پالایش متن |
|||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
== اقسام == | == اقسام == | ||
نشانههای ظهور در منابع اسلامی به انواع طبیعی و غیرطبیعی،<ref>صدر، تاریخ الغیبة الکبری، ۱۴۱۲ق، ص۴۸۰.</ref> مقید و مشروط، زمان و مکان | نشانههای ظهور در منابع اسلامی به انواع طبیعی و غیرطبیعی،<ref>صدر، تاریخ الغیبة الکبری، ۱۴۱۲ق، ص۴۸۰.</ref> مقید و مشروط، زمان و مکان وقوع<ref>[https://www.mahdimag.ir/article_194545.html محمدی، «بررسی میزان اعتبار روایات نشانههای ظهور درباره شخصیتهای مطرح در ایران و خراسان»، ۱۴۰۰ش، ص۷ و ۳۹.]</ref> و نوع رویداد تقسیم شده است،<ref>صادقی، تحلیل تاریخی نشانههای ظهور، ۱۳۸۹ش، ص۵۷–۵۶.</ref> ولی تقسیم به نشانههای حتمی و غیرحتمی، بسامد بیشتری دارد.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۷۰.</ref> | ||
# '''نشانههای حتمی:''' مهمترین این دسته که خبر از قطعیت و نزدیکی ظهور میدهند عبارتاند از:<ref>سلیمیان، فرهنگنامه مهدویت، ۱۳۸۸ش، ص۴۴۵.</ref> قیام یمانی،<ref>صدوق، کمالالدین و اتمامالنعمه، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۶۵۰.</ref> خروج سفیانی، صیحه آسمانی، قتل نفس زکیه و خسف بیداء.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1675351/بررسی-تعداد-و-مصادیق-نشانه-های-حتمی-قیام-حضرت-مهدی-ع-در-روایات-شیعی-و-نقد-برخی-از-ان-ها علیانسب و نبوی، «بررسی تعداد و مصادیق نشانههای حتمی قیام حضرت مهدی(ع) در روایات شیعی و نقد برخی از آنها»، ۱۳۹۹ش، ص۲۴۹.]</ref> | # '''نشانههای حتمی:''' مهمترین این دسته که خبر از قطعیت و نزدیکی ظهور میدهند عبارتاند از:<ref>سلیمیان، فرهنگنامه مهدویت، ۱۳۸۸ش، ص۴۴۵.</ref> قیام یمانی،<ref>صدوق، کمالالدین و اتمامالنعمه، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۶۵۰.</ref> خروج سفیانی، صیحه آسمانی، قتل نفس زکیه و خسف بیداء.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1675351/بررسی-تعداد-و-مصادیق-نشانه-های-حتمی-قیام-حضرت-مهدی-ع-در-روایات-شیعی-و-نقد-برخی-از-ان-ها علیانسب و نبوی، «بررسی تعداد و مصادیق نشانههای حتمی قیام حضرت مهدی(ع) در روایات شیعی و نقد برخی از آنها»، ۱۳۹۹ش، ص۲۴۹.]</ref> | ||
# '''نشانههای غیر حتمی:''' این نشانهها که ظهور منوط به آنها نیست عبارتند از:<ref>صدوق، کمالالدین و اتمامالنعمه، ۱۳۹۵ق، ص۶۵۰؛ سلیمیان، فرهنگنامه مهدویت، ۱۳۸۸ش، ص۴۴۶.</ref> اختلاف بنیعباس و کشتهشدن عبدالله، [[خورشیدگرفتگی]] و [[ماهگرفتگی]] در [[رمضان]]، پرچمهای سیاه از [[خراسان]] و از مشرق به حیره، خروج مردی از [[قزوین]] همنام یک پیامبر، فرورفتن مسجد دمشق، ویرانی بصره و دیوار [[مسجد کوفه]]، طغیان [[فرات]] در [[کوفه]]، کشتهشدن ۷۰ نفر پشت کوفه، ویرانی شام و عراق، کشمکش سه گروه اصهب، ابلق و سفیانی، به جنبش درآمدن بیرقهای قیس از [[مصر]]، خروج دوازده نفر از نژاد ابوطالب، سوزاندن مرد شیعه بین جلولاء و خانقین، کشمکش دو صنف از عجم، خرابی ری، جنگ ارمنی و آذربایجانی، مسخ بدعتگذاران، سه ندا در رجب، ندای چهارم جبرئیل، ندای پنجم شیطان، زندهشدن مردگان و بازگشت آنها به دنیا، طلوع ستاره درخشان و سرخی آسمان، باد سیاه در [[بغداد]]، قحطی و کم شدن غلات.<ref>صدوق، کمالالدین و اتمامالنعمه، ۱۳۹۵ق، ص ۶۵۰؛ مفید، الارشاد فی معرفه حججالله علی العباد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۷۰–۳۶۸؛ نعمانی، الغیبه، ۱۳۹۷ق، ص۴۲۹؛ طوسی، الغیبه، ۱۴۲۵ق، ص۴۴۵؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۳، ص۱۸۲.</ref> | # '''نشانههای غیر حتمی:''' این نشانهها که ظهور منوط به آنها نیست عبارتند از:<ref>صدوق، کمالالدین و اتمامالنعمه، ۱۳۹۵ق، ص۶۵۰؛ سلیمیان، فرهنگنامه مهدویت، ۱۳۸۸ش، ص۴۴۶.</ref> اختلاف بنیعباس و کشتهشدن عبدالله، [[خورشیدگرفتگی]] و [[ماهگرفتگی]] در [[رمضان]]، پرچمهای سیاه از [[خراسان]] و از مشرق به حیره، خروج مردی از [[قزوین]] همنام یک پیامبر، فرورفتن مسجد دمشق، ویرانی بصره و دیوار [[مسجد کوفه]]، طغیان [[فرات]] در [[کوفه]]، کشتهشدن ۷۰ نفر پشت کوفه، ویرانی شام و عراق، کشمکش سه گروه اصهب، ابلق و سفیانی، به جنبش درآمدن بیرقهای قیس از [[مصر]]، خروج دوازده نفر از نژاد ابوطالب، سوزاندن مرد شیعه بین جلولاء و خانقین، کشمکش دو صنف از عجم، خرابی ری، جنگ ارمنی و آذربایجانی، مسخ بدعتگذاران، سه ندا در رجب، ندای چهارم جبرئیل، ندای پنجم شیطان، زندهشدن مردگان و بازگشت آنها به دنیا، طلوع ستاره درخشان و سرخی آسمان، باد سیاه در [[بغداد]]، قحطی و کم شدن غلات.<ref>صدوق، کمالالدین و اتمامالنعمه، ۱۳۹۵ق، ص ۶۵۰؛ مفید، الارشاد فی معرفه حججالله علی العباد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۷۰–۳۶۸؛ نعمانی، الغیبه، ۱۳۹۷ق، ص۴۲۹؛ طوسی، الغیبه، ۱۴۲۵ق، ص۴۴۵؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۳، ص۱۸۲.</ref> | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
'''کارکردهای مثبت:''' این علائم، ترسیمکننده مسیر مسلمانان در زمان غیبت امام مهدی است<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1721131/نشانه-های-ظهور-و-تصویرپردازی-از-یک-انتقال-تمدنی همایون، «نشانههای ظهور و تصویرپردازی از یک انتقال تمدنی»، ۱۳۹۷ش، ج۱، ص۲۳۴ و ۲۴۳.]</ref> و از طریق امیدبخشی، آگاهیدهی، پیشگیری از انحرافات، تسهیل شناخت موعود و ارتقای آمادگی اعتقادی، نقش مؤثری در آمادهسازی جامعه برای ظهور امام ایفا میکند.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/325883/کارکردهای-نشانه-های-ظهور آیتی، «کارکردهای نشانههای ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۱۱-۱۰]؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1122932/زمینه-های-برداشت-سازنده-و-مخرب-از-نشانه-های-ظهور-منجی پوررستمی و شاکری زواردهی، «زمینههای برداشت سازنده و مخرب از نشانههای ظهور منجی»، ۱۳۹۵ش، ص۴۳.]</ref> همچنین، اشتراک بسیاری از نشانههای حتمی در منابع معتبر شیعه و اهلسنت، از زمینههای همگرایی اسلامی در این موضوع بهشمار میرود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1721224/نشانه-های-ظهور-در-احادیث-معتبر-فریقین موحدی، «نشانههای ظهور در احادیث معتبر فریقین»، ۱۳۹۷ش، ص۴۵.]</ref> | '''کارکردهای مثبت:''' این علائم، ترسیمکننده مسیر مسلمانان در زمان غیبت امام مهدی است<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1721131/نشانه-های-ظهور-و-تصویرپردازی-از-یک-انتقال-تمدنی همایون، «نشانههای ظهور و تصویرپردازی از یک انتقال تمدنی»، ۱۳۹۷ش، ج۱، ص۲۳۴ و ۲۴۳.]</ref> و از طریق امیدبخشی، آگاهیدهی، پیشگیری از انحرافات، تسهیل شناخت موعود و ارتقای آمادگی اعتقادی، نقش مؤثری در آمادهسازی جامعه برای ظهور امام ایفا میکند.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/325883/کارکردهای-نشانه-های-ظهور آیتی، «کارکردهای نشانههای ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۱۱-۱۰]؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1122932/زمینه-های-برداشت-سازنده-و-مخرب-از-نشانه-های-ظهور-منجی پوررستمی و شاکری زواردهی، «زمینههای برداشت سازنده و مخرب از نشانههای ظهور منجی»، ۱۳۹۵ش، ص۴۳.]</ref> همچنین، اشتراک بسیاری از نشانههای حتمی در منابع معتبر شیعه و اهلسنت، از زمینههای همگرایی اسلامی در این موضوع بهشمار میرود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1721224/نشانه-های-ظهور-در-احادیث-معتبر-فریقین موحدی، «نشانههای ظهور در احادیث معتبر فریقین»، ۱۳۹۷ش، ص۴۵.]</ref> | ||
'''کارکردهای منفی:''' شامل زمینهسازی برای سوءاستفادههای سیاسی و اجتماعی؛ [[تعیین وقت ظهور امام مهدی|تعیین زمان ظهور امام مهدی]] و تشخیص نادرست؛ رواج شایعات و ارائه تحلیلهای بیاساس.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/325883/کارکردهای-نشانه-های-ظهور آیتی، «کارکردهای نشانههای ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۱۷-۱۲]؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1122932/زمینه-های-برداشت-سازنده-و-مخرب-از-نشانه-های-ظهور-منجی پوررستمی و شاکری زواردهی، «زمینههای برداشت سازنده و مخرب از نشانههای ظهور منجی»، ۱۳۹۵ش، ص۴۳.]</ref> این رویکردها میتواند به بروز ناامیدی، تردید و رفتارهای پیشبینیناپذیر در میان معتقدان،<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/401384/علائم-و-نشانه-های-ظهور-بارویکرد-آسیب-شناسی-اخلاقی فلاح، «علائم و نشانههای ظهور بارویکرد آسیبشناسی اخلاقی»، ۱۳۹۶ش، ص۸۷.]</ref> تردید و شک، اضطراب و خودفریبی منجر شود.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/401384/علائم-و-نشانه-های-ظهور-بارویکرد-آسیب-شناسی-اخلاقی فلاح، «علائم و نشانههای ظهور بارویکرد آسیبشناسی اخلاقی»، ۱۳۹۶ش، ص۸۷.]</ref> بر اساس این پژوهشها، برای پیشگیری از این موارد، بر رعایت معیارهایی چون یقینپذیری، انطباق کامل، پرهیز از | '''کارکردهای منفی:''' شامل زمینهسازی برای سوءاستفادههای سیاسی و اجتماعی؛ [[تعیین وقت ظهور امام مهدی|تعیین زمان ظهور امام مهدی]] و تشخیص نادرست؛ رواج شایعات و ارائه تحلیلهای بیاساس.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/325883/کارکردهای-نشانه-های-ظهور آیتی، «کارکردهای نشانههای ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۱۷-۱۲]؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1122932/زمینه-های-برداشت-سازنده-و-مخرب-از-نشانه-های-ظهور-منجی پوررستمی و شاکری زواردهی، «زمینههای برداشت سازنده و مخرب از نشانههای ظهور منجی»، ۱۳۹۵ش، ص۴۳.]</ref> این رویکردها میتواند به بروز ناامیدی، تردید و رفتارهای پیشبینیناپذیر در میان معتقدان،<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/401384/علائم-و-نشانه-های-ظهور-بارویکرد-آسیب-شناسی-اخلاقی فلاح، «علائم و نشانههای ظهور بارویکرد آسیبشناسی اخلاقی»، ۱۳۹۶ش، ص۸۷.]</ref> تردید و شک، اضطراب و خودفریبی منجر شود.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/401384/علائم-و-نشانه-های-ظهور-بارویکرد-آسیب-شناسی-اخلاقی فلاح، «علائم و نشانههای ظهور بارویکرد آسیبشناسی اخلاقی»، ۱۳۹۶ش، ص۸۷.]</ref> بر اساس این پژوهشها، برای پیشگیری از این موارد، بر رعایت معیارهایی چون یقینپذیری، انطباق کامل، پرهیز از تأویل و سنجش با نشانههای جعلناپذیر تأکید شده است.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/318184/معیارهای-تطبیق-نشانه-های-ظهور آیتی، «معیارهای تطبیق نشانههای ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۶-۵ و ۸.]</ref> کارشناسان توجه به اصل بداء، پرهیز از تطبیق شتابزده روایات با رویدادهای جاری، تفکیک نشانههای حتمی از غیرحتمی و تمرکز بر زمینهسازی ظهور امام مهدی به جای تمرکز صرف بر نشانهها را مطرح کردهاند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2837918/مهدویت-و-علایم-ظهور-در-اندیشه-معاصر-شیعه-بررسی-تطبیقی-علایم-ظهور-با-وقایع-معاصر-خاورمیانه-در-گفت-و-گو-با-کارشناسان فلاح زیارانی، «مهدویت و علائم ظهور در اندیشۀ معاصر شیعه؛ بررسی تطبیقی علائم ظهور با وقایع معاصر خاورمیانه، در گفتوگو با کارشناسان»، ۱۴۰۳ش، ص۱۲-۱۱ و ۲۳.]</ref> | ||
== تطبیق نشانهها == | == تطبیق نشانهها == | ||
| خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
* دوره معاصر: احتمال انطباق نفس زکیه بر قتل [[سید محمدباقر صدر]] و تطبیق احادیث قیام زمینهسازان از مشرق بر [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ش]] در ایران از سوی برخی عالمان.<ref>[https://lib.eshia.ir/11680/7/452 محمدی ریشهری، دانشنامه امام مهدی بر پایه قرآن، 1393ش، ج7، ص 452-456.]</ref> | * دوره معاصر: احتمال انطباق نفس زکیه بر قتل [[سید محمدباقر صدر]] و تطبیق احادیث قیام زمینهسازان از مشرق بر [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ش]] در ایران از سوی برخی عالمان.<ref>[https://lib.eshia.ir/11680/7/452 محمدی ریشهری، دانشنامه امام مهدی بر پایه قرآن، 1393ش، ج7، ص 452-456.]</ref> | ||
از منظر مبانی اعتقادی | از منظر مبانی اعتقادی [[شیعه]]، هرگونه تطبیق قطعی که به تعیین زمان ظهور بینجامد، نامعتبر است.<ref>[https://pasokh.org/fa/Question/View/73315/آيا-تعيين-مصاديق-شخصيتهاي-عصر-ظهور-که-در-روايات-آمده-است(مانند-سيد-خراساني-و-سفياني-و)-و-معرفي-آنها-به-مرم-کار-صحيحي-است-يا-خير?CID=4873 «آیا تعیین مصادیق شخصیتهای عصر ظهور که در روایات آمده است(مانند سید خراسانی و سفیانی و...) و معرفی آنها به مرم کار صحیحی است یا خیر؟»، وبسایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات دینی.]</ref> از دیدگاه [[سید علی خامنهای]] این تطبیقها صرفاً برداشتهای احتمالی، شخصی و فاقد قطعیت علمی است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=12889 خامنهای، «بیانات در دیدار اساتید و فارغالتحصیلان تخصصی مهدویت»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> محققان در مواجهه با سؤال از تطبیق نشانهها، بر زمینهسازی ظهور امام مهدی تأکید دارند.<ref>[https://pasokh.org/fa/Question/View/73315/آيا-تعيين-مصاديق-شخصيتهاي-عصر-ظهور-که-در-روايات-آمده-است(مانند-سيد-خراساني-و-سفياني-و)-و-معرفي-آنها-به-مرم-کار-صحيحي-است-يا-خير?CID=4873 «آیا تعیین مصادیق شخصیتهای عصر ظهور که در روایات آمده است(مانند سید خراسانی و سفیانی و...) و معرفی آنها به مرم کار صحیحی است یا خیر؟»، وبسایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات دینی.]</ref> | ||
== منبعشناسی == | == منبعشناسی == | ||
