «مراسم بلهبرون چیست؟ (صفر تا 100 رسم و رسوم بلهبرون)»، وبسایت شادیما.]</ref> | مراسم بلهبرون در هر یک از حوزههای جغرافیایی و فرهنگی [[ایران]] با [[آداب]] و رسوم خاصی برگزار میشود. نحوهٔ برگزاری این مراسم در دوران قدیم و دوران فعلی در مواردی شباهت داشته، اما در | ||
مواردی متفاوت شده است و جنبههایی از تشریفات، تجملگرایی و چشموهمچشمی در آن مشاهده میشود که هزینهٔ برگزاری این مراسم را افزایش میدهد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1620128/بله-برون-و-نامزدی-چه-رسوم-و-هدایایی-دارند «بلهبرون و نامزدی چه رسوم و هدایایی دارند؟»، خبرآنلاین]؛ [https://shadima.com/مراسم-بله-برون/ مقدمفر، «مراسم بلهبرون چیست؟ (صفر تا 100 رسم و رسوم بلهبرون)»، وبسایت شادیما.]</ref> | |||
* روستاهای [[خراسان]]؛ خانوادهٔ پسر یک کلیکی (انگشتر)، یک جفت کفش به اسم نشونی، نقل و نبات و قند، یک دست لباس، چند سکهٔ نقره و حنا را به خانهٔ دختر میبرد. پس از توافق سکهها را در کفش ریخته و به پای دختر میکنند و انگشتر را در دستش میکنند. نیمی از قند را به خانوادة عروس و نیمی دیگر را برای خود میبردند. | * روستاهای [[خراسان]]؛ خانوادهٔ پسر یک کلیکی (انگشتر)، یک جفت کفش به اسم نشونی، نقل و نبات و قند، یک دست لباس، چند سکهٔ نقره و حنا را به خانهٔ دختر میبرد. پس از توافق سکهها را در کفش ریخته و به پای دختر میکنند و انگشتر را در دستش میکنند. نیمی از قند را به خانوادة عروس و نیمی دیگر را برای خود میبردند. | ||
* [[قوچان]]؛ خانوادة پسر اسباب و خوراکیهای مخصوص را در خوانچه و مبلغ شیربها و مخارج دیگر را در دستمال ابریشمی پیچیده و به ریش سفید خانوادة دختر میدهند. ریش سفید یکدهم پول را به خانوادة پسر بازمیگرداند. فردی روحانی، کلهقند را میشکند و یک تکة آن را به خانوادة داماد و بقیة تکهها را به صورت حبه با نخودچی و کشمش در بین مهمانها پخش میکنند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239367/بله-برون بوکباشی، «بلهبرون»، وبسایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | * [[قوچان]]؛ خانوادة پسر اسباب و خوراکیهای مخصوص را در خوانچه و مبلغ شیربها و مخارج دیگر را در دستمال ابریشمی پیچیده و به ریش سفید خانوادة دختر میدهند. ریش سفید یکدهم پول را به خانوادة پسر بازمیگرداند. فردی روحانی، کلهقند را میشکند و یک تکة آن را به خانوادة داماد و بقیة تکهها را به صورت حبه با نخودچی و کشمش در بین مهمانها پخش میکنند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239367/بله-برون بوکباشی، «بلهبرون»، وبسایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | ||
